Κεντρική Ασία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κεντρική Ασία
Χάρτης της Κεντρικής Ασίας
Έκταση 4.003.451 km2 [σ 1]
Πληθυσμός 66.453.533
Πυκνότητα 16,6 /km2
Χώρες Καζακστάν
Κιργιζία
Τατζικιστάν
Τουρκμενιστάν
Ουζμπεκιστάν
Ονομαστικό ΑΕΠ (2012) $295,331 δισεκατομμύρια
ΑΕΠ κατά κεφαλή (2012) $6.044

Κεντρική Ασία είναι η περιοχή του πυρήνα της Ασιατικής ηπείρου και εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα στα δυτικά μέχρι την Κίνα στα ανατολικά και από το Αφγανιστάν στο νότο μέχρι τη Ρωσία στο βορρά. Επίσης, μερικές φορές αναφέρεται στην καθομιλουμένη αγγλική ως "τα -σταν" (καθώς οι έξι χώρες που γενικά θεωρείται ότι είναι εντός της περιοχής έχουν όλες ονόματα που τελειώνουν με την περσική κατάληξη" -stan", που σημαίνει "γη του")[1]  και είναι εντός του πεδίου της ευρύτερης Ευρασιατικής ηπείρου.

Σε σύγχρονα πλαίσια, όλοι οι ορισμοί της Κεντρικής Ασίας περιλαμβάνουν αυτές τις πέντε δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης: Καζακστάν (πληθ. 17 εκατομμύρια), την Κιργιζία (5,7 εκατομμύρια), το Τατζικιστάν (8,0 εκατομμύρια), το Τουρκμενιστάν (5,2 εκατομμύρια), και το Ουζμπεκιστάν (30 εκατομμύρια ), με ένα συνολικό πληθυσμό περίπου 66 εκατομμύρια, ως προς το 2013-2014. Επίσης μερικές φορές περιλαμβάνεται και το Αφγανιστάν (πληθ. 31,1 εκατομμύρια) .

Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί για την ακριβή σύνθεση της Κεντρικής Ασίας, και κανένας ορισμός δεν είναι καθολικά αποδεκτός. Παρά την αβεβαιότητα για τον καθορισμό των συνόρων, η περιοχή έχει κάποια σημαντικά γενικά χαρακτηριστικά. Ένα από αυτά, η Κεντρική Ασία είναι ιστορικά στενά συνδεδεμένη με τους νομαδικούς λαούς της και το Δρόμο του Μεταξιού.[2] Ως εκ τούτου, ενήργησε ως σταυροδρόμι για τη διακίνηση ανθρώπων, αγαθών και ιδεών μεταξύ της Ευρώπης, της Δυτικής Ασίας, της Νότιας Ασίας και της Ανατολικής Ασίας.[3]

Κατά τη διάρκεια της προ-ισλαμικής και στις αρχές της πρώιμης ισλαμικής περιόδου, η Κεντρική Ασία ήταν κυρίως Ιρανική περιοχή,[4][5] που περιλάμβανε τους εγκατεστημένους Βακτριανούς, Σογδιανούς και Χοράσμιους, και του ημινομάδες Σκύθες και Πάρθους. Ο αρχαίος εγκατεστημένος πληθυσμός έπαιξε σημαντικό ρόλο στην ιστορία της Κεντρικής Ασίας. Μετά την επέκταση από Τουρκικούς πληθυσμούς, η Κεντρική Ασία, έγινε επίσης η πατρίδα για πολλούς τουρκικούς λαούς, συμπεριλαμβανομένων των Καζάκων, Ουζμπέκων, Τουρκμένων, Κιργίζιων, Ουιγούρων και άλλων εξαφανισμένων τουρκικών φύλων. Η Κεντρική Ασία μερικές φορές αναφέρεται ως Τουρκεστάν.[6][7][8]

Από τα πρώτα ακόμα χρόνια, η Κεντρική Ασία ήταν το σταυροδρόμι μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών. Ο Δρόμος του Μεταξιού συνέδεε μουσουλμανικά εδάφη με τους λαούς της Ευρώπης, της Ινδίας και της Κίνας.[9] Αυτό το σταυροδρόμι έχει εντείνει τη σύγκρουση ανάμεσα σε αυτό που οι Andrew Phillips και Paul James ονομάζουν συνεχιζόμενους σχηματισμούς του φυλετισμού και παράδοσης με την εντατικοποίηση των διαδικασιών εκσυγχρονισμού. Υποστηρίζουν ότι:

Στην Κεντρική Ασία, η σύγκρουση της νεωτερικότητας και της παράδοσης οδήγησε όλους εκτός από τους πιο ξεριζωμένους διανοουμένους-κληρικούς να αναζητήσουν τη σωτηρία σε ανασυσταθήσες παραλλαγές των παραδοσιακών ταυτοτήτων παρά να υποκύψουν στην σύγχρονη ευρωπαϊκή ιδέα του εθνικισμού. Η ανικανότητα των ελίτ για να σχηματίσουν ένα ενιαίο μέτωπο, όπως αποδεικνύεται από τις πολυάριθμες δηλώσεις αυτονομίας από διαφορετικές αρχές κατά τη διάρκεια του ρωσικού εμφύλιου πολέμου, άνοιξε το δρόμο για τη Σοβιετική εκ νέου κατάκτηση της Κεντρικής Ασίας στις αρχές του 1920. [10]

Από τα μέσα του 19ου αιώνα, μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα, το μεγαλύτερο μέρος της Κεντρικής Ασίας ήταν μέρος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και αργότερα της Σοβιετικής Ένωσης, και οι δύο κυρίως σλαβικές χώρες. Από το 2011, ετα πέντε "-σταν" είναι ακόμη η πατρίδα για περίπου 7 εκατομμύρια Ρώσους και 500.000 Ουκρανούς.[11][12][13]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Η έκταση βασίζεται στο άθροισμα των πέντε χωρών της Κεντρικής Ασίας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Paul McFedries (25 October 2001). «stans». Word Spy. http://www.wordspy.com/words/stans.asp. Ανακτήθηκε στις 16 February 2011. 
  2. Steppe Nomads and Central Asia
  3. Silkroad Foundation, Adela C.Y. Lee. «Travelers on the Silk Road». http://www.silk-road.com/artl/srtravelmain.shtml. Ανακτήθηκε στις 14 November 2014. 
  4. Encyclopædia Iranica, "CENTRAL ASIA: The Islamic period up to the Mongols", C. Edmund Bosworth: "In early Islamic times Persians tended to identify all the lands to the northeast of Khorasan and lying beyond the Oxus with the region of Turan, which in the Shahnama of Ferdowsi is regarded as the land allotted to Fereydun's son Tur.
  5. C.E. Bosworth, "The Appearance of the Arabs in Central Asia under the Umayyads and the establishment of Islam", in History of Civilizations of Central Asia, Vol.
  6. Polo, Marco. Smethurst, Paul (2005). The Travels of Marco Polo, σελ. 676. ISBN 978-0-7607-6589-0. 
  7. Ferrand, Gabriel (1913), "Ibn Batūtā", Relations de voyages et textes géographiques arabes, persans et turks relatifs à l'Extrème-Orient du 8e au 18e siècles (Volumes 1 and 2) (in French), Paris: Ernest Laroux, pp. 426–458
  8. Andrea, Bernadette. «Ibn Fadlan's Journey to Russia: A Tenth‐Century Traveler from Baghdad to the Volga River by Richard N. Frye: Review by Bernadette Andrea». Middle East Studies Association Bulletin 41 (2): 201–202. 
  9. Ta'lim Primary 6 Parent and Teacher Guide (p.72) – Islamic Publications Limited for the Institute of Ismaili Studies London
  10. Phillips, Andrew; James, Paul (2013). «National Identity between Tradition and Reflexive Modernisation: The Contradictions of Central Asia». National Identities 3 (1): pp. 23–35. http://www.academia.edu/2832538/National_Identity_between_Tradition_and_Reflexive_Modernisation_in_Central_Asia. 
  11. Демоскоп Weekly – Приложение.
  12. http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf
  13. Итоги переписи населения Таджикистана 2000 года: национальный, возрастной, половой, семейный и образовательный составы.