Κυπριακό συλλαβάριο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πινακίδα τού Ιδαλίου, 5ος αιώνας π.Χ., Ιδάλιο, Κύπρος

Το κυπριακό συλλαβάριο είναι συλλαβογραφική γραφή, η οποία χρησιμοποιήθηκε στην Κύπρο για την καταγραφή τής ελληνικής γλώσσας και συγκεκριμένα της αρχαϊκής αρκαδοκυπριακής διαλέκτου, καθώς και της μη ελληνικής ετεοκυπριακής γλώσσας[1]. Το αρχαιότερο δείγμα της είναι ένας ενεπίγραφος χάλκινος οβελός, ο οποίος βρέθηκε στην Παλαίπαφο (ΝΔ. του νησιού) και χρονολογείται στον 11ο αιώνα π.Χ.[2] Αποκρυπτογραφήθηκε to 1870-1 από τον Άγγλο ασσυριολόγο Τζορτζ Σμιθ (George Smith, 1840-1876)[3]. Θεωρείται ότι χρησιμοποιείτο από τον 11ο ώς τον 4ο αιώνα π.Χ., παραχωρώντας σταδιακά τη θέση του στο ελληνικό αλφάβητο.

Προέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Θεωρείται ότι η συλλαβογραφική αυτή γραφή έχει την αφετηρία της στη Γραμμική Α και, πιθανότατα, στην κυπρομινωική γραφή[4]. Η βασική, θεμελιώδης μεταβολή που παρατηρείται είναι η εξαφάνιση των ιδεογραμμάτων, τα οποία αποτελούσαν σημαντικό μέρος αυτών των δύο (μη αποκρυπτογραφημένων) γραφών. Η εξέλιξη αυτή ήταν παράλληλη με την ανάπτυξη της σφηνοειδούς γραφής, δηλαδή με πορεία προς απλά γραμμικά σχήματα πάνω στον πηλό. Τα αρχαιολογικά στοιχεία δείχνουν ότι η γραφή εισήχθη στην Κύπρο από μινωίτες εμπόρους πριν από την ανάπτυξη του μυκηναϊκού πολιτισμού, πράγμα που θα δικαιολογούσε και την προέλευση των κυπριακών γραφών από τη μινωική Γραμμική Α[5].

Δομή τού συλλαβαρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κυπριακό συλλαβάριο αποτελεί συλλαβογραφική γραφή, όπως είναι η Γραμμική Β, και, ως εκ τούτου, ακολουθεί τη γενική αρχή τής αντιστοιχίας κάθε συλλαβογράμματος με μία συλλαβή. Η γραφή αυτή περιλαμβάνει 56 συλλαβογράμματα και καθένα τους αντιστοιχεί σε ανοικτή συλλαβή (π.χ. ka, ke, ki, ko, ku κτλ.)[6], πράγμα που το εντάσσει στα ανοικτά συλλαβάρια[7]. Η φωνητική αξία των συλλαβογραμμάτων του παρουσιάζεται στον ακόλουθο πίνακα:


-a -e -i -o -u
𐠀 𐠁 𐠂 𐠃 𐠄
w- 𐠲 𐠳 𐠴 𐠵
z- 𐠼
j- 𐠅 𐠈
k-, g-, kh- 𐠊 𐠋 𐠌 𐠍 𐠎
l- 𐠏 𐠐 𐠑 𐠒 𐠓
m- 𐠔 𐠕 𐠖 𐠗 𐠘
n- 𐠙 𐠚 𐠛 𐠜 𐠝
ks- 𐠷 𐠸 𐠿
p-, b-, ph- 𐠞 𐠟 𐠠 𐠡 𐠢
r- 𐠣 𐠤 𐠥 𐠦 𐠧
s- 𐠨 𐠩 𐠪 𐠫 𐠬
t-, d-, th- 𐠭 𐠮 𐠯 𐠰 𐠱


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Robinson (2007), σελ. 108-110. 
  2. Chadwick (1987), σελ. 67-68. 
  3. http://www.greek-language.gr/Resources/ancient_greek/history/ag_history/browse.html?start=46
  4. Chadwick 1992 [1987]: 63
  5. Hooker 1994 [1980]: 47-48
  6. Ανοικτή ονομάζεται η συλλαβή που λήγει σε φωνήεν.
  7. Masson 1983: 10

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Chadwick J., 1987: Linear B and related scripts. London: The British Museum Publications (μτφρ. υπό Ν. Κονομή, 1992: Γραμμική Β΄ και συγγενικές γραφές. Αθήνα: Παπαδήμας)
  • Hooker J.T., 1980: Linear B: An Introduction. London: Bristol Classical Press (μτφρ. υπό Χ. Μαραβέλια, 1994: Εισαγωγή στη Γραμμική Β. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης)
  • Masson O., 19832: Les Inscriptions Chypriotes Syllabiques. Paris: Éditions E. De Boccard
  • Robinson A., 20072: The Story of Writing: Alphabets, Hieroglyphs & Pictograms. London: Thomas & Hudson (μτφρ. υπό Ζ. Μπέλλα, 2007: Ιστορία τής γραφής. Αθήνα: Polaris)

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]