Ελληνικός Στρατός Ξηράς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ελληνικός Στρατός Ξηράς
HellenicArmySeal.svg
Έμβλημα του E.Σ.
Ενεργό 1821 (de facto)
1828 (επίσημα)
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Τύπος Χερσαίες Δυνάμεις
Ρόλος Εθνική Άμυνα
Δύναμη εν καιρώ ειρήνης:
93.500[1]
εν καιρώ πολέμου:
253.500[1]
Υπαγωγή Ένοπλες Δυνάμεις
Προστάτης Άγιος Γεώργιος
Ρητό Ελεύθερον το εύψυχον
Διοίκηση
Αρχηγός Γ.Ε.Σ. Αντιστράτηγος Βασίλειος Τελλίδης
Γενικός Επιθεωρητής Στρατού Αντιστράτηγος Νικόλαος Δεβετζής
Α΄ Υπαρχηγός Γ.Ε.Σ. Αντιστράτηγος Ανδρέας Ηλιόπουλος
Β΄ Υπαρχηγός Γ.Ε.Σ. Αντιστράτηγος Αλέξανδρος Οικονόμου
Διακριτικά
Πολεμική Σημαία Συνταγμάτων Hellenic Army War Flag.svg

Ο Στρατός Ξηράς (Σ.Ξ., επίσης: Ελληνικός Στρατός, Ε.Σ.) είναι οι επίγειες στρατιωτικές δυνάμεις που διαθέτει η Ελλάδα, οι οποίες διοικούνται από το Γενικό Επιτελείο Στρατού (Γ.Ε.Σ.). Μαζί με την Πολεμική Αεροπορία (ΠΑ) και το Πολεμικό Ναυτικό (ΠΝ) συγκρωτούν τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας. Αποτελεί το μεγαλύτερο από τους τρεις κλάδους. Ο στρατός με επικεφαλής τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ), υπάγεται ιεραρχικά στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ).

Ο Ελληνικός Στρατός αποτελεί μέρος του Βαλκανικού Σχηματισμού Μάχης (HELBROC), μιας συνδυασμένης δύναμης ταχείας απόκρισης σύμφωνα με τη δομή του Σχηματισμού Μάχης της ΕΕ.[2]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ελληνικός Στρατός προέρχεται από τις μονάδες τακτικού στρατού που συγκρωτήθηκαν από την προσωρινή ελληνική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης (1821–1829). Η πρώτη από αυτές, ένα σύνταγμα πεζικού και μια μικρή πυροβολαρχία συγκρωτήθηκαν τον Απρίλιο του 1822 και διοικούνταν από Ευρωπαίους φιλέλληνες. Η έλλειψη κονδυλίων, ωστόσο, ανάγκασε τη διάλυση τους αμέσως μετά, αν και τον Ιούλιο του 1824 οι μονάδες τακτικού στρατού αναμορφώθηκαν, υπό τον Έλληνα Συνταγματάρχη Παναγιώτη Ρόδιο. Το Μάιο του 1825, ψηφίστηκε ο πρώτος νόμος περί στράτευσης, ενώ η διοίκηση των μονάδων τακτικού στρατού ανατάθηκε στο Γάλλο Συνταγματάρχη Κάρολο Φαβιέρο. Υπό τη διοίκηση του Φαβιέρου, οι μονάδες τακτικού στρατού επεκτάθηκαν και για πρώτη φορά συμπεριέλαβαν το ιππικό, τη στρατιωτική μουσική και, με τη βοήθεια του Λόρδου Βύρωνα, τα στρατιωτικά νοσοκομεία. Η διακυβέρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια (1828–1831) έφερε μια δραστική αναδιοργάνωση, καθώς δημιουργήθηκαν οι γραμματείες Στρατού και Ναυτικών Υποθέσεων, η Σχολή Ευελπίδων, το σώμα μηχανικού (1829), ενώ ορισμένα άτακτα σώματα μετασχηματίστηκαν σε τάγματα πεζικού. Όλο αυτό το διάστημα, η γαλλική επιρροή στον τακτικό στρατό ήταν έντονη, καθώς οι περισσότεροι από τους εκπαιδευτές ήταν Γάλλοι φιλέλληνες, ενώ αργότερα υπηρέτησαν ως αξιωματικοί του Στρατηγού Μαιζών στην Εκστρατεία του Μοριά.[3]

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια το 1831 και τη μετέπειτα εσωτερική αναταραχή που ακολούθησε τα επόμενα δύο χρόνια, ο τακτικός στρατός έπαψε να υπάρχει. Ο πρώτος βασιλιάς του νέου ανεξάρτητου ελληνικού βασιλείου, ο Βαυαρός πρίγκιπας Όθωνας, αρχικά στηρίχθηκε στο Βαυαρικό Επικουρικό Σώμα με δύναμη περί τους 4.000 άνδρες. Η βασιλική κυβέρνηση επανίδρυσε τον τακτικό στρατό και διέλυσε τα άτακτα τμήματα που είχαν συμμετάσχει σε μεγάλο βαθμό στην Ελληνική Επανάσταση.[4] Μετά την εκδίωξη του Όθωνα το 1862, ο στρατός συνέχισε να υφίσταται με το επικαλούμενο καταστατικό του στρατού του 1833. Οι πρώτες σημαντικές μεταρρυθμίσεις πραγματοποιήθηκαν το 1877, ως απάντηση στην κρίση στα Βαλκάνια που τελικά οδήγησε στο ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877–1878. Μεταξύ άλλων, για πρώτη φορά ο Ελληνικός Στρατός υποδιαιρέθηκε σε μεραρχίες και ταξιαρχίες. Η καθολική στράτευση εισήχθη το 1879 και υπό την πρωθυπουργία του Χαρίλαου Τρικούπη (1882–1885) έγιναν σημαντικά βήματα για τη βελτίωση της κατάρτισης και της εκπαίδευσης του σώματος των αξιωματικών, μια γαλλική στρατιωτική αποστολή κλήθηκε στην Ελλάδα, νέες σχολές ιδρύθηκαν και Έλληνες αξιωματικοί στάλθηκαν στο εξωτερικό για σπουδές, ενώ έγιναν και προσπάθειες ώστε οι αξιωματικοί να απέχουν από τη συμμετοχή στην πολιτική και να επικεντρωθούν σε επαγγελματικά τους καθήκοντα. Ο στρατός υπέστη επίσης την πρώτη του κινητοποίηση, μεταξύ Ιουλίου 1880 και Απριλίου 1882, λόγω της ελληνικής προσάρτησης της Θεσσαλίας, όπως και πάλι το Σεπτέμβριο του 1885 με Μαΐου 1886, όταν η Βουλγαρία προσάρτησε την Ανατολική Ρωμυλία. Η μεγάλη οικονομική επιβάρυνση αυτών των μακρών περιόδων κινητοποίησης, ωστόσο, εξαντληθεί το δημόσιο ταμείο, και να σταματήσει τη μεταρρυθμιστική διαδικασία.[5][6] Το αποτέλεσμα ήταν ότι ο Ελληνικός κατέστησε το στρατό εντελώς απροετοίμαστο για πόλεμο στο ξέσπασμα του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, καθώς σχέδια, οχυρώσεις και όπλα ήταν ανύπαρκτα, η μάζα του σώματος των αξιωματικών ήταν ακατάλληλη για την εκπλήρωση των καθηκόντων της και η κατάρτιση ήταν ανεπαρκής. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμητικά ανώτερος, καλύτερα οργανωμένος και εξοπλισμένος Οθωμανικός Στρατός απώθησε τις ελληνικές δυνάμεις νότια της Θεσσαλίας.[7][8]

Η κάκιστη απόδοση του Ελληνικού Στρατού στον πόλεμο του 1897, οδήγησε σε σημαντικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα υπό τη διοίκηση του Γεωργίου Θεοτόκη (1899–1901, 1903–1904 και 1906–1909). Ένα νέο καταστατικό του στρατού εκδόθηκε το 1904 (αναθεωρήθηκε το 1910), αγοράστηκαν νέα πυροβόλα (συμπεριλαμβανομένου του πυροβόλου Σνάιντερ-Δαγκλή 75 χιλιοστών) και του τυφεκίου Μάνλιχερ και μία νέα ομοιόμορφη χακί αμφίεση εισήχθη το 1908.[9][10] Η μεταρρύθμιση επιταχύνθηκε μετά το κίνημα στο Γουδί του 1909, καθώς η νέα κυβέρνηση υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο έφερε μια γαλλική στρατιωτική αποστολή να εκπαιδεύσει τον Ελληνικό Στρατό. Υπό την επίβλεψή της, οι Έλληνες είχαν υιοθετήσει το τριγωνικό τμήμα πεζικού ως κύριο σχηματισμό τους, αλλά το πιο σημαντικό, η αναμόρφωση του συστήματος κινητοποίησης επέτρεψε στη χώρα να εξοπλίσει ένα πολύ μεγαλύτερο αριθμό στρατευμάτων από ότι το 1897, ενώ οι ξένοι παρατηρητές εκτίμησαν μια κινητοποιημένη δύναμη περίπου 50.000 ανδρών, ενώ ο στρατός τελικά έφτασε τις 125.000, με την Εθνική Φρουρά και την εφεδρεία στις 140.000.[11][12] Μία μεγάλη κινητοποίηση του Ελληνικού Στρατού πραγματοποιήθηκε στις 15 Αυγούστου του 1940, ο οποίος συγκρωτούνταν με το Γενικό Επιτελείο Στρατού ως άμεση εποπτεία επί πέντε σωμάτων στρατού, τριών μεραρχιών και του φρουρίου της Θεσσαλονίκης.[13]

Σύνθεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τη σύνθεση του Στρατού Ξηράς αποτελούν ο Ενεργός Στρατός, η Εθνοφυλακή, οι Εφέδροι Υψηλής Ετοιμότητας Στρατού (ΕΦΥΕΣ) και η Εφεδρεία. Για την εκπλήρωση της αποστολής του ο Στρατός Ξηράς χωρίζεται σε όπλα και σώματα τα οποία καλύπτουν επιμέρους αποστολές:

Όπλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα όπλα είναι έξι, τρία όπλα μάχης και τρία όπλα υποστήριξης μάχης:

Μάχης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Πεζικό, το οποίο αποτελεί τη βάση του Σ.Ξ. και διακρίνεται σε απλό και μηχανοκίνητο, αν και το πρώτο τείνει να καταργηθεί. Οι μονάδες των ειδικών δυνάμεων (καταδρομείς, αλεξιπτωτιστές, πεζοναύτες) θεωρούνται μονάδες πεζικού, αν και έχουν ξεχωριστή διεύθυνση στο Γ.Ε.Σ..
  • Τα Τεθωρακισμένα, τα οποία αποτελούν εξέλιξη του Ιππικού.
  • Το Πυροβολικό, το οποίο έχει κρίσιμο ρόλο. Αποστολή του είναι να κάνει ευκολότερη τη λειτουργία των δύο πρώτων και ορισμένες φορές να δρα ανεξάρτητα, επιφέροντας συντριπτικά πλήγματα από μεγάλη απόσταση. Το Πυροβολικό είναι το όπλο που έχει αναδείξει τους περισσότερους αρχηγούς Γ.Ε.Σ.

Υποστήριξης Μάχης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Μηχανικό διευκολύνει όλα τα παραπάνω σε θέματα οδοποιίας, γεφυροποιίας, ναρκοπεδίων και καταστροφών, κατασκευής οχυρωματικών έργων, παραλλαγής κ.λπ.
  • Οι Διαβιβάσεις (Ηλεκτρονικός Πόλεμος) αναλαμβάνουν το ζωτικής σημασίας πρόβλημα της επικοινωνίας μεταξύ των διαφόρων κλιμακίων και μονάδων του Σ.Ξ., αλλά και των υπολοίπων Ενόπλων Δυνάμεων.
  • Η Αεροπορία Στρατού προσφάτως (1998) έγινε αυτοτελές όπλο. Έως τότε επανδρωνόταν με προσωπικό από όλα τα όπλα και σώματα του Σ.Ξ. Η αποστολή της είναι τόσο επιθετική όσο και υποστηρικτική σε θέματα αερομεταφοράς και εναέριας παρατήρησης.

Σώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως σώματα ορίζονται τα στοιχεία του Σ.Ξ. τα οποία υποστηρίζουν τα όπλα. Τα παρακάτω σώματα διαθέτουν μονάδες εκστρατείας.

Υποστήριξης Μάχης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Τεχνικό αναλαμβάνει τα διάφορα κλιμάκια επισκευής του υλικού του Σ.Ξ., πέραν του 1ου και 2ου που ανήκει στην εκάστοτε μονάδα.
  • Το Σώμα Εφοδιασμού Μεταφορών ασχολείται με τον εφοδιασμό των μονάδων με τρόφιμα και καύσιμα και με τη μεταφορά αυτών.
  • Το Σώμα Υλικού Πολέμου ασχολείται με τον εφοδιασμό των μονάδων με πολεμοφόδια, ιματισμό και υλικά.
  • Το Σώμα Έρευνας και Πληροφορικής είναι επιφορτισμένο με τους τομείς της έρευνας και της πληροφορικής.
  • Το Υγειονομικό (Ιατρών, Οδοντιάτρων, Φαρμακοποιών, Κτηνιάτρων και Νοσηλευτικής) προσφέρει υγειονομική υποστήριξη στον Σ.Ξ.

Λοιπά Σώματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα υπόλοιπα σώματα, τα οποία δε διαθέτουν μονάδες εκστρατείας, είναι το Υγειονομικό (Διαχειριστών και Διοικητικών), το Οικονομικό, το Γεωγραφικό, το Ελεγκτικό, το Σώμα Στρατιωτικών Γραμματέων, το Ταχυδρομικό, το Μουσικό, το Σώμα Φροντιστών, το Σώμα Αρχιτεχνιτών Όπλων και το Σώμα Αρχιτεχνιτών Σωμάτων.

Τέλος, τέσσερα σώματα, όντας κοινά και για τους τρεις κλάδους των ενόπλων δυνάμεων, εξυπηρετούν και τον Σ.Ξ. Πρόκειται για το Στρατολογικό - Στρατιωτικών Νομικών Συμβούλων, το Σώμα Στρατιωτικών Δικαστικών Γραμματέων και το Σώμα Στρατιωτικών Ιερέων (τέως Θρησκευτικό). Το Δικαστικό Σώμα των Ενόπλων Δυνάμεων δεν αποτελεί στοιχείο των ενόπλων δυνάμεων, καθώς ανήκει στην προσωπικά και λειτουργικά ανεξάρτητη δικαστική εξουσία.

Βαθμοί και διακριτικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διακριτικά βαθμών αξιωματικών
Κωδ. NATO OF-10 OF-9 OF-8 OF-7 OF-6 OF-5 OF-4 OF-3 OF-2 OF-1 OF(D) Μαθητευ. Αξιωμ.
(Επεξ.) Δεν υπάρχει Army-GRE-OF-09.svg Army-GRE-OF-08.svg Army-GRE-OF-07.svg Army-GRE-OF-06.svg Army-GRE-OF-05.svg Army-GRE-OF-04.svg Army-GRE-OF-03.svg Army-GRE-OF-02.svg Army-GRE-OF-01a.svg Army-GRE-OF-01b.svg GR-Army-OFD.svg Δεν υπάρχει
Στρατηγός Αντιστράτηγος Υποστράτηγος Ταξίαρχος Συνταγματάρχης Αν/χης Ταγματάρχης Λοχαγός Υπολοχαγός Ανθυπολοχαγός ΔΕΑ
Διακριτικά βαθμών ανθυπασπιστών, υπαξιωματικών και οπλιτών
Κωδ. NATO OR-9 OR-8 OR-7 OR-6 OR-5 OR-4 OR-3 OR-2 OR-1
(Επαγγελματίες)
(Επεξ.)
Army-GRE-OR-09a.svg Army-GRE-OR-08.svg Army-GRE-OR-08b.svg Army-GRE-OR-07.svg Army-GRE-OR-07b.svg Army-GRE-OR-06a.svg Army-GRE-OR-06b.svg Δεν υπάρχει Army-GRE-OR-04a.svg Army-GRE-OR-04b.svg Army-GRE-OR-03a.svg Δεν υπάρχει Διακριτ. Όπλου / Σώματος μόνο
ΣΜΥ ΕΠΟΠ-ΕΜΘ ΣΜΥ ΕΠΟΠ-ΕΜΘ ΣΜΥ ΕΠΟΠ-ΕΜΘ ΕΠΟΠ-ΕΜΘ ΟΒΑ ΟΒΑ ΕΠΟΠ/ΟΒΑ
Ανθ/στής
[14]
Αρχιλοχίας Επιλοχίας Λοχίας Δεκανέας Υποδεκανέας Στρατιώτης
(Κληρωτοί)
(Επεξ.)
Δεν υπάρχει Δεν υπάρχει Δεν υπάρχει Army-GRE-OR-06c.svg Army-GRE-OR-04c.svg GR-Army-Υποδεκανέας.svg Δεν φέρει διακριτ.
Λοχίας Δεκανέας Υποδεκανέας Στρατιώτης

Προσωπικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ελληνικές δυνάμεις σε στρατιωτική ειρηνευτική αποστολή στην Βοσνία.

Το προσωπικό του Στρατού Ξηράς αποτελείται από μόνιμους αξιωματικούς, υπαξιωματικούς και οπλίτες, δηλαδή πολίτες που υπηρετούν την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία. Η Ελλάδα έχει νομοθετήσει υποχρεωτική θητεία 9 μηνών για όλους τους άνδρες άνω των 19 ετών. Στους αντιρρησίες συνείδησης δίνεται η δυνατότητα να υπηρετήσουν εναλλακτική θητεία σε υπηρεσίες φορέων του δημόσιου τομέα. Σήμερα ο Στρατός Ξηράς περιλαμβάνει 93.500 άτομα στρατιωτικό προσωπικό εκ των οποίων οι 63.098 είναι οπλίτες και οι 8.224 πολιτικό προσωπικό.

Προσωπικό Αριθμός
Αξιωματικοί 16.068
Ανθυπασπιστές / υπαξιωματικοί 6.745
Λοιπές κατηγορίες 15.131
Οπλίτες 63.098
Σύνολο στρατ. προσ. 93.500
Πολιτικό προσωπικό 8.224
Σύνολο προσωπικού 101.724
Εφεδρείες 150.000
Σε πλήρη κινητοποίηση 253,500[1]

Εξοπλισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σύγχρονος στρατιωτικός εξοπλισμός του στρατού ξηράς ανέρχεται σε

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Ελληνική Άμυνα και Τεχνολογία, Ετήσια Ανασκόπηση, Ισορροπία Δυνάμεων 2011–2012, Εκδόσεις Δυρός
  2. Official Greek Defence Staff PR, geetha.mil.gr
  3. «Οι πρώτες προσπάθειες οργάνωσης τακτικού Στρατού (1821-1831)». Γενικό Επιτελείο Στρατού. http://www.army.gr/files/File/ISTORIA%20MAIN%20PAGE/Main1d.pdf. Ανακτήθηκε στις 18 April 2012. 
  4. «Ο Στρατός επί της βασιλείας του Όθωνα (1833-1863)». Γενικό Επιτελείο Στρατού. http://www.army.gr/files/File/ISTORIA%20MAIN%20PAGE/Main2d.pdf. Ανακτήθηκε στις 18 April 2012. 
  5. «Ο Ελληνικός Στρατός από το 1864 μέχρι τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897». Γενικό Επιτελείο Στρατού. http://www.army.gr/files/File/ISTORIA%20MAIN%20PAGE/Main3d.pdf. Ανακτήθηκε στις 18 April 2012. 
  6. Tsoukalas, Konstantinos (1977). «Η ανορθωτική προσπάθεια του Χαριλάου Τρικούπη 1882-1895». Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΔ′: Νεώτερος Ελληνισμός από το 1881 ως το 1913. Εκδοτική Αθηνών, σελ. 8–87. 
  7. Erickson (2003), pp. 14–15
  8. Pikros, Ioannis (1977). «Ο Ελληνοτουρκικός Πόλεμος του 1897». Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΔ′: Νεώτερος Ελληνισμός από το 1881 ως το 1913. Εκδοτική Αθηνών, σελ. 125–160. 
  9. «Η αναδιοργάνωση του Στρατού μετά το 1897 και η μεγάλη εθνική εξόρμηση 1912-13». Γενικό Επιτελείο Στρατού. http://www.army.gr/files/File/ISTORIA%20MAIN%20PAGE/Main4d.pdf. Ανακτήθηκε στις 18 April 2012. 
  10. Oikonomou, Nikolaos (1977). «Η αναδιοργάνωση του στρατού από την κυβέρνηση Θεοτόκη». Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΔ′: Νεώτερος Ελληνισμός από το 1881 ως το 1913. Ekdotiki Athinon, σελ. 186–192. 
  11. Erickson (2003), p. 70
  12. Fotakis (2005), p. 42
  13. Hellenic Army, 15 August 1940
  14. Ο βαθμός του ανθυπασπιστή σύμφωνα με την κατάταξη του Ελληνικού Στρατού Ξηράς αποτελεί ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ Αξιωματικών και Υπαξιωματικών και είναι αρχαιότερος του Δόκιμου Εφεδρου Αξιωματικού (ΔΕΑ).Σύμφωνα με την κατάταξη του ΝΑΤΟ ανήκει στους υπαξιωματικούς (OR-9), αν και συνήθως αναλαμβάνει καθήκοντα κατώτερου αξιωματικού. Δείτε το 2116 AR 20-1, 3.70 έκδοση 6η του 2010 του ΝΑΤΟ.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Hellenic Army της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).