Ρόδος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 36°11′01″N 27°57′50″E / 36.1836°N 27.9639°E / 36.1836; 27.9639

Ρόδος
Το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου στην πόλη της Ρόδου
Γεωγραφία
Συντεταγμένες Ν 36ο 27΄ Ε 25ο 13΄
Αρχιπέλαγος Αιγαίο Πέλαγος
Νησιωτικό σύμπλεγμα Δωδεκάνησα
Έκταση 1.400,684 χλμ2
Υψόμετρο 1.215 μ
Υψηλότερη κορυφή Αττάβυρος
Χώρα
Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
Περιφερειακή Ενότητα Ρόδου
Πρωτεύουσα Ρόδος (πόλη)
Δημογραφικά
Πληθυσμός 115.490 (απογραφής 2011)
Πρόσθετες πληροφορίες
Ιστοσελίδα www.rhodes.gr

Η Ρόδος είναι ένα νησί της Ελλάδας που βρίσκεται στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Βρίσκεται περίπου 350 χλμ. νοτιοανατολικά της Αθήνας και 18 χλμ. νοτιοδυτικά της Τουρκίας. Με έκταση 1.400,684 τ.χλμ. είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκανήσων και το τέταρτο σε σειρά ολόκληρης της χώρας [σημ. 1]. Στα δυτικά βρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος και στα ανατολικά από το Λύκιο πέλαγος. Διαθέτει ακτογραμμή μήκους 253 χλμ. και το υψηλότερο σημείο της είναι η κορυφή του όρους Αττάβυρος σε ύψος 1.215 μ. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο πληθυσμός του νησιού ανέρχεται σε 115.490 κατοίκους, γεγονός που καθιστά τη Ρόδο το τρίτο πολυπληθέστερο ελληνικό νησί [σημ. 2].

Στο βορειοανατολικό άκρο του νησιού βρίσκεται η πρωτεύουσά του, η πόλη της Ρόδου, που με πληθυσμό περίπου 55.000 κατοίκους αποτελεί και το μεγαλύτερο οικισμό του. Εντός των ορίων της πόλης της Ρόδου, βρίσκεται η Μεσαιωνική πόλη της Ρόδου ή Παλιά Πόλη, όπως αποκαλείται από τους ντόπιους, μια από τις καλύτερα διατηρημένες μεσαιωνικές πόλεις του κόσμου, που έχει ανακηρυχθεί από το 1988 ως μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO.

Στα βορειοδυτικά και σε απόσταση περίπου 12 χλμ. από την πόλη, βρίσκεται το αεροδρόμιο της Ρόδου, που αποτελεί την κύρια πύλη εισόδου των επισκεπτών στο νησί. Το γεγονός ότι κατατάσσεται σταθερά τέταρτο σε αφίξεις σε εθνικό επίπεδο [σημ. 3] αποδεικνύει ότι η Ρόδος είναι διεθνώς αναγνωρισμένος τουριστικός προορισμός, που συμβάλλει καταλυτικά στην εθνική οικονομία.

Ονομασίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωμορφολογικός χάρτης του νησιού της Ρόδου

Η προέλευση του ονόματος της Ρόδου έχει συσχετιστεί με το «ρόδον» [σημ. 4]. Όμως, από την αρχαιότητα αναφέρονται πολλές άλλες ονομασίες, που σχετίζονται με τη βλάστηση, το σχήμα και άλλες ιδιότητες του νησιού:

  • Αιθρία: για το ωραίο κλίμα της.
  • Αστερία: για τον έναστρο ουρανό της.
  • Αταβυρία: από το ψηλότερο όρος της, τον Αττάβυρο.
  • Ηλιάς: λόγω της εκτεταμένης ηλιοφάνειας κατά τη διάρκεια του έτους.
  • Κορυμβία: για το σχήμα κορύμβου που καταλήγει σε δυο κορυφές.
  • Μακαρία: δηλαδή ευτυχισμένη.
  • ΟφιούσαΟλόεσσα - Φιδούσα: γιατί είχε πολλά φίδια.
  • Πελαγία: το νησί αναδύθηκε μέσα από το πέλαγος.
  • Ποιήεσσα: για την πλούσια βλάστηση της.
  • Ποντία: δηλαδή θαλασσινή.
  • Σταδία: επειδή το σχήμα του νησιού είναι σαν αρχαίο στάδιο.
  • Τελχινίς: από τους πρώτους μυθικούς κατοίκους της, τους Τελχίνες.
  • Τρινακρία: γιατί το σχήμα της αποτελείται από δύο τρίγωνα.
  • Ελαφούσα: λόγω των ελαφιών Πλατώνι που ζουν στο νησί.
  • Ανεμόεσσα: λόγω των δυνατών ανέμων ιδίως στη βόρεια πλευρά του νησιού.
  • Απολλωνία
  • Ομβρία

Γραπτές αναφορές των ονομάτων συναντάμε στους αρχαίους συγγραφείς:

Στις μέρες μας το νησί της Ρόδου αναφέρεται και ως:

  • Το «νησί των ιπποτών», λόγω του πλήθους των μνημείων που άφησε το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη, από την περίοδο που κατείχε το νησί.
  • Το «νησί του ήλιου», λόγω της εκτεταμένης ηλιοφάνειας καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.
  • Το «σμαραγδένιο νησί», λόγω του σχήματός του, που παραπέμπει στον πολύτιμο λίθο.

Μυθολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προτομή του θεού Ήλιου, αρχαιολογικό μουσείο Ρόδου

Ο Πίνδαρος αναφέρει για τη Ρόδο: όταν ο Δίας και οι άλλοι θεοί αποφάσισαν να μοιράσουν τη γη, ξέχασαν να κρατήσουν έναν κλήρο για τον θεό Ήλιο, που έλειπε, καθώς εκτελούσε τα καθημερινά του καθήκοντα. Όταν ο Ήλιος ανάφερε την αδικία, ο Δίας ήταν έτοιμος να ξανακάνει την κλήρωση, αλλά ο Ήλιος δεν τον άφησε, καθώς, μέσα από τη θάλασσα είδε να αναδύεται μια εύφορη χώρα. Τότε ζήτησε από τη Λάχεση και τον Δία να δώσουν όρκο, πως όταν το νησί αυτό τελικά αναδυθεί θα είναι δικό του για πάντα, όπως και έγινε. [1]

Ο Διόδωρος ο Σικελός λέει, πως οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν οι Τελχίνες, σπουδαίοι τεχνίτες και εφευρέτες, που κατείχαν μαγικές ικανότητες. Στο νησί ο Δίας έσμιξε με την ντόπια νύμφη Ιμαλία, που του έκανε τρεις γιους [σημ. 5], και ο Ποσειδώνας με την αδελφή των Τελχινών, την Αλία, που του έκανε έξι γιους και μια κόρη, τη Ρόδο. Όταν, μια φορά η θεά Αφροδίτη ταξίδευε από τα Κύθηρα στην Κύπρο, οι γιοι του Ποσειδώνα την εμπόδισαν να σταματήσει εκεί. Οργισμένη η θεά τους τρέλανε και αυτοί βίασαν τη μητέρα τους και προκάλεσαν πολλά κακά στον τόπο. Όταν ο Ποσειδώνας έμαθε τι είχε γίνει, έθαψε τους γιους του στη γη. Η Αλία έπεσε εκούσια στη θάλασσα και οι ντόπιοι της απέδωσαν θεϊκές τιμές, ονομάζοντάς τη Λευκοθέα. Οι Τελχίνες έζησαν στο νησί ωσότου να αντιληφθούν τον επερχόμενο κατακλυσμό, οπότε το εγκατέλειψαν. [2]

Μετά τον κατακλυσμό, ο θεός Ήλιος έσμιξε με τη νύμφη Ρόδο στο νησί, χαρίζοντάς του το όνομά της, και εξαφάνισε τα νερά της πλημμύρας. Ο Ήλιος με τη Ρόδο γέννησαν εφτά γιους, τους Ηλιάδες: Όχιμο, Κέρκαφο, Μάκαρα, Ακτίνα, Τενάγη, Τρίοπα, Κάνδαλο και μια κόρη την Ηλεκτρυώνη, που πέθανε παρθένα. Όταν οι Ηλιάδες ανδρώθηκαν, ο Ήλιος τους αποκάλυψε ότι οι πρώτοι που θα τελούσαν θυσία στη θεά Αθηνά, θα είχαν για πάντα την εύνοιά της. Πράγματι, οι Ηλιάδες θυσίασαν πρώτοι στη θεά, αλλά πάνω στη βιασύνη τους δεν έκαψαν τα θύματά τους πριν τα προσφέρουν στους βωμούς. [σημ. 6] Για αυτό το λόγο παρέμεινε η παράδοση των άπυρων θυσιών στη θεά Αθηνά στο νησί. Οι Ηλιάδες ξεχώριζαν στη μάθηση και περισσότερο στην αστρολογία, εισήγαγαν νέες πρακτικές στη ναυτιλία και διέταξαν το διαχωρισμό της μέρας σε ώρες. Ο πιο ευφυής από αυτούς ήταν ο Τενάγης και τα αδέλφια του τον σκότωσαν από τη ζήλια τους. Αλλά, μόλις η πράξη τους έγινε γνωστή διέφυγαν σε άλλα μέρη. Μόνο ο Όχιμος και ο Κέρκαφος, που δε μετείχαν στον φόνο, έμειναν στο νησί και έχτισαν την Αχαΐα. Ο Όχιμος, ως μεγαλύτερος, έγινε ηγεμόνας και πήρε για σύζυγό του μια ντόπια νύμφη, την Ηγητορία, από την οποία απέκτησε μια κόρη, την Κυδίππη. Ο Κέρκαφος παντρεύτηκε την Κυδίππη και διαδέχθηκε τον Όχιμο. Οι τρεις γιοι τους, ο Κάμειρος, ο Ιάλυσος και ο Λίνδος μοίρασαν το νησί σε τρία μέρη και ο καθένας έκτισε μια πόλη με το όνομά του. [2]

Όταν ο Δαναός έφυγε από την Αίγυπτο με τις κόρες του, κατέπλευσε στη Λίνδο, όπου έγινε δεκτός με θέρμη από τους κατοίκους. Εκεί έχτισε το ιερό της Λινδίας Αθηνάς και αφιέρωσε ένα άγαλμα στη θεά, πριν εκπλεύσει για το Άργος. Αργότερα, ο Κάδμος αναζητώντας την αδελφή του, Ευρώπη, αναγκάστηκε να σταματήσει και αυτός στο νησί λόγω της κακοκαιρίας. Έχτισε ένα τέμενος αφιερωμένο στον Ποσειδώνα και τίμησε και τη Λινδία Αθηνά. Φεύγοντας άφησε μερικούς από τους Φοίνικες συντρόφους του στην Ιαλυσό, που αναμείχθηκαν με τους ντόπιους. Σε μια άλλη περίοδο, όταν οι Ρόδιοι υπέφεραν εξαιτίας μεγάλων φιδιών που σκότωναν τους ντόπιους, απέστειλαν στη Δήλο άνδρες για να ρωτήσουν τον θεό Απόλλωνα πώς θα απαλλαγούν από το κακό αυτό. Ο θεός τους πρόσταξε να φέρουν στη Ρόδο τον Φόρβαντα, τον γιο του Λαπίθη, μαζί με τους συντρόφους του. Οι Ρόδιοι τον κάλεσαν, όπως όριζε ο χρησμός και ο Φόρβαντας σκότωσε τα φίδια απαλλάσσοντας το νησί από τον φόβο. Κατοίκησε στη Ρόδο μαζί με τους συντρόφους του και αφού απέδειξε ότι ήταν σπουδαίος άνδρας, έλαβε ηρωικές τιμές μετά τον θάνατό του. Σε έναν άλλο μύθο, ο Αλθαιμένης, ο γιος του ηγεμόνα της Κρήτης, Κατρέα, έλαβε χρησμό πως θα σκότωνε τον πατέρα του. Προσπαθώντας να αποφύγει αυτή τη μοίρα, εξέπλευσε εκούσια μαζί με άλλους από την Κρήτη και κατέπλευσε στην περιοχή της Καμείρου. Εκεί έχτισε το ιερό του Ατταβυρίου Διός και έγινε αποδεκτός από τους ντόπιους. Όμως, ο Κατρέας μην έχοντας άλλους γιους, αποφάσισε να ξαναπάρει τον γιο του στην Κρήτη. Φτάνοντας νύχτα στη Ρόδο, ο Κατρέας με τους συντρόφους του συνεπλάκησαν με τους ντόπιους. Ο Αλθαιμένης σπεύδοντας να τους βοηθήσει, σκότωσε, εν αγνοία του, τον πατέρα του. Όταν τελικά κατάλαβε τι έγινε, απομονώθηκε από τον κόσμο και πέθανε από τη θλίψη του. Οι Ρόδιοι αφού έλαβαν χρησμό άρχισαν να τιμούν τον Αλθαιμένη ως ήρωα. [2]

Λίγο πριν τον Τρωικό πόλεμο, ο Τληπόλεμος, ο γιος του Ηρακλή, σκότωσε τον Λικύμνιο, τον νόθο αδελφό της γιαγιάς του, της Αλκμήνης και έλαβε χρησμό να φύγει από το Άργος. Ακολουθούμενος από αρκετούς άλλους Άργιους κατέφθασε στη Ρόδο, όπου έγινε ηγεμόνας ολόκληρου του νησιού. [2] Μετά την αρπαγή της Ελένης από τον Πάρι, ο Τληπόλεμος μετείχε στον πόλεμο στο πλευρό των Αχαιών, καθώς ήταν ένας από τους μνηστήρες της. Τελικά, βρέθηκε αντιμέτωπος σε μάχη με τον Σαρπηδόνα, τον οποίο τραυμάτισε μεν σοβαρά, αλλά ο ίδιος δέχτηκε ένα θανάσιμο πλήγμα [3]. Σύμφωνα με μία παράδοση, οι Ρόδιοι, αποχωρώντας από την Τροία, μετέφεραν τα οστά του Τληπολέμου στη Ρόδο, διότι δεν ήθελαν να επιστρέψουν στην πατρίδα χωρίς τον ηγέτη τους [4].

Ο Τληπόλεμος άφησε στη Ρόδο μια σύζυγο, την Πολυξώ. Μια αφήγηση, που βασίζεται στην παραλλαγή του μύθου που η Ελένη βρισκόταν στην Αίγυπτο κατά τη διάρκεια του Τρωικού πολέμου, λέει πως όταν ο Μενέλαος και η Ελένη επέστρεφαν από την Αίγυπτο, αναγκάστηκαν να σταματήσουν στη Ρόδο. Η Πολυξώ, που ακόμα πενθούσε για τον σύζυγό της, θέλησε να τους εκδικηθεί. Έτσι μάζεψε όσους άντρες και γυναίκες μπορούσε και με φωτιές και με πέτρες επιτέθηκαν στα πλοία. Επειδή ο άνεμος δεν επέτρεπε τον απόπλου των πλοίων, ο Μενέλαος αποφάσισε να κρύψει την Ελένη κάτω από το κατάστρωμα και να ντύσει την πιο όμορφη από τις ακολούθους της με βασιλικά ενδύματα και διάδημα. Οι Ρόδιοι, θεωρώντας ότι είναι η Ελένη, επιτέθηκαν στην άτυχη κοπέλα σκοτώνοντάς την. Τότε, ικανοποιημένοι με την εκδίκηση που (νόμιζαν ότι) πήραν, αποχώρησαν επιτρέποντας στον Μενέλαο και την Ελένη να συνεχίσουν το ταξίδι τους [5].

Μια άλλη παραλλαγή του ίδιου μύθου λαμβάνει χώρα μετά τον θάνατο του Μενελάου. Τότε οι νόθοι γιοι του, Νικόστρατος και Μεγαπένθης, εξόρισαν την Ελένη και εκείνη κατέφυγε στη Ρόδο θεωρώντας την Πολυξώ φίλη της. Εκείνη όμως, κάποια στιγμή που η Ελένη λουζόταν, έστειλε κάποιες υπηρέτριες τις μεταμφιεσμένες ως Ερινύες και την έπιασαν και την κρέμασαν σε ένα δέντρο. Και για αυτό, αναφέρει ο Παυσανίας, οι Ρόδιοι είχαν το ιερό της Ελένης Δενδρίτιδας. [6]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άποψη του αρχαιολογικού χώρου της Καμείρου

Προϊστορική και Μυκηναϊκή εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα παλαιότερα ευρήματα ανθρώπινης δραστηριότητας στη Ρόδο προέρχονται από το σπήλαιο «Κούμελο» στον Αρχάγγελο και το σπήλαιο «Αγίου Γεωργίου» στις Καλυθιές, που βρίσκονται στην ανατολική – βορειοανατολική πλευρά του νησιού. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν ακονισμένες πέτρες και οστά ζώων (που χρησιμοποιούνταν ως εργαλεία κοπής ή/και όπλα), θραύσματα αγγείων με υπολείμματα δημητριακών, σκεύη μαγειρικής, εργαλεία για το γνέσιμο του μαλλιού κ.α. Η χρονολόγηση των ευρημάτων αυτών δείχνει ότι το νησί κατοικείται τουλάχιστον από την Ύστερη Νεολιθική Ι εποχή (5300 - 4800 π.Χ.). Γενικώς αποδεκτή θεωρία είναι πως οι πρώτοι πληθυσμοί μετανάστευσαν στο νησί από τις απέναντι μικρασιατικές ακτές.

Στην ευρύτερη περιοχή ΙαλυσούΚρεμαστής, στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, βρέθηκαν οι παλαιότεροι Νεολιθικοί οικισμοί. Δεν είναι ξεκάθαρο αν υπήρξε Μινωική αποίκιση στη Ρόδο, όμως ευρήματα αποδεικνύουν ότι υπήρχαν, τουλάχιστον, εμπορικές επαφές με τους Μινωίτες. Η γεωγραφική θέση της Ρόδου την κατέστησε, από νωρίς, κόμβο εμπορίου, με προϊστορικά ευρήματα να υποδεικνύουν εμπορικές επαφές, πέρα από τη Μινωική Κρήτη, με την Κύπρο, την Αίγυπτο, τη Συροπαλαιστίνη και φυσικά τον Ελλαδικό χώρο.

Η αποίκιση της Ρόδου από τους Μυκηναίους χρονολογείται τον 15ο αι. π.Χ. Τα ευρήματα αυτής της περιόδου προέρχονται από τάφους, με ενδιαφέροντα κτερίσματα, όπως διάφορα αγγεία τελετουργικής χρήσης, ξίφη, δόρατα, χάλκινα εργαλεία καθημερινής χρήσης, αλλά και κοσμήματα υψηλής τεχνικής. Εκτιμάται πως τη Μυκηναϊκή εποχή χτίστηκε η αρχαιότερη πόλη της Ρόδου, η Αχαΐα, γνωστή από φιλολογικές πηγές. Κατά τις μετακινήσεις των ελληνικών φύλων τον 11ο αι. π.Χ., η Ρόδος αποικίστηκε από τους Δωριείς.

Γεωμετρική, Αρχαϊκή και Κλασική εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης: Ροδίων περαία

Η άφιξη των Δωριέων στη Ρόδο σηματοδοτεί και τον διαχωρισμό του νησιού σε τρία κράτη, που είχαν κέντρο τις πόλεις: Ιαλυσός στα βορειοδυτικά, Κάμιρος στα δυτικά και Λίνδος στα ανατολικά. Δεν υπάρχουν μαρτυρίες για εντάσεις και διενέξεις μεταξύ των τριών πόλεων της Ρόδου. Αντιθέτως, οι τρεις τους σχημάτισαν τη λεγόμενη Δωρική Εξάπολη [σημ. 7], μαζί με την, επίσης νησιωτική, πόλη της Κω και τις πόλεις της Κνίδου και της Αλικαρνασσού από τις κοντινές μικρασιατικές ακτές. Επρόκειτο για ένα θρησκευτικό κοινό με κέντρο το ναό του Τριόπιου Απόλλωνος που βρισκόταν στο ομώνυμο ακρωτήριο [σημ. 8].

Στα τέλη του 8ου - αρχές του 7ου αι. π.Χ. οι Ρόδιοι ταξιδεύουν και χτίζουν αποικίες: τη Φασηλίδα στη Λυκία, τους Σόλους στην Κιλικία, την Παρθενόπη στην Ιταλία [σημ. 9] και τη Ρόδη στη μακρινή Ιβηρική χερσόνησο. Περίπου το 688 π.Χ. Λίνδιοι συμπράττουν με Κρήτες αποίκους για να χτίσουν τη Γέλα στη Σικελία και περίπου το 550 π.Χ. Ρόδιοι μαζί με πολλούς άλλους Έλληνες χτίζουν τη Ναυκράτιδα στην Αίγυπτο. Ως μυθική θεωρείται η αναφορά Ρόδιων αποίκων στις Γυμνησίες νήσους μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου.

Κατά τον 6ο αι. π.Χ. έζησε και κυβέρνησε τη Λίνδο ως τύραννος ο Κλεόβουλος, ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας. Στους Περσικούς πολέμους, μετά την ατελέσφορη εκστρατεία του Μαρδόνιου το 492 π.Χ, οργανώθηκε μια νέα εκστρατεία με επικεφαλής τους Δάτη και Αρταφέρνη. Οι Πέρσες, αφού συγκέντρωσαν ένα μεγάλο στράτευμα στην Κιλικία, ξεκίνησαν μια εισβολή από θαλάσσης. Σύμφωνα με ένα χρονικό του ναού της Λίνδου, ο Δάτης πολιόρκησε την πόλη της Λίνδου ανεπιτυχώς το 490 π.Χ. Στη συνέχεια οι εισβολείς κινήθηκαν στη Σάμο και στη συνέχεια επιτέθηκαν στη Νάξο. Μετά τo τέλος των Περσικών πολέμων και οι τρεις πόλεις της Ρόδου συμμετείχαν στη Δηλιακή Συμμαχία αποδίδοντας φόρο [σημ. 10] στο ταμείο υπέρ της εκστρατείας κατά των Περσών.

Ο αυξανόμενος αυταρχισμός των Αθηναίων και στη συνέχεια ο Πελοποννησιακός πόλεμος, που έφερε τους Ρόδιους, ως μέλη της Δηλιακής Συμμαχίας, ενάντια στους ομόφυλους (Δωριείς) Σπαρτιάτες, προκάλεσαν έντονες εσωτερικές αναταραχές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι Ερατίδες, μια αριστοκρατική οικογένεια της Ιαλυσού, που πρωτοστάτησε κατά των Αθηναίων. Μάλιστα, ο Δωριέας, γιος του περίφημου ολυμπιονίκη πύκτη Διαγόρα, ολυμπιονίκης και ο ίδιος, εκδηλώθηκε υπέρ των Σπαρτιατών, γεγονός που προκάλεσε την εξορία του.

Ελληνιστική εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανάγλυφο τριημιολίας, στην ακρόπολη της Λίνδου

Κατά την περίοδο της μακεδονικής κυριαρχίας οι Ρόδιοι συμμάχησαν με τους Μακεδόνες. Μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου συμμάχησαν με τους Πτολεμαίους της Αιγύπτου.

Το πολεοδομικό σχέδιο της αρχαίας πόλης της Ρόδου βασίστηκε στις πολεοδομικές και φιλοσοφικές ιδέες του διάσημου αρχαίου Έλληνα πολεοδόμου Ιππόδαμου. Το σχέδιο των δρόμων της αρχαίας πόλης είναι γνωστό χάρη σε αρχαιολογικές ανασκαφές δεκαετιών. Τα οικοδομικά τετράγωνα, είχαν τις ακόλουθες διαστάσεις 47,70x26,50 m και είχαν όλα το ίδιο μέγεθος. Καθένα από αυτά περιελάμβανε τρία σπίτια και περιτριγυριζόταν από δρόμους πλάτους 5-6 μέτρων. Το πιο ονομαστό δημιούργημα ήταν ο Κολοσσός, ένα από τα εφτά θαύματα του κόσμου, ο οποίος φτιάχτηκε ανάμεσα στο 304 π.Χ. με 293 π.Χ. από τον Λίνδιο γλύπτη Χάρη. Η κατασκευή του Κολοσσού διήρκεσε 12 χρόνια και ολοκληρώθηκε το 282 π.Χ. Για πολλά έτη, το άγαλμα ήταν τοποθετημένο, πιθανότατα, στην είσοδο του λιμανιού και προσωποποιούσε τον θεό Ήλιο μέχρι τη στιγμή που ένας δυνατός σεισμός χτύπησε τη Ρόδο το 226 π.Χ. Η πόλη υπέστη σοβαρότατες ζημιές και το άγαλμα του Κολοσσού κατέρρευσε. [7]

Ιπποτική Περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης της Ρόδου, Κριστόφορο Μπουοντελμόντι, 1420
Η οδός Ιπποτών στη μεσαιωνική πόλη της Ρόδου

Το 1309 το νησί πουλήθηκε στο τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ. Το τάγμα ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα στην Ιερουσαλήμ με στόχο τη νοσηλεία και περίθαλψη των προσκυνητών και σταυροφόρων αλλά πολύ σύντομα μετεξελίχθηκε σε μάχιμη στρατιωτική μονάδα η οποία απέκτησε μεγάλες εκτάσεις γης.

Έχοντας οπισθοχωρήσει από την Ιερουσαλήμ και αργότερα από την Κύπρο, το τάγμα ίδρυσε την έδρα του στη Ρόδο και απέκτησε κατά τη χρονική περίοδο αυτή ηγετικό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής των Ιπποτών στη Ρόδο, οι οχυρώσεις επεκτάθηκαν, εκσυγχρονίσθηκαν και συνεχώς ενισχύονταν. Ένα νοσοκομείο, ένα παλάτι, αρκετές εκκλησίες ήταν ορισμένα από τα πολλά δημόσια κτίρια τα οποία ανεγέρθηκαν την εποχή αυτή. Τα κτίρια αυτά αποτελούν αξιοσημείωτα παραδείγματα της Γοτθικής και Αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής. Παρ' όλες τις προστριβές που υπήρχαν με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, το θαλάσσιο εμπόριο αποτελούσε πηγή πλούτου και οι αγορές της πόλης ήταν ακμάζουσες. Την περίοδο της κατοχής των Ιπποτών το νησί της Ρόδου διήγε περίοδο ακμής και οι σχέσεις μεταξύ των Ιπποτών και των ντόπιων χαρακτηρίζονταν από ανοχή και συχνά από στενή συνεργασία. Οι περισσότεροι από τους δρόμους της μεσαιωνικής πόλης συμπίπτουν με τους δρόμους της αρχαίας πόλης ενώ διατηρήθηκε η διαίρεση της πόλης σε δύο ζώνες. Το τάγμα στη Ρόδο διατηρούσε ένα πολύ καλά οργανωμένο αρχείο το οποίο περιλάμβανε έγγραφα που είχαν εκδοθεί από τις διοικητές αρχές, αλληλογραφία, νομικά έγγραφα κ.α. Το αρχείο αυτό διατηρείται έως τις μέρες μας και σώζεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Μάλτας. Το αρχείο αυτό αποτελεί μια αξιόλογη πηγή πληροφόρησης για την περίοδο αυτή.

Η πόλη είχε διαιρεθεί σε δύο ζώνες με ένα εσωτερικό τείχος. Το βόρειο τμήμα το οποίο ήταν γνωστό ως Chastel, Chateau, Castrum, Castellum ή Conventus, όπου βρισκόταν το παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, ο καθολικός καθεδρικός ναός και η κατοικία του καθολικού επισκόπου, τα καταλύματα των «γλωσσών», οι κατοικίες των Ιπποτών, ένα νοσοκομείο κ.α. Το νότιο τμήμα γνωστό ως ville, burgus ή burgum ήταν η περιοχή όπου ζούσαν οι λαϊκοί και περιλάμβανε την αγορά, συναγωγές, εκκλησίες καθώς και δημόσια και εμπορικά κτίρια. Το 1522 η πόλη κατακτήθηκε από τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή.

Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ρόδος σε οθωμανικό χάρτη του 1528, από τον Πίρι Ρέις

Η Τουρκοκρατία στη Ρόδο τυπικά ξεκινάει την 1η Ιανουαρίου 1523, με την αποχώρηση των Ιπποτών από το νησί, και λήγει την 5η Μαΐου 1912, με την κατάληψη της πόλης από τους Ιταλούς, διαρκώντας σχεδόν τέσσερις αιώνες.

Το Δεκέμβριο του 1522, οι Ιππότες ανίκανοι να αντεπεξέλθουν στην πολύμηνη πολιορκία, που επέβλεπε προσωπικά ο ίδιος ο Οθωμανός σουλτάνος Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, αναγκάστηκαν να συνθηκολογήσουν την παράδοση της Ρόδου και των υπολοίπων κτήσεων τους στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Παρότι κάποιοι γενίτσαροι παραβίασαν τις εντολές του σουλτάνου και εισέβαλαν στην πόλη στις 25 Δεκεμβρίου πραγματοποιώντας αρπαγές, λεηλασίες και βιασμούς, η τιμωρία των παραβατών περιόρισε τα έκτροπα κατά την παράδοση της πόλης. Ο ίδιος ο Σουλεϊμάν μπήκε στην πόλη δύο μέρες αργότερα, στις 27 Δεκεμβρίου [σημ. 11] και αμέσως ξεκίνησε η διαπραγμάτευση ανάμεσα στις δύο πλευρές για το τι θα πάρουν οι Ιππότες μαζί τους και τι θα παραμείνει στο νησί. Την 1η Ιανουαρίου 1523 οι Ιππότες επιβιβάστηκαν στα πλοία τους και ακολουθούμενοι από 3.000 – 4.000 Ρόδιους αποχώρησαν από το νησί.

Την ίδια ημέρα ο Σουλεϊμάν προσευχήθηκε στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και διαβάστηκε το «Χάττι Σεριφί» με το οποίο ο ναός μετατράπηκε σε τζαμί. Ο σουλτάνος παρέμεινε στο νησί έως τις 25 Ιανουαρίου και σε αυτό το χρονικό διάστημα προσπάθησε να οργανώσει τη νέα του κτήση. Όρισε το χαράτσι, ίδρυσε μεντρεσέ, «ιμαρέτ» (συσσίτιο για τους φτωχούς Τούρκους), διόρισε ιμάμηδες και καθόρισε τα «βακούφια» (την κτηματική περιουσία των τζαμιών που δημιουργήθηκαν). Μερίμνησε για τους τραυματίες του πολέμου, έδωσε αμοιβές και μοίρασε τιμάρια στους αξιωματούχους. Φεύγοντας άφησε διοικητή του νησιού τον γενίτσαρο Ιμπραήμ Αγά.

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, μαζί με τους Ιππότες αποχώρησαν από τη Ρόδο 3.000 – 4.000 Έλληνες. Όσοι παρέμειναν στην πόλη εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να μετακινηθούν έξω από το οχυρωμένο τμήμα της. Έτσι γύρω από τα τείχη δημιουργήθηκαν τα λεγόμενα «μαράσια» - επρόκειτο για συνοικίες που στην καρδιά τους είχαν μια ενορία, μπροστά από την οποία περνούσε μια οδός που κατέληγε στο οχυρωμένο τμήμα της πόλης και τα σπίτια βρίσκονταν γύρω από την ενορία σε στενά «σοκάκια» [σημ. 12]. Μέσα στο οχυρωμένο τμήμα της πόλης επιτρεπόταν να ζουν σε δικές τους ξεχωριστές συνοικίες οι Εβραίοι και οι Τούρκοι έποικοι που ήρθαν τα επόμενα χρόνια να καλύψουν το κενό των Ελλήνων.

Παρόλο που δεν επιτρεπόταν στους Έλληνες να κατοικούν μέσα στο τειχισμένο τμήμα της πόλης, τους επιτρεπόταν η είσοδος κατά τη διάρκεια της ημέρας για να εργαστούν. Κάποιοι μάλιστα διατηρούσαν και καταστήματα. Σε κάθε περίπτωση πάντως, το βράδυ έπρεπε να περάσουν έξω από τα τείχη πριν κλείσουν οι πύλες, διότι υπήρχε φρουρά που απειλούσε με σκληρή τιμωρία τους παραβάτες.

Στην ύπαιθρο πέρα από την πόλη της Ρόδου, ο πληθυσμός κατοικούσε σε χωριά και ήταν αμιγώς ελληνικός. Οι Τούρκοι έποικοι τελικά δημιούργησαν συνοικισμούς και έξω από τα τείχη, στα περίχωρα της πόλης [σημ. 13].

Πολύ σημαντικό στοιχείο για τον Ελληνισμό της Ρόδου και όλων των υπόλοιπων νησιών ήταν η εξαίρεση των χριστιανών από το παιδομάζωμα, που φαίνεται πως ήταν ένας από τους όρους της συνθηκολόγησης. Σε μια προσπάθεια να ανακοπεί το κύμα φυγής Ελλήνων και ξένων από τα νησιά ο σουλτάνος αποφάσισε μια πενταετή απαλλαγή από την καταβολή φόρων, ενώ εξειδικευμένοι τεχνίτες αλλά και πολεμιστές δέχονταν δελεαστικές προτάσεις από τους Τούρκους αξιωματούχους για να μην αποχωρήσουν.

Κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας η Ρόδος αποτέλεσε έδρα ξεχωριστής επαρχίας, του Σαντζακίου της Ρόδου.

Ιταλοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1912 ιταλικά στρατεύματα καταλαμβάνουν τη Ρόδο και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα. Οι Ιταλοί γίνονται δεκτοί ως ελευθερωτές από τους κατοίκους του νησιού, οι οποίοι ελπίζουν ότι η κατοχή θα είναι προσωρινή. Όμως οι Ιταλοί απέβλεπαν σε προσάρτηση της Ρόδου και των άλλων νησιών στην Ιταλία και εμπόδισαν κάθε ενωτική κίνηση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Στον Α' Παγκόσμιο πόλεμο η Αντάντ υπόσχεται στην Ιταλία την επίσημη αναγνώριση της κατοχής ως μόνιμης, γεγονός που επισφραγίζεται με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923, Οι διοικητές Μάριο Λάγκο αρχικά και ντε Βέκκι στη συνέχεια εφαρμόζουν πολιτική εξιταλισμού των νησιών. Η διοικητική και δικαστική εξουσία ασκείται από Ιταλούς, επίσημη γλώσσα είναι η ιταλική, η διδασκαλία της ελληνικής καταργείται, το εμπόριο και η βιομηχανία βρίσκονται σε ιταλικά χέρια. Βέβαια για λόγους τουριστικής αξιοποίησης του νησιού πραγματοποιούνται πλήθος δημόσιων έργων. Κατά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο η Ιταλία ηττημένη συνθηκολογεί και την ιταλική κατοχή ακολουθεί η γερμανική.

Διοικητική οργάνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υποστολή σημαίας
Κύριο λήμμα: Δήμος Ρόδου

Σύμφωνα με την υφιστάμενη διοικητική διαίρεση του προγράμματος «Καλλικράτης», το νησί και οι πέριξ αυτού νησίδες εντάσσονται εξ ολοκλήρου στον ενιαίο δήμο Ρόδου, ο οποίος προέρχεται από τη συνένωση των προϋπαρχόντων «καποδιστριακών δήμων» του νησιού, των δήμων Ροδίων, Αρχαγγέλου, Ατταβύρου, Αφάντου, Ιαλυσού, Καλλιθέας, Καμείρου, Λινδίων, Νότιας Ρόδου και Πεταλούδων. Η έκταση του νέου δήμου είναι 1.407,94 τ.χλμ και ο πληθυσμός του 115.490 κάτοικοι σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Έδρα του δήμου είναι η πόλη της Ρόδου.

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τριτοβάθμια εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Ρόδο λειτουργεί η Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών του πανεπιστημίου Αιγαίου με 3 τμήματα:

  • το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης
  • το Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού
  • το Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών

Εξέχουσα θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση καταλαμβάνει η Ανώτατη Σχολή Τουριστικών Επαγγελμάτων Ρόδου (Α.Σ.Τ.Ε.Ρ.), καθώς το νησί έχει σαφή τουριστικό προσανατολισμό και οι απόφοιτοί της καλούνται να στελεχώσουν τις μεγάλες ξενοδοχειακές και κάθε άλλου είδους τουριστικές μονάδες της Ρόδου και ολόκληρης της Ελλάδας.

Από το 2012 λειτουργεί στ' Αφάντου παράρτημα της Ανώτατης Σχολής Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.),που παρέχει δυο ετήσιας φοίτησης προγράμματα: το Ετήσιο Πρόγραμμα Παιδαγωγικής Κατάρτισης (Ε.Π.ΠΑΙ.Κ.) και το Πρόγραμμα Ειδίκευσης στη Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό (Π.Ε.ΣΥ.Π.).

Μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Ρόδο λειτουργούν αρκετά Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ι.Ε.Κ.): ένα Δημόσιο ΙΕΚ, ΙΕΚ του ΟΑΕΔ, ΙΕΚ του Οργανισμού Τουριστικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ο.Τ.Ε.Κ.), αλλά και ιδιωτικά ΙΕΚ.

Δευτεροβάθμια και Πρωτοβάθμια εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Ρόδο λειτουργούν 2 ιδιωτικά εκπαιδευτήρια που καλύπτουν πλήρως τις δυο βαθμίδες της Δευτεροβάθμιας και της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης (νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο). Στη δημόσια πρωτοβάθμια εκπαίδευση λειτουργούν περίπου 40 νηπιαγωγεία, με τα 20 στην πόλη της Ρόδου και περίπου άλλα τόσα δημοτικά σχολεία, με 16 στην πόλη. Στη δημόσια δευτεροβάθμια εκπαίδευση λειτουργούν 17 γυμνάσια, με τα 7 να βρίσκονται στην πόλη. Λειτουργούν επίσης, 2 εσπερινά γυμνάσια· 1 στην πόλη της Ρόδου και 1 στον Αρχάγγελο και ένα μουσικό γυμνάσιο στα Κοσκινού. Γενικά Λύκεια υπάρχουν 9, με τα 4 στην πόλη και Εσπερινά Γενικά Λύκεια 2, με 1 από αυτά στην πόλη. Τα Επαγγελματικά Λύκεια (ΕΠΑ.Λ.) είναι 4· τα 2 στην πόλη και λειτουργεί 1 Εσπερινό ΕΠΑΛ και αυτό στην πόλη. Λειτουργούν ακόμη Επαγγελματικές Σχολές (ΕΠΑ.Σ.) του ΟΑΕΔ και 2 Σχολές Επαγγελματικής Κατάρτισης (Σ.Ε.Κ.).

Η ειδική αγωγή καλύπτεται πλήρως με ειδικό νηπιαγωγείο, 3 ειδικά δημοτικά σχολεία, το Ειδικό Επαγγελματικό Γυμνάσιο (Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο Ειδικής Αγωγής) και το Ειδικό Εργαστήριο Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Ε.Ε.Ε.Κ.), όλα στην πόλη της Ρόδου.

Τέλος, στην πόλη λειτουργεί και 1 Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας (Σ.Δ.Ε.).

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κοιλάδα της Σαλάκου
Η Κοιλάδα των Πεταλούδων
Άποψη της μεσαιωνικής τάφρου, με το Παλάτι να δεσπόζει πίσω από τα τείχη

Το «σμαραγδένιο νησί» κατακλύζεται κάθε χρόνο από χιλιάδες τουρίστες από όλα τα μέρη της Γης που το επισκέπτονται για να απολαύσουν τη θάλασσα, τη φύση και τα αξιοθέατα του, τα γνωστότερα από τα οποία είναι:

  • η Παλιά (Μεσαιωνική) Πόλη στη Ρόδο
  • το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου ή Καστέλλο, το οποίο λειτουργεί ως Μουσείο
  • το Αρχαιολογικό μουσείο, που στεγάζεται στο κτίριο του μεγάλου Νοσοκομείου των Ιπποτών
  • η «Παναγιά του Κάστρου», ναός του 11ου αι. που λειτουργεί ως Βυζαντινό Μουσείο
  • η μεσαιωνική τάφρος γύρω από την Παλιά Πόλη
  • η ακρόπολη της Ρόδου, όπου βρίσκονται το αρχαίο στάδιο και τα ερείπια του ναού του Απόλλωνα
  • το Φρούριο Αγίου Νικολάου, στον λιμένα του Μανδρακίου
  • ο Καθεδρικός Ναός του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, κατασκευασμένος κατά την Ιταλοκρατία
  • το ενυδρείο, στο βορειότερο σημείο της πόλης της Ρόδου
  • το πάρκο Ροδίνι
  • η ακρόπολη της Λίνδου και ολόκληρος ο παραδοσιακός οικισμός της Λίνδου
  • ο λόφος του Φιλέρημου, στον οποίο βρισκόταν η ακρόπολη της αρχαίας Ιαλυσού
  • η Αρχαία Κάμειρος
  • η Κοιλάδα των Πεταλούδων στο χωριό Θεολόγος
  • η Κοιλάδα των Επτά Πηγών
  • οι Ιαματικές Πηγές Καλλιθέας
  • η Παναγιά Τσαμπίκα - η Ψηλή στον Αρχάγγελο
  • το ξενοδοχειακό συγκρότημα «Έλαφος και Ελαφίνα» στο όρος του Προφήτη Ηλία
  • το σπήλαιο «Κούμελο» στον Αρχαγγέλο
  • το Κάστρο Φαρακλός στο Χαράκι
  • το Κάστρο της Μονολίθου
  • το Κάστρο της Κρητηνίας
  • το Πρασονήσι
  • το φράγμα της Απολλακιάς
  • το «μαρμαρωμένο καράβι» στην Παναγιά τη Σκιαδενή
  • τα ερείπια της «Παναγίας του Μπούργκου» (14ος αιώνας)
  • ο ναός Αγίου Φανουρίου (14ος αιώνας)
  • η εκκλησία της Αγίας Τριάδας (15ος αιώνας)
  • το μοναστήρι του Αγίου Γεωργίου (15ος αιώνας)
  • η εκκλησία της Αγίας Κυριακής (15ος αιώνας)
  • η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, κοντά στην πλατεία Αποστολίδη
  • το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου (4ος αιώνας), ιδιαίτερο διατηρητέο μνημείο
  • η εκκλησία της Παναγίας της Φιλερήμου (15ος αιώνας)
  • η εκκλησία της Ζωοδόχου Πηγής ομοίως του (15ος αιώνας)
  • η υπόγεια βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Χωστού με σπουδαίες τοιχογραφίες του 15ου αιώνα
  • το ξωκλήσι του Άη Σουλά (Αγίου Σίλα) στη Σορωνή
  • η μονή Προφήτη Αμώς στο Φαληράκι
  • ο κλιμακωτός δρόμος του Γολγοθά με 134 σκαλοπάτια στις πλευρές του οποίου φέρονται αναπαραστάσεις των Παθών του Χριστού
  • η μονή Θάρρι ή Μονή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ του Θαρρινού (12ος αιώνας) στο χωριό Λάερμα

Φωτογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγαλμα του Κλεοβούλου στη Λίνδο
Μυθολογία
  • Ρόδος, η νύμφη από την οποία έλαβε το όνομά του το νησί
  • Κέρκαφος, γιος του θεού Ήλιου και της νύμφης Ρόδου, ηγεμόνας του νησιού και πατέρας των Ιαλύσου, Καμίρου και Λίνδου των κτητόρων των ομώνυμων αρχαίων πόλεων
  • Τληπόλεμος, ηγεμόνας του νησιού που πήρε μέρος στον Τρωικό πόλεμο στο πλευρό των Αχαιών
Αρχαιότητα
  • Κλεόβουλος (6ος αι. π.Χ.), τύραννος της Λίνδου και ένας από τους επτά σοφούς
  • Τιμοκρέων (5ος αι. π.Χ.), λυρικός ποιητής και αθλητής του πεντάθλου
  • Διαγόρας, ολυμπιονίκης στην Πυγμή την 79η Ολυμπιάδα (464 π.Χ.)
  • Δαμάγητος, γιος του Διαγόρα και ολυμπιονίκης στο Παγκράτιο την 82η και την 83η Ολυμπιάδα (452 και 448 π.Χ.)
  • Ακουσίλαος, γιος του Διαγόρα και ολυμπιονίκης στην Πυγμή την 83η Ολυμπιάδα (448 π.Χ.)
  • Δωριέας, γιος του Διαγόρα και ολυμπιονίκης στο Παγκράτιο τρεις συνεχόμενες φορές - 87η, 88η και 89η Ολυμπιάδα (432, 428 και 424 π.Χ.)
  • Ευκλής, εγγονός του Διαγόρα και ολυμπιονίκης στην Πυγμή την 94η Ολυμπιάδα (404 π.Χ.)
  • Πεισίδωρος, εγγονός του Διαγόρα και ολυμπιονίκης στην Πυγμή παίδων την 94η Ολυμπιάδα (404 π.Χ.)
  • Καλλιπάτειρα, κόρη του Διαγόρα και η πρώτη γυναίκα της αρχαιότητας που μπήκε μέσα σε αθλητικό χώρο και παρακολούθησε τους αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες
  • Μέντωρ (4ος αι. π.Χ.), στρατηγός της Περσικής αυτοκρατορίας
  • Μέμνων (4ος αι. π.Χ.), στρατηγός της Περσικής αυτοκρατορίας
  • Δεινοκράτης (4ος αι. π.Χ.), πολεοδόμος και αρχιτέκτονας του μεγάλου Αλεξάνδρου [σημ. 14]
  • Χάρης ο Λίνδιος (3ος αι. π.Χ.), γλύπτης και δημιουργός του Κολοσσού της Ρόδου
  • Λεωνίδας (2ος αι. π.Χ.), διάσημος ολυμπιονίκης δρομέας· ο πιο πολυνίκης αθλητής στην ιστορία των αρχαίων Ολυμπιακών αγώνων
  • Αγησίστρατος ο Λίνδιος, ολυμπιονίκης στην Πάλη Παίδων την 152η Ολυμπιάδα (172 π.Χ.)
  • Ίππαρχος ο Νικαεύς (2ος αι. π.Χ.), αστρονόμος, γεωγράφος, χαρτογράφος και μαθηματικός που έδρασε στη Ρόδο
  • Παναίτιος (185 - 109 π.Χ.), φιλόσοφος και σχόλαρχος των Στωικών
  • Ποσειδώνιος ο Απαμεύς (περ. 135 – 51 π.Χ.), πολυμαθής Στωικός φιλόσοφος, αστρονόμος, γεωγράφος, πολιτικός και ιστορικός που έδρασε στη Ρόδο
  • Αγήσανδρος (1ος αι. π.Χ.), ένας από τους γλύπτες που κατασκεύασαν το σύμπλεγμα του Λαοκόοντα
  • Γέμινος (1ος αι. π.Χ.), φιλόσοφος, αστρονόμος, μαθηματικός, μετεωρολόγος και γεωγράφος
Τουρκοκρατία
  • Ιωαννίκιος Β΄, οικουμενικός πατριάρχης Κωνσταντινούπολης από το 1646 μέχρι 1656.
Ελληνική επανάσταση
  • Γεώργιος Ρόδιος, αγωνιστής του 1821
  • Παναγιώτης Σπανός, αγωνιστής του 1821
  • Αθανάσιος Ανθού, αγωνιστής του 1821
  • Παναγιώτης Ρόδιος, συγγραφέας, πολιτικός, αγωνιστής του 1821
  • Αναστάσιος Ρόδιος, μέλος της Φιλικής Εταιρίας
  • Βασίλειος Βενετοκλής, μέλος της Φιλικής Εταιρίας
Βαλκανικοί πόλεμοι
  • Ιωάννης Καζούλης, μέγας ευεργέτης και πατριώτης, πρόσφερε οικονομική ενίσχυση στους πολέμους 1912-13 και κατετάγη ως έφεδρος αξιωματικός στον Ελληνικό στρατό
Β΄ παγκόσμιος πόλεμος
  • Γιώργος Κωσταρίδης, κατάσκοπος
  • Μιχάλης Βρούχος, κατάσκοπος
Σύγχρονα πρόσωπα
  • Νίκος Γκάλης, η σημαντικότερη μορφή στην Ελληνική καλαθοσφαίριση έχει καταγωγή από τη Ρόδο
  • Βασίλης Καζούλης, τραγουδιστής της ροκ μουσικής, τον ανέδειξε ο Σταμάτης Σπανουδάκης και ο Διονύσης Σαββόπουλος
  • Νίκη Ξάνθου, πρώην αθλήτρια στο άλμα εις μήκος με σημαντικούς διακρίσεις
  • Μάγος Σταμάτιος, πρώην κάτοχος πανελληνίου ρεκόρ στα 60 μ. μετ' εμποδίων με χρόνο 7,77΄΄.
  • Βαλάντης (Χρυσοβαλάντης Αυγενικός), τραγουδιστής
  • Τριαντάφυλλος (Χατζηνικολάου), τραγουδιστής
  • Νίνο (Στέφανος Σακελάριος Ξυπολιτάς), τραγουδιστής
  • Γιώργος Γιαννιάς, τραγουδιστής
  • Γιώργος Δασκαλάκης (Τσαμπίκος Δασκαλάκης), τραγουδιστής
  • Ιωάννης Κλαδάκης, τραγουδιστής και οργανοπαίχτης παραδοσιακής μουσικής Δωδεκανήσου-Ρόδου.
  • Γιώργος Σκαρτάδος, παλαίμαχος ποδοσφαιριστής
  • Τζον Κυριακού, πράκτορας της CIA με 12 τιμητικές διακρίσεις
  • Κωνσταντίνα Σπυροπούλου, παρουσιάστρια, μοντέλο με διάκριση το 2007 "Miss Europe face"
  • Αλ Μπόουλι (Albert Alick Bowlly, 7 Ιανουαρίου 1898 – 17 Aπριλίου 1941), ροδίτικης καταγωγής Νότιο-Αφρικανός τραγουδιστής, τραγουδοποιός και συνθέτης που «έλαμψε» διεθνώς τη δεκαετία του 1930
  • Μιρέλα Πάχου, τραγουδίστρια
  • Τάνια Μπρεάζου, τραγουδίστρια
  • Κωνσταντίνα Μιχαήλ, ηθοποιός
  • Μίνα Ορφανού, ηθοποιός
  • Ρούλα Κορομηλά, παρουσιάστρια με καταγωγή από την Κρεμαστή Ρόδου

Ροδίτικη παράδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ποτά
Φαγητά
Πιάτο με πιταρούδια
  • Πιταρούδια
  • Μίλλα και Τσιρίγγια
  • Πουγγιά
  • Λακάνη
  • Κατσικάκι Καπαμάς
  • Μάτσι (πλαστά μακαρόνια) και Κουλουρία
  • Τσουβράς
  • Γιαπράκια με πιργιούρι
  • Κεφαλόποδα της Λαμπρής
  • Γιαχνί
  • Λαδόπιτα
  • Ταχινόπιτα
  • Αβρανιές / Αγρωνιές
  • Μανίτες και Λάουρκια
Γλυκά
  • Μελεκούνι
  • Φανουρόπιτα
  • Μουχαλεμπί
  • Τακάκια
  • Εσχαρίτης
  • Αμυγδαλωτά άσπρα
  • Κατημέρια
  • Μοσχοπούγκια χωρίς φύλλο
  • Μαντινάδες
  • Πελιές από καΐσι
Ροφήματα
  • Αλεσφακιά
Ζώα
Το μικρόσωμο αλογάκι της Ρόδου
Σαύρα στην Κοιλάδα των Πεταλούδων
  • Πλατώνι, το ελάφι της Ρόδου
  • Αλογάκι της Ρόδου, το μικρότερο στην Ελλάδα και το δεύτερο μικρότερο στον κόσμο
  • Ταζί, το Ροδίτικο κυνηγόσκυλο
  • Γκιζάνι, ψάρι
Φυτά
Εμπειρική ιατρική

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Ρόδο δραστηριοποιούνται οι Γ.Σ. Διαγόρας Ρόδου, Α.Σ. Ρόδος, Γ.Α.Σ. Ιάλυσος και Α.Ο. Κολοσσός Ρόδου.

Η Ρόδος φημίζεται[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Για τον Κολοσσό της Ρόδου, ένα από τα 7 θαύματα του αρχαίου κόσμου
  • Για τις παραλίες της, η παραλία του Αγίου Παύλου στη Λίνδο έχει διακριθεί ως μια από τις 10 καλύτερες της Ευρώπης
  • Για τα κρασιά της, κυρίως στο χωριό Έμπωνα υπάρχουν διεθνείς διακρίσεις
  • Για τα σύκα της είναι φημισμένη από την αρχαιότητα
  • Για το θυμαρίσιο μέλι που παράγει
  • Για την κατασκευή καραβιών στην αρχαιότητα
  • Οι Ρόδιοι σφενδονήτες ήταν γνωστοί στην αρχαιότητα
  • Ροδίτικο ναυτικό δίκαιο.
  • Κύριοι θεμελιωτές φυσικού δικαίου.
  • Για την κοιλάδα με τις Πεταλούδες στη βορειοδυτική πλευρά του Νησιού κοντά στο χωριό Θεολόγος. Διασχίζεται από τον ποταμό Πελεκάνο και «στεφανώνεται» από την ιστορική μονή της Καλόπετρας.
  • Η Ρόδος είναι η πρώτη πόλη στην Ελλάδα, που είχε έφιππη δημοτική αστυνομία το 1996.[8]

Γεγονότα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μεγάλη πυρκαγιά του Ιουλίου 2008, από το χωριό Άγιος Ισίδωρος

Τον Ιούλιο του 2008 ξέσπασε στο νησί μεγάλη πυρκαγιά με σημείο έναρξης το χωριό Άγιος Ισίδωρος. Ως αιτία της πυρκαγιάς αναφέρθηκε η προσπάθεια κατοίκου του χωριού να κάψει ξερά χόρτα και κλαδιά στο χωράφι του με θερμοκρασία περιβάλλοντος 36 βαθμούς Κελσίου και ένταση ανέμων 6 Μποφόρ.

Η φωτιά επεκτάθηκε γρήγορα και στις έξι ημέρες διάρκειάς της έκαψε συνολικά 120.000 στρέμματα πευκοδάσους και καλλιεργειών. Στα σημεία ακμής της επιχείρησαν από αέρος 2 ελικόπτερα και 9 πυροσβεστικά αεροσκάφη. Στις χερσαίες επιχειρήσεις συμμετείχαν πυροσβεστικά οχήματα της Πυροσβεστικής, μικρά οχήματα του τοπικού οργανισμού δασοπυρόσβεσης και ομάδες εθελοντών. Αν και, στην αρχή απαγορεύτηκε από τον Δήμο Νότιας Ρόδου η χρήση αντι-πυρ, οι κάτοικοι του Αγίου Ισιδώρου χρησιμοποίησαν αυτή την τεχνική με επιτυχία, 10 χλμ έξω από το χωριό τους αποτρέποντας τη φωτιά να πλησιάσει στο χωριό.

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λεπτομερείς ναυτιλιακές πληροφορίες για τη νήσο Ρόδο παρέχει ο Ελληνικός Πλοηγός 4ος τόμος και ιδιαίτερα ο χάρτης ελληνικής έκδοσης: ΧΕΕ-453 που καλύπτει και τη νήσο Χάλκη Δωδεκανήσου, αλλά και ο χάρτης ΧΕΕ-452 που καλύπτει όλο τον θαλάσσιο χώρο μέχρι Καστελόριζο και τις έναντι ακτές της Μικράς Ασίας.

Υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Μετά την Κρήτη, την Εύβοια και τη Λέσβο.
  2. Μετά μετά την Κρήτη και την Εύβοια.
  3. Μετά τους αερολιμένες Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Ηρακλείου.
  4. Στην εποχή μας η λέξη ρόδο παραπέμπει στο τριαντάφυλλο. Ωστόσο, η τριανταφυλλιά δεν είναι γηγενές φυτό στη Ρόδο, αλλά η καλλιέργειά του ξεκίνησε μετά τον Μεσαίωνα, οπότε είναι αδύνατο το αρχαίο όνομα του νησιού να προέρχεται από αυτό το φυτό. Από την άλλη, στα αρχαία ροδιακά νομίσματα εμφανίζεται με τεράστια συχνότητα ένα άνθος, το οποίο ταυτοποιείται με ένα είδος ιβίσκου, το οποίο είναι γηγενές στη Ρόδο. Πολλοί λοιπόν θεωρούν ότι αυτό το άνθος ιβίσκου είναι το «ρόδον» από το οποίο πήρε το όνομα της η Ρόδος. Κάποιοι άλλοι πάλι, το σχετίζουν με τη ροδιά και πιστεύουν ότι από εκεί πήρε το όνομά του το νησί.
  5. Τα ονόματά τους: Σπαρταίος, Κρόνιος και Κύτος.
  6. Την ίδια πληροφορία είχε δώσει ο Ήλιος και στους κατοίκους της Αττικής. Ο βασιλιάς των Αθηναίων, Κέκροπας, έκανε θυσία στη θεά με τη χρήση φωτιάς, αλλά οι Ηλιάδες είχαν ήδη κάνει πρώτοι τη δική τους θυσία.
  7. Αποκαλείτο Δωρική Πεντάπολη μετά την αποβολή της Αλικαρνασσού από το κοινό.
  8. Το Τριόπιο ακρωτήριο στο οποίο ήταν χτισμένη η Κνίδος - γνωστό εξ αυτής ως ακρωτήριο της Κνίδου.
  9. Υπάρχουν παραδόσεις που αναφέρουν άλλους Έλληνες ως ιδρυτές της πόλης αυτής.
  10. Τα μέλη της συμμαχίας χωρίζονταν σε «περιφέρειες» και πλήρωναν έναν φόρο που αντιστοιχούσε στην περιφέρειά τους. Αρχικά, η Ιαλυσός, η Κάμιρος και η Λίνδος πλήρωναν τον «Καρικὸ φόρο», όμως από το 438 π.Χ. ο φόρος αυτός καταργήθηκε και όλες οι πόλεις της περιφέρειας πλήρωναν τον «Ἰωνικὸ φόρο».
  11. Λέγεται πως ο Σουλεϊμάν μπήκε στην πόλη από την πύλη του Αγίου Αθανασίου και διέταξε αυτή η είσοδος να σφραγιστεί. Η πύλη παρέμεινε κλειστή έως το 1922, όταν ξανανοίχτηκε από τους Ιταλούς. Έτσι οι Ροδίτες της απέδωσαν το όνομα «Καινούρια Πόρτα».
  12. Άνω Μαράσι/ια: Άη Γιάννης, Άγιοι Ανάργυροι, Άη Γιώργης. Κάτω Μαράσι/ια: Αγία Αναστασία, Μητρόπολη, Άη Νικόλας, Άη Γιώργης ο Κάτω ή Καμένος. Μετά το 1600 δημιουργείται το «νέο μαράσι» ή «Νιοχώρι», σε μια περιοχή που αρχικά βρίσκονταν μόνο μερικές προξενικές οικίες.
  13. Τούρκικοι συνοικισμοί: Καναμάτ, Ζιμπουλί (Ροδίνι), Οσγούρ (τα Σγουρού), Σαντουρλί, Κανδηλί, Μίξη (Ιξιά), Μάντρα Μπαγαζί, Τσαΐρι.
  14. Ήταν ο εμπνευστής του τύπου «Καννάβου», που αποτέλεσε αργότερα το πρότυπο για τη δημιουργία πολλών νέων πόλεων.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Πίνδαρος, «Ολυμπιόνικοι», § Ζ΄.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Διόδωρος ο Σικελός, «Βιβλιοθήκη Ιστορική» - Ε΄, § 55.
  3. Όμηρος, «Ιλιάδα» - Ραψωδία Ε΄, § 627-670.
  4. Drachmann, A.B. (1964). «Scholia Vetera in Pindari Carmina, Vol.1 Scholia in Olympionicas», σ. 209. http://heml.mta.ca/lace/sidebysideview2/10829507. Ανακτήθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2014. 
  5. Πολύαινος, «Στρατηγήματα» - Βιβλίο Α΄, § 13
  6. Παυσανίας, «Ελλάδος Περιήγησις» - Βιβλίο Γ΄ - Λακωνικά, § 19.9 - 19.10.
  7. Δήμος Ρόδου
  8. Έφιππη δημοτική αστυνομία

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Ρόδος: Το όνομα της Ρόδου". Ειδικό αφιέρωμα περιοδικού Γεωτρόπιο, τεύχος 12 σ.20-31 (Ιουλ. 2000)
  • Esther Fintz Menascé: Gli Ebrei a Rodi. Storia di un’antica comunità annientata dai nazisti. 2. ed., 5. rist. Guerini e associati, Mailand 2000, ISBN 88-7802-312-4.
  • Χριστόδουλος Παπαχριστοδούλου: Ιστορία τής Ρόδου: Από τούς προϊστορικούς χρόνους έως την ενσωμάτωση τής Δωδεκανήσου (1948). Δέμοδ Ρόδου, Σεγέ Γαμματόν καί Τεχόν Δώδεκανήσου, Αθήνα 1994. (Σειρά αυτοτελών εκδόσεων. αρ. 1).
  • Μαρία Ευθυμίου-Χατζηλάκου, «Γαλλική προξενική έκθεση για τη Ρόδο του 1731», π. Δωδεκανησιακά Χρονικά, 13 (1989), σ.269-276
  • Τα οθωμανικά τεμένη στην παλαιά πόλη της Ρόδου: Σουλτάν Σουλεϊμάν τζαμί, Μουράντ Ρέις τζαμί, Σουλτάν Μουσταφά τζαμί, Μεχμέτ Αγά τζαμί. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών - Σχολή Φιλοσοφική - Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας. Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης: Διατριβή. http://phdtheses.ekt.gr/eadd/handle/10442/25418. 
  • Θεοφάννης Μπογιάννος, «ΡΟΔΟγνωσία: Η Αληθινή Ιστορία της Ρόδου», Ρόδος 2001
  • Αλέξης Σαββίδης, «Η Ρόδος και δυναστεία των Γαβαλάδων», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τομ.24, σελ.358-376
  • Πάρις Γουναρίδης, «Η τύχη της Ρόδου κατά τον ΙΓ΄ αιώνα», Σύμμεικτα, τομ. 15 (2002), σελ. 177-182
  • Μπογιάννος, Θεοφάννης, (2014). Οι Περιηγητές της Ρόδου, Ρόδος

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
voyage logo
Στα Βικιταξίδια υπάρχουν ταξιδιωτικές οδηγίες για τoν προορισμό