Έλληνες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Έλληνες
Illustrerad Verldshistoria band I Ill 107.jpg
Solon2.jpg
Domenico-Fetti Archimedes 1620.jpg
Head of Sophocles, Roman copy of Greek original, marble - Fitchburg Art Museum - DSC08630.JPG
Pericles Townley BM 549.jpg
Homeros Caetani Louvre Ma440 n2.jpg
Hippocrates pushkin02.jpg
Socrates Louvre.jpg
Aischylos Büste.jpg
Kapitolinischer Pythagoras adjusted.jpg
AGMA Hérodote.jpg
Euripides Pio-Clementino Inv302.jpg
Thucydides-bust-cutout ROM.jpg
Head Platon Glyptothek Munich 548.jpg
Aristotle Altemps Inv8575.jpg
Leonidas I of Sparta.jpg
Bust Alexander BM 1857.jpg
Philip-ii-of-macedon.jpg
Benozzo Gozzoli, Pletone, Cappella dei Magi.jpg
Michael VIII Palaiologos (head).jpg
ConstantinoXI (cropped).jpg
El Greco - Portrait of a Man - WGA10554.jpg
Ρήγας.jpg
Alexander2.jpg
Solomos portrait 4.jpg
Karaϊskakis Greek Fighter.JPG
Kolokotronis Theodore.JPG
Bouboulina Friedel engraving 1827.jpg
Kapodistrias2.jpg
Charilaos Trikoupis.gif
Spyridon Louis 1896.jpg
Ελευθέριος Βενιζέλος.jpg
Gnpapanikolaou.jpg
Γεώργιος Α. Παπανδρέου 1.jpg
KaramanlisNatsinasAgora crop.jpg
Andreas Papandreou (1968) 2.jpg
Caratheodory Constantin Greek.JPG
Aristotle Onassis.JPG
Maria Callas (La Traviata) 2.JPG
George Seferis.JPG
Nikos Kazantzakis.jpg
Cavafy1900.jpg
Odysseas Elytis 1974.jpg
Penelope Delta.jpg
Manos hadjidakis.jpg
Συνολικός πληθυσμός
14–17 εκατομμύρια[1]
Περιοχές με σημαντικούς πληθυσμούς
Flag of Greece.svg Ελλάδα 10.816.286 (2011 απογραφή)[2][3]
Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής 1.390.439[4]–3.000.000b (2009 υπολογισμός)[5]
Flag of Cyprus.svg Κύπρος 650.000a (2011 υπολογισμός)[6][7][8]
Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο 400.000 (υπολογισμός)[9]
Flag of Germany.svg Γερμανία 395.000g (2012)[10]
Flag of Australia.svg Αυστραλία 378.300 (2011 απογραφή)[11]
Flag of Canada.svg Καναδάς 252.960 (2011)[12]
Flag of Albania.svg Αλβανία 200.000[13]
Flag of Russia.svg Ρωσία 97.827 (2002 census)[14][15]
Flag of Ukraine.svg Ουκρανία 91.548 (απογραφή 2001)[16]
Flag of Chile.svg Χιλή 90.000–120.000[17]
Flag of Italy.svg Ιταλία 90.000d (καθ' υπολογισμόν)[18][19][20]
Flag of South Africa.svg Νότια Αφρική 55.000 (2008 estimate)[21]
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 50.000e[22]
Flag of France.svg Γαλλία 35.000 (2009 estimate)[23]
Flag of Argentina.svg Αργεντινή 30.000 (2008 estimate)[24]
Flag of Peru (state).svg Περού 16.000[25]
Flag of Belgium.svg Βέλγιο 15.742 (2007)[26]
Flag of Georgia.svg Γεωργία 15.166[27]
Flag of Sweden.svg Σουηδία 12.000–15.000[28]
Flag of Kazakhstan.svg Καζακστάν 13.000 (estimate)[29]
Flag of Switzerland.svg Ελβετία 11.000 (estimate)[30]
Flag of Uzbekistan.svg Ουζμπεκιστάν 9.500 (estimate)[31]
Flag of Romania.svg Ρουμανία 6.500 (estimate)[32]
Flag of Armenia.svg Αρμενία 6.000 (estimate)[33]
Flag of Mexico.svg Μεξικό 5.000–20.000[εκκρεμεί παραπομπή]
Flag of Austria.svg Αυστρία 5.261[34]
Flag of Turkey.svg Τουρκία 4.000[35][36][37][38]
Flag of Hungary.svg Ουγγαρία 3.916[39]
Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία 3.408[40]
Flag of Poland.svg Πολωνία 3.400[41]
Flag of Syria.svg Συρία 1.500[42]
Γλώσσες
Νεοελληνική Γλώσσα
Θρησκεία
Ορθόδοξος Χριστιανισμός
(Υπάρχουν Καθολικοί, Μουσουλμάνοι, Ισραηλίτες και άλλες μικρές μειονότητες.)

Οι Έλληνες είναι έθνος που κατοικεί κυρίως στα νότια Βαλκάνια και κατοίκησαν τον χώρο που σήμερα ονομάζουμε Ελλάδα από τα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ.,[43][44] (αρχικά στην Πελαγονία, στη ΒΔ Θεσσαλία και την ΝΑ Χαονία), την Κύπρο στα μέσα της 2ης χιλιετίας π.Χ., και παράλιες περιοχές της Μικρά Ασίας λίγο αργότερα (βλέπε: Πρώτος ελληνικός αποικισμός).

Οι Έλληνες γενικότερα ίδρυσαν αποικίες γύρω από όλη τη Μεσόγειο ενώ μετά την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου οι πόλεις και οι αποικίες τους έφτασαν μέχρι την σημερινή Ινδία. Σήμερα το ελληνικό έθνος εξακολουθεί να είναι διασκορπισμένο σε ολόκληρο τον κόσμο. Η πλειονότητα παραμένει εντός των ορίων του σημερινού ελληνικού κράτους και της νήσου Κύπρου, που αποτελεί το δεύτερο ελληνικό κράτος των ημερών μας. Ιστορικά, ελληνικοί πληθυσμοί κατοικούν στην Κάτω Ιταλία και την Σικελία που αποτελούν τη Μεγάλη Ελλάδα της αρχαιότητας, στην Κορσική και τα απέναντι σε αυτή παράλια της σημερινής Γαλλίας, στα παράλια της Μικράς Ασίας, στον Πόντο και την Βόρεια Ήπειρο .

Ισχυρές ελληνικές παροικίες έχουν δημιουργηθεί από Έλληνες μετανάστες στις Η.Π.Α., την Αυστραλία, την Γερμανία, τον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Ρωσία, την Ουκρανία ενώ μικρότερες ομάδες κατοικούν σχεδόν σε κάθε χώρα της Γης. Η πλειοψηφία των Ελλήνων μιλάει την Ελληνική γλώσσα και ακολουθεί το ανατολικό ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα[45].

Οι Ελληνες έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό και συμβάλει στην κουλτούρα, τις τέχνες, τις εξερευνήσεις, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, την πολιτική, την αρχιτεκτονική, τη μουσική, τα μαθηματικά, την επιστήμη και την τεχνολογία, το εμπόριο, τη μαγειρική και τον αθλητισμό, τόσο κατά το παρελθόν όσο και σύγχρονα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Ελληνική ιστορία

Οι Ελληνες μιλούν την Ελληνική γλώσσα, που αποτελεί το δικό της μοναδικό κλάδο μέσα στην Ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών, τον Ελληνικό,[46]. Είναι τμήμα μιας ομάδας προνεωτερικών εθνοτήτων, περιγραφόμενο από τον Αντονι Σμιθ (γ. 1939, Βρετανός ιστορικός κοινωνιολόγος) ως "αρχετυπικός λαός διασποράς"[47][48].

Προέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Πρωτοέλληνες έφθασαν πιθανότατα στη σημερινή Ελλάδα, στο νότιο άκρο της Βαλκανικής χερσονήσου στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ., αν και έχει υποστηριχθεί μια μεταγενέστερη μετανάστευση από τη θάλασσα από τη Μικρά Ασία. Η σειρά των μεταναστεύσεων στην ηπειρωτική Ελλάδα κατά τη 2η χιλιετία π.Χ. πρέπει να αναδομηθεί βάσει των Αρχαίων ελληνικών διαλέκτων, όπως παρουσιάστηκαν αιώνες αργότερα και επομένως υπόκεινται σε ορισμένες αβεβαιότητες. Υπήρξαν τουλάχιστον δύο μεταναστεύσεις, η πρώτη των Ιώνων και των Αιολέων, από την οποία προέκυψε η Μυκηναϊκή Ελλάδα το 16ο αιώνα π.Χ., και η δεύτερη η Κάθοδος των Δωριέων γύρω στον 11ο αιώνα π.Χ., που εκτόπισε την Αρκαδοκυπριακή διάλεκτο, που καταγόταν από τη Μυκηναϊκή περίοδο. Και οι δύο μεταναστεύσεις συνέβησαν σε αποφασιστικές περιόδους, η Μυκηναϊκή στη μετάβαση στην Υστερη Εποχή του Χαλκού και η Δωρική στο τέλος της. Υπήρξαν κάποιες απόψεις για τρία μεταναστευτικά κύματα, αναφέροντας και ένα Πρωτοϊωνικό, σύγχρονο ή ακόμη αρχαιότερο του Μυκηναϊκού. Αυτό το ενδεχόμενο φαίνεται να έχει υποστηριχθεί για πρώτη φορά από τον Ερνστ Κούρτιους τη δεκαετία του 1880. Στις σύγχρονες ακαδημαϊκές σπουδές η τυπική παραδοχή είναι η ομαδοποίηση της Ιωνικής με την Αρκαδοκυπριακή διάλεκτο ως επακόλουθο μιας μόνης μετανάστευσης της Μέσης Εποχής του Χαλκού σε αντιδιαστολή με τη "δυτική" ομάδα της Δωρικής διαλέκτου.

Ο Ερικ Χαμπ (γ. 1920, Αμερικανός γλωσσολόγος) στο δένδρο του του 2012 της Ινδοευρωπαϊκής γλωσσικής οικογένειας ομαδοποιεί την Ελληνική γλώσσα και την Αρχαία Μακεδονική ("Ελληνομακεδονική") μαζί με την Αρμενική στην Ποντική Ινδοευρωπαϊκή (ονομαζόμενη επίσης Ελληνοαρμενική) υποομάδα. Κατά την άποψη του Χαμπ πατρίδα αυτής της υποομάδας είναι οι βορειοανατολικές ακτές της Μαύρης Θάλασσας και η ενδοχώρα της. Από εκεί μετανάστευσαν νοτιοανατολικά στον Καύκασο, με τους Αρμένιους να παραμένουν κοντά στο Μπατούμι και τους Προέλληνες να προχωρούν προς τα δυτικά, κατά μήκος της νότιας ακτής της Μαύρης Θάλασσας και να εισέρχονται στο Αιγαίο και στην Πελοπόννησο από τη Μικρά Ασία και στην Κύπρο μέσω της Παμφυλίας. Στη μετανάστευση αυτή η Τροία ήταν φράγμα στην περαιτέρω μετανάστευση προς τα δυτικά ή τα βορειοδυτικά, έτσι πρώτα οι Προκύπριοι και στη συνέχεια άλλες ομάδες Προελλήνων στράφηκαν νότια, μκε τους Προκύπριους να συνεχίζουν νότια στην Παμφυλία και τελικά στην Κύπρο, ενώ οι άλλες ομάδες διέσχισαν το Αιγαίο. Οι Μυκηναίοι Ελληνες έφθασαν στη Θήβα και τη Θεσσαλία πριν από τους Αιολείς και ήταν οι πρώτοι Ελληνες στην Κρήτη.

Μυκηναϊκή εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Μυκηναίοι ήταν τελικά ο πρώτος Ελληνόφωνος λαός, όπως πιστοποιείται από τις ιστορικές πηγές, κατεγεγραμμένες στη Γραμμική γραφή Β, και από το λογοτεχνικό του απόηχο στα έργα του Ομήρου λίγους αιώνες αργότερα.

Οι Μυκηναίοι διείσδυσαν γρήγορα στο Αιγαίο Πέλαγος και το 15ο αιώνα π.Χ. είχαν φθάσει στη Ρόδο, την Κρήτη, την Κύπρο, όπου ο Τεύκρος λέγεται ότι ίδρυσε την πρώτη αποικία και στις ακτές της Μικράς Ασίας. Γύρω στο 1200 π.Χ. οι Δωριείς, άλλος Ελληνόφωνος λαός, τους ακολούθησε από την Ήπειρο. Παραδοσιακά οι ιστορικοί πίστευαν ότι η Κάθοδος των Δωριέων προκάλευσε την κατάρρευση του Μυκηναϊκού πολιτισμού, αλλά είναι πιθανό η κύρια επίθεση να έγινε από θαλάσσιους επιδρομείς (λαοί της Θάλασσας), που κατέπλευσαν στην Ανατολική Μεσόγειο γύρω στο 180 π.Χ. Την Κάθοδο των Δωριέων ακολούθησε μια μια περίοδος μεταναστεύσεων με ελάχιστες μαρτυρίες, που για αυτό ονομάζεται Ελληνική Σκοτεινή Εποχή αλλά ήδη το 800 π.Χ. ήταν ευδιάκριτο το τοπίο της Αρχαϊκής και της Κλασικής Ελλάδας.

Στα Ομηρικά έπη οι προϊστορικοί Ελληνες θεωρούνται ως οι πρόγονοι του πρώιμου κλασικού πολιτισμού της εποχής του ίδιου του Ομήρου, ενώ το Μυκηναϊκό πάνθεο περιελάμβανε πολλές από τις θεότητες (π.χ. Δίας, Ποσειδώνας και Άδης, που εμφανίζονται στη μεταγενέστερη Ελληνική θρησκεία.

Κλασική εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Κλασική εποχή
Μαχόμενοι οπλίτες. Λεπτομέρεια από Αττική μελανόμορφη υδρία. π. 560-550 π.Χ. Λούβρο, Παρίσι

Η εθνογένεση του Ελληνικού έθνους σηματοδοτείται, σύμφωνα με μερικούς ερευνητές, από τους πρώτους Ολυμπιακούς Αγώνες το 776 π.Χ., όταν η ιδέα ενός κοινού Ελληνισμού μεταξύ των Ελληνόφωνων φυλών μεταφράσθηκε για πρώτη φορά σε μια κοινή πολιτιστική εμπειρία και ο Ελληνισμός ήταν κυρίως ζήτημα κοινού πολιτισμού. Η κλασική περίοδος του Ελληνικού πολιτισμού καλύπτει το διάστημα από τις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. μέχρι το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου το 323 π.Χ. (μερικοί συγγραφείς προτιμούν να χωρίζουν αυτή την περίοδο στην 'Κλασική' από το τέλος των Περσικών Πολέμων μέχρι το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου και στον 'Τέταρτο Αιώνα' μέχρι το θάνατου του Αλεξάνδρου). Ονομάστηκε έτσι γιατί έθεσε τα πρότυπα βάσει των οποίων θα κρινόταν ο Ελληνικός πολιτισμός στις επόμενες εποχές.

Ενώ οι Ελληνες της Κλασικής εποχής αντιλαμβάνονταν εαυτούς ως ανήκοντες σε ένα κοινό Ελληνικό γένος η πρωταρχική τους αφοσίωση ήταν προς την πόλη τους και δεν έβλεπαν τίποτα το ανάρμοστο στο να πολεμούν, συχνά άγρια, με άλλες Ελληνικές πόλεις-κράτη. Συγκεκριμένη περίπτωση είναι ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, ο ευρείας κλίμακας Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος μεταξύ της Αθήνας και της Σπάρτης και των συμμάχων τους. Οι περισσότερες από τις αντιμαχόμενες Ελληνικές πόλεις-κράτη συνενώθηκαν, κατά την άποψη ορισμένων ιστορικών, υπό το λάβαρο των πανελλήνιων ιδανικών του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, αν και άλλοι θα επέλεγαν γενικά μάλλον μια εξήγηση μιας "Μακεδονικής κατάκτησης-αυτοσκοπού" ή τουλάχιστον μιας κατάκτησης χάριν του πλούτου, της δόξας και της δύναμης και θεωρούν τα "ιδανικά" ως χρήσιμη προπαγάνδα, που απευθυνόταν προς τις πόλεις-κράτη.

Σε κάθε περίπτωση η ανατροπή της Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών από τον Αλέξανδρο, μετά τις νίκες του στις μάχες του Γρανικού, της Ισσού και των των Γαυγαμήλων και την προέλασή του μέχρι τα σημερινά Πακιστάν και Τατζικιστάν αποτέλεσαν σημαντική διέξοδο για τον Ελληνικό πολιτισμό, μέσω της δημιουργίας αποικιών και εμπορικών δρόμων κατά μήκος της διαδρομής. Αν και η αυτοκρατορία του Αλέξανδρου δεν επιβίωσε ανέπαφη μετά το θάνατο του δημιουργού της, οι πολιτιστικές επιπτώσεις της διάδοσης του Ελληνισμού στο μεγαλύτερο μέρος της Μέσης Ανατολής και της Ασίας επρόκειτο να αποδειχθούν μακροχρόνιες, καθώς τα Ελληνικά έγιναν η lingua franca, θέση που διατήρησε ακόμη και τη Ρωμαϊκή εποχή. Πολλοί Ελληνες εγκαταστάθηκαν σε Ελληνιστικές πόλεις, όπως η Αλεξάνδρεια, η Αντιόχεια και η Σελεύκεια. Μετά από δυό χιλιάδες χρόνια υπάρχουν ακόμη κοινότητες στο Πακιστάν και στο Αφγανιστάν, όπως οι Καλάς, που υποστηρίζουν ότι κατάγονται από Ελληνες εποίκους.

Ελληνιστική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μείζονα Ελληνιστικά βασίλεια : το Βασίλειο των Πτολεμαίων (σκούρο μπλε) και η Αυτοκρατορία των Σελευκιδών (κίτρινο)
Προτομή της Κλεοπάτρας

Ο Ελληνιστικός πολιτισμός ήταν η επόμενη περίοδος του Ελληνικού πολιτισμού, της οποίας οι αρχές τοπθετούνται στο θάνατο του Αλέξανδρου. Η Ελληνιστική εποχή, που ονομάστηκε έτσι γιατί περιέλαβε το μερικό εξελληνισμό πολλών μη Ελληνικών πολιτισμών, διήρκεσε μέχρι την κατάκτηση της Αιγύπτου από τη Ρώμη το 30 π.Χ.

Την εποχή αυτή οι Ελληνες μετακινούντο προς μεγαλύτερες πόλεις και μειώθηκε η σημασία της πόλης-κράτους. Οι μεγαλύτερες αυτές πόλεις ανήκαν στα ακόμη μεγαλύτερα Βασίλεια των Διαδόχων. Οι Ελληνες όμως παρέμειναν γνώστες του παρελθόντος τους μέσω των έργων του Ομήρου και των κλασικών συγγραφέων. Σημαντικός παράγοντας για τη διατήρηση της Ελληνικής ταυτότητας υπήρξε η επαφή με βαρβαρικούς (μη Ελληνες) λαούς, που ενισχύθηκε στο νέο κοσμοπολίτικο περιβάλλον των πολυεθνικών Ελληνιστικών βασιλείων. Αυτό οδήγησε στην έντονη επιθυμία μεταξύ των Ελλήνων να οργανώσουν τη μετάδοση της Ελληνιστικής παιδείας στην επόμενη γενιά. Η Ελληνική επιστήμη, τεχνολογία και μαθηματικά θεωρείται ότι έφθασαν στο αποκορύφωμά τους κατά την Ελληνιστική περίοδο.

Στο Ινδοελληνικό βασίλειο και στο Ελληνικό βασίλειο της Βακτριανής διαδόθηκε ο Ελληνοβουδισμός και Ελληνες ιεραπόστολοι επρόκειτο να παίξουν σημαντικό ρόλο στη μετάδοσή του στην Κίνα. Ακόμη ανατολικότερα οι Ελληνες της Αλεξάνδρειας της Εσχάτης έγιναν γνωστοί στους Κινέζους ως Νταγιουάν.

Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την κατάκτηση των τελευταίων από τις Ελληνικές πόλεις-κράτη και τα Ελληνιστικά (μετααλεξανδρινά) βασίλεια, όλοι σχεδόν οι Ελληνόφωνοι του κόσμου ζούσαν ως πολίτες ή υπήκοοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Παρά τη στρατιωτική τους υπεροχή οι Ρωμαίοι θαύμασαν και επηρεάστηκαν σημαντικά από τα επιτεύγματα του Ελληνικού πολιτισμού, εξ ου και η γνωστή δήλωση του Οράτιου: Graecia capta ferum victorem cepit (" Η Ελλάδα, αν και κατελήφθη, αιχμαλώτισε τον άγριο κατακτητή της").

Στη θρησκευτική σφαίρα αυτή ήταν μια περίοδος ριζικής αλλαγής. Η πνευματική επανάσταση που έλαβε χώρα επέφερε μια εξασθένηση της παλιάς Ελληνικής θρησκείας, της οποίας η παρακμή, που είχε αρχίσει τον 3ο αιώνα π.Χ., συνεχίστηκε με την εισαγωγή νέων θρησκευτικών ρευμάτων από την Ανατολή. Στον Ελληνικό κόσμο εισήχθησαν οι λατρείες θεοτήτων όπως η Ίσις και ο Μίθρας. Οι Ελληνόφωνες κοινότητες της εξελληνισμένης Ανατολής υπήρξαν καθοριστικές για την πρώιμη εξάπλωση του Χριστιανισμού το 2ο και 3ο αιώνα και οι πρώτοι ηγέτες και συγγραφείς του Χριστιανισμού (ιδιαίτερα ο Απόστολος Παύλος) ήταν γενικά Ελληνόφωνοι, αν και κανένας τους δεν ήταν από την Ελλάδα. Εντούτοις η ίδια η Ελλάδα είχε μια τάση να κλίνει προς την ειδωλολατρία και δεν ανήκε στα σημαίνοντα κέντρα του πρώιμου Χριστιανισμού. Στην πραγματικότητα μερικές αρχαίες Ελληνικές θρησκευτικές πρακτικές παρέμειναν της μόδας μέχρι το τέλος του 4ου αιώνα, ενώ μερικές περιοχές όπως η νοτιοανατολική Πελοπόννησος παρέμειναν ειδωλολατρικές μέχρι και το 10ο αιώνα.

Βυζαντινή περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τις νέες ανατολικές θρησκείες που εισήχθησαν στον Ελληνικό κόσμο τη μεγαλύτερη επιτυχία είχε ο Χριστιανισμός. Από τους πρώτους μετά Χριστόν αιώνες οι Ελληνες Αυτοπροσδιορίζονταν ως Ρωμαίοι, εκείνη την εποχή το όνομα 'Ελληνες' υποδήλωνε ειδωλολάτρες. Ενώ οι εθνικές διακρίσεις υπήρχαν ακόμη στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία πέρασαν σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις και η ανανεωμένη αυτοκρατορία χρησιμοποίησε το Χριστιανισμό ως εργαλείο για να υποστηρίξει τη συνοχή της και προώθησε μια ισχυρή ρωμαϊκή εθνική ταυτότητα. Ταυτόχρονα ο κοσμικός, αστικός πολιτισμός της ύστερης αρχαιότητας επιβίωσε στην Ανατολική Μεσόγειο μαζί με το Ελληνορωμαϊκό εκπαιδευτικό σύστημα, αν και οι θεμελιώδεις αξίες του πολιτισμού προήλθαν από το Χριστιανισμό.

Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία - που σήμερα συμβατικά ονομάζεται Βυζαντινή Αυτοκρατορία, όνομα που δεν χρησιμοποιείτο στην εποχή της - επρεαζόταν όλο και περισσότερο από τον Ελληνικό πολιτισμό από τον 7ο αιώνα, όταν ο Αυτοκράτορας Ηράκλειος (575 - 641) αποφάσισε να κάνει την Ελληνική επίσημη γλώσσα της αυτοκρατορίας. Οπωσδήποτε από τότε, αλλά πιθανόν και προγενέστερα, ο Ρωμαϊκός και ο Ελληνικός πολιτισμός είχαν σχεδόν συγχωνευθεί σε ένα ενιαίο Ελληνορωμαϊκό πολιτισμό. Αν και η Λατινική Δύση αναγνώριζε επί αρκετούς αιώνες τις αξιώσεις της Ανατολικής Αυτοκρατορίας επί της Ρωμαϊκής κληρονομιάς, μετά τη στέψη από τον Πάπα Λέοντα Γ΄ του Καρλομάγνου, βασιλιά των Φράγκων, ως "Ρωμαίου Αυτοκράτορα" στις 25 Δεκεμβρίου του 800, ενέργεια που τελικά κατέληξε στην ίδρυση της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η Λατινική Δύση άρχισε να υποστηρίζει τους Φράγκους και να αναφέρεται στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κυρίως ως Αυτοκρατορία των Ελλήνων (Imperium Graecorum).

Στους Βυζαντινούς Ελληνες οφείλεται σε μεγάλο βαθμό η διατήρηση της λογοτεχνίας της κλασικής εποχής. Οπως αναφέρει ο Τζον Τζούλιους Νότγουιτς (γ. 1929, Αγγλος ιστορικός) : "Τα περισσότερα που γνωρίζουμε από την αρχαιότητα - ιδιαίτερα τα Ελληνικά και Ρωμαϊκά γράμματα και το Ρωμαϊκό δίκαιο - θα είχαν χαθεί για πάντα χωρίς τους λόγιους, γραμματείς και αντιγραφείς της Κωνσταντινούπολης". Στους Βυζαντινούς λόγιους οφείλεται κατά κύριο λόγο, προσωπικά και εγγράφως, η μεταφορά των έργων της αρχαίας Ελληνικής γραμματείας και λογοτεχνίας στη Δύση το 15ο αιώνα, που έδωσε μεγάλη ώθηση στην Ιταλική Αναγέννηση. Η Αριστοτελική φιλοσοφική παράδοση παρέμεινε σχεδόν αδιάσπαστη στον Ελληνικό κόσμο επί σχεδόν δυο χιλιάδες χρόνια, μέχρι την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453.

Οι Άγιοι Κύριλλος και Μεθόδιος διδάσκουν το χριστιανισμό στους σλαβόφωνους πληθυσμούς.

Οι Ελληνες της Βυζαντινής εποχής συνεισέφεραν και στο Σλαβικό κόσμο με τη διάδοση των γραμμάτων και του Χριστιανισμού. Σημαντικότερο παράδειγμα ήταν το έργο των δύο Βυζαντινών Ελλήνων αδελφών, των μοναχών Άγιων Κύριλλου και Μεθόδιου από τη Θεσσαλονίκη, στην Ελληνική Μακεδονία, που πιστώνονται σήμερα με την επισημοποίηση του πρώτου Σλαβικού αλφαβήτου.

Τον 11ο αιώνα επανεμφανίσθηκε στους κύκλους των μορφωμένων μια διακριτή Ελληνική πολιτική ταυτότητα, που έγινε εντονότερη μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας το 1204, έτσι ώστε όταν η αυτοκρατορία αναβίωσε το 1261 έγινε εν πολλοίς ένα Ελληνικό εθνικό κράτος. Η νέα αυτή αντίληψη του έθνους προκάλεσε ένα βαθύ ενδιαφέρον για το κλασικό παρελθόν με αποκορύφωμα τις ιδέες του Νεοπλατωνιστή φιλοσόφου Γεμιστού Πλήθωνα, που εγκατέλειψε το Χριστιανισμό. Εντούτοις ήταν ο συνδυασμός της Ορθοδοξίας με μια ειδικά Ελληνική ταυτότητα, που διαμόρφωσε την αυτοαντίληψη των Ελλήνων τα χρόνια του λυκόφωτος της αυτοκρατορίας. Το ενδιαφέρον για την Κλασική Ελληνική κληρονομιά συμπληρώθηκε από μια ανανεωμένη έμφαση στην Ελληνική Ορθόδοξη ταυτότητα, που ενισχύθηκε με τους δεσμούς των Ελλήνων του ύστερου Μεσαίωνα και των Οθωμανικών χρόνων με τους ομόδοξούς τους Ορθόδοξους Χριστιανούς της Ρωσίας. Αυτοί ενισχύθηκαν περαιτέρω μετά την πτώση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, το 1461, μετά την οποία και μέχρι το Ρωσοτουρκικό Πόλεμο (1828-1829) εκατοντάδες χιλιάδες Ελλήνων Ποντίων διέφυγαν ή μετανάστευσαν από τα Ορη του Πόντου και τα Αρμενικά υψίπεδα στη νότια Ρωσία και το Ρωσικό Νότιο Καύκασο.

Οθωμανική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γκραβούρα Ελληνα εμπόρου του Τσέζαρε Βετσέλιο (16ος αιώνας)
Το εξώφυλλο του Λόγιου Ερμή, Ελληνικού φιλολογικού περιοδικού του τέλους του 18ου και των αρχών του 19ου αιώνα

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαίου του 1453 πολλοί Έλληνες αναζήτησαν καλύτερες ευκαιρίες απασχόλησης και εκπαίδευσης φεύγοντας στη Δύση, ιδιαίτερα στην Ιταλία, την Κεντρική Ευρώπη, τη Γερμανία και τη Ρωσία. Στους Έλληνες πιστώνεται σε μεγάλο βαθμό η ευρωπαϊκή πολιτιστική επανάσταση, που αργότερα ονομάστηκε Αναγέννηση. Στην ίδια τη χώρα, την κατοικούμενη από αυτούς χώρα οι Ελληνες κατάφεραν να παίξουν ηγετικό ρόλο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, εν μέρει λόγω του γεγονότος ότι ο κεντρικός κόμβος της αυτοκρατορίας πολιτικά, πολιτιστικά και κοινωνικά είχε τη βάση του στη Δυτική Θράκη και την Ελληνική Μακεδονία, αμφότερες στη Βόρεια Ελλάδα, και επίσης επικεντρωνόταν στην κατοικούμενη κυρίως από Ελληνες, πρώην Βυζαντινή πρωτεύουσα, Κωνσταντινούπολη. Ως άμεση συνέπεια αυτής της κατάστασης οι Ελληνόφωνοι έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στο Οθωμανικό εμπορικό και διπλωματικό κατεστημένο, καθώς και στην εκκλησία. Επι πλέον στο πρώτο μισό της Οθωμανικής περιόδου άνδρες Ελληνικής καταγωγής αποτελούσαν σημαντικό ποσοστό του στρατού, του ναυτικού και της κρατικής γραφειοκρατίας των Οθωμανών, έχοντας ενταχθεί ως έφηβοι στην Οθωμανική υπηρεσία (μαζί με ιδιαίτερα Αλβανούς και Σέρβους) μέσω του παιδομαζώματος. Ετσι πολλοί Οθωμανοί Ελληνικής ( ή Αλβανικής ή Σερβικής ) καταγωγής εντάχθηκαν στις Οθωμανικές δυνάμεις που κυβερνούσαν τις επαρχίες από την Αίγυπτο μέχρι την Υεμένη και την Αλγερία, συχνά ως κυβερνήτες των επαρχιών.

Για εκείνους που βρίσκονταν υπό το καθεστώς του μιλλέτ υπό την Οθωμανική Αυτοκρατορία η θρησκεία ήταν το καθοριστικό χαρακτηριστικό των εθνικών ομάδων, έτσι το εξώνυμο "Ελληνες" (Ρουμλάρ από το όνομα Ρωμαίοι) επεκτάθηκε από τους Οθωμανούς σε όλα τα μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας ανεξαρτήτως της γλώσσας ή της εθνικής καταγωγής τους. Οι Ελληνόφωνοι ήταν η μόνη εθνική ομάδα που στην πράξη αυτοαποκαλούντο Ρωμηοί και, τουλάχιστον οι μορφωμένοι από αυτούς, θεωρούσαν ότι η εθνικότητά τους (γενος) ήταν Ελληνική. Υπήρχαν όμως πολλοί Ελληνες που ξέφευγαν από το δεύτερης κατηγορίας καθεστώς των Χριστιανών, εγγενές στο Οθωμανικό σύστημα του μιλλέτ, σύμφωνα με το οποίο στους Μουσουλμάνους ρητά απενέμετο ανώτερη θέση και προνομιακή μεταχείριση. Αυτοί οι Ελληνες είτε μετανάστευαν στην ομόδοξη Ελληνορθόδοξη προστάτιδά τους, τη Ρωσική Αυτοκρατορία, είτε απλώς προσηλυτίζονταν στο Ισλάμ, συχνά μόνο πολύ επιφανειακά, παραμένοντας κρυπτοχριστιανοί. Τα σημαντικότερα παραδείγματα μεγάλης κλίμακας προσηλυτισμού στο Τουρκικό Ισλάμ μεταξύ αυτών που σήμερα ορίζονται ως Ελληνες Μουσουλμάνοι - αποκλειομένων όσων ο προσηλυτισμός ήταν αυτονόητος στο πλαίσιο του παιδομαζώματος - συναντάμε στην Κρήτη (Τουρκοκρητικοί), στην Ελληνική Μακεδονία (για παράδειγμα στους Βαλαχάδες της Δυτικής Μακεδονίας) και μεταξύ των Ελλήνων Ποντίων στα Ορη του Πόντου και τα Αρμενικά Υψίπεδα. Αρκετοί Οθωμανοί σουλτάνοι και πρίγκιπες ήταν επίσης εν μέρει Ελληνικής καταγωγής, με μητέρες που ήταν είτε Ελληνίδες παλλακίδες είτε πριγκίπισσες οικογενειών Βυζαντινών ευγενών, με γνωστό παράδειγμα το σουλτάνο Σελίμ Α΄, που η μητέρα του Γκιουλμπαχάρ Χατούν ήταν Πόντια Ελληνίδα από τα Αρμενικά Υψίπεδα.

Oι ρίζες των επιτυχιών των Ελλήνων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μπορούν να αναχθούν στην Ελληνική εκπαιδευτική και εμπορική παράδοση. Ηταν ο πλούτος της μεγάλης τάξης των εμπόρων, που παρείχε την υλική βάση για την πνευματική αναγέννηση που ήταν το κύριο χαρακτηριστικό της Ελληνικής ζωής στα χρόνια που προηγήθηκαν και κατέληξαν στο ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης το 1821. Δεν είναι τυχαίο ότι τις παραμονές του 1821 τα τρία σημαντικότερα κέντρα Ελληνικής εκπαίδευσης βρίσκονταν στη Χίο, τη Σμύρνη και το Αϊβαλί, και τα τρία μείζονα κέντρα Ελληνικού εμπορίου. Οι επιτυχίες των Ελλήνων ευνοήθηκαν επίσης από την Ελληνική κυριαρχία στην Ορθόδοξη Εκκλησία.

Νεότερη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βλέπε επίσης : Νεοελληνικός διαφωτισμός και Ελληνική Επανάσταση του 1821

Η σχέση μεταξύ της Ελληνικής εθνικής ταυτότητας και της Ελληνικής Ορθόδοξης θρησκείας συνεχίστηκε μετά τη δημιουργία του Σύγχρονου Ελληνικού κράτους μετά το 1830. Σύμφωνα με το δεύτερο άρθρο του πρώτου Ελληνικού Συντάγματος του 1822 Ελληνας οριζόταν κάθε Χριστιανός κάτοικος της χώρας, ρήτρα που αφαιρέθηκε στο σύνταγμα του 1844. Ενα αιώνα αργότερα, όταν υπογράφηκε η Συνθήκη της Λωζάνης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1923, οι δυο χώρες συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν τη θρησκεία ως κριτήριο εθνικής ταυτότητας για την εφαρμογή της ανταλλαγής πληθυσμών, αν και οι περισσότεροι από τους εκτοπισθέντες Ελληνες (πάνω από ένα εκατομμύριο επί συνόλου 1,5 εκατομ.) είχαν ήδη εκδιωχθεί όταν υπογράφηκε η συνθήκη. Η Γενοκτονία των Ελλήνων, ιδιαίτερα η βίαιη απομάκρυνση των Ελλήνων Μικρασιατών, Ποντίων και Θρακών από τις περιοχές των ακτών της Μαύρης Θάλασσας και την Μικρά Ασία συγχρόνως και μετά από την αποτυχημένη Ελληνική Μικρασιατική εκστρατεία, αποτέλεσε τμήμα της διαδικασίας εκτουρκισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και την περιέλευση υπό Τουρκικό εθνικό έλεγχο της οικονομίας και του εμπορίου, που τότε ήταν σε μεγάλο βαθμό στα χέρια Ελλήνων.

Ταυτότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι όροι που χρησιμοποιήθηκαν για να οριστεί η Ελληνικότητα ποικίλλουν ανά την ιστορία αλλά ποτέ δεν ήταν περιορισμένοι ή απόλυτα ταυτισμένοι με την ένταξη σε ένα Ελληνικό κράτος. Κατά τα Δυτικά πρότυπα ο όρος Ελληνες χρησιμοποιείται παραδοσιακά για όλους όσους έχουν μητρική γλώσσα την Ελληνική, είτε Μυκηναϊκή, είτε Βυζαντινή, είτε Νεοελληνική. Οι Βυζαντινοί Ελληνες αυτοαποκαλούντο Ρωμηοί και θεωρούσαν εαυτούς πολιτικούς κληρονόμους της Ρώμης, αλλά από το 12ο τουλάχιστον αιώνα αυξανόμενος αριθμός των μορφωμένων από αυτούς θεωρούσαν εαυτούς εξίσου κληρονόμους της Αρχαίας Ελλάδας, αν και για τους περισσότερους Ελληνόφωνους το "Ελληνες" σήμαινε ακόμη ειδωλολάτρες. Την παραμονή της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης ο Τελευταίος Αυτοκράτορας παρότρυνε τους στρατιώτες του να θυμηθούν ότι ήταν οι απόγονοι των Ελλήνων και των Ρωμαίων[49]

Πριν την ίδρυση του Νεότερου Ελληνικού κράτους οι δεσμοί μεταξύ αρχαίων και νεότερων Ελλήνων τονίζονταν από τους λόγιους του Ελληνικού Διαφωτισμού, ιδιαίτερα το Ρήγας Φεραίος. Στο "Πολιτικό Σύνταγμα" του απευθύνεται στο έθνος ως "το λαό απόγονο των Ελλήνων". Το νεότερο Ελληνικό κράτος δημιουργήθηκε το 1829, όταν οι Ελληνες απελευθέρωσαν μέρος των ιστορικών τους εστιών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η μεγάλη Ελληνική διασπορά και η τάξη των εμπόρων υπήρξαν καθοριστικές στη μετάδοση των ιδεών του δυτικού ρομαντικού εθνικισμού και του φιλελληνισμού, που μαζί με την αντίληψη του Ελληνισμού, που είχε μορφοποιηθεί τους τελευταίους αιώνες της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αποτέλεσαν τη βάση του Διαφωτισμού και της σημερινής αντίληψης του Ελληνισμού.

Σήμερα οι Ελληνες είναι ένα έθνος με την έννοια του έθνους, όπως ορίζεται από τον Ελληνικό πολιτισμό και την Ελληνική μητρική γλώσσα και όχι από την ιθαγένεια, τη φυλή και τη θρησκεία και την υπηκοότητα οποιουδήποτε συγκεκριμένου κράτους. Στα αρχαία και τα μεσαιωνικά χρόνια, και σε μικρότερη έκταση σήμερα, ο ελληνικός όρος ήταν γένος, που επίσης υποδηλώνει κοινή καταγωγή.

Ονομασίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανά τους αιώνες οι Ελληνες και οι Ελληνόφωνοι έχουν γίνει γνωστοί με διάφορα ονόματα όπως :

Έλληνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Όμηρος αναφέρεται στους "Έλληνες" ως μια σχετικά μικρή φυλή που κατοικούσε στη Θεσσαλική Φθία και είχε ως ηγέτη της τον Αχιλλέα. Το Πάριο Χρονικό αναφέρει ότι η Φθία ήταν η πατρίδα των Ελλήνων και ότι αυτό το όνομα δόθηκε σε εκείνους που προηγούμενα ονομάζονταν Γραικοί. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Έλλην, ο πατριάρχης των Ελλήνων, ήταν γιος του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, που βασίλευαν σε όλη τη Φθία, των μόνων που επέζησαν μετά το μεγάλο κατακλυσμό, και απέκτησαν τρεις γιους, τον Αίολο, τον Δώρο και τον Ξούθο. Ο Αίολος και ο Δώρος μαζί με τους γιους του Ξούθου, τον Αχαιό και τον Ίωνα, αποτέλεσαν τους γενάρχες των τεσσάρων κυριότερων ελληνικών φυλών που ήταν οι Αχαιοί, οι Δωριείς, οι Αιολείς και οι Ίωνες. Φαίνεται ότι ο μύθος επινοήθηκε όταν οι Ελληνικές φυλές άρχισαν να διαχωρίζονται η μία από την άλλη ορισμένες περιοχές της Ελλάδας και δείχνει την κοινή τους καταγωγή. Ο Αριστοτέλης ονομάζει αρχαία Ελλάδα μια περιοχή στην Ήπειρο μεταξύ Δωδώνης και Αχελώου ποταμού, τη θέση του μεγάλου κατακλυσμού του Δευκαλίωνα, χώρα πυ καταλάμβαναν οι Σελλοί και οι "Γραικοί", που αργότερα έγιναν γνωστοί ως 'Ελληνες". Οι Σελλοί ήταν οι ιερείς του Δωδωναίου Δία και η λέξη πιθανόν σημαίνει "θυσιαστές". (σύγκριση με το Γοτθικό σαλγιάν, "προσφορά, θυσία"). Η ετυμολογία της λέξεως Έλλην προκαλεί μέχρι σήμερα συζητήσεις. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι προέρχεται από τους Σελλούς, μέρος των οποίων μετανάστευσε στη Φθία και που το όνομά τους άλλαξε σε Σελλάνες και στη συνέχεια Ελλάνες- Ελληνες. Εντούτοις η ετυμολογία αυτή συνδέει το όνομα Ελληνες με τους Δωριείς που κατέλαβαν την Ηπειρο και η σχέση με το όνομα Γραικοί, που δόθηκε από τους Ρωμαίους παραμένει αβέβαιη. Το όνομα Ελληνες φαίνεται να είναι αρχαιότερο και πιθανότατα χρησιμοποιήθηκε από τους Ελληνες με την ίδρυση της Μεγάλης Αμφικτυονίας . Αυτή ήταν αρχαία ομοσπονδία Ελληνικών φυλών από δώδεκα φυλές για να προστατεύει τους μεγάλους ναούς του Απόλλωνα στους Δελφούς και της Δήμητρας κοντά στις Θερμοπύλες. Σύμφωνα με το μύθο ιδρύθηκε μετά τον Τρωικό Πόλεμο από τον Αμφικτύονα, αδελφό του Ελληνα.

Άλλες απόψεις σχετίζουν το όνομα Έλλην με το θέμα ελλ- που σημαίνει ορεινός ή με τη λέξη ἔλλοψ που σημαίνει άφωνος, άφθογγος. Ήδη τον 7ο π.Χ. αιώνα είχε επικρατήσει η ονομασία Πανέλληνες και από εκεί αποσπάστηκε και γενικεύτηκε η ονομασία Έλληνες, εξ ου και ο τονισμός, Έλλην αντί Ελλήν. Αργότερα, με την εξάπλωση του Χριστιανισμού, ο όρος Έλλην σήμαινε τον ειδωλολάτρη ή τον μη χριστιανό, ενώ οι κάτοικοι της Ελλάδας λέγονταν Ελλαδίτες. Όταν ο Χριστιανισμός έπαψε να απειλείται από τις παγανιστικές θρησκείες, ο όρος Έλλην άρχισε να χρησιμοποιείται δειλά δηλώνοντας την καταγωγή ενώ μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Ελληνικού Κράτους, η ονομασία επανήλθε ως επίσημη. Το επίσημο όνομα της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι Hellas.

Γραικοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Κατάλογος Γυναικών του Ησίοδου ο Γραικός παρουσιάζεται ως γιος του Δία και της Πανδώρας, αδελφής του Ελληνα, πατριάρχη των Ελλήνων. Ο Ελλην ήταν ο γιος του Δευκαλίωνα που βασίλευαε σε όλη τη Φθία στην Κεντρική Ελλάδα. Το Πάριο Χρονικό αναφέρει ότι όταν ο Δευκαλίων έγινε βασιλιάς της Φθίας, oι προηγουμένως ονομαζόμενοι Γραικοί ονομάστηκαν Ελληνες. Ο Αριστοτέλης σημειώνει στα "Μετεωρολογικά" του ότι οι Ελληνες είχαν σχέση με τους Γραικούς, ιθαγενές όνομα Δωρικής φυλής στην Ηπειρο, που χρησιμοποιούνταν από τους Ιλλυριούς. Υποστηρίζει επίσης ότι ο μεγάλος κατακλυσμός πρέπει να συνέβη στην περιοχή γύρω από τη Δωδώνη, όπου κατοικούσαν οι Σελλοί. Eντούτοις σύμφωνα με την Ελληνική παράδοση είναι πιθανότερο η εστία των Ελλήνων να ήταν αρχικά στην Κεντρική Ελλάδα. Μια νεότερη θεωρία ανάγει το όνομα Γραικός στον "κάτοικο της Γραίας", πόλης στην παραλία της Βοιωτίας. Ελληνες άποικοι από τη Γραία συνέβαλαν στην ίδρυση της Κύμης (8ος αιώνας π.Χ.) στην Ιταλία, όπου ονομάστηκαν Γραικοί. Οταν τους συνάντησαν οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν αυτό το όνομα για τους αποίκους και στη συνέχεια για όλους τους Ελληνες. Η λέξη γραία (γριά) προέρχεται από την Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *ǵerh2-/*ǵreh2-, "γερνάω", μέσω του Πρωτοελληνικού *gera-/grau-iu. Η ίδια ρίζα έδωσε αργότερα το γέρας, "τιμητικό δώρο", στη Μυκηναϊκή Ελληνική. Οι Γερμανικές γλώσσες δανείστηκαν τη λέξη Graeci με ένα αρχικό ήχο "κ", που ήταν πιθανότατα ο πλησιέστερος αρχικός τους ήχος προς το Λατινικό "g" εκείνη την εποχή (Γοτθ. Kreks). Η περιοχή έξω από την αρχαία Αθήνα, που περιελάμβανε τη Βοιωτία, ονομαζόταν Γραϊκή και συνδέεται με τον αρχαιότερο κατακλυσμό του Ωγύγη, μυθολογικού βασιλιά της Βοιωτίας. Η περιοχή κατεχόταν αρχικά από τους Μινύες, που ήταν αυτόχθων ή Πρωτοελληνόφωνος λαός. Στα αρχαία Ελληνικά το όνομα Ωγύγιος κατέληξε να σημαίνει "από τις πρώτες μέρες".

Αχαιοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Όμηρος χρησιμοποιεί τους όρους Αχαιοί και Δαναοί γενικά για τους Ελληνες στην Ιλιάδα και πιθανότατα αποτελούσαν κομμάτι του Μυκηναϊκού πολιτισμού. Τα ονόματα Αχαιοί και Δαναοί φαίνεται να είναι προδωρικά και ανήκαν στους λαούς που οι Δωριείς νίκησαν. Περιορίστηκαν στην περιοχή που αργότερα πήρε το όνομα Αχαΐα μετά την εισβολή των Δωριέων. Τον 5ο αιώνα π.Χ. εμφανίζονται να μιλάνε την Αιολική διάλεκτο της Ελληνικής, που μιλιόταν κυρίως στη Θεσσαλία, τη Βοιωτία και τη Λέσβο. Υπάρχουν πολλές αντιτιθέμενες θεωρίες για την καταγωγή των Aχαιών. Σύμφωνα με τη μία από αυτές οι Αχαιοί ήταν μια από τις ξανθές φυλές της άνω Ευρώπης, που ωθήθηκαν περνώντας τις Αλπεις την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (1300 π.Χ.) προς τη νότια Ευρώπη. Μια άλλη θεωρία υποστηρίζει ότι οι Αχαιοί ήταν οι Δωριείς της Πελοποννήσου. Αυτές οι θεωρίες απορρίπτονται από άλλους ερευνητές που, βασισμένοι σε γλωσσικά κριτήρια, υποστηρίζουν ότι οι Αχαιοί ήταν ηπειρωτικοί προδωρικοί Ελληνες. Υπάρχει επίσης η θεωρία ότι υπήρχε ένα Αχαϊκό έθνος που μετανάστευσε από τη Μικρά Ασία στην κάτω Θεσσαλία πριν από το 2000 π.Χ. Κάποια κείμενα των Χετταίων αναφέρουν ένα έθνος που βρισκόταν στα δυτικά και ονομαζόταν Αχιγιάβα ή Αχίγια. Αιγυπτιακά έγγραφα αναφέρονται στους Εκβές, μια από τις ομάδες των Λαών της Θάλασσας, που έφθασαν στην Αίγυπτο κατά τη βασιλεία του Μερνεφθά (1213-1203 π.Χ.) και μπορεί να ήταν Αχαιοί.

Δαναοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ιλιάδα του Ομήρου τα ονόματα Δαναοί και Αργείοι χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό των Ελληνικών δυνάμεων εναντίον των Τρώων. Ο μύθος του Δαναού, που καταγόταν από την Αίγυπτο, αναφέρεται στην ίδρυση του Αργους. Οι κόρες του Δαναΐδες καταδικάστηκαν στα Τάρταρα να μεταφέρουν μια κανάτα για να γεμίσει ένα πιθάρι με τρύπες (πίθος των Δαναΐδων). Αυτός ο μύθος σχετίζεται με ένα έργο που δεν μπορεί ποτέ να εκπληρωθεί (Σίσυφος) και το όνομα μπορεί να αναχθεί στην Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα danu: "ποταμός". Δεν υπάρχει καμμία ικανοποιητική θεωρία για την προέλευσή τους. Μερικοί ερευνητές συνδέουν τους Δαναούς με τους Ντένιεν, μια από τις ομάδες των Λαών της Θάλασσας, που επιτέθηκαν στην Αίγυπτο κατά τη βασιλεία του Ραμσή Γ΄ (1187-1156 π.Χ.). Η ίδια επιγραφή αναφέρει ότι οι Βέσες ίσως να ήταν οι Αχαιοί. Οι Ντένιεν φαίνεται να υπήρξαν κάτοικοι της πόλης Άδανα στην Κιλικία. Κεραμεική όμοια με εκείνη των Μυκηνών έχει βρεθεί στην Ταρσό της Κιλικίας και φαίνεται ότι μερικοί φυγάδες από το Αιγαίο πήγαν εκεί μετά την κατάρρευση του Μικηναϊκού πολιτισμού. Οι κάτοικοι αυτοί της Κιλικίας φαίνεται να ονομάζονταν Ντανινιίμ, οπώς και οι Δαναοί που επιτέθηκαν στην Αίγυπτο to 1191 π.Χ. μαζί με τους Βέσες, που ήταν ίσως Αχαιοί. Ονομάζονταν επίσης Ντανούνα, σύμφωνα με επιγραφή των Χετταίων, και το ίδιο όνομα αναφέρεται στις επιστολές της Αμάρνα. Ο Τζούλιους Ποκόρνυ (Αυστριακός γλωσσολόγος, 1887-1970) ανακτά το όνομα από την Πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα da:-: "ροή, ποτάμι", da:-nu: "κάθε κινούμενο υγρό, σταγόνες", da: navo "άνθρωποι που ζουν δίπλα στον ποταμό", Σκυθικός νομαδικός λαός (στη Ριγκβέδα δαίμονες των νερών, αρχέγονη γυναικεία θεότητα των νερών), στα Ελληνικά Δαναοί, στα Αιγυπτιακά Ντανούνα". Είναι επίσης πιθανό το όνομα Ντανάανς να είναι προελληνικό. Μια χώρα Ντανάια με μια πόλη Μουκάνα (πιθανόν Μυκήνες) αναφέρεται σε επιγραφές από την Αίγυπτο επί Αμένωφι Γ΄ (1390-1352 π.Χ.) και Τούτμισι Γ΄ (1437 π.Χ.).

Ρωμιοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενώ η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εκχριστιανιζόταν, οι Έλληνες αυτοαποκαλούνταν, αφού η ονομασία Έλλην σήμαινε πλέον τον ειδωλολάτρη, Ρωμαίοι, ένα όνομα το οποίο είχε πολιτικές προεκτάσεις αφού δήλωνε όλους τους ελεύθερους πολίτες της Αυτοκρατορίας και όχι την καταγωγή τους. Σημειωτέον ότι οι ίδιοι ονόμαζαν το κράτος τους Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και όχι Βυζαντινή, ενώ η Κωνσταντινούπολη αρχικά ονομάστηκε Νέα Ρώμη. Κατά τη δύση της Αυτοκρατορίας και την αποκοπή περιοχών που κατοικούνταν από αλλοεθνείς, ταυτίζεται με το ό,τι σήμερα ονομάζουμε Έλληνα, αποκτά δηλαδή ένα εθνικό χαρακτήρα. Η ονομασία Ρωμαίος, που εξελίσσεται σε Ρωμιός επί τουρκοκρατίας, χάνει την αίγλη του "αυτοκρατορικού" Ρωμαίος και με τις σκληρές συνθήκες της υπό ζυγόν διαβίωσης αποκτά την χροιά του καταφερτζή, του καπάτσου, του ξύπνιου. "Από τις αρχές του 20ού αιώνα το "Ρωμιός" χρησιμοποιήθηκε ως αντίθεση προς τον μιμητισμό της Ευρώπης, τη λαϊκή χριστιανική βυζαντινή ανατολική (αλλά όχι ανατολίτικη) φυσιογνωμία του Νεοέλληνα"[50]. Οι Λατίνοι συνέχισαν να χαρακτηρίζουν τους Έλληνες με το όνομα Γραικός. Η ονομασία Ρωμιός συνηθίζεται να χρησιμοποιείται ακόμα στην Ελλάδα και ειδικά στην Τουρκία (Rum - Ρουμ).


Γιουνάν (Ίωνες)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

(Yunan) - Γιουνάν (Yunan), που σημαίνει Ίωνες, ονομάζουν οι λαοί της Ανατολής τους Έλληνες. Προέρχεται από την περσική λέξη Yauna, από το όνομα Ιωνία, αφού οι Πέρσες ήρθαν σε επαφή με τους Έλληνες της Μικράς Ασίας και συγκεκριμένα με τους Ίωνες τον 6ο αιώνα π.Χ., τους οποίους και κατέκτησαν και έτσι ονόμαζαν όλους τους Έλληνες ανεξαιρέτως. Έτσι, η χρήση της ονομασίας αυτής επεκτάθηκε σε όλους τους λαούς που βρίσκονταν υπό περσική κατοχή και γενικά σε ολόκληρη την Ανατολή.

Γιαβάν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Yavan ή Javan) - Με αυτή την ονομασία είναι γνωστοί οι Έλληνες στους λαούς της ανατολικής Μεσογείου από την βιβλική εποχή, που αναφέρονται ως ο λαός που εγκαταστάθηκε στα Βαλκάνια. Η ονομασία Γιαβάν είναι συγγενική του Γιουνάν.

Σύγχρονοι και Αρχαίοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προφανέστερη σχέση μεταξύ σύγχρονων και αρχαίων Ελλήνων είναι η γλώσσα τους, που έχει μια τεκμηριωμένη παράδοση από τουλάχιστον το 14ο αιώνα π.Χ. μέχρι σήμερα, αν και με ένα διάλειμμα κατά τη Γεωμετρική εποχή (που διήρκεσε από τον 11ο ως τον 8ο αιώνα π.Χ.). Μελετητές συγκρίνουν τη συνέχεια της παράδοσής της μόνο με την Κινεζική. Από την αρχή του ο Ελληνισμός ήταν κυρίως ζήτημα κοινού πολιτισμού και η εθνική συνέχεια του Ελληνικού κόσμου ήταν πολύ πιο από τη δημογραφική του. Ωστόσο, ο Ελληνισμός ενσωμάτωσε επίσης μια προγονική διάσταση μέσα από τις πτυχές της αθηναϊκής λογοτεχνίας ανέπτυξε και επηρέασε τις ιδέες της καταγφωγής με βάση το αυτόχθον. Τα ύστερα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας περιοχές όπως η Ιωνία και η Κωνσταντινούπολη γνώρισαν μια Ελληνική αναβίωση στη γλώσσα, τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία και σε κλασικά πρότυπα σκέψης και λογιοσύνης. Αυτή η αναβίωση έδωσε μια ισχυρή ώθηση στην έννοια της πολιτιστικής συγγένειας με την αρχαία Ελλάδα και την κλασική της κληρονομιά. Οι πολιτισμικές αλλαγές που υπέστησαν οι Έλληνες είναι αναμφισβήτητες, παρά την κοινή αίσθηση της εθνότητας. Την ίδια στιγμή οι Ελληνες έχουν διατηρήσει τη γλώσσα τους και το αλφάβητό τους, ορισμένες αξίες και πολιτιστικές παραδόσεις, έθιμα, μια αίσθηση θρησκευτικής και πολιτιστικής διαφοράς και αποκλεισμού (η λέξη βάρβαροι χρησιμοποιήθηκε ακόμη και από την ιστορικό του 12ου αιώνα Άννα Κομνηνή για να περιγράψει τους μη Ελληνόφωνους), μια αίσθηση κοινής ταυτότητας και κοινό αίσθημα εθνότητας, παρά τις παγκόσμιες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές των δύο τελευταίων χιλιετηρίδων.

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σήμερα οι Έλληνες είναι η πλειοψηφούσα εθνική ομάδα στην Ελληνική Δημοκρατία, όπου αποτελούν το 93% του πληθυσμού της χώρας, και της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπου αποτελούν το 78% του πληθυσμού του νησιού (μη συμπεριλαμβανομένων των Τούρκων εποίκων στο κατεχόμενο τμήμα της χώρας). Οι Ελληνικοί πληθυσμοί δεν παρουσίασαν υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, παρ'όλα αυτά ο πληθυσμός της Ελλάδας έχει σημειώσει συνεχή αύξηση από την πρώτη απογραφή της χώρας το 1828. Μεγάλο ποσοστό της αύξησης του πληθυσμού μετά την ίδρυση του κράτους ήταν αποτέλεσμα της προσάρτησης νέων εδαφών και της εισροής 1,5 εκατομ. Ελλήνων προσφύγων μετά την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923 μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Περίπου 80% του πληθυσμού της Ελλάδας είναι αστικός, με το 28% συγκεντρωμένο στην πόλη της Αθήνας.

Οι Ελληνες από την Κύπρο έχουν μια παρόμοια ιστορία μεταναστεύσεων, συνήθως προς τον Αγγλόφωνο κόσμο, λόγω της αποικιοποίησης από τη Βρετανική Αυτοκρατορία. Μεταναστευτικά κύματα ακολούθησαν την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, ενώ ο πληθυσμός μειώθηκε μεταξύ των μέσων του 1974 και του 1977 λόγω της μετανάστευσης, των πολεμικών απωλειών και προσωρινής μείωσης της γονιμότητας. Μετά την εθνοκάθαρσητου ενός τρίτου του Ελληνικού πληθυσμού του νησιού το 1974 υπήρξε αύξηση του αριθμού των Ελληνοκυπρίων που έφυγαν, κυρίως για τη Μέση Ανατολή, που συνέβαλε στη μείωση του πληθυσμού μέχρι τη δεκαετία του 1990. Σήμερα πάνω από τα δύο τρίτα του Ελληνικού πληθυσμού στην Κύπρο είναι αστικός.

Υπάρχει σημαντική Ελληνική μειονότητα 150.000 ανθρώπων (κατά άλλες πηγές μεγαλύτερη) στην Αλβανία. Η Ελληνική μειονότητα στην Τουρκία, που αριθμούσε πάνω από 200.000 ανθρώπους μετά την ανταλλαγή του 1923 έχει τώρα συρρικνωθεί σε λίγες χιλιάδες μετά το Πογκρόμ της Κωνσταντινούπολης του 1955 και άλλες υποκινούμενες από το κράτος βιαιότητες και διακρίσεις, που στην πράξη τερμάτισαν, αν και όχι ολοκληρωτικά, την τρισχιλιετή παρουσία του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία. Υπάρχουν μικρότερες Ελληνικές κοινότητες στις υπόλοιπες Βαλκανικές χώρες, το Λεβάντε και τα κράτη της Μαύρης Θάλασσας, υπολείμματα της παλιάς Ελληνικής Διασποράς (πριν το 19ο αιώνα).

Διασπορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απόδημος Ελληνισμός Ο συνολικός αριθμός των Ελλήνων που ζουν σήμερα έξω από την Ελλάδα και την Κύπρο είναι θέμα αμφιλεγόμενο. Οπου είναι διαθέσιμα απογραφικά στοιχεία εμφανίζουν 3 περίπου εκατομμύρια Έλληνες έξω από την Ελλάδα και την Κύπρο. Οι εκτιμήσεις του ΣΑΕ-Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού- ανεβάζει τον αριθμό γύρω στα 7 εκατομ. παγκοσμίως. Σύμφωνα με το Γεώργιο Πρεβελάκη του Πανεπιστημίου της Σορβόννης ο αριθμός είναι πλησιέστερα σε λιγότερο από 5 εκατομ. Η ενσωμάτωση, η επιγαμία και η απώλεια της Ελληνικής γλώσσας επηρεάζουν τον αυτοπροσδιορισμό της Ομογένειας. Σημαντικά κέντρα της Νέας Ελληνικής Διασποράς σήμερα είναι το Λονδίνο, η Νέα Υόρκη, η Μελβούρνη και το Τορόντο. Το 2010 το Ελληνικό Κοινοβούλιο ψήφισε ένα νόμο που δίνει τη δυνατότητα στους Ελληνες της Διασποράς να ψηφίζουν στις εκλογές του Ελληνικού κράτους, που όμως καταργήθηκε αργότερα στις αρχές του 2014.

Αρχαία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ελληνικός αποικισμός στην αρχαιότητα

Τα αρχαία χρόνια οι εμπορικές και αποικιστικές δραστηριότητες των Ελληνικών φυλών και πόλεων-κρατών διέδωσαν τον Ελληνικό πολιτισμό, τη θρησκεία και τη γλώσσα γύρω από τις λεκάνες της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας, ιδιαίτερα στη Σικελία και Νότια Ιταλία (γνωστή επίσης ως Μεγάλη Ελλάδα), τα νότια της Γαλλίας και τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας. Επί της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου και των κρατών των διαδόχων δημιουργήθηκαν Ελληνικές και Ελληνιστικές άρχουσες τάξεις στη Μέση Ανατολή, την Ινδία και την Αίγυπτο. Η Ελληνιστική περίοδος χαρακτηρίζεται από ένα νέο κύμα Ελληνικού αποικισμο, που ίδρυσε Ελληνικές πόλεις και βασίλεια στην Ασία και στην Αφρική. Υπό τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία με την ευκολότερη μετακίνηση των ανθρώπων οι Ελληνες εξαπλώθηκαν σε όλη την αυτοκρατορία και στα ανατολικά εδάφη τα Ελληνικά έγιναν η lingua franca παρά τα Λατινικά. Η σημερινή κοινότητα των Γκρίκο της Νότιας Ιταλίας, που αριθμεί περίπου 60.000, αποτελεί ίσως ένα ζωντανό απομεινάρι των αρχαίων ελληνικών πληθυσμών της Ιταλίας.

Νεότερη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ελληνική Διασπορά (20ός αιώνας)

Κατά τη διάρκειά της και μετά την Ελληνική Επανάσταση του 1821 οι Έλληνες της διασποράς έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ίδρυση του νεοσύστατου κρατιδίου, την άντληση κεφαλαίων και την ευαισθητοποίηση στο εξωτερικό. Οι Ελληνικές εμπορικές οικογένειες είχαν ήδη επαφές σε άλλες χώρες και κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών πολλές δημιούργησαν οίκους γύρω από τη Μεσόγειο (κυρίως τη Μασσαλία στη Γαλλία, το Λιβόρνο στην Ιταλία, την Αλεξάνδρεια στην Αίγυπτο), στη Ρωσία (Οδησσός και Αγία Πετρούπολη) και στη Βρετανία (Λονδίνο και Λίβερπουλ), από όπου εμπορεύονταν, κατά κανόνα υφάσματα και σιτηρά. Οι επιχειρήσεις συχνά περιελάμβαναν τη διετρυμένη οικογένεια και μαζί τους έφερναν σχολεία όπου διδάσκετο η Ελληνική και την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Καθώς οι αγορές άλλαζαν και αυτές εδραιώνονταν περισσότερο, μερικές οικογένειες ανέπτυξαν τις δραστηριότητές τους ώστε να γίνουν εφοπλιστές, χρηματοδοτούμενες από την τοπική Ελληνική κοινότητα, ιδιαίτερα με τη βοήθεια των αδελφών Ράλλη (1785-1884) και των αδελφών Βαλλιάνων. Με τις οικονομικές της επιτυχίες η Διασπορά επεκτάθηκε περαιτέρω στο Λεβάντε, τη Βόρεια Αφρική, την Ινδία και τις ΗΠΑ.

Τον 20ό αιώνα πολλοί Ελληνες εγκατέλειψαν τις παραδοσιακές τους εστίες για οικονομικούς λόγους με αποτέλεσμα μεγάλες μεταναστεύσεις από την Ελλάδα και την Κύπρο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Μεγάλη Βρετανία, την Αυστραλκία, τον Καναδά, τη Γερμανία και τη Νότια Αφρική, ιδιαίτερα μετά το Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμο (1939–45), τον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949) και την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974.

Ενώ τα επίσημα στοιχεία σπανίζουν, δημοσκοπήσεις και ανεπίσημα στοιχεία φανερώνουν ανανέωση της ελληνικής μετανάστευσης, ως αποτέλεσμα της Ελληνικής οικονομικής κρίσης. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας το 2011 μετανάστευσαν στη Γερμανία 23.800 Ελληνες, σημαντική αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Συγκριτικά 9.000 περίπου Ελληνες μετανάστευσαν στη Γερμανία το 2009 και 12.000 το 2010.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σκηνές γάμου και οικογενειακής ζωής στην Κωνσταντινούπολη
Αρχαιοελληνικό όστρακο με το όνομα του Κίμωνα, Στοά του Αττάλου, Αθήνα

Ο Ελληνικός πολιτισμός έχει ζωή χιλιάδων ετών, με την αρχή του στο Μυκηναϊκό πολιτισμό, συνεχίζοντας με την Κλασική, τη Ρωμαϊκή και τη Βυζαντινή περίοδο και επηρεάστηκε βαθιά από το Χριστιανισμό, τον οποίο με τη σειρά του επηρέασε και διαμόρφωσε. Οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναγκάστηκαν να υπομείνουν αιώνες αντιξοότητας που κορυφώθηκε με τη γενοκτονία αλλά ωστόσο περιελάμβανε πολιτιστικές ανταλλαγές, που εμπλούτισαν και τους δύο πολιτισμούς. Ο Διαφωτισμός πιστώνεται με την αναζωογόνηση του Ελληνικού πολιτισμού και τη δημιουργία της σύνθεσης των αρχαίων και μεσαιωνικών στοιχείων που τον χαρακτηρίζουν σήμερα.

Γλώσσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Ελληνική γλώσσα

Οι Έλληνες μιλούν την Ελληνική γλώσσα, η οποία αποτελεί ξεχωριστό κλάδο των Ινδοευρωπαϊκών γλωσσών, με στενότερους συγγενείς της την Αρμενική και τις Ινδοϊρανικές γλώσσες. Διαθέτει μια από τις μεγαλύτερες τεκμηριωμένες ιστορίες γλώσσας και η Ελληνική λογοτεχνία έχει συνεχή ιστορία πάνω από 2.500 χρόνων.Η γραπτή παράδοσή της ξεκινά πριν από 3.500 έτη στη Γραμμική Β' και στο κυπριακό συλλαβάριο, ενώ από τον 9ο αι. π.Χ. στον ελλαδικό χώρο και από τον 4ο αι. π.Χ. στον κυπριακό χώρο γράφεται στο ελληνικό αλφάβητο. Αρκετά σημαντικά έργα, όπως τα Ομηρικά έπη, τα Στοιχεία του Ευκλείδη και η Kαινή Διαθήκη γράφτηκαν για πρώτη φορά στα Ελληνικά. Σήμερα είναι η επίσημη γλώσσα της Ελλάδας και της Κύπρου και μια από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ελληνική ανήκει στον Βαλκανικό γλωσσικό δεσμό,[51] αφού μοιράζεται πολλά κοινά στοιχεία με την Αλβανική, τη Βουλγαρική και τις Ανατολικές Ρομανικές γλώσσες από έχει απορροφήσει πολλές ξένες λέξεις, ιδίως Δυτικοευρωπαϊκής και Τουρκικής προέλευσης. Λόγω των κινημάτων του Φιλελληνισμού και του Διαφωτισμού το 19ο αιώνα, που τόνισε την αρχαία κληρονομιά των νεότερων Ελλήνων, αυτές οι ξένες επιρροές αποκλείσθηκαν από την επίσημη χρήση, μεσω της δημιουργίας της Καθαρεύουσας, μιας κάπως τεχνητής μορφής της Ελληνικής, απαλλαγμένης από όλες τις ξένες επιρροές και λέξεις, ως επίσημης γλώσσας του Ελληνικού κράτους. Το 1976 όμως η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ως επίσημη γλώσσα την ομιλούμενη Δημοτική, καθιστώντας την καθαρεύουσα παρωχημένη.

Η Νεοελληνική έχει, εκτός από την Κανονική Νέα Ελληνική, μια μεγάλη ποικιλία διαλέκτων, ποικίλων επιπέδων αμοιβαίας κατανόησης, όπως η Κυπριακή, η Ποντιακή, η Καππαδοκική, η Κατωιταλική και η Τσακωνική (η μοναδική επιβιώνουσα εκπρόσωπος της αρχαίας Ελληνικής Δωρικής). Η Ρωμανιώτικη διάλεκτος είναι η γλώσσα των Ρωμανιωτών και επιβιώνει σε μικρές κοινότητες στην Ελλάδα, τη Νέα Υόρκη και το Ισραήλ. Εκτός από τα Ελληνικά πολλοί Ελληνες στην Ελλάδα και τη Διασπορά είναι δίγλωσσοι με άλλες γλώσσες ή διαλέκτους όπως τα Αγγλικά, τα Αρβανίτικα/Αλβανικά, τα Βλάχικα, τα Σλαβομακεδονικά, τα Ρωσικά και τα Τουρκικά.

Θρησκεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σημαία της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας με τον δικέφαλο αετό, οικόσημο των Παλαιολόγων
O Πάπυρος 46 είναι ένα από τα παλαιότερα σωζώμενα χειρόγραφα της Καινής Διαθήκης στα Ελληνικά γραμμένος σε πάπυρο με 'πιθανότερη χρονολόγησή του' μεταξύ 175-225.

Οι περισσότεροι Ελληνες είναι Χριστιανοί και ανήκουν στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία. Κατά τους πρώτους αιώνες μετά τον Ιησού Χριστό η Καινή Διαθήκη γράφτηκε αρχικά στην Ελληνιστική Κοινή, που παραμένει η λειτουργική γλώσσα της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και οι περισσότεροι από τους πρώτους Χριστιανούς και Πατέρες της Εκκλησίας ήταν Ελληνόφωνοι.Υπάρχουν μικρές ομάδες εθνικά Ελλήνων που ακολουθούν άλλα Χριστιανικά δόγματα όπως οι Ελληνες Καθολικοί, οι Ελληνες Ευαγγελικοί, οι Πεντηκοστιανοί και ομάδες που ακολουθούν άλλες θρησκείες όπως οι Ρωμανιώτες και οι Σεφαρδίτες Εβραίοι και οι Ελληνόφωνοι Μουσουλμάνοι.

Οι Ελληνόφωνοι Μουσουλμάνοι ζουν κυρίως έξω από την Ελλάδα στη σύγχρονη εποχή. Υπάρχουν τόσο Χριστιανικές όσο και Μουσουλμανικές Ελληνόφωνες κοινότητες στο Λίβανο και τη Συρία, ενώ στην Τουρκία, στην περιοχή του Πόντου, υπάρχει μια μεγάλη κοινότητα μεσαίου μεγέθους, που εξαιρέθηκε από την ανταλλαγή πληθυσμών λόγω των θρησκευτικών της πεποιθήσεων.

Tέχνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Ελληνική μουσική
Η Ανάληψη της Παρθένου του Ελ Γκρέκο

Η Ελληνική τέχνη έχει μακρά και ποικίλη ιστορία. Οι Ελληνες έχουν συνεισφέρει στις εικαστικές και παραστατικές τέχνες και στη λογοτεχνία. Στη Δύση η αρχαία Ελληνική τέχνη άσκησε μεγάλη επιρροή στη διαμόρφωση της Ρωμαϊκής και αργότερα της νεότερης δυτικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Μετά την Αναγέννηση στην Ευρώπη η ανθρωπιστική αισθητική και τα υψηλά τεχνικά πρότυπα της Ελληνικής τέχνης ενέπνευσαν γενιές Ευρωπαίων καλλιτεχνών. Επίσης το 10ο αιώνα η κλασική παράδοση, που προέρχόταν από την Ελλάδα έπαιξε σημαντικό ρόλο στην τέχνη του δυτικού κόσμου. Στην Ανατολή οι κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου προκάλεσαν αρκετούς αιώνες ανταλλαγών μεταξύ Ελληνικών, Κεντροασιατικών και Ινδικών πολιτισμών, με αποτέλεσμα την Ελληνοβουδιστική τέχνη, που η επιρροή της έφτασε μέχρι την Ιαπωνία.

Η Ελληνική Βυζαντινή τέχνη, που προήλθε από την Ελληνιστική τέχνη και προσάρμοσε τα ειδωλολατρικά μοτίβα στην υπηρεσία του Χριστιανισμού, αποτέλεσε κύνητρο για την τέχνη πολλών εθνών. Οι επιρροές της μπορούν να ανιχνευθούν από τη Βενετία στη Δύση μέχρι το Καζακστάν στην Ανατολή. Με τη σειρά της η Ελληνική τέχνη επηρεάσθηκε από ανατολικούς πολιτισμούς στην κλασική αρχαιότητα και από τη νέα θρησκεία του Χριστιανισμού τη Ρωμαϊκή εποχή, ενώ η νεότερη Ελληνική τέχνη έχει σε μεγάλο βαθμό επηρεασθεί από τη δυτική τέχνη.

Από τους σημαντικούς νεότερους Ελληνες καλλιτέχνες είναι ο Αναγεννησιακός ζωγράφος Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (Ελ Γκρέκο), ο Παναγιώτης Δοξαράς, ο Νικόλαος Γύζης, ο Νικηφόρος Λύτρας, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Νίκος Εγγονόπουλος, ο Κωνσταντίνος Ανδρέου, ο Γιάννης Κουνέλλης, γλύπτες όπως ο Λεωνίδας Δρόσης, ο Γεώργιος Μπονάνος, ο Γιαννούλης Χαλεπάς και ο Ιωάννης Αβραμίδης, ο διευθυντής ορχήστρας Δημήτρης Μητρόπουλος, η υψίφωνος Μαρία Κάλλας, συνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Νίκος Σκαλκώτας, ο Ιάννης Ξενάκης, ο Μάνος Χατζιδάκις, η Ελένη Καραΐνδρου, ο Yanni και ο Βαγγέλης Παπαθανασίου, η Νάνα Μούσχουρη, μία από τις μεγαλύτερες σε πωλήσεις τραγουδίστριες στον κόσμο, και ποιητές όπως ο Κωστής Παλαμάς, ο Διονύσιος Σολωμός, ο Άγγελος Σικελιανός και ο Γιάννης Ρίτσος. Ο Αλεξανδρινός Κωνσταντίνος Καβάφης και οι Νομπελίστες Γιώργος Σεφέρης και Οδυσσέας Ελύτης είναι μεταξύ των σημαντικότερων ποιητών του 20ού αιώνα. Το μυθιστόρημα εκπροσωπείται επίσης από τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και το Νίκο Καζαντζάκη.

Από τους σημαντικούς Ελληνες ηθοποιούς είναι η Μαρίκα Κοτοπούλη, η Μελίνα Μερκούρη, η Έλλη Λαμπέτη, η βραβευμένη με Οσκαρ Κατίνα Παξινού, ο Δημήτρης Χορν, ο Μάνος Κατράκης και η Ειρήνη Παππά. Ο Αλέκος Σακελλάριος, ο Μιχάλης Κακογιάννης και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος είναι από τους σημαντικότερους σκηνοθέτες.

Επιστήμες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αρίσταρχος ο Σάμιος ήταν ο πρώτος που πρότεινε ένα ηλιοκεντρικό σύστημα τον 3ο αιώνα π.Χ.

Οι Ελληνες της κλασικής εποχής συνεισέφεραν αρκετά σημαντικά στην επιστήμη και συνέβαλαν στο να τεθούν τα θεμέλια αρκετών δυτικών επιστημονικών παραδόσεων όπως η φιλοσοφία, η ιστοριογραφία και τα μαθηματικά. Η πνευματική παράδοση των Ελληνικών ακαδημιών διατηρήθηκε κατά τη Ρωμαίκή εποχή με αρκετά ακαδημαϊκά ιδρύματα στην Κωνσταντινούπολη, στην Αντιόχεια, στην Αλεξάνδρεια και άλλα Ελληνικά εκπαιδευτικά κέντρα, ενώ η Βυζαντινή επιστήμη ήταν ουσιαστικά συνέχεια της κλασικής επιστήμης. Οι Ελληνες έχουν μακρά παράδοση εκτίμησης και επένδυσης στην παιδεία (εκπαίδευση). Η παιδεία ήταν μια από τις υψηλότερες κοινωνικές αξίες στον Ελληνικό και στον Ελληνιστικό κόσμο, ενώ το πρώτο Ευρωπαϊκό ίδρυμα. που περιγράφεται ως πανεπιστήμιο, ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη του 5ου αιώνα και λειτούργησε με διάφορες μορφές μέχρι την άλωση της πόλης από τους Οθωμανούς το 1453. Το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης ήταν το πρώτο κοσμικό ίδρυμα ανώτερης εκπαίδευσης στη Χριστιανική Ευρώπη, καθώς δεν διδάσκονταν θεολογικά θέματα και, λαμβάνοντας υπόψη την αρχική έννοια του πανεπιστημίου παγκοσμίως ως σώματος φοιτητών, επίσης το πρώτο πανεπιστήμιο του κόσμου.

Το 2007 η Ελλάδα είχε το όγδοο υψηλότερο ποσοστό εγγεγραμμένων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (με το ποσοστό των γυναικών φοιτητών να είναι υψηλότερο από εκείνο των ανδρών), ενώ οι Ελληνες της Διασποράς εξίσου δραστηριοποιούνται στον τομέα της εκπαίδευσης. Εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες φοιτητές φοιτούν σε δυτικά πανεπιστήμια, ενώ το διδακτικό προσωπικό των κορυφαίων Δυτικών πανεπιστημίων περιλαμβάνει εντυπωσιακό αριθμό Ελλήνων διδασκόντων. Από τους σημαντικότερους Ελληνες επιστήμονες της νεότερης εποχής είναι ο Δημήτριος Γαλανός, ο Γεώργιος Παπανικολάου (εφευρέτης του ομώνυμου τεστ), ο Νίκολας Νεγρεπόντε, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, ο Μανόλης Ανδρόνικος, ο Μιχάλης Δερτούζος, ο Ιωάννης Αργύρης, ο Παναγιώτης Κονδύλης, ο Ιωάννης Ηλιόπουλος (Βραβείο Ντιράκ του 2007 για τη συνεισφορά του στη φυσική του c κουάρκ, μείζονα συνεισφορά στη γέννηση του Καθιερωμένου Προτύπου, τη σύγχρονη θεωρία των Στοιχειωδών Σωματιδίων), ο Ιωσήφ Σηφάκης (Βραβείο Τούρινγκ, το "Βραβείο Νόμπελ" της Επιστήμης των Υπολογιστών]] του 2007, ο Χρήστος Παπαδημητρίου (Βραβείο Κνουθ του 2002 και Βραβείο Γκέντελ του 2012), ο Μιχάλης Γιαννακάκης (Βραβείο Κνουθ 2005) και ο Δημήτρης Νανόπουλος.

Σύμβολα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ελληνική σημαία
Παραδοσιακή Ελληνική σημαία

Το σύμβολο που χρησιμοποιείται περισσότερο είναι η Σημαία της Ελλάδας, που αποτελείται από ισοπαχείς, οριζόντιες και εναλλασσόμενες λωρίδες, πέντε κυανές και τέσσερις λευκές, ενώ στην πάνω αριστερή γωνία, μέσα σε ένα κυανό τετράγωνο υπάρχει ένας λευκός σταυρός. Οι εννέα στο σύνολο λωρίδες συμβολίζουν τις συλλαβές της φράσης "ελευθερία ή θάνατος", που ήταν το σύνθημα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, ενώ ο σταυρός συμβολίζει την Ορθόδοξη Χριστιανική θρησκεία που είναι η επίσημη θρησκεία της Ελλάδας. Τα χρώματα, συμβολίζουν το κυανό της θάλασσας και το λευκό των κυμάτων. Η σημαία έχει ταυτιστεί με το σύνολο του ελληνικού έθνους και γι' αυτό χρησιμοποιείται συχνά από όλους τους Έλληνες ανεξαρτήτως του πού διαμένουν, καθώς και από τους Έλληνες της διασποράς. Ετσι η Ελληνική σημαία χρησιμοποιείται ευρέως από τους Ελληνοκύπριους, αν και η Κύπρος έχει επίσημα υιοθετήσει μια ουδέτερη σημαία για να αποφύγει τις εθνοτικές εντάσεις με την Τουρκοκυπριακή μειονότητα - δες Σημαία της Κύπρου.

Από το 1822 μέχρι το 1978, η επίσημη σημαία της Ελλάδας απεικόνιζε έναν λευκό σταυρό μέσα σε ένα κυανό πλαίσιο, σύμβολο το οποίο είναι άμεσα συνδεδεμένο με την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα. Αρκετές φορές, σε πίνακες που αφορούν στον Απελευθερωτικό Αγώνα, απεικονίζεται μια παραλλαγή της σημαίας αυτής, με κυανό σταυρό μέσα σε λευκό πλαίσιο.

Ένα πολύ διαδεδομένο εθνικό σύμβολο είναι το Εθνόσημο της Ελλάδας, το οποίο αποτελείται από έναν κυανό θυρεό που σχηματίζει μια αιχμή στο κέντρο της κάτω πλευράς, ο οποίος φέρει έναν λευκό σταυρό και περιβάλλεται από δύο κλαδιά δάφνης. Χρησιμοποιείται από τις Εθνικές δυνάμεις και από τις κρατικές υπηρεσίες.

Ενα άλλο πολύ αναγνωρίσιμο και δημοφιλές Ελληνικό σύμβολο είναι ο δικέφαλος αετός, το αυτοκρατορικό έμβλημα της τελευταίας δυναστείας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και σύμβολο κοινό στη Μικρά Ασία και αργότερα στην Ανατολική Ευρώπη. Δεν είναι τμήμα της σ΄θγχρονης Ελληνικής σημαίας ή του θυρεού, αν και είναι επίσημα έμβλημα του Ελληνικού Στρατού και της σημαίας της Εκκλησίας της Ελλάδος. Είχε ενσωματωθεί στον Ελληνικό θυρεό μεταξύ 1925 και 1926.

Θάλασσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αριστοτέλης Ωνάσης, ο γνωστότερος Ελληνας εφοπλιστής

Οι παραδοσιακές Ελληνικές πατρίδες υπήρξαν η Ελληνική χερσόνησος και το Αιγαίο Πέλαγος, η Νότια Ιταλία (Μεγάλη Ελλάδα), η Μαύρη Θάλασσα, οι Ιωνικές ακτές της Μικράς Ασίας και τα νησιά Κύπρος και Σικελία. Στο Φαίδωνα του Πλάτωνα ο Σωκράτης σημειώνει "εμείς (οι Ελληνες) ζούμε γύρω από μια θάλασσα όπως οι βάτραχοι γύρω από μια λίμνη" περιγράφοντας στους φίλους του τις Ελληνικές πόλεις του Αιγαίου. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται από το χάρτη της Παλιάς Ελληνικής Διασποράς, που αντιστοιχούσε στον Ελληνικό κόσμο μέχρι την ίδρυση του Ελληνικού κράτους το 1832. Η θάλασσα και το εμπόριο ήταν για τους Ελληνες φυσικές διέξοδοι, καθώς η Ελληνική χερσόνησος είναι βραχώδης και δεν παρέχει ευνοϊκές προοπτικές για τη γεωργία.

Ελληνες θαλασσοπόροι που ξεχώρισαν ήταν μεταξύ άλλων ο Πυθέας ο Μασσαλιώτης, που έφθασε μέχρι τη βορειοδυτική Ευρώπη και ήταν ο πρώτος που περιέγραψε τον Ήλιο του Μεσονυχτίου, ο Σκύλαξ ο Καρυανδεύς, που εξερεύνησε τον Ινδικό Ωκεανό και την Ερυθρά Θάλασσα, ο Νέαρχος, ο Κοσμάς ο Ινδικοπλεύστης («αυτός που έπλευσε στον Ινδικό») και ο εξερευνητής του Βορειοδυτικού Περάσματος (του θαλάσσιου δρόμου που συνδέει τον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό μέσω του Αρκτικού Ωκεανού) Ιωάννης Φωκάς. Οι Βυζαντινοί έλεγχαν τους θαλάσσιους δρόμους της Μεσογείου και το εμπόριο, μέχρι που ένας αποκλεισμός που επιβλήθηκε από το Βυζαντινό Αυτοκράτορα στο εμπόριο με το Χαλιφάτο άνοιξε την πόρτα για την Ιταλική εμπορική πρωτοκαθεδρία που ακολούθησε. Η ελληνική ναυτιλιακή παράδοση ανέκαμψε κατά την Οθωμανική κυριαρχία, οπότε αναπτύχθηκε μια σημαντική εμπορική μεσαία τάξη, που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην Ελληνική Επανάσταση. Σήμερα η λληνική ναυτιλία συνεχίζει να ευημερεί, στο βαθμό που η Ελλάδα έχει το μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, ενώ πολύ περισσότερα πλοία Ελληνικής ιδιοκτησίας φέρουν Σημαίες ευκαιρίας. Ο σημαντικότερος εφοπλιστής του 20ού αιώνα ήταν ο Αριστοτέλης Ωνάσης και άλλοι οι Γιάννης Λάτσης, Γιώργος Λιβανός και Σταύρος Νιάρχος.

Φυσική εμφάνιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια μελέτη από το 2013 για την πρόβλεψη μαλλιών και ματιών των Ελλήνων από το DNA έδειξε ότι οι συχνότητες Φαινότυπου σύμφωνα με τις χρωματικές κατηγορίες μαλλιών και ματιών ήταν ως ξής : 119 άτομα - Χρώμα μαλλιών, 11 ήταν ξανθά, 45 σκούρα ξανθά/ανοιχτά καστανά, 49 σκούρα καστανά, 3 καστανοκόκκινα και 11 μαύρα. Χρώμα ματιών, 13 ήταν γαλάζια, 15 ενδιάμεσα (πράσινα, ετεροχρωμα) και 99 καστανά.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Immigration and Asylum: From 1900 to the Present. Books.google.co.uk. https://books.google.com/?id=2c6ifbjx2wMC&pg=PA273&lpg=PA273&dq=greek+diaspora+million#v=onepage&q=greek%20diaspora%20million&f=false. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  2. «2011 POPULATION AND HOUSING CENSUS». HELLENIC STATISTICAL AUTHORITY. http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/PressReleases/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_03_F_EN.pdf. [νεκρός σύνδεσμος]
  3. «Information from the 2001 Census: The Census recorded 762.191 persons normally resident in Greece and without Greek citizenship, constituting around 7% of total population. Of these, 48.560 are EU or EFTA nationals; there are also 17.426 Cypriots with privileged status». Aei.pitt.edu. http://aei.pitt.edu/2870/1/IMEPO_Final_Report_English.pdf. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  4. «American FactFinder». Factfinder.census.gov. http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-_lang=en&-redoLog=true&-mt_name=ACS_2009_1YR_G2000_B04003&-format=&-CONTEXT=dt. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. [νεκρός σύνδεσμος]
  5. «Greece (08/09)». United States Department of State. August 2009. http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3395.htm. Ανακτήθηκε στις 1 November 2009. 
  6. Cole, J. (2011). Ethnic Groups of Europe: An Encyclopedia. Ethnic Groups of the World Series. Abc-Clio Incorporated, σελ. 92. ISBN 9781598843026. 
  7. Where are the Greek communities of the world? | protothemanews.com
  8. https://instagloss.com/topic/Greek_Cypriot
  9. Duff, Oliver (3 April 2008). «It's All Greek to Boris». The Independent (London). http://www.independent.co.uk/news/people/pandora/pandora-its-all-greek-to-boris-803996.html. Ανακτήθηκε στις 1 October 2009. 
  10. «Population, families and living arrangements in Germany». Statistisches Bundesamt. 14 March 2013, σ. 21. https://www.destatis.de/EN/Publications/Specialized/Population/StatYearbook_Chapter2_5011001129004.html. 
  11. «2071.0 - Reflecting a Nation: Stories from the 2011 Census, 2012–2013». Australian Bureau of Statistics. 21 June 2012. http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/2071.0main+features902012-2013. Ανακτήθηκε στις 13 February 2014. 
  12. «Ethnic Origin (264), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age Groups (10) and Sex (3) for the Population in Private Households of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2011 National Household Survey». Statistics Canada. 2014-01-13. http://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=105396&PRID=0&PTYPE=105277&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2013&THEME=95&VID=0&VNAMEE&VNAMEF#tbt-tab2. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  13. Jeffries, Ian (2002). ''Eastern Europe at the end of the 20th century'', Ian Jeffries, p. 69. ISBN 978-0-415-23671-3. https://books.google.com/?id=kqCnCOgGc5AC&pg=PA68&dq=greek+minority+albania. Ανακτήθηκε στις 27 August 2010. 
  14. «Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей». Demoscope.ru. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  15. [1] Αρχειοθετήθηκε 18 Μαΐου 2015 στη Μηχανή του Αρχείου
  16. «2001 census». State Statistics Committee of Ukraine. http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/nationality_population/nationality_1/s5/?botton=cens_db&box=5.1W&k_t=00&p=20&rz=1_1&rz_b=2_1%20&n_page=2. Ανακτήθηκε στις 13 April 2008. 
  17. «Los Griegos de Chile». Absolutgrecia.com. http://www.absolutgrecia.com/los-griegos-de-chile/. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  18. «Grecia Salentina official site (in Italian).». www.greciasalentina.org.org. http://www.greciasalentina.org/L_Html/unione.php. Ανακτήθηκε στις February 2011. «La popolazione complessiva dell’Unione è di 54278 residenti così distribuiti (Dati Istat al 31° dicembre 2005. Comune Popolazione Calimera 7351 Carpignano Salentino 3868 Castrignano dei Greci 4164 Corigliano d'Otranto 5762 Cutrofiano 9250 Martano 9588 Martignano 1784 Melpignano 2234 Soleto 5551 Sternatia 2583 Zollino 2143 Totale 54278» 
  19. Bellinello, Pier Francesco (1998). Minoranze etniche e linguistiche. Bios, σελ. 53. ISBN 9788877401212. https://books.google.com/books?id=mHdJAAAAMAAJ&q=Greco+14.000+unit%C3%A0#search_anchor. «ISBN 88-7740-121-4" "Le attuali colonie Greche calabresi; La Grecìa calabrese si inscrive nel massiccio aspromontano e si concentra nell'ampia e frastagliata valle dell'Amendolea e nelle balze più a oriente, dove sorgono le fiumare dette di S. Pasquale, di Palizzi e Sidèroni e che costituiscono la Bovesia vera e propria. Compresa nei territori di cinque comuni (Bova Superiore, Bova Marina, Roccaforte del Greco, Roghudi, Condofuri), la Grecia si estende per circa 233 kmq. La popolazione anagrafica complessiva è di circa 14.000 unità.» 
  20. «Hellenic Republic Ministry of Foreign Affairs, Italy, The Greek Community». http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/en-US/Policy/Geographic+Regions/Europe/Relationships+with+EU+Member+States/Italy/. «Greek community. The Greek diaspora consists of some 30,000 people, most of whom are to be found in Central Italy. There has also been an age-old presence of Italian nationals of Greek descent, who speak the Greco dialect peculiar to the Magna Graecia region. This dialect can be traced historically back to the era of Byzantine rule, but even as far back as classical antiquity.» [νεκρός σύνδεσμος]
  21. «Greece and sub-Saharan African Countries Bilateral Relations». Hellenic Republic Ministry of Foreign Affairs. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 June 2008. http://web.archive.org/web/20080605013230/http://old.mfa.gr/english/foreign_policy/sub_saharan/. Ανακτήθηκε στις 1 March 2014. 
  22. «The Greek Community». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 June 2007. //web.archive.org/web/20070613004819/http://www.memorialdoimigrante.sp.gov.br/historico/e4.htm. [νεκρός σύνδεσμος]
  23. «Error: Cite web» (στα el). March 2009. http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/el-GR/Policy/Geographic+Regions/Europe/Relationships+with+EU+Member+States/France/. [νεκρός σύνδεσμος]
  24. «Hellenic Republic Ministry of Foreign Affairs, Argentina, The Greek Community». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 August 2012. https://web.archive.org/20120805182306/http://www2.mfa.gr/www.mfa.gr/en-US/Policy/Geographic+Regions/Latin+America+-+Caribbean/Bilateral+Relations/Argentina/. 
  25. Erwin Dopf. «Migraciones europeas minoritarias». Espejodelperu.com.pe. http://www.espejodelperu.com.pe/Poblacion-del-Peru/Migraciones-europeas-minoritarias.htm. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  26. [2] Αρχειοθετήθηκε 6 Οκτωβρίου 2003 στη Μηχανή του Αρχείου
  27. Eurominority: Greeks in GeorgiaΠρότυπο:Failed verification
  28. «Greek community of Sweden». Hellenic Ministry of Foreign Affairs. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 August 2012. https://web.archive.org/20120813040926/http://www2.mfa.gr/www.mfa.gr/en-US/Policy/Geographic+Regions/Europe/Relationships+with+EU+Member+States/Sweden/. 
  29. «Ethnodemographic situation in Kazakhstan» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 March 2008. //web.archive.org/web/20080307133141/http://www.ide.go.jp/English/Publish/Mes/pdf/51_cap1_2.pdf. [νεκρός σύνδεσμος]
  30. «Switzerland». www.mfa.gr. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 May 2008. https://web.archive.org/20080507203449/http://www2.mfa.gr:80/www.mfa.gr/en-US/Policy/Geographic+Regions/Europe/Relationships+with+other+countries/Switzerland/. Ανακτήθηκε στις 24 December 2008. 
  31. «GREEKS IN UZBEKISTAN - Central Asia-Caucasus Institute Analyst». www.cacianalyst.org. http://www.cacianalyst.org/?q=node/515. Ανακτήθηκε στις 24 December 2008. 
  32. «Recensamant Romania 2002 : Articole InfoAfaceri : ClubAfaceri.ro». www.clubafaceri.ro. http://www.clubafaceri.ro/info_articole/articol/1294. Ανακτήθηκε στις 24 December 2008. 
  33. The Ethnic Minorities of Armenia, Garnik Asatryan, Victoria Arakelova.
  34. Bevölkerung nach Staatsangehörigkeit und Geburtsland
  35. «Minority Rights Group International : Turkey : Rum Orthodox Christians». Minorityrights.org. http://www.minorityrights.org/4412/turkey/rum-orthodox-christians.html. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. [νεκρός σύνδεσμος]
  36. «Pontic Greek». http://www.ethnologue.com/. http://www.ethnologue.com/language/pnt. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  37. «Romeika - Pontic Greek (tr)». Karalahana.com. http://www.karalahana.com/karadeniz/linguistik/romeika.htm. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. [νεκρός σύνδεσμος]
  38. «Pontic Greek (Trabzon Of dialect) - Turkish Dictionary (tr)». Karalahana.com. http://www.karalahana.com/makaleler/dilbilim/pontusca%20turkce%20sozluk.html. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. [νεκρός σύνδεσμος]
  39. «Kozponti Statisztikai Hivatal». Ksh.hu. http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/idoszaki/nepsz2011/nepsz_orsz_2011.pdf. Ανακτήθηκε στις 2014-03-01. 
  40. [3] Αρχειοθετήθηκε 21 Νοεμβρίου 2014 στη Μηχανή του Αρχείου
  41. «GUS - Główny Urząd Statystyczny - Demographic Yearbook of Poland 2012». 4 December 2012, .zip archive, 03_population-results_of_censuses_DY2012.xls table 36. http://www.stat.gov.pl/gus/5840_demographic_yearbook_ENG_HTML.htm. Ανακτήθηκε στις 4 April 2013. [νεκρός σύνδεσμος]
  42. Ministry of Foreign Affairs[νεκρός σύνδεσμος] Αρχειοθετήθηκε 19 Αυγούστου 2012 στη Μηχανή του Αρχείου[νεκρός σύνδεσμος]
  43. Bryce 2006, σελ. 91
  44. Cadogan & Langdon Caskey 1986, σελ. 125
  45. CIA World Factbook on Greece: Greek Orthodox 98%, Greek Muslim 1.3%, other 0.7%
  46. "The Greeks". Encyclopædia Britannica. US: Encyclopædia Britannica Inc. 2008. Online Edition
  47. Guibernau, Montserrat; Hutchinson, John, eds. (2004). History and National Destiny: Ethnosymbolism and its Critics. Oxford: Wiley-Blackwell. p. 23. ISBN 1-4051-2391-5. "Στην πραγματικότητα ο Σμιθ τονίζει ότι ο μύθος της θείας εκλογής συντηρεί τη συνέχεια της πολιτιστικής ταυτοτητας και εν προκειμένω έχει επιτρέψει σε ορισμένες προνεωτερικές κοινότητες, όπως οι Εβραίοι, οι Αρμένιοι και οι Ελληνες, να επιβιώνουν και να αντέχουν επί αιώνες και χιλιετίες(Smith 1993: 15-20)."
  48. Smith, Anthony D. (1999). Myths and memories of the nation. Oxford University Press. p. 21. ISBN 0-19-829534-0. "Τονίζει το ρόλο των μύθων, των μνημών και των συμβόλων του εθνικώς εκλεκτού λαού, του τραύματος και του 'χρυσού αιώνα' των αγίων, των σοφών και των ηρώων στην άνοδο του νεότερου εθνικισμού μεταξύ των Εβραίων, οι Αρμένιων και Ελλήνων - των αρχέτυπων λαών της διασποράς"
  49. Γεώργιος Φραντζής (1477). Το Χρονικό της Αλώσεως
  50. Μπαμπινιώτης Γεώργιος επιμ., Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Κέντρο Λεξικολογίας, 1998
  51. Friedman, V A (2009). «Balkans as a Linguistic Area». Στο: Keith Brown. Concise encyclopedia of languages of the world (1η έκδοση). Amsterdam: Elsevier, σελ. 119. ISBN 978-0-08-087774-7. 

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]