Μαρίκα Κοτοπούλη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μαρίκα Κοτοπούλη
Κοτοπούλη1937.JPG
Η Κοτοπούλη σε ηλικία 50 χρονών
Γέννηση 3 Μαΐου 1887
Τόπος γέννησης Αθήνα, Ελλάδα
Θάνατος 11 Σεπτεμβρίου 1954 (67 ετών)
Τόπος θανάτου Αθήνα
Εθνικότητα Ελληνική
Είδος Τέχνης Θέατρο
Μαρίκα Κοτοπούλη στο Internet Movie Database

Η Μαρίκα Κοτοπούλη (3 Μαΐου 1887-11 Σεπτεμβρίου 1954) ήταν σημαντική Ελληνίδα ηθοποιός. Διακρίθηκε περισσότερο ως τραγωδός στα έργα ξένων κι Ελλήνων κλασικών συγγραφέων. Πρωταγωνίστησε, ωστόσο, σε πολλά διαφορετικά θεατρικά είδη, ανάμεσά τους η κομεντί και η φάρσα.[1] Η ερμηνεία της σε έργα σύγχρονων συγγραφέων θεωρείται ανεπανάληπτη. Λέγεται πως δε διακρινόταν για την εξωτερική της εμφάνιση, ωστόσο επάνω στη σκηνή ήταν τόσο δυνατή η ταύτισή με τους ρόλους της, που την μετέβαλαν σε καλλονή και γοήτευε και τους πιο δύσκολους θεατές.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παιδικά και νεανικά χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στην Αθήνα. Ήταν κόρη της Ελένης και του Δημητρίου Κοτοπούλη. Και οι δυο γονείς της ήταν ηθοποιοί, ενώ ο πατέρας ήταν και θιασάρχης, επικεφαλής του "Δραματικού Θιάσου Πρόοδος".[2]

Εμφανίστηκε στη σκηνή βρέφος σε περιοδεία των γονέων της στο έργο Ο αμαξάς των Άλπεων.[3] Είχε, έτσι κι αλλιώς, γεννηθεί σχεδόν κυριολεκτικά πάνω στο θεατρικό σανίδι, όταν η μητέρα της "καταληφθείσα επί σκηνής από τας ωδίνας του τοκετού", όπως περιέγραφε μια εφημερίδα της εποχής, "μετεφέρθη κακώς έχουσα εις την οικίαν της, ένθα έφερεν εις φως τον τελευταίον γόνον των Κοτοπούληδων".[4]

Ο πρώτος ρόλος της ήταν σε επιθεώρηση, σε ηλικία πέντε ετών, όπου υποδύθηκε μια μαθήτρια. Έως το 1901 εμφανιζόταν στο πλάι των γονιών της σε διάφορα έργα, ακόμη και του κλασικού ρεπερτορίου, σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, τη Σμύρνη και την Κωνσταντινούπολη.[5]

Ωριμότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1902 προσελήφθη στο Βασιλικό Θέατρο κι αρχίζει να γίνεται γνωστή στο ευρύτερο κοινό. Στο ξεκίνημα αντιμετώπισε εχθρότητα από μερίδα συναδέλφων της, εξαιτίας του νεαρού της ηλικίας της. Το ταλέντο της αναγνωρίστηκε γρήγορα από τους κριτικούς κι αυτό ενέτεινε τον ανταγωνισμό με την ευνοούμενη των ανακτόρων ηθοποιό Άννα Φραγκοπούλου.[6] Το ντεμπούτο της στο Βασιλικό Θέατρο ήταν ο ρόλος του Πουκ στο Όνειρο θερινής νυκτός και συνέχισε με ανάλογες επιλογές από το κλασικό ρεπερτόριο, όπως Δωδεκάτη νύκτα, Φάουστ κ.άλ.[7] Σημαντική στιγμή στην καριέρα της νεαρής Κοτοπούλη υπήρξε η συμμετοχή της στην τριλογία του Αισχύλου Ορέστεια το 1903, όπου η απαγγελία για πρώτη φορά αρχαίου δράματος στη δημοτική γλώσσα προκάλεσε σεισμό στα θεατρικά και κοινωνικά δεδομένα της εποχής. Οι οπαδοί της καθαρεύουσας, που υποκινήθηκαν από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Μιστριώτη, αντέδρασαν βίαια, προκλήθηκαν επεισόδια με τραυματίες και έναν νεκρό (τα λεγόμενα Ορεστειακά) και η συνέχεια των παραστάσεων διακόπηκε.[8]

Όταν το καλοκαίρι του 1924 ο Χαϊλέ Σελασιέ επισκέφθηκε ως αντιβασιλέας της Αιθιοπίας την Ελλάδα, η Κοτοπούλη και ο θίασός της επελέγησαν για την παράσταση του Αγαμέμνονα που δόθηκε προς τιμήν του στο Ηρώδειο.[9]

Εκτός από το θέατρο, η Κοτοπούλη έπαιξε και στον κινηματογράφο, στην ελληνοτουρκική παραγωγή Κακός δρόμος (1933), βασισμένη σε μυθιστόρημα του Γρηγορίου Ξενόπουλου. Από την ταινία αυτή, δυστυχώς δεν διασώζεται ούτε ένα καρέ.

Το 1950 της απονεμήθηκε το παράσημο του Ταξιάρχη, από τον βασιλιά Παύλο της Ελλάδος. Η Μαρίκα Κοτοπούλη πέθανε στις 11 Σεπτεμβρίου 1954.[10] Κηδεύτηκε δημοσία δαπάνη την επόμενη του θανάτου της, αφού πρώτα το φέρετρό της εκτέθηκε στη Μητρόπολη "εις λαϊκόν προσκύνημα".[11]

Προσωπική ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προσωπική της ζωή ήταν θυελλώδης, ιδιαίτερα στα νεανικά της χρόνια και περιελάμβανε τόσο άνδρες όσο και γυναίκες. Η πολύκροτη σχέση της με τον πολιτικό και στοχαστή Ίωνα Δραγούμη από το 1908 έως τον Αύγουστο του 1920, υπήρξε σκανδαλώδης για τα δεδομένα της εποχής, καθώς το ζευγάρι συζούσε χωρίς την επισημοποίηση ενός γάμου. Τέσσερα χρόνια μετά την δολοφονία του Δραγούμη (από υποστηρικτές του Βενιζέλου, με πρωταίτιο τον αξιωματικό Παύλο Γύπαρη) η Μαρίκα παντρεύτηκε τον θεατράνθρωπο Δημήτριο Χέλμη, με τον οποίο μοιράστηκε την υπόλοιπη ζωή της. Παιδιά δεν απέκτησαν.

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προσφορά της στη σκηνική κληρονομιά είναι τεράστια και για πολύ θα αποτελεί παράδειγμα μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας. Η απήχηση της έως σήμερα αντανακλάται στον ετήσιο θεσμό απονομής του επάθλου Κοτοπούλη σε αξιόλογες Ελληνίδες ηθοποιούς (η Μελίνα Μερκούρη, η Έλλη Λαμπέτη και η Άννα Συνοδινού ήταν από τις πρώτες που πήραν αυτό το βραβείο).

Η μεγάλη ηθοποιός αφιέρωσε την ζωή της στο θέατρο και, υπό την διδασκαλία, την προστασία και την προσωπική καθοδήγησή της μπόρεσε να αναδυθεί η σπουδαιότερη γενιά ηθοποιών του 20ου αιώνα. Καλλιτεχνικά τέκνα της ήταν: η Ελένη Παπαδάκη, ο Δημήτρης Χορν, η Άννα Συνοδινού, η Έλλη Λαμπέτη, η Ειρήνη Παππά, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Μίμης Φωτόπουλος, ο Ντίνος Ηλιόπουλος κ.α.

Λοιπές πληροφορίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Αθήνα υπάρχει και το "Μουσείο Μαρίκας Κοτοπούλη", το οποίο βρίσκεται στην οδό Αλέξανδρου Παναγούλη στο Δήμο Ζωγράφου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ε.Ν. Μόσχος, "Μνήμη Μαρίκας Κοτοπούλη", Νέα Εστία, τόμ.140 (1996), σ.1239.
  2. Ευδοκία Δεληπέτρου, "Ζωή γεμάτη πάθος και τέχνη", στις "Επτά Ημέρες" (βλ. Βιβλιογραφία), σ.5.
  3. Ελίζα-Άννα Δελβερούδη, "Μαρίκα Κοτοπούλη: εικοσιπέντε χρόνια από τη ζωή της" (βλ. Βιβλιογραφία), σ.47-48.
  4. Ε.Ν. Μόσχος, "Μνήμη Μαρίκας Κοτοπούλη", σ.1239.
  5. N.I.Λ[άσκαρης], "Κοτοπούλη, Μαρίκα" (βλ. Βιβλιογραφία).
  6. Ελίζα-Άννα Δελβερούδη, "Μαρίκα Κοτοπούλη: εικοσιπέντε χρόνια από τη ζωή της", σ.47-48.
  7. Ευδοκία Δεληπέτρου, "Ζωή γεμάτη πάθος και τέχνη", σ.6.
  8. Σπύρος Βραχωρίτης, "Εθνική τραγωδός;" στις "Επτά Ημέρες", σ.23.
  9. Agamemnon (1924). Archive of Performances of Greek & Roman Drama. Ανακτήθηκε στις 25.06.2015.
  10. Σπύρος Λιναρδάτος, Από τον Εμφύλιο στη Χούντα: 1952-55, Παπαζήσης, Αθήνα 1978, σ.304.
  11. "Η Κοτοπούλη απέθανε χθες εκ συγκοπής", Ελευθερία, 12 Σεπτ. 1954, σ.1.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αφιέρωμα στη Μαρίκα Κοτοπούλη, περ. Νέα Εστία, τεύχ.654 (1 Οκτ. 1954), με συνεργασίες των Ρήγα Γκόλφη, Μαν. Καλομοίρη, Άλκη Θρύλου, Μ. Καραγάτση κ.άλ.
  • Αφιέρωμα στη Μαρίκα Κοτοπούλη, ένθετο "Επτά Ημέρες" της εφ. Η Καθημερινή, 19 Ιανουαρίου 2003. Περιλαμβάνονται κείμενα των Πέγκυ Κουνελάκη, Ευδοκίας Δεληπέτρου, Εύης Προύσαλη, Γιώργου Χατζηδάκη κ.άλ.
  • N.I.Λ[άσκαρης], "Κοτοπούλη, Μαρίκα", Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ελευθερουδάκη, τόμ.Η', Αθήνα 1930, σ.75.
  • Για τη Mαρίκα Kοτοπούλη και το Θέατρο στην Eρμούπολη (Πρακτικά Συμποσίου, Eρμούπολη Σύρου, Aύγουστος 1994), Kέντρο Nεοελληνικών Eρευνών/Eθνικό Ίδρυμα Eρευνών, Aθήνα 1996 (anemi.lib.uoc.gr:metadata). Στον τόμο περιέχονται μεταξύ άλλων:
Αντώνης Γλυτζουρής, "H Mαρίκα Kοτοπούλη και η Eλευθέρα Σκηνή", σ.89-124.
Ελίζα-Άννα Δελβερούδη, "Η Μαρίκα Κοτοπούλη θιασάρχης", σ.67-88.
  • Ελίζα-Άννα Δελβερούδη, "Μαρίκα Κοτοπούλη: εικοσιπέντε χρόνια από τη ζωή της, 1887-1912. Σχέδιο βιογραφίας", Μνήμων, τόμ. 12 (1989), σ.44-66.
  • Φ[ρίξος]. Ηλιάδης, Μαρίκα Κοτοπούλη, Δωρικός, Αθήνα 1996 ISBN 9789602793602
  • Γιάννης Τσαρούχης,"Καθάπερ φερομένης βιαίας πνοής -Αναμνήσεις απ΄τη Μαρίκα Κοτοπούλη", Η λέξη, τεύχ.68 (Οκτ. 1987), σ.793-797.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


 LP  Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το αντίστοιχο λήμμα της Live-Pedia. (ιστορικό).

Η εισαγωγή του κειμένου της Livepedia στη Βικιπαίδεια έγινε πριν την 1η Νοεμβρίου 2008, συνεπώς ισχύει η διπλή αδειοδότηση υπό την άδεια CC-BY-SA 3.0 και την GFDL.