Τατζικιστάν

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°35′00″N 71°22′00″E / 38.5833°N 71.3667°E / 38.5833; 71.3667

Δημοκρατία του Τατζικιστάν
Ҷумҳурии Тоҷикистон
جمهوری تاجیکستان

Σημαία

Εθνόσημο
Εθνικός ύμνος: Surudi milli
Πολυαγαπημένη μας πατρίδα
Η θέση του Τατζικιστάν (πράσινο)
και μεγαλύτερη πόλη Ντουσαμπέ
38°32′12″N 68°46′48″E / 38.536667°N 68.78°E / 38.536667; 68.78 (Ντουσαμπέ)
Τατζικικά[1]
Προεδρική Δημοκρατία
Ιμομάλι Ραχμόν
Κοχίρ Ρασουλζόντα
Ανεξαρτησία
Από την ΕΣΣΔ
Ισχύον Σύνταγμα

9 Σεπτεμβρίου 1991
6 Νοεμβρίου 1994
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα

143.100 km2 (96η)
0,3
3.651 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 2017 
 • Απογραφή 2000 
 • Πυκνότητα 

8.742.000[2] (97η) 
6.127.000  
61,1 κατ./km2 (152η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

26,030 δισ. $[3] (134η)  
3.007 $[3] (145η) 
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2016)
 • Κατά κεφαλή 

6,922 δισ. $[3] (142η)  
799 $[3] (152η) 
ΔΑΑ (2015) Αύξηση 0,627 [4] (129η) – μεσαίος
Νόμισμα Σομόνι (TJS)
TJT (UTC +5)
Internet TLD .tj
Οδηγούν από δεξιά
Κωδικός κλήσης +992

Η Δημοκρατία του Τατζικιστάν (Περσικά: جمهوری تاجیکستان) είναι κράτος στην Κεντρική Ασία. Συνορεύει με το Αφγανιστάν, την Κίνα, το Κιργιστάν και το Ουζμπεκιστάν. Το Τατζικιστάν ήταν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης από το 1917 έως το 1991. Το Τατζικιστάν είναι περιοχή κυρίως ορεινή (το 93% είναι βουνά) κι οι κορυφές της είναι από τις ψηλότερες ολόκληρης της περιοχής (κορυφή του Κομμουνισμού 7.495 μ.).

Οι κάτοικοι λέγονται Ταζίκ (Τατζίκοι) και είναι Ιρανική φυλή και έχουν θρήσκευμα Ισλαμισμό (σουνίτες) και αποτελούν το 60% του πληθυσμού, 8% του πληθυσμού είναι Ρώσοι και οι άλλες μειονότητες είναι Ουκρανοί, Γερμανοί, Κιργίζιοι, Τουρκομάνοι κλπ. Έχει πληθυσμό 8.742.000[2] κατοίκους, σύμφωνα με επίσημες εκτιμήσεις του 2017.

Το κλίμα είναι ηπειρωτικό, οι βροχές ελάχιστες και οι θερμοκρασίες κυμαίνονται από +45 °C έως -63 °C.

Η περιοχή που τώρα αποτελεί το Τατζικιστάν πολλών αρχαίων πολιτισμών, συμπεριλαμβανομένης της πόλης του Σαράζμ από την Νεολιθική και την Εποχή του Χαλκού, και αργότερα η έδρα βασιλείων με διαφορετικές θρησκείες και πολιτισμού, όπως του πολιτσμού του Ώξου, του πολιτισμού Αντρόνοβο, τον Βουδισμό, τους Νεστοριανούς Χριστιανούς, του Ζωροαστρισμού, του Μανϊχαισμού και το Ισλάμ. Η περιοχή έχει γίνει μέρος αρκετών αυτοκρατοριών στο πέρασμα των αιώνων, όπως την αυτοκρατορία των Αχαιμενιδών, την αυτοκρατορία των Σασσανιδών, τους Εφθαλίτες, τους Σαμανίδες, την Μογγολική Αυτοκρατορία, της αυτοκρατορίας των Τιμουριδών και της ρωσικής Αυτοκρατορίας. Έγινε ανεξάρτητη το 1991 και ξεκίνησε εμφύλιος πόλεμος σχεδόν αμέσως μετά την ανεξαρτησία, με διάρκεια από το 1992 μέχρι το 1997. Μετά το τέλος του πολέμου, η νέα σταθερότητα στην χώρα και η διεθνή βοήθεια συνείσφεραν στην ανάπτυξη του Τατζικιστάν.

Οι δυο μεγαλύτεροι ποταμοί που διασχίζουν το Τατζικιστάν είναι ο Συρ Ντάρια κι ο Αμού Ντάρια. Επίσης είναι προεδρική δημοκρατία που αποτελείται από τέσσερις περιφέρειας.Οι κάτοικοι ομιλούν την Τατζίκ γλώσσα, μια διάλεκτο των περσικών. Πολλοί Τατζίκοι μιλάνε τα ρώσικα ως δεύτερη γλώσσα. Έχει μεταβατική οικονομία που στηρίζεται στα εμβάσματα, και στην παραγωγή αλουμινίου και βαμβακιού.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σημερινοί Τατζίκοι ονομάζουν την Αυτοκρατορία των Σασσανιδών ως το πρώτο Τατζικικό κράτος. Αυτό το μνημείο στην πρωτεύουσα Ντουσάνμπε τιμά τον Αμίρ Ισμαήλ Σαμανί.

Το Τατζικιστάν κατοικήθηκε για πρώτη φορά από το 4000 π.Χ. Αποτέλεσε τμήμα της Περσικής Αυτοκρατορίας, ενώ από τον 4ο μέχρι τον 2ο π.Χ. αιώνα ήταν τμήμα της Βακτριανής μέχρι να περιέλθει στα χέρια των Μογγόλων και αργότερα του Εμιράτου της Μπουχάρα, όπου καθόρισε τα όρια που έχει το σημερινό κράτος.

Σύγχρονη εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τέλη του 19ου αιώνα, το Τατζικιστάν καταλήφθηκε από την Ρωσική Αυτοκρατορία. Η περιοχή που εκτείνεται σήμερα το Τατζικιστάν αποτέλεσε τμήμα του Ρωσικού Τουρκεστάν, δηλαδή μιας περιοχής που εκτείνεται από τα βόρεια σύνορα του Καζακστάν έως τα βόρεια σύνορα του Αφγανιστάν. Με την Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917, το Τατζικιστάν έγινε μέλος της Σοβιετικής Ένωσης. Την ίδια περίοδο, μετά τη ρωσική Επανάσταση του 1917 αντάρτες σε όλη την Κεντρική Ασία, που είναι γνωστοί ως μπασμάτσι, κήρυξε πόλεμο εναντίον των Μπολσεβίκων στρατούς σε μια μάταιη προσπάθεια να διατηρήσει την ανεξαρτησία τους. Οι Μπολσεβίκοι επικράτησαν μετά από τέσσερα χρόνια πολέμου, κατά την οποία τζαμιά και τα χωριά κάηκαν και ο πληθυσμός σε μεγάλο βαθμό έχανε από τους Μπολσεβίκους. Οι Σοβιετικές αρχές ξεκίνησαν μια εκστρατεία από την εκκοσμίκευση, με αποτέλεσμα το Ισλάμ, ο Ιουδαϊσμός και ο Χριστιανισμός να γίνουν λιγότερο δημοφιλής με αποτέλεσμα πολλά τζαμιά, εκκλησίεςσυναγωγές ήταν κλειστά. Ως συνέπεια της σύγκρουσης και των Σοβιετικών πολιτικών στην γεωργία στην Κεντρική Ασία, συμπεριλαμβάνοντας το Τατζικιστάν, συνέβη λοιμός που στοίχισε πολλές ζωές. Το 1924, η Τατζικική ΑΣΣΔ δημιουργήθηκε ως μέρος του Ουζμπεκιστάν, αλλά το 1929 η σοβιετική Σοσιαλιστική Δημοκρατία του Τατζικιστάν (τατζικική ΣΣΔ) έγινε ένα ξεχωριστή δημοκρατία, ωστόσο οι κυρίως εθνοτικά τατζικικές πόλεις Σαμαρκάνδη και Μπουχάρα παρέμειναν στην Ουζμπεκική ΣΣΔ. Μεταξύ του 1927 και του 1934 έγινε κολλεκτιβοποίηση της γεωργίας και ταχεία επέκταση της παραγωγής του βαμβακιού, ιδιαίτερα στη νότια περιοχή.[5] η Σοβιετική πολιτική της κολεκτιβοποίησης άσκησε βία εναντίον των χωρικών και η αναγκαστική επανεγκατάσταση έλαβε χώρα σε ολόκληρο το Τατζικιστάν. Κατά συνέπεια, ορισμένοι χωρικοί πολέμησαν την κολεκτιβοποίηση και αναβίωσε το κίνημα Μπασμάτσι. Σε ορισμένες περιοχές έγινε μικρής κλίμακας βιομηχανική ανάπτυξη, επίσης εμφανίστηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου μαζί με την επέκταση των αρδευτικών υποδομών.

Σοβιετική Ένωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1924 το Τατζικιστάν έγινε και επίσημα μέλος της Σοβιετικής Ένωσης. Έτσι, ο πληθυσμός των Ρώσων στην περιοχή αυξήθηκε από το 1% στο 13%. Εξαιτίας του Σοβιετικού καθεστώτος, η οικονομία του Τατζικιστάν έπεσε κατακόρυφα[εκκρεμεί παραπομπή], τόσο, ώστε να είναι το πιο υποανάπτυκτο κράτος της Σοβιετικής Ένωσης. Το 1991, με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, το Τατζικιστάν κήρυξε την ανεξαρτησία του.

Ανεξαρτησία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την ανεξαρτησία της χώρας, στο Τατζικιστάν ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος. Τελικά, με την λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, πρόεδρος εξελέγη ο Ιμομάλι Ραχμόν, που διατηρεί την εξουσία του με νόμιμο τρόπο, αν και στις εκλογές του 1999 η αντιπολίτευση κατηγόρησε το κόμμα του Ραχμόν για νοθεία.

Συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το συνολικό μήκος δρόμων είναι 27,800 χιλιόμετρα. Τα αυτοκίνητα έχουν μερίδιο πάνω από 90% στις συγκοινωνίες που γίνονται στη χώρα. Το 2004 κατασκευάστηκε η Γέφυρα Αφγανο-Τατζικικής Φιλίας, από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2014 υπάρχουν αρκετοί δρόμοι που είναι προς κατασκευή ή πρόσφατα ολοκληρωμένοι. Υπάρχουν δρόμοι που συνδέουν το Ντουσαμπέ με το Τσανάκ στα ουζμπεκικά σύνορα, με το Κούλμα στα σύνορα με τη Κίνα και το Κουργκάν-Τομπέ με το Νίζνι Πιάντζ στα σύνορα με το Αφγανιστάν.

Διοικητικές περιφέρειες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Τατζικιστάν χωρίζεται σε 4 περιφέρειες. Αυτές είναι οι επαρχίες (βιλάγια) Σουγκντ και Χάτλον, η αυτόνομη επαρχία Γκόρνο-Μπανταχσάν (συντομογραφία GBAO), και οι περιοχές της Δημοκρατίες (RRP – Raiony Respublikanskogo Podchineniya, μεταγραφή από τα ρωσική, Ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ στα τατζικικά; παλαιότερα γνωστή ως Περιφέρεια Καροτεγκίν). Κάθε περιφέρεια διαιρείται σε αρκετές επαρχίες, (Πρότυπο:Lang-tgνοχίγια ή ραγιόν), η οποίες με τη σειρά τους υποδιαιρούνται σε τζαμοάτς (χωριό με επίπεδο αυτοδιοίκησης) και, στη συνέχεια, χωριά (κισλόκς). Το 2006 υπήρχαν 58 επαρχίες και 367 τζαμοάτ στην χώρα.

διαίρεση ISO 3166-2 Αρ. Πρωτεύουσα Έκταση (km²)[6] Πληθυσμός (απογραφή 2010) Χάρτης
Σούγκντ TJ-SU 1 Χούτζαντ 25.400 2.233.500
Tajikistan provinces.png
Περιοχές της Δημοκρατίας TJ-RR 2 Ντουσάνμπε 28.600 1.722.900
Χάτλον TJ-KT 3 Κυργόν Τέπε  24.800 2.677.300
Γκόρνο-Μπανταχσάν TJ-BG 4 Χαρούγ 64.200 206.000
Ντουσάνμπε Ντουσάνμπε 10 724.800

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού ήταν σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2015 τα 67,39 χρόνια (64,28 χρόνια οι άνδρες και 70,66 οι γυναίκες).[7]

Διακυβέρνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόεδρος της χώρας είναι από το 1994 ο Ιμομάλι Ραχμόν.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χώρα είναι από τις ελάχιστες στην Κεντρική Ασία στην οποία επιτρέπεται και η ενεργός αντιπολίτευση στην κυβέρνηση. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[7]

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σύνταγμα του Τατζικιστάν, 6 Νοεμβρίου 1994, Άρθρο 2.
  2. 2,0 2,1 Επίσημη εκτίμηση
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «Τατζικιστάν». ΔΝΤ. Απρίλιος 2017. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=33&pr.y=9&sy=2016&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=923&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. Ανακτήθηκε στις 09-05-2017. 
  4. «Human Development Report 2016». HDRO (Human Development Report Office). http://hdr.undp.org/en/2016-report. Ανακτήθηκε στις 7-4-2017. 
  5. «Tajikistan – Collectivization». countrystudies.us. http://countrystudies.us/tajikistan/9.htm. 
  6. Population of the Republic of Tajikistan as of 1 January 2008, State Statistical Committee, Dushanbe, 2008 (Ρωσικά)
  7. 7,0 7,1 Τατζικιστάν CIA World Factbook

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα