Πελαγονία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Η θέση της Πελαγονίας
Η Πελαγονία, όπως φαίνεται από το Βαρνούντα
Η Πελαγονία και το Μακεδονικό Βασίλειο

Η Πελαγονία (Σλαβομακεδονικά: Пелагонија) είναι γεωγραφική περιοχή της Μακεδονίας.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην αρχαιότητα οριζόταν περίπου από την Παιονία προς τα βόρεια και ανατολικά, τη Λυγκηστίδα και την Αλμωπία στα νότια και την Ιλλυρία προς τα δυτικά. Η αρχαία Πελαγονία βρίσκεται στις νοτιοδυτικές περιοχές της σύγχρονης πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Ήταν η χώρα του Ελληνικού φύλου των Πελαγόνων οι οποίοι, πριν υποταχθούν στο Μακεδονικό Βασίλειο, τελούσαν υπό τη κυριαρχία των Λυγκηστών.[1][2] Παλαιότερα οι Πελαγόνες κατείχαν και τις δύο όχθες της πεδιάδας του Αξιού, αλλά υπό τη πίεση των Παιόνων περιορίστηκαν στη δυτική όχθη και μάλιστα στο βόρειο τμήμα της πεδιάδας του Εριγώνος. Η περιοχή προσαρτήθηκε στο Μακεδονικό βασίλειο τον 4ου αιώνα π.Χ. και έγινε μία από τις επαρχίες της.

Η μακεδονική επαρχία της Πελαγονίας εκτεινόταν βόρεια της Λυγκηστίδας, από τα όρη της δυτικής όχθης του Αξιού μέχρι του όρους Πετρίνο (ανατ. της Λυχνίτιδας λίμνης – φυσικό όριο μεταξύ Μακεδονίας και Ιλλυρίας). Βόρεια η Πελαγονία εκτεινόταν μέχρι του όρους Βάβουνα και της πόλης Στόβοι στη συμβολή του Εριγώνος και του Αξιού. Εκτός των Στόβων, άλλες πόλεις της Πελαγονίας ήταν το Πισσαίον, οι Αλαλκομεναί, Στύβαρα, Βρυάνιον κ.ά. Στους μεσαιωνικούς χρόνους, όταν τα ονόματα της Λυγκηστίδας και της Ορεστίδας ήταν πλέον σε αχρησία, η Πελαγονία απέκτησε ευρύτερη έννοια. Αυτός είναι ο λόγος που η Μάχη της Πελαγονίας (1259) μεταξύ Βυζαντινών και Λατίνων αναφέρεται επίσης στη σημερινή Περιφερειακή Ενότητα Καστοριάς και στην αρχαία Ορεστίδα.

Στην περιοχή έχουν βρεθεί πολλά μυκηναϊκά αντικείμενα, όπως ο διπλός πέλεκυς, που αργότερα βρέθηκε στις Μυκήνες. Τα μυκηναϊκά ευρήματα εκτίθενται στο Μουσείο της Μπίτολα. Η περιοχή κατοικήθηκε από τους Πελαγόνες, Ηπειρωτική φυλή των Μολοσσών, σύμφωνα με το Στράβωνα, που αποκαλεί την Πελαγονία Τριπολίτιδα αν και ο ίδιος ονοματίζει μόνο μία από τις υποτιθέμενες τρεις πόλεις, την Άζορο.

Μόνο δύο Πελαγόνες μας είναι γνωστές: ο ένας, ο μυθολογικός Πελάγων, ομώνυμος της περιοχής, ήταν γιος του ποταμού-θεού Αξιού και πατέρας του Παίονα Αστεροπαίου στην Ιλιάδα. Ο δεύτερος είναι ο Μενέλαος της Πελαγονίας (περίπου 360 π.Χ.), που, σύμφωνα με τον Μπόσγουορθ, διέφυγε από το βασίλειό του, όταν αυτό προσαρτήθηκε από το Φίλιππο Β΄, βρίσκοντας καταφύγιο και υπηκοότητα στην Αθήνα.

Σήμερα η Πελαγονία είναι μια πεδιάδα μοιρασμένη μεταξύ της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της ελληνικής Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας. Περιλαμβάνει τις πόλεις Μπίτολα και Πρίλεπ της νότιας πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και τη Φλώρινα στη βορειοδυτική Ελλάδα, καθώς επίσης και τη βασική μεθοριακή διέλευση μεταξύ των δύο χωρών Mετζίτλιγια-Νίκη.

Μάχη Πελαγονίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα 1259 στη μάχη της Πελαγονίας, πολύ κοντά στην πόλη της Καστοριάς, ολοκληρώθηκε η οριστική επικράτηση της Αυτοκρατορίας της Νίκαιας με τη νίκη του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου απέναντι στο στρατό των ενωμένων δυνάμεων του δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β' Δούκα, του πρίγκιπα της Αχαΐας Γουλιέλμου Βιλλεαρδουίνου και του βασιλιά της Σικελίας Μανφρέδου, η οποία οδήγησε στην ανακατάληψη της Κωνσταντινούπολης.




  1. John Boardman and N. G. L. Hammond. The Cambridge Ancient History Volume 3, Part 3: The Expansion of the Greek World, Eighth to Sixth Centuries BC. Cambridge: Cambridge University Press, 1982, p. 284.
  2. Strabo. Geographica, 7.327.