Χριστιανισμός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Ο Χριστιανισμός[1] είναι μια μονοθεϊστική θρησκεία βασισμένη στην ζωή και την διδασκαλία του Ιησού Χριστού. Είναι η μεγαλύτερη θρησκεία στον κόσμο,[2][3] με περισσότερους από 2.4 δισεκατομύρια πιστούς,[4][5][6] δηλαδή περίπου το ένα τρίτο της ανθρωπότητας. Οι Χριστιανοί πιστεύουν πως ο Ιησούς είναι ο υιός του Θεού και ο σωτήρας της ανθρωπότητας, ο οποίος ήρθε στην Γη ως ο Μεσσίας (Χριστός) όπως προφητεύονταν στην Παλαιά Διαθήκη.[7]

Το Χριστιανικό Δόγμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Χριστιανικό δόγμα, η θεμελιώδης δηλαδή αρχή του Χριστιανισμού, περιγράφεται μέσα από το Σύμβολο της Πίστεως. Ουσιαστικά επιβεβαιώνει την Πίστη σε ένα τριαδικό Θεό, ο οποίος είναι το ο Θεός-Πατέρας, ο Ιησους-ο Υιος και το Άγιο Πνεύμα.

Ο Χριστιανισμός ως μονοθεϊστική θρησκεία πιστεύει πως υπάρχει μόνο ένας Θεό, ο οποίος δημιούργησε τον κόσμο εκ του μηδενός[ασαφές]. Ταυτόχρονα, ο Χριστιανισμός πρεσβεύει ότι ως θρησκεία εξ αποκαλύψεως, ο Θεός αποκαλύπτει στην πορεία της ιστορίας το τριαδικό του μυστήριο, δηλαδή την ύπαρξη ενός αλλά τρισυπόστατου Θεού (Πατέρα, Υιό, Άγιο Πνεύμα). Υποστηρίζεται πως η Τριαδικότητα είναι εμφανής σε πολλά σημεία των Ιερών Κειμένων αναφερόμενοι σε χωρία όπως «Και είπεν ο θεός ποιήσωμεν άνθρωπον […]» (Γέν. Α’ 26), «Και είπεν ο θεός ιδού Αδάμ γέγονεν ως εις εξ ημών […]» (Γέν. γ’ 22) που παρουσιάζουν τον Θεό να μιλά για τον εαυτό του στον πληθυντικό ή και άλλα όπως «Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος (Ματθ. κη' 19). Κυρίως αυτό το πρόβλημα της ενότητας της μίας θείας φύσης σε τρία Θεία Πρόσωπα αλλά και το Χριστολογικό δόγμα (το πρόβλημα της ένωσης μεταξύ της θείας και ανθρώπινης φύσης του Ιησού Χριστού και της σχέσης αυτού προς το Θεό Πατέρα), προκάλεσαν οξύτατες διαφωνίες μεταξύ των χριστιανών, και οδήγησαν στη διαμόρφωση διάφορων δοξασιών, όπως ο αρειανισμός, ο δοκητισμός, ο μονοφυσιτισμός κ.ά., που χαρακτηρίζουν ιστορικά ολόκληρη αυτή την περίοδο της αρχαίας Εκκλησίας. Τελικά, το 451 μ.Χ. κατά τη Δ' Οικουμενική Σύνοδο, η αιώνια σχέση των τριών προσώπων ή υποστάσεων αποσαφηνίζεται:

Ο Τριαδικός Θεός είναι μονάδα, γιατί υπάρχει ένα αίτιο και μια ουσία· και είναι Τριαδικός κατά τις υποστάσεις, γιατί υπάρχει η ετερότητα των υποστάσεων. Έτσι ο Πατέρας είναι αγέννητος, ο Υιός γεννητός ακτίστως και το Άγιο Πνεύμα εκπορευτό. Οι ιδιότητες αυτές είναι μεταξύ τους αμεταβίβαστες και ακοινώνητες, δηλαδή δεν τις έχει άλλο πρόσωπο από την Τριάδα.[εκκρεμεί παραπομπή]

Τα Ιερά Κείμενα του Χριστιανισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα ιερά κείμενα του Χριστιανισμού ονομάζονται «Αγία Γραφή». Αυτή, αποτελείται από δύο μέρη: Την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.

Η Παλαιά Διαθήκη, αποτελείται από 49 βιβλία διαφόρων συγγραφέων που γράφτηκαν περίπου από τον 15ο αι. π.Χ. μέχρι και τον 1ο αι. π.Χ. Η Καινή Διαθήκη, αποτελείται από 27 βιβλία, τα τέσσερα από τα οποία ονομάζονται «Ευαγγέλια» (από το ευάγγελος = άγγελος καλών ειδήσεων), επειδή εστιάζονται στο χαρμόσυνο κατά τους Χριστιανούς μήνυμα της ενανθρώπησης του ίδιου του Θεού. Η ενανθρώπιση αυτή, εκτός του ότι αποτελεί μοναδικό ισχυρισμό ανάμεσα στις θρησκείες για πλησίασμα του Θεού προς τον άνθρωπο αντί για το σύνηθες, της αναζήτησης του ανθρώπου για το Θεό, επιπλέον κατά τα πιστεύω των Χριστιανών, φέρνει το μήνυμα ότι ο διάβολος παύει πλέον να έχει τόσο μερ και του θανάτου[ασαφές]. Τα τέσσερα Ευαγγέλια δεν αποτελούν βιογραφία του Ιησού, αλλά περιέχουν μόνο εκείνα τα σημεία από τη ζωή και τη διδασκαλία του που είναι σημαντικά για τη διάδοση του μηνύματος της ενανθρώπισης. Αυτό τουλάχιστον βεβαιώνει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης που αναφέρει ότι «υπήρχαν και άλλα πολλά που έκανε ο Ιησούς που θα χρειάζονταν πολλά βιβλία για να χωρέσουν».

Με μικρές παρεκκλίσεις, η πλειονότητα των μελετητών πιστεύει πως το σύνολο των βιβλίων της Καινής Διαθήκης, έχουν γραφτεί σε διάστημα 50 χρόνων, περίπου από το 50 μ.Χ. έως το τέλος του 1ου αι. μ.Χ. Για τη συγγραφή των Ευαγγελίων συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι ξεκινά από το 65 περίπου. Σύμφωνα με τους ειδικούς, κριτικούς ερευνητές που μελετούν τη δομή, τις ομοιότητες, τις διατυπώσεις και ένα πλήθος άλλων στοιχείων που αποτελούν τα Ευαγγέλια, φαίνεται ότι πριν ακόμη τη συγγραφή των Ευαγγελίων, κυκλοφορούσαν εντός της Εκκλησίας για λόγους διδασκαλίας και κατήχησης, γραπτές ενότητες μικρότερου μεγέθους. Στη γλώσσα της θεολογίας, οι προγενέστερες των Ευαγγελίων γραπτές πηγές ορίζονται για ευκολία με το όνομα "Q" από το γερμανικό Quelle (=πηγή). Έτσι, διαπιστώνονται από τους θεωρητικούς, τρία διαφορετικά στάδια στη μετάδοση της προφορικής παράδοσης μέχρι τη σύνταξη του Ευαγγελίου:

α) Ο ιστορικός Ιησούς
β) Ο συλλέκτης (=η Εκκλησία γενικά)
γ) Ο Ευαγγελιστής.

Οι τέσσερις συγγραφείς των Ευαγγελίων είναι οι Ματθαίος, Μάρκος, Λουκάς και Ιωάννης. Οι Ματθαίος και Ιωάννης ισχυρίζονται πως είναι αυτόπτες και αυτήκοοι μάρτυρες των όσων γράφουν ως μαθητές του Ιησού, ενώ ο Ευαγγελιστής Μάρκος ήταν συνοδός του μαθητή και αποστόλου Πέτρου και ο Ευαγγελιστής Λουκάς συνοδός του Αποστόλου Παύλου. Επειδή εκτός από τα Ευαγγέλια υπάρχει και αποδοχή της Παλαιάς Διαθήκης ως ξεκίνημα για το Χριστιανισμό, έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί αντιρρήσεις, όμως η Χριστιανική Εκκλησία δέχεται ότι μεταξύ των δύο Διαθηκών υπάρχει ενότητα. Σε αντίθεση με την σημασία που λαμβάνουν τα ίδια βιβλία αυτά μέσα στην Εβραϊκή Συναγωγή, η Χριστιανική Εκκλησία θεωρεί την Παλαιά Διαθήκη ως ένα είδος εισαγωγής στην Καινή Διαθήκη. Έτσι, η Παλαιά Διαθήκη δεν αποτελεί μια αυτοτελή ομάδα βιβλίων, αλλά η διδασκαλία του Ιησού είναι αυτή που ενώνει την Παλαιά με την Καινή Διαθήκη, σαν μια εξιστόρηση της προετοιμασίας για τον ερχομό του Μεσσία. Αυτό είναι και το νόημα με το οποίο ενσωματώνει η Χριστιανική Εκκλησία τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης στη δική της Αγία Γραφή και εκεί διαφέρει με το νόημα που αυτά λαμβάνουν στη Συναγωγή.

Κανόνας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Χριστιανικό σύστημα πίστης ονομάζει Κανονικά Βιβλία ή Κανόνα, το σύνολο των Ιερών κειμένων που περιέχουν την αυθεντική αποστολική παράδοση και πίστη, όπως αυτή βιώθηκε στην πορεία της Εκκλησίας. Ως κριτήριο για τον έλεγχο της αυθεντικότητας της πίστης χρησιμοποίησαν την Αγία Γραφή και την Εκκλησιαστική Ιερή Παράδοση και όσα σχετικά βιβλία εξαιρέθηκαν από τον Κανόνα, ονομάστηκαν Απόκρυφα. Η ονομασία αυτή, προήλθε κυρίως από κύκλους που τα θεωρούσαν σημαντικά, όπου ο όρος είχε θετική έννοια και δήλωνε τα βιβλία που ήταν προφυλαγμένα από την κοινή χρήση εξαιτίας του βάθους των νοημάτων τους που δεν μπορούσε να συλλάβει ο κοινός αναγνώστης. Οι Εκκλησιαστικοί συγγραφείς χρησιμοποιούσαν τον ίδιο όρο με αρνητική όμως έννοια και ο Κανόνας συντάχθηκε για να αποκλειστούν από την Εκκλησιαστική χρήση, κείμενα του 2ου αιώνα και μετά, τα οποία θεωρούσαν χωρίς Θεολογικό βάθος, αμφίβολης αξίας και προέλευσης (ψευδεπίγραφα ή νόθα) ή προέρχονταν από συγγραφείς που η Εκκλησία θεωρούσε αιρετικούς όπως ήταν οι γνωστικοί (βλ. γνωστικισμός). Σε πολλά από αυτά τα κείμενα, οι επιρροές είναι έντονες. Για παράδειγμα, οι στίχοι από το απόκρυφο «Ευαγγέλιο του Θωμά» που περιέχει 114 «Λόγια του Ιησού» δείχνουν ήδη ένα διαφορετικό ύφος από τα κανονικά Ευαγγέλια και μια έφεση στην κρυμμένη γνώση:
«Αυτά είναι τα απόκρυφα λόγια που είπε ο Ιησούς ο ζων και κατέγραψε ο Δίδυμος Ιούδας Θωμάς.
1. Και είπε· Όποιος βρίσκει την ερμηνεία αυτών των λόγων δεν θα γευθεί το θάνατο.
2. Είπε ο Ιησούς· Αυτός που αναζητά ας μη παύσει να αναζητά έως ότου βρει, και όταν βρει θα εκπλαγεί· και όταν εκπλαγεί θα θαυμάσει και θα κυριαρχήσει επί του παντός. […]»

Με βάση τον ορισμό του γνωστικισμού ως θρησκευτικό φαινόμενο και πνευματικό ρεύμα της ρωμαϊκής εποχής, που επιδίωκε σωτηρία μέσω της γνώσεως, ο γνωστικός χαρακτήρας που περιέχουν τα περισσότερα Λόγια από το Ευαγγέλιο του Θωμά, είναι φανερός. Γενικά, η πρώτη μαρτυρία περί «Κανόνα» εντοπίζεται το 140 και είναι αυτή που έκανε ο αιρετικός Μαρκίων στη Ρώμη. Όμως υπάρχουν και παλαιότερες, έμμεσες, όπως στη Β’ Καθολική επιστολή Πέτρου κεφ. γ’, στ. 15 που αναφέρεται σε επιστολές του Απ. Παύλου: «[…] ο αγαπητός ημών αδελφός Παύλος κατά την δοθείσαν αυτώ σοφίαν έγραψεν υμίν, ως και εν πάσαις επιστολαίς λαλών […]». Τελικός σταθμός στην εξέλιξη και οριστική διαμόρφωση του Κανόνα θεωρείται η 39η Εορταστική Επιστολή του Μ. 'Αθανασίου το 367, στην οποία αναφέρονται ως κανονικά τα 27 βιβλία της Κ.Δ. Τα μη κανονικά ή απόκρυφα βιβλία, διακρίνονται σε απόκρυφα της Παλαιάς Διαθήκης και της Καινής Διαθήκης.

Oι σύγχρονοι μελετητές όπως η «Εταιρεία για τη μελέτη των Απόκρυφων» (AELAC), με έδρα τη Λοζάννη και μέλη από πανεπιστήμια, κυρίως της Ευρώπης και της Αμερικής θεωρούν πιο ορθό τον όρο «Απόκρυφα Χριστιανικά κείμενα» αντί για το «Απόκρυφα της Καινής Διαθήκης», καθώς τα κείμενα αυτά παρόλο που αναπαράγουν συνήθως τα φιλολογικά είδη της Καινής Διαθήκης και βρίσκονται στην προέκταση των θεμάτων της, χρονικά απομακρύνονται από αυτήν και καλύπτουν όλη την πρώτη Χριστιανική χιλιετία. Οι ειδικοί θεωρούν πως τα βιβλία αυτά, αν και για κάποιους παρουσιάζουν μειονεκτήματα ύφους και αξιοπιστίας στα στοιχεία που δίνουν, σε κάθε περίπτωση, αποτελούν σημαντική πηγή για τη μελέτη των τάσεων της εποχής τους. Θα πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι, μερικά κείμενα από αυτά, η Χριστιανική Εκκλησία δεν τα χαρακτήρισε αιρετικά. Αν και δεν τους απέδιδε τη θεολογική εμβάθυνση των κανονικών κειμένων και έτσι δεν βρέθηκαν ποτέ στο κέντρο της Εκκλησιαστικής ζωής και στα πλαίσια του Κανόνα, ζούσαν ωστόσο ως προσφιλή λαϊκά αναγνώσματα. Έτσι, μερικές αφηγήσεις απόκρυφων Χριστιανικών κειμένων χρησιμοποιήθηκαν στην παράδοση της Θείας Λατρείας και στον εμπλουτισμό των στοιχείων της Χριστιανικής τέχνης. Για παράδειγμα, παραδόσεις στις οποίες στηρίζονται γιορτές της Εκκλησίας, όπως π.χ. το Γενέσιον, τα Εισόδια της Θεοτόκου, κ.ά. προέρχονται από τέτοια κείμενα. Σήμερα, τα απόκρυφα κείμενα, μπορεί εύκολα κάποιος να τα διαβάσει στο διαδίκτυο, σε βιβλιοθήκες ή να τα προμηθευτεί από τα βιβλιοπωλεία. Πολλά από αυτά έχουν κατά καιρούς συγκινήσει συγγραφείς ανά τον κόσμο που έχουν γράψει σημαντικής εμπορικότητας ιστορικά μυθιστορήματα όπως π.χ. το βιβλίο «Κώδικας Da Vinci» του Dan Brown κ.ά.

Εκκλησίες του Χριστιανισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πορεία του ο Χριστιανισμός διασπάστηκε σε διάφορες εκκλησίες. Οι 3 μεγαλύτερες πάντως είναι είναι ο Ρωμαιοκαθολικισμός, Ορθόδοξη εκκλησία, και ο Προτεσταντισμός.[8][9] Υπάρχουν και άλλα χριστιανικά δόγματα τα οποία δεν ανήκουν εντός αυτών των 3 κατηγοριών.[10]

Οι αποφάσεις της πρώτης συνόδου της Νίκαιας (325) αποτελούν μέρος της καθολικής και ορθόδοξης εκκλησίας, καθώς και των περισσοτέρων κυρίων προτεσταντικών δογμάτων.[11] Κατά την σύνοδο της Εφέσου το 431, οι Νεστοριανοί (Ασσυριακή εκκλησία) καταδικάστηκαν ως αιρετικοί από τη σύνοδο και έτσι αποσχίστηκαν. Κατά τη μετέπειτα σύνοδο της Χαλκηδόνας (451), έγιναν και οι αποσχίσεις των εκκλησιών της Μέσης Ανατολής (Συριακή ορθόδοξη εκκλησία, Κοπτική , Αρμενική αποστολική εκκλησία).

Υπάρχει πληθώρα άλλων δογμάτων τα οποία φέρουν τον τίτλο του χριστιανισμού, τα οποία αρνούνται να κατηγοριοποιηθούν κάτω από ένα συγκεκριμένο κλάδο για θεολογικούς λόγους.[12] Η ευρεία διάκριση μεταξύ Δυτικής και Ανατολικής εκκλησίας έχει τις βάσεις της στο Μεγάλο Σχίσμα του 1054 όταν και δημιουργήθηκαν η καθολική και η ορθόδοξη εκκλησία. Το επόμενο μεγάλο σχίσμα συνέβη στην καθολική εκκλησία με τη Θρησκευτική Μεταρρύθμιση του Μαρτίνου Λουθήρου, και την δημιουργία του Προτεσταντισμού. Ο Προτεσταντισμός με τη σειρά του, διαιρέθηκε σε πάρα πολλές μικρότερες ομάδες δογμάτων.


r

Christianity Branches without text.svg
(16ος αιώνας)
(11ος αιώνας)

Αναπαράσταση των κυρίων δογμάτων του Χριστιανισμού.[13][14] Δεν αποτελεί εξαντλητική αναπαράσταση.


Σχέση προς τις άλλες θρησκείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με τον διαχωρισμό των θρησκειών με βάση την αντίληψη που έχουν για την έννοια του χρόνου, διακρίνουμε:

Για τις θρησκείες του «Αιωνίου Νόμου του Κόσμου», ο κόσμος είναι αιώνιος, χωρίς αρχή ή τέλος και ανανεώνεται ασταμάτητα ακολουθώντας μια διαδοχική εναλλαγή από εμφανίσεις και εξαφανίσεις. Εδώ ανήκουν οι θρησκείες του Ινδουισμού, Bουδισμού, Κομφουκιανισμού, Ταοϊσμού. Ο Χριστιανισμός, είναι μία από τις τρεις θρησκείες της «Ιστορικής Αποκαλύψεως του Θεού» οι οποίες είναι ταυτόχρονα και μονοθεϊστικές, δηλαδή είναι θεμελιωμένες στη λατρεία του ενός και μόνου θεού. Οι άλλες δύο είναι ο Ιουδαϊσμός και ο Ισλαμισμός. Για τις τρεις αυτές θρησκείες, η χρονική έκταση που περιλαμβάνεται ανάμεσα στη δημιουργία και στο τέλος του κόσμου, διαδραματίζεται μία φορά για πάντα και χωρίς δυνατή επανάληψη. Στην πραγματικότητα, η πίστη στον ένα και μοναδικό θεό καθώς και η εβραϊκή αντίληψη περί χρόνου κινούμενου σε γραμμική πορεία, πέρασαν από τον Ιουδαϊσμό στο Χριστιανισμό και κατόπιν στον Ισλαμισμό. Για τις θρησκείες αυτές, σε πρώτο πλάνο είναι πάντα η ιστορία. Ενδεικτικό της αντίληψης αυτής είναι πως στα ιερά κείμενα του Ιουδαϊσμού, ο λαός καλείται να λατρέψει το θεό όχι για ενέργειες του σε κάποιο αρχέγονο παρελθόν (δημιουργία, κατακλυσμός, συντριβή των δυνάμεων του χάους, κτλ.), αλλά για μια συγκεκριμένη επέμβαση, που πίστευαν πως έκανε στο ιστορικό γίγνεσθαι για την προστασία του λαού, κατά την φυγή του από την Αίγυπτο (Έξοδος κ' 2).

Μονοθεϊστικές θρησκείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι τρεις μονοθεϊσμοί, έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα την εσχατολογία, (όρος που σημαίνει τη σχετική με το τέλος του χρόνου θεολογία) που προκύπτει ακριβώς από αυτήν τη γραμμική έννοια του χρόνου. Όμως η διαφοροποίηση τους έγκειται στον τρόπο με τον οποίο κατανοούν αυτό το θεμελιακό γεγονός. Ο Χριστιανισμός θεωρεί πως ο Μεσσίας για τον όποιο μίλησαν στο παρελθόν οι προφήτες που υπάρχουν και στον Ιουδαϊσμό, ενσαρκώνεται στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού τον οποίο θεωρούν θεάνθρωπο, δηλαδή τέλειο θεό και τέλειο άνθρωπο και όχι απλά κάποιο πρόσωπο με εξαιρετικές ικανότητες. Επιπλέον, ο Χριστιανισμός πρεσβεύει δύο παρουσίες του Μεσσία. Τη μεν Πρώτη Παρουσία με την Ενσάρκωση και την Ανάσταση, που κατά τα πιστεύω των Χριστιανών ήδη πραγματοποιήθηκαν, και τη Δευτέρα Παρουσία την οποία θα ακολουθήσει η Κρίση της ανθρωπότητας και η αιώνια Βασιλεία του Θεού. Οι δύο άλλοι μονοθεϊσμοί, δέχονται μία μόνο παρουσία του Μεσσία που θα γίνει στο μέλλον, στα έσχατα της ιστορίας. Έτσι, η διαφορά μεταξύ Ιουδαίων και Χριστιανών είναι ότι οι πρώτοι περιμένουν ακόμα τον ερχομό του Μεσσία, ενώ οι δεύτεροι την επάνοδό του. Όσο για τον Ισλαμισμό, αναγνωρίζει τον Ιησού ως προφήτη, αλλά μένει αδιάφορος για τις έννοιες της Τριάδας και της Ενσάρκωσης, που αποτελούν βασικά στοιχεία της χριστιανικής αποκάλυψης.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χριστιανισμός ξεκίνησε πριν 2 χιλιάδες περίπου χρόνια στην περιοχή της Παλαιστίνης. Μεταδόθηκε η πίστη στη Ρώμη, όπου μετά τους πρώτους διωγμούς, καθιερώθηκε ως η επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Τα μεσαιωνικά χρόνια επεκτάθηκε σε όλη την Ευρώπη, ενώ υπήρξαν διασπάσεις της εκκλησίας όπου οδήγησαν σε ένα πλήθος εκκλησιών. Εκείνο το διάστημα, η πίστη στο Χριστιανισμό ήταν υποχρεωτική και η απιστία θεωρούταν αμάρτημα το οποίο επέφερε την ποινή του θανάτου. Την Εποχή των Ανακαλύψεων επεκτάθηκε σε όλο τον κόσμο. Μετά το διαφωτισμό και την πρόοδο της επιστήμης και των γραμμάτων, οι πρώτοι αμφισβητίες του Χριστιανισμού εμφανίζονται και αυξάνονται μετά την εμφάνιση του Δαρβίνου και της θεωρίας της εξέλιξης των Ειδών.

Τα πρώτα χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού χωρίζονται σε δυο περιόδους: την αποστολική περίοδο, όπου οι μαθητές του Ιησού ήταν ζωντανοί, και την επισκοπική περίοδο, όπου υπήρξαν έντονες διώξεις.

Αποστολική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H αποστολική Εκκλησία ξεκίνησε από τους μαθητές του Ιησού και σε κάποιο βαθμό τους συγγενείς του.[15] Παρόλο που η ιστορική αξιοπιστία των βιβλίων "Πράξεις των Αποστόλων" αμφισβητείται από επιστήμονες, τα βιβλία αυτά είναι η κύρια πηγή πληροφοριών για την εκκλησία της περιόδου αυτής.[16] Οι πρώτοι χριστιανοί ήταν Ιουδαίοι ή προσηλυτισμένοι Εβραίοι. Ωστόσο, ο Ιησούς έδωσε εντολή για να μοιραστεί το μήνυμά του σε όλο τον κόσμο, ακόμη και τους ειδωλολάτρες. Το πρώτο θέμα προέκυψε αν ήτανε υποχρεωτικό να γίνει κάποιος Εβραίος για να θεωρείται Χριστιανός, κυρίως εάν χρειάζεται να υποστεί περιτομή. Τόσο οι Έλληνες όσο και οι Ελληνιστές της εποχής εκείνης, θεώρησαν το έθιμο της περιτομής αποτροπιαστικό.[17] Τότε ο Πέτρος έλυσε το πρώτο ζήτημα, μη υποχρεώνοντας τους μη Εβραίους να υποστούν περιτομή ή να ακολουθούν διατροφικές επιταγές.[16] Οι διδαχές των Αποστόλων, τους έφεραν σε σύγκρουση με τις Ιουδαϊκές θρησκευτικές Αρχές. Αυτό οδήγησε στην αποπομπή τους από τις συναγωγές και οι χριστιανοί να αποκτήσουν διαφορετική πολιτισμική ταυτότητα από τους Ιουδαίους.[18]

Επισκοπική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επισκοπική περίοδος ξεκινάει με τον θάνατο των Αποστόλων και τελειώνει με την νομιμοποίηση του Χριστιανισμού από τον αυτοκράτορα Μέγα Κωνσταντίνο. Σύμφωνα με την Αγία Γραφή, οι διώξεις κατά των χριστιανών ξεκινήσανε με την έναρξη της ιστορίας του χριστιανισμού. Σύμφωνα με την παράδοση της εκκλησίας, ο Νέρωνας διέταξε το μαρτυρικό θάνατο των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στη Ρώμη. Οι πρώτοι χριστιανοί υπέφεραν από σποραδικές διώξεις από διάφορους παγανιστικούς πληθυσμός, οι οποίοι πίεζαν τις αρχές να λάβουν μέτρα κατά των χριστιανών.[19][20] Η τελευταία και πιο σκληρή δίωξη κατά των χριστιανών ήταν από τον αυτοκράτορα Διοκλιτιανό το διάστημα 303–311.[21]

Λόγοι Εξάπλωσης Χριστιανισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρά τις διώξεις, μερικές φορές έντονες, οι Χριστιανοί εξαπλώθηκαν γύρω από την λεκάνη της Μεσογείου.[22] Οι λόγοι που προτάθηκαν για να εξηγήσουν την επιτυχία του Χριστιανισμού είναι πολλοί.

Μια εξήγηση, ήτανε η βελτίωση της ποιότητας ζωής των Χριστιανών από τη θρησκεία, με διάφορους τρόπους, εισηγήθηκε ο Rodney Stark στο βιβλίο του Η Άνοδος του Χριστιανισμού.[23] Μια άλλη παράμετρος ήτανε η υπόσχεση για ανάσταση νεκρών, δηλαδή της ψυχής τους, η οποία είναι άσχετη με το νεκρό σώμα.[24] Ο Edward Gibbon στο βιβλίο του: "The History of the Decline and Fall of the Roman Empire" υποστηρίζει πως οι αιτίες της επιτυχίας του Χριστιανισμού ήταν: 1) ο φανατισμός των πρώτων χριστιανών, 2) η υπόσχεση για επόμενη ζωή. 3) η υποτιθέμενη θαυματουργή δύναμη της εκκλησίας 4) Η αυστηρή ηθική των πρώτων χριστιανών. 5) η ενότητα των πρώτων χριστιανικών εκκλησιών[25]

Ο Μέγας Κωνσταντίνος απαγόρευσε την λατρεία των ειδωλολατρικών θρησκειών και ευνόησε την ανάπτυξη του Χριστιανισμού

Ο Χριστιανισμός σαν Επίσημη Θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέσα σε ένα αιώνα, ο Χριστιανισμός από διωκόμενη θρησκεία μετατρέπεται σε επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η οποία απαγορεύει τη δημόσια λατρεία άλλων θρησκειών.

Το 311, ο αυτοκράτορας Αύγουστος Γαλέριος, θα εκδώσει το πρώτο διάταγμα υπέρ του Χριστιανισμού, το οποίο θα επισημοποιήσει περεταίρω ο Κωνσταντίνος Α' ή αλλιώς Μέγας Κωνσταντίνος, με το διάταγμα των Μεδιολάνων.[26] Ενώ με το Μέγα Κωνσταντίνο η λατρεία ορισμένων θεοτήτων των εθνικών θρησκειών απαγορεύτηκε, όπως για παράδειγμα της Αστάρτης, στην Κύπρο τουλάχιστον ο Χριστιανισμός ευνοήθηκε, αφού μετά τους μεγάλους σεισμούς του 332 και του 342, χρηματοδότησε μόνο την ανοικοδόμηση της Σαλαμίνας, η οποία ήτανε πιο Χριστιανική σε σχέση με την ειδωλολατρική Πάφο[27].

O Μέγας Θεοδόσιος, ανακήρυξε το Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και απαγόρευσε την δημόσια λατρεία άλλων θρησκειών

Ο επόμενος αυτοκράτορας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, ο Θεοδόσιος τον Α', θα ξεκινήσει τις διώξεις κατά των ειδωλολατρών σε όλη την Αυτοκρατορία, οδηγώντας στην επικράτηση του Χριστιανισμού. Στις 27 Φεβρουαρίου του 380 αναγνώρισε τον Χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας δηλώνοντας «επιθυμούμε όλα τα διάφορα υπήκοα έθνη [...] να ακολουθούν την Θρησκεία που παραδόθηκε στους Ρωμαίους από τον άγιο απόστολο Πέτρο» και στις 8 Νοεμβρίου του 392 έθεσε εκτός νόμου τις αρχαίες θρησκείες.[28][29] Στις 2 Μαΐου του 381 εξέδωσε το λεγόμενο «έδικτο κατά των αποστατών».[30] με το οποίο τιμωρούσε με πλήρη στέρηση δικαιωμάτων δικαιοπραξίας όλους τους πρώην χριστιανούς που επέστρεφαν στην Εθνική Θρησκεία. Στις 21 Δεκεμβρίου του 382 απαγόρευσε με ποινή θανάτου και δήμευση της περιουσίας των ενόχων Εθνικών (που χαρακτηρίζονται «παράφρονες» και «ιερόσυλοι»), κάθε μορφή θυσίας, μαντικής, ψαλμωδιών προς τιμή των θεών ή τις απλές επισκέψεις σε αρχαίους Ναούς.[31] Το 384 διέταξε την κατεδάφιση ή το σφράγισμα ειδωλολατρικών Ιερών[32][33] και υπέγραψε νέα απαγόρευση των θυσιών, ενώ στις 24 Φεβρουαρίου του 391 ανανέωσε την πλήρη απαγόρευση των θυσιών, των επισκέψεων σε ειδωλολατρικούς ναούς: «Κανείς δεν θα μολυνθεί με θυσίες και σφάγια, κανείς δεν θα πλησιάσει ή θα εισέλθει σε Ναούς, ούτε θα σηκώσει τα μάτια σε εικόνες φτιαγμένες από ανθρώπινο χέρι, διαφορετικά θα είναι ένοχος μπροστά στους ανθρώπινους και τους θεϊκούς νόμους».[34] Σταμάτησαν να δίνονται επιχορηγήσεις προς τα παγανιστικά ιερατεία, ενώ αυξήθηκε η οχλοκρατική βια εναντίον των παγανιστικών ναών και ομοιωμάτων με την υποκίνηση των μοναχών.[35] Μέχρι τον 4ο αιώνα, ο Χριστιανισμός γίνεται η επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας και μέχρι το τέλους της, οποιαδήποτε δημόσια εκδήλωση που αφορά άλλη θρησκεία και θεό, θα είναι παράνομη.[36][37]

Ο Χριστιανισμός τον Μεσαίωνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τον Μεσαίωνα, η πτώση της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, έδωσε πολιτικό ρόλο στον Πάπα, ο οποίος αναπλήρωσε το κενό της. Ενδεικτικά, ο Πάπας συνομιλεί με τους Ούνους και τους Βάνδαλους.[38] Θα καταφέρει ο Πάπας να εκχριστιανίσει τους Γερμανούς, τους Κέλτες, τους Ούγγρους αλλά και περιοχές στην Βαλτική. Η εκκλησία επίσης εισέρχεται σε μια ταραχώδη περίοδο με διαφορετικές ερμηνείες των γραφών, κυρίως από τους Αρειανιστές. Η εκκλησία θα γίνει ο πλέον καθοριστικός παράγοντας που σχηματίζει το Δυτικό πολιτισμό μέχρι τον 4ο αιώνα. Τον 6ο αιώνα τα μοναστήρια θα αποκτήσουν καλύτερη οργάνωση χάρη στις μεταρρυθμίσεις του Αγιου Βενέδεικτου και θα γίνουν κέντρα πλούτου, διοίκησης και εκπαίδευσης.[39] Ο 8ος αιώνας χαρακτηρίστηκα από το την μάχη ανάμεσα σε εικονομάχους και εικονολάτρες. Η δεύτερη οικουμενική σύνοδος της Νικαίας έδωσε αμετάκλητα την λύση υπέρ των εικονολατρών.

Από τον 11ο αιώνα, θρησκευτικά ιδρύματα εξελίσσονται σε πανεπιστήμια (όπως της Οξφόρδης, Παρισιού, Μπολόνιας). Αρχικά, διδάσκουν μόνο Θεολογία, όμως σταδιακά εισάγουν φιλοσοφία, ιατρική και νομική.[40][41]

Το 1095, ξεκίνησαν οι Σταυροφορίες, μια απόπειρα των Χριστιανικών Κρατών της Δύσης να διώξει τους Άραβες από τους Ιερούς Τόπους του Χριστιανισμού.[42] Οι Σταυροφορίες τελικά θα αποτύγχαναν να αντιμετωπίσουν τους μουσουλμάνους, ενώ θα αδυνάτιζαν την Κωνσταντινούπολη, με την κατάληψη της στην 4η σταυροφορία.[43]

Απο τον 7ο εως τον 13ο αιώνα, η χριστιανική εκκλησία θα υποστεί το μεγάλο σχίσμα ανάμεσα στην Καθολική Εκκλησία και την Ορθόδοξη.[44] Το σχίσμα οφείλεται σε μια σειρά από διοικητικούς και δογματικούς λόγους, κυρίως το Παπικό Πρωτείο, δηλαδή την πρωτοκαθεδρία του Πάπα επί των άλλων επισκόπων.[45][46]

Το 1184, ξεκίνησε η Ιερά Εξέταση, η οποία μέσω διώξεων και θανατικών ποινών σε αιρετικούς, προσπάθησε να μειώσει τους αιρετικούς και να ενώσει πιο στενά τους χριστιανούς σε θέματα πίστης.[47][48]

Μεταρρύθμιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την Αναγέννηση του 15ου αιώνα, υπήρξε ξανά ενδιαφέρον για τις κλασσικές σπουδές. Ένα νέο μεγάλο σχίσμα, της μεταρρύθμισης, οδήγησε σε νέες διασπάσεις της Καθολικής Εκκλησίας.[49] Ο Μαρτίνος Λούθηρος το 1517 θα διαμαρτυρηθεί για την πώληση συγχωροχαρτιών αρχικά, και στη συνέχεια θα αμφισβητήσει αρκετές πρακτικές και διδαχές της Καθολικής Εκκλησίας.[50] Τον ακολούθησαν και άλλοι διανοούμενοι στην κριτική του, οι οποίοι εξελίχθηκαν στο κίνημα του προτεσταντισμού, οι οποίοι αμφισβήτησαν το Παπικό Πρωτείο, το ρόλο της παράδοσης και άλλες πρακτικές.[50] Η κριτική και διάσπαση των Μεταρρυμιστών, οδήγησε σε μέτρα την καθολική εκκλησία, γνωστά ως Αντιμεταρρύθμιση. [51] Πολιτικές και στρατιωτικές μάχες ξέσπασαν την περίοδο αυτή στην Ευρώπη. Ο Λουθιρανισμος εξαπλώθηκε στην Γερμανία και Σκανδιναβία. Ο Αγγλικανισμός ιδρύθηκε στην Αγγλία το 1534. Ο Καλβινισμός (παρακλάδι του προτεσταντισμού) εξαπλώθηκε στην Σκωτία, Ολλανδία, Ελβετία και Γαλλία. Οι διαχωρισμοί αυτοί οδήγησαν σε ξεσπάσματα βίας όπως ο τριακονταετής πόλεμος, ο αγγλικός εμφύλιος πόλεμος και οι γαλλικοί πολέμου της θρησκείας. Τα γεγονότα αυτά ενέτειναν την συζήτηση για το ρόλο των διώξεων και της ανοχής.[52]

Κατά την περίοδο αυτή, οι ανακαλύψεις του Χριστόφορου Κολόμβου και ο αποικισμός της Αμερικής, εξάπλωσαν το Χριστιανισμό πέρα από τα ευρωπαϊκά σύνορα. Ο Χριστιανισμός επεκτάθηκε στην Αμερική, Αφρική, Ωκεανία και περιοχές της Νοτιοανατολικής Ασίας.

H θεωρία του Κάρολου Δαρβίνου περί Καταγωγής των Ειδών, έδωσε ώθηση στον σκεπτικισμό κατά του Χριστιανισμού, αφού αμφισβητούσε την δημιουργία του ανθρώπου από το Θεό, καθώς και το προπατορικό Αμάρτημα, το οποίο έχει βασική θέση στην Χριστιανική θεολογία

Απο τον Διαφωτισμό μέχρι την σημερινή Εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εποχή του Διαφωτισμού και των επιστημονικών ανακαλύψεων, έφερε μεγάλες κοινωνικές αλλαγές, μια εκ των οποίων ήταν η αντιμετώπιση του Χριστιανισμού με διάφορες μορφές σκεπτικισμού, τον οποίο υιοθέτησαν ορισμένες σύγχρονες πολιτικές ιδεολογίες, όπως διάφορες εκδοχές του σοσιαλισμού και φιλελευθερισμού.[53] Υπήρξαν γεγονότα όπως αντικληρικά ξεσπάσματα εναντίον του Χριστιανισμού, στη Γαλλική Επανάσταση, στον Ισπανικό Εμφύλιο και σε ορισμένα Μαρξιστικά κινήματα[54][55][56].

Από τον 20ο αιώνα, ο Χριστιανισμός υποχωρεί στην Ευρώπη καθώς ο μοντερνισμός και η κοσμικότητα αυξάνουν την επιρροή τους[57], ιδίως στη Τσεχία και την Εσθονία[58]. Το κύριο βάρος του Χριστιανισμού μετατοπίστηκε στον Τρίτο Κόσμο και γενικά το νότιο ημισφαίριο, με το δυτικό πολιτισμό να μην είναι πλέον ο κύριος φορέας του Χριστιανισμού.

Ο Χριστιανισμός στην Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ελλάδα, η Ορθόδοξη Εκκλησία, αναγνωρίζεται ως "επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα" στο Άρθρο 3 του Συντάγματος.[59] Στην 1η παράγραφο του ίδιου άρθρου, το Σύνταγμα ρυθμίζει τις εκκλησιαστικές σχέσεις μεταξύ της "Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδας, που γνωρίζει κεφαλή της τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό" και της "Μεγάλης Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης", ενώ η 3η παράγραφος του ίδιου άρθρου απαγορεύει την μετάφραση της Αγίας Γραφής χωρίς την έγκριση της Ορθόδοξης Εκκλησίας.[59] Πάντως Στην Ελλάδα κατοχυρώνεται συνταγματικά το δικαίωμα της θρησκευτικής ανοχής και ελευθερίας στο Άρθρο 13 του Συντάγματος.[60]

Στην Ελλάδα, έρευνα της Καπα Research το 2015, έδειξε πως το 45,9% δηλώνει πως δεν είναι θρησκευόμενοι, σε σχέση με μόλις 13,8% το 2001. Σε ερώτηση για πίστη σε θεό απάντησε θετικά το 74,2% ενώ αρνητικά το 17,4% (7,4% απάντησε "Δεν Γνωρίζω/Δεν Απαντώ"). Άθεοι δήλωσαν το 14,7% σε σχέση με μόλις 1,8% το 2006. Χριστιανοί Ορθόδοξοι δήλωσε το 81,4% σε σχέση με 96,9% το 2006.[61][62]

Μάθημα Θρησκευτικών στα σχολεία της Ελλάδας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μάθημα των θρησκευτικών στην Ελλάδα είναι υποχρεωτικό για όλους τους μαθητές, εξαίρεση μπορούν να ζητήσουν οι αλλόθρησκοι ενώ κάθε χρόνο, το υπουργείο παιδείας εκδίδει εγκυκλίους για απαλλαγή από το μάθημα, που ισχύουν για 1 χρόνο. Το μάθημα είναι ομολογιακό και σκοπό έχει να ενσταλάξει τη Χριστιανική Πίστη στους μαθητές. Η ύλη του μαθήματος καθορίζεται από το υπουργείο παιδείας και την Ιερά Σύνοδο.

Ο Κέλσος, Έλληνας φιλόσοφος ο οποίος έγραψε το έργο "Αληθινός Λόγος" στο οποίο ισχυριζόταν ότι οι χριστιανοί οδηγούνται από τυφλή πίστη και όχι από τη λογική. Το έργο απαγορεύτηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και τα αντίτυπα του κάηκαν μετά από εντολή του Μέγα Θεοδοσίου

Κριτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κριτική του Χριστιανισμού και των Χριστιανών υπάρχει από την εποχή των Αποστόλων, τόσο από Εβραίους, όσο και από παγανιστές και άθεους, τα έργα των οποίων όμως έχουνε καταστραφεί, σαν μέτρο επιβολής του Χριστιανισμού από τον Μέγα Θεοδόσιο και τον Μέγα Κωνσταντίνο[63].

Κριτική του Χριστιανισμού στην διάρκεια της Ιστορίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H άμεση κριτική από τους Ιουδαίους είναι πως ο Ιησούς Χριστός δεν μπορεί να είναι ο μεσσίας αφού δεν εκπλήρωσε τις προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης[64]

To 178, ο Κέλσος, ένας Έλληνας φιλόσοφος στο μνημειώδες έργο του True Discourse (Αληθινός Λόγος) πραγματοποιούσε μια πολεμική εναντίον των Χριστιανών, τους οποίους κατηγορούσε για πίστη και εγκατάλειψη της λογικής. Ισχυρίζεται πως ο Θεός θα έπρεπε να ήτανε λογικός, και η νεκρανάσταση δεν είναι λογική πορεία πραγμάτων, άρα ο Θεός των Χριστιανών είναι παράλογος, πράγμα που είναι αντιφατικό. Επιπλέον επεξεργάζεται το πρόβλημα του κακού και βρίσκει ασύμβατη την ταυτόχρονη ύπαρξη και Θεού και Δαιμόνων. Το έργο καταστράφηκε μετά από εντολή του Θεοδοσίου Β', όμως γνωρίζουμε το περιεχόμενο του μέσα από άλλες πηγές.[65]

Τον 3ο αιώνα, η κριτική κατά του Χριστιανισμού είναι δριμεία από τον Πορφύριο τον Τύριο. Το 15 τόμο έργο του "Κατά Χριστιανών" «Adversus Christianos» γράφτηκε ως μια ολοκληρωμένη επίθεση στο Χριστιανισμό.[66][67] Ήταν μια πολεμική πραγματεία που στόχευε στην ανασκευή των χριστιανικών δοξασιών και την καταπολέμηση των δογμάτων που με φανατισμό και μισαλλοδοξία στρέφονταν κατά των ελληνιστικών φιλοσοφιών και του ελληνικού τρόπου ζωής. Περίπου 30 χριστιανοί απολογητές προσπάθησαν να απαντήσουν στον Προφύριο, όπως οι Μεθόδιος, Ευσέβιος, Απολλινάρης, Αυγουστίνος και άλλοι. Για την ακρίβεια, όσα γνωρίζουμε για τον Πορφύριο είναι από τα έργα τους, αφού ο Αυτοκράτορας Θεοδόσιος ο Β, στην προσπάθεια του να επιβάλει το Χριστιανισμό στην αυτοκρατορία, διέταξε να καούν τα βιβλία του Προφύριου, το 435 και ξανά το 448.[63][68]

Με την επιβολή του χριστιανισμού από την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, οι κριτική στο Χριστιανισμό καταπιέστηκε μέχρι που εξαφανίστηκε[69]. Μια χιλιετία αργότερα, επανεμφανίστηκε η κριτική με το σχίσμα της Καθολικής εκκλησίας απο τους Διαμαρτυρόμενους (Προτεστάντες) με επικεφαλής τον Μαρτίνο Λούθηρο. Μετά την εποχή του Διαφωτισμού και τις επιστημονικές ανακαλύψεις, ο Χριστιανισμός θα δεχόταν και άλλα πλήγματα από φιλοσόφους όπως ο Χιουμ, Βολταίρος και άλλοι[70].

Τον 19ο αιώνα, ο Νίτσε άρχισε να γράφει μια σειρά από αντιπαραθέσεις σχετικά με «αφύσικες» διδασκαλίες του Χριστιανισμού (π.χ. σεξουαλική αποχή), και συνέχισε την κριτική του Χριστιανισμού μέχρι το τέλος της ζωής του.[71] Στον 20ο αιώνα, ο άθεος φιλόσοφος Μπέρτραντ Ράσελ εξέφρασε κριτική στον Χριστιανισμό στο έργο του «Γιατί δεν είμαι Χριστιανός», βασίζοντας την απόρριψη του Χριστιανισμού σε λογική επιχειρημάτων.[72]

Σήμερα, Εβραίοι και Μουσουλμάνοι θεολόγοι επικρίνουν το δόγμα της Αγίας Τριάδας, δηλώνοντας ότι βάσει αυτού εμφανίζονται να υπάρχουν τρεις Θεοί και υποστηρίζοντας πως αυτό είναι ενάντια στο βασικό δόγμα του μονοθεϊσμού.[73] Ο σχολιαστής της Καινής Διαθήκης Robert M. Price, στο «The Christ Myth Theory and its problems», απέδωσε πιθανότητα σε μερικές ιστορίες της Βίβλου να βασίζονται εν μέρει σε μύθο.[74]

Κριτική του Χριστιανισμού για τον Ιστορικό του Ρόλο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χριστιανισμός, ιστορικά, βοήθησε στην τέλεση πράξεων οι οποίες θεωρούνται σήμερα εγκληματικές, όπως η σκλαβιά, η αποικιοκρατία, η υποβάθμιση της γυναίκας, οι σταυροφορίες, η ενίσχυση της βίας και η καταπίεση της επιστήμης.

Οι Αφρικανοί θεωρήθηκαν ως απόγονοι του Χανααν, τους οποίους ο Νώε καταράστηκε να είναι δούλοι. Η σκλαβιά ήταν αποδεκτή από το Χριστιανισμό μέχρι και την κατάργηση του.

Το θέμα της σκλαβιάς είναι παρόν στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη. Ένα απόσπασμα του βιβλίου της Γένεσις, στην Παλαιά Διαθήκη[75], όπου ο Νώε καταδικάζει τους απόγονους του Χαναάν να είναι δούλοι των υπολοίπων, χρησιμοποιήθηκε από την Εκκλησία για να δικαιολογήσει την ύπαρξη σκλαβιάς στον κόσμο.[76] Μάλιστα, το 1452, ο πάπας Νικόλαος Ε' διέταξε οι Μουσουλμάνοι και παγανιστές που συλλαμβάνονται κατά τις σταυροφορίες να γίνονται σκλάβοι καθώς είναι "εχθροί του Ιησού"[77]. Μετά την απαλλαγή της ανθρωπότητας από την σκλαβιά, τον 17-18ο αιώνα, η Εκκλησία αποκήρυξε με την σειρά της τη σκλαβιά, και σήμερα, μόνο ορισμένες περιθωριακές Χριστιανικές ομάδες, όπως η Κου-Κλουξ-Κλαν, άλλες οργανώσεις Μίσους και περιθωριακές Χριστιανικές ομάδες, υποστηρίζουν την ύπαρξη της, βασιζόμενοι κυρίως επάνω στους στίχους της Παλαιάς Διαθήκης.[78][79][80]

To μαστίγωμα ως μέσο διαπαιδαγώγισης, υποστηρίζεται από την Βίβλο (Παροιμίαι 13:24)

Το θέμα της υποβάθμισης του ρόλου της γυναίκας είναι άλλη μια γραμμή κριτικής στο Χριστιανισμό. Πολλοί φεμινιστές κατηγορούν την Αγία Γραφή πως οι ανδροκεντρικές ιστορίες συμβάλλουν στην πατριαρχία.[81] Πολλές γυναίκες εμφανίζονται στην Αγία Γραφή με υποβαθμισμένο ρόλο.[82] Για παράδειγμα, οι γυναίκες καλούνται να σωπάσουν στις εκκλησίες, γιατί είναι ντροπή μια γυναίκα να μιλά στην εκκλησία, αλλά πρέπει να υποτάσσεται στον άνδρα της, σύμφωνα με την Α' Επιστολή προς Κορινθίους.[83] Ο Ιησούς ακόμη, στον γάμο της Κανά, μιλάει απότομα στην μητέρα του, με τρόπο που παραβιάζει την εντολή για να τιμάει κάποιος τους γονείς του.[84]

Σύμφωνα με άθεους κριτικούς, που θεωρούν τη Βίβλο αντανάκλαση των ηθικών αρχών της εποχής που γράφτηκε, η Αγία Γραφή περιγράφει και υπερασπίζεται σεξιστικά στερεότυπα, τα οποία έχουν ξεπεραστεί από τον σύγχρονο κόσμο, με παράδειγμα την χειραφέτηση πλέον των γυναικών που δεν καλούνται πλέον να υποτάσσονται στους άντρες τους, σύμφωνα με το βιβλίο της καινής Διαθήκης προς Εφέσιους[85][86], ή την ταξινόμηση των γυναικών ως ιδιοκτησία, μαζί με άλλα ζώα και σκλάβους[87][88]. Η γυναίκα άλλωστε δημιουργήθηκε από ένα κομμάτι σάρκας του άνδρα, όχι ως ισάξιά του αλλά ως βοήθημά του και ως αντικείμενο της εξουσίας του με την εντολή «θα εξαρτάσαι πάντοτε από τον άνδρα σου και αυτός θα είναι ο κύριός σου».[89]

Οι Σταυροφορίες έχουν χρησιμοποιηθεί στην κριτική κατά του Χριστιανισμού πως προάγει τη βία

Μιά άλλη γραμμή κριτικής είναι η Χριστιανική Βία που έχει εκδηλωθεί είτε ως οργανωμένη σε επίσημα σύνολα, είτε από μικρές ομάδες, είτε με τις ευλογίες της εκκλησίας είτε από ακόλουθους του Χριστιανισμού. Η Αγία Γραφή πάντως, όπως και άλλα ιερά βιβλία (πχ το Κοράνι), έχει εκτενή αποσπάσματα που είτε αποδοκιμάζει είτε επιδοκιμάζει την βία.[90][91][92] Παραδείγματα Χριστιανικής Βίας αποτελούν οι Σταυροφορίες, οι πολλαπλές ευλογίες πολέμων, η υποστήριξη της θανατικής ποινής, του μαστιγώματος παιδιών για διαπαιδαγώγηση[93], η δικαιολόγηση της σκλαβιάς και της αποικιοκρατίας, η βια κατά των γυναικών που πρέπει να υπόκεινται στην εξουσία των ανδρών.[94] Σύμφωνα με την άποψη πολλών ιστορικών, ο Μέγας Κωνσταντίνος μετέτρεψε το Χριστιανισμό από διωκόμενη θρησκεία σε θρησκεία διώκτη.[95][96] Η φράση του Ιησού Χριστού, "«Μη νομίσητε ότι ήλθον βαλείν ειρήνην επί την γην· ουκ ήλθον βαλείν ειρήνην, αλλά μάχαιραν» (Κατά Ματθαίον, 10, 24) χρησιμοποιήθηκε ως δικαιολόγηση για πολέμους από τους χριστιανούς.[97] Η αιματηρή παράδοση συνεχίζεται με επιθέσεις σε κλινικές εκτρώσεως, οι οποίες θεωρούνται από αρκετούς ως επιθέσεις σε μια πρακτική που οι Χριστιανοί θεωρούν ανήθικη,[97]

Κριτική από Αθεϊσμό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αθεϊσμός εμφανίστηκε περίπου την ίδια χρονική περίοδο στην Αρχαία Ελλάδα και την Κίνα, πριν δηλαδή την εμφάνιση του Χριστιανισμού. Επεκτάθηκε στην Αρχαία Ρώμη, αλλά με την επιβολή του Χριστιανισμού στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, εξασθένισε δραματικά, και κατά την περίοδο του Μεσαίωνα στην Ευρώπη σχεδόν εξαλείφθηκε η Αθεϊστική κριτική- και ο αθεϊσμός[98]. Μετά την αναγέννηση και τον Διαφωτισμό, ο αθεϊσμός ξαναεμφανίστηκε στην Ευρώπη, και επηρέασε αρκετά φιλοσοφικά και πολιτικά ρεύματα του 19ου και 20ου αιώνα.

Ο αθεϊσμός επιδεικνύει κυρίως την έλλειψη αποδείξεων για την ύπαρξη του Θεού. Υπάρχει σειρά από επιχειρήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων υπάρχουν προχριστιανικά, για την ύπαρξη ή μη, θεού. Αυτά χωρίζονται συνήθως σε λογικά επιχειρήματα, προσπαθούν να δείξουν πως η έννοια του Θεού είτε είναι αυτο-αναιρούμενη είτε αντιφάσκει με τις ιδιότητες που του αποδίδονται (πάνσοφος, παντογνώστης, πανάγαθος, παντοδύναμος, πανταχού παρών κ.α). Τέτοια επιχειρήματα, επιχειρούν να αποκλείσουν την πιθανότητα ύπαρξης θεού και συνήθως αναφέρονται στις θεϊστικές και όχι ντεϊστικές ή παγανιστικές, μιας και οι τελευταίες δεν αποδίδουν τέτοιες ιδιότητες στον Θεό.[99][100]

Μια άλλη γραμμή αθεϊστικών επιχειρημάτων είναι τα λεγόμενα "αποδεικτικά" επιχειρήματα. Τα αποδεικτικά επιχειρήματα εκλαμβάνουν δεδομένα ως αποδείξεις εναντίον του θεϊσμού.[101] Τα αποδεικτικά επιχειρήματα είναι λιγότερο φιλόδοξα από τα λογικά επιχειρήματα επειδή, αντί να αποδεικνύουν ότι υπάρχει λόγος να μην πιστεύουν σε έναν θεό, υποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει λόγος να πιστεύεις σε έναν θεό.[102] Αυτό που προτείνεται ως επαρκής απόδειξη μπορεί να είναι αρκετά υποκειμενικό, παρόλο που ο ορθολογισμός και η επιστήμη προσφέρουν κάποια τυποποίηση. Οι αθεϊστές θεωρούν πως τα διάφορα θαύματα ή υπερφυσικά γεγονότα που περιγράφουν τα διάφορα ιερά βιβλία μπορούν να εξηγηθούν με λογικό και φυσιοκρατικό τρόπο.[102]

Τα κυριότερα «αποδεικτικά» επιχειρήματα είναι η θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης (big bang), η θεωρία της Εξέλιξης και η αποδοχή της ύπαρξης του κακού. Χρησιμοποιώντας το ξυράφι του Όκαμ, η θεϊστική προσέγγιση σε αυτά τα φαινόμενα, προτείνεται ως ανεπαρκής[101].

Επίσης, υπάρχει μια σειρά από αθεϊστικά επιχειρήματα που σκοπό έχουν να καταρρίψουν διάφορα θεϊστικά- και άρα χριστιανικά επιχειρήματα, όπως το τελεολογικό, κοσμολογικό και οντολογικά.[103]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. From Ancient Greek Χριστός, Khristós (Latinized as Christus), translating Hebrew מָשִׁיחַ, Māšîăḥ, meaning "the anointed one", with the Latin suffixes -ian and -itas.
  2. Zoll, Rachel (19 December 2011). «Study: Christian population shifts from Europe». Associated Press. https://www.theguardian.com/world/feedarticle/10003271. Ανακτήθηκε στις 25 February 2012. 
  3. «The Global Religious Landscape: Christianity». Pew Research Center. December 2012. http://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf. Ανακτήθηκε στις 30 July 2012. 
  4. 33.39% of ~7.2 billion world population (under the section 'People') «World». The World Factbook. CIA. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/xx.html. 
  5. «Christianity 2015: Religious Diversity and Personal Contact». gordonconwell.edu. January 2015. http://www.gordonconwell.edu/resources/documents/1IBMR2015.pdf. Ανακτήθηκε στις 29 May 2015. 
  6. ANALYSIS (19 December 2011). «Global Christianity». Pew Research Center. http://www.pewforum.org/Christian/Global-Christianity-exec.aspx. Ανακτήθηκε στις 17 August 2012. 
  7. Woodhead, Linda (2004). Christianity: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press, σελ. n.p.. 
  8. Ron Rhodes, The Complete Guide to Christian Denominations, Harvest House Publishers, 2005, ISBN 0-7369-1289-4
  9. «Divisions of Christianity». North Virginia College. http://www.nvcc.edu/home/lshulman/Rel232/resource/Xiandivision.htm. Ανακτήθηκε στις 31 December 2007. 
  10. «The LDS Restorationist movement, including Mormon denominations». Religious Tolerance. http://www.religioustolerance.org/ldswho.htm. Ανακτήθηκε στις 31 December 2007. 
  11. «Nicene Creed». Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica. 2007. http://www.britannica.com/eb/article-9055702. Ανακτήθηκε στις 31 December 2007. 
  12. Sydney E. Ahlstrom, characterized denominationalism in America as "a virtual ecclesiology" that "first of all repudiates the insistences of the Roman Catholic church, the churches of the 'magisterial' Reformation, and of most sects that they alone are the true Church." (Ahlstrom, Sydney E.. Hall, David D. (2004). A Religious History of the American People (Revised έκδοση). Yale University Press, σελ. 381. ISBN 978-0300100129. https://books.google.com/books?id=5kFF6a1viGcC&pg=PA381#v=onepage&q=%22a%20virtual%20ecclesiology%22&f=false. );
  13. «Religion Flow Chart: Christianity». Faiths and Freedoms: Religious Diversity in New York City. Macaulay Honors College at CUNY. http://macaulay.cuny.edu/eportfolios/drabik10website/tools/religion-flow-chart/. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2015. 
  14. «Branches of Chrisitianity». Waupun Area School District. http://www.waupun.k12.wi.us/Policy/other/dickhut/religions/20%20Branches%20of%20Christ.html. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2015. 
  15. R. Gerberding and J. H. Moran Cruz, Medieval Worlds (New York: Houghton Mifflin Company, 2004) p. 51
  16. 16,0 16,1  «Cornelius». Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913. : "The baptism of Cornelius, a Gentile, is an important event in the history of the Early Church. The newly formed Church, within which thus far only those who were circumcised and observed the Law of Moses had been admitted, was now thrown open to the uncircumcised Gentiles without the obligation of submitting to the Jewish ceremonial laws."
  17. Circumcision: In Apocryphal and Rabbinical Literature Jewish Encyclopedia: "Contact with Grecian life, especially at the games of the arena [which involved nudity], made this distinction obnoxious to the Hellenists, or antinationalists; and the consequence was their attempt to appear like the Greeks by epispasm ("making themselves foreskins"; I Macc. i. 15; Josephus, "Ant." xii. 5, § 1; Assumptio Mosis, viii.; I Cor. vii. 18;, Tosef., Shab. xv. 9; Yeb. 72a, b; Yer. Peah i. 16b; Yeb. viii. 9a). All the more did the law-observing Jews defy the edict of Antiochus Epiphanes prohibiting circumcision (I Macc. i. 48, 60; ii. 46); and the Jewish women showed their loyalty to the Law, even at the risk of their lives, by themselves circumcising their sons."; Hodges, Frederick, M. (2001). «The Ideal Prepuce in Ancient Greece and Rome: Male Genital Aesthetics and Their Relation to Lipodermos, Circumcision, Foreskin Restoration, and the Kynodesme» (PDF). The Bulletin of the History of Medicine 75 (Fall 2001): 375–405. doi:10.1353/bhm.2001.0119. PMID 11568485. http://www.cirp.org/library/history/hodges2/. Ανακτήθηκε στις 24 July 2007. 
  18. E. Peterson, "Christianus" pp. 353–72
  19. "As the existence of the Christians became more widely known, it became increasingly clear that they were (a) antisocial, in that they did not participate in the normal social life of their communities; (b) sacrilegious, in that they refused to worship the gods; and (c) dangerous, in that the gods did not take kindly to communities that harbored those who failed to offer them cult. By the end of the second century, the Christian apologist (literally, 'defender' of the faith) Tertullian complained about the widespread perception that Christians were the source of all disasters brought against the human race by the gods. 'They think the Christians the cause of every public disaster, of every affliction with which the people are visited. If the Tiber rises as high as the city walls, if the Nile does not send its waters up over the fields, if the heavens give no rain, if there is an earthquake, if there is famine or pestilence, straightway the cry is, "Away with the Christians to the lion!"' (Apology 40)" – Bart D. Ehrman, A Brief Introduction to the New Testament (Oxford University Press 2004 (ISBN 978-0-19-536934-2)), pp. 313–314
  20. de Ste. Croix, Geoffrey Ernest Maurice. "Why Were Early Christians Persecuted?". Past & Present, No. 26 (Nov., 1963), pp. 105–152.
  21. Gaddis, Michael (2005). There Is No Crime for Those Who Have Christ: Religious Violence in the Christian Roman Empire. University of California Press. ISBN 0-520-24104-5. 
  22. Michael Whitby, et al. eds. Christian Persecution, Martyrdom and Orthodoxy (2006) online edition
  23. Rodney Stark. The Rise of Christianity. Princeton: Princeton University Press 1996.
  24. Dag Øistein Endsjø. Greek Resurrection Beliefs and the Success of Christianity. New York: Palgrave Macmillan 2009.
  25. Gibbon, Edward, History of the Decline and Fall of the Roman Empire, Chapter Fifteen. in 6 volumes at the Internet Archive.
  26. «Κωνσταντίνος Α'». el.wikipedia.org. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%91%CE%84#cite_note-8. Ανακτήθηκε στις 1/7/2017. 
  27. Αθανάσιος Παπαγεωργίου, «Η Κύπρος κατά τους Βυζαντινούς χρόνους»,Κύπρος : Ιστορία, προβλήματα και αγώνες του λαού της, (επιμέλεια Γιώργος Τενεκίδης, Γιάννος Κρανιδιώτης), εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2000, σελ.33-34
  28. Θεοδοσιανός Κώδιξ 16.1.2. Διαθέσιμο το απόσπασμα στα λατινικά εδώ, στον ιστότοπο ancientrome.ru.
  29. Παναγιώτης Δρακόπουλος, Μεσαίωνας - Ελληνικός και Δυτικός (Φιλοσοφία και προφητεία), εκδ. Παρουσία, Αθήνα 2002. Διαθέσιμο απόσπασμα εδώ, στον ιστότοπο myriobiblos.gr.
  30. Θεοδοσιανός Κώδιξ 16.7.1. Διαθέσιμο το απόσπασμα στα λατινικά εδώ, στον ιστότοπο ancientrome.ru.
  31. Θεοδοσιανός Κώδιξ 16.10.7. Διαθέσιμο το απόσπασμα στα λατινικά εδώ, στον ιστότοπο ancientrome.ru.
  32. «Εάν κάποια αγάλματα βρίσκονται ακόμη μέσα στους Ναούς και τα Ιερά και έχουν δεχθεί ή δέχονται ακόμη την λατρεία των ειδωλολατρών, όπου κι αν συμβαίνει αυτό, θα ξεριζωθούν εκ θεμελίων, αναγνωρίζοντας ότι αυτό έχει διαταχθεί κατ' επανάληψη και πολύ συχνά. Τα ίδια τα κτίρια των Ναών που βρίσκονται μέσα σε πόλεις ή κωμοπόλεις, ή έξω από αυτές, θα παραδοθούν σε δημόσια χρήση και θα καταστραφούν οι ανά τόπους βωμοί». (Θεοδοσιανός Κώδιξ 16.10.19. Διαθέσιμο το απόσπασμα στα λατινικά εδώ, στον ιστότοπο ancientrome.ru.) «Απαγορεύουμε σε εκείνους που έχουν μιαρές ειδωλολατρικές πεποιθήσεις να προσφέρουν τις καταραμένες τους θυσίες και να ασκούν όλες τις άλλες καταδικαστέες πρακτικές τους. Διατάσσουμε δε όλα τα Ιερά και οι Ναοί τους που στέκουν ακόμη, να καταστραφούν με πρωτοβουλία των τοπικών διοικητών και να εξαγνισθούν τα απομεινάρια τους με την ύψωση του σημείου της σεβαστής χριστιανικής θρησκείας. Όλοι ας γνωρίζουν ότι αν παραβάτης του παρόντος νόμου παραπεμφθεί με επαρκείς αποδείξεις ενώπιον δικαστού, θα τιμωρηθεί με την ποινή του θανάτου». (Θεοδοσιανός Κώδιξ 16.10.25. Διαθέσιμο το απόσπασμα στα λατινικά εδώ, στον ιστότοπο ancientrome.ru.)
  33. Σύμφωνα με τις παραπομπές του Κυρ. Σιμόπουλου και άλλων ερευνητών, συγκεκριμένο διάταγμα για κατεδάφιση Ελληνικών ναών (με μικρή σχετικά εφαρμογή στην πράξη και αυτού ακόμη) εξεδόθη από τον Αρκάδιο και μετά, όχι από τον Μέγα Θεοδόσιο.
  34. Θεοδοσιανός Κώδιξ 16.10.10. Διαθέσιμο το απόσπασμα στα λατινικά εδώ, στον ιστότοπο ancientrome.ru.
  35. «Στο επίπεδο του λαού, οι πιο άσπονδοι εχθροί του παγανισμού ήταν οι μοναχοί. [...] Οι μοναχοί είχαν ενεργή συμμετοχή στις διαμάχες σχετικά με τα ορθά χριστιανικά δόγματα. [...] Οι μοναχοί δεν έδειχναν κανένα έλεος στους παγανιστές. Όταν οι όχλοι κατέστρεφαν παγανιστικούς ναούς, οι μοναχοί ήταν συνήθως στον πυρήνα τους». (James Allan Evans, The Emperor Justinian and the Byzantine Empire, Greenwood Press, 2005, σελ. xxvii, xxviii)
  36. Dr Sophie Lunn-Rockliffe (17/2/2017). «Christianity and the Roman Empire». British Broadcasting Corporation (BBC). http://www.bbc.co.uk/history/ancient/romans/christianityromanempire_article_01.shtml. Ανακτήθηκε στις 2/7/2017. 
  37. «Legitimization Under Constantine». http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/why/legitimization.html. Ανακτήθηκε στις 1/7/2017. 
  38. Gonzalez, The Story of Christianity, pp. 238–42.
  39. "Gonzalez-p238"
  40. Rudy, The Universities of Europe, 1100–1914, p. 40
  41. Gonzalez, The Story of Christianity, pp. 305, 312, 314f..
  42. Gonzalez, The Story of Christianity, pp. 292–300.
  43. Riley-Smith. The Oxford History of the Crusades.
  44. The Western Church was called Latin at the time by the Eastern Christians and non Christians due to its conducting of its rituals and affairs in the Latin language
  45. «The Great Schism: The Estrangement of Eastern and Western Christendom». Orthodox Information Centre. http://www.orthodoxinfo.com/general/greatschism.aspx. Ανακτήθηκε στις 26 May 2007. 
  46. Duffy, Saints and Sinners (1997), p. 91
  47. Gonzalez, The Story of Christianity, pp. 300, 304–05.
  48. Gonzalez, The Story of Christianity, pp. 310, 383, 385, 391.
  49. Simon. Great Ages of Man: The Reformation. p. 7.
  50. 50,0 50,1 Simon. Great Ages of Man: The Reformation. pp. 39, 55–61.
  51. Bokenkotter, A Concise History of the Catholic Church, pp. 242–44.
  52. A general overview about the English discussion is given in Coffey, Persecution and Toleration in Protestant England 1558–1689.
  53. Novak, Michael (1988). Catholic social thought and liberal institutions: Freedom with justice. Transaction, σελ. 63. ISBN 978-0-88738-763-0. https://books.google.com/books?id=7pb1GDmxA1UC&pg=PA63. 
  54. Mortimer Chambers, The Western Experience (vol. 2) chapter 21.
  55. Inside Central Asia: A Political and Cultural History, by Dilip Hiro. Penguin, 2009.
  56. Geoffrey Blainey; A Short History of Christianity; Viking; 2011; p.494"
  57. «Religion may become extinct in nine nations, study says». BBC News. 22 March 2011. http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-12811197. 
  58. «図録▽世界各国の宗教». .ttcn.ne.jp. http://www2.ttcn.ne.jp/~honkawa/9460.html. Ανακτήθηκε στις 17 August 2012. 
  59. 59,0 59,1 Άρθρο 3, Σύνταγμα της Ελλάδας
  60. Άρθρο 13, Σύνταγμα της Ελλάδας
  61. Χιώτης, Βασίλης (11/04/2015). «Δημοσκόπηση Κάπα Research: Χριστιανοί ορθόδοξοι αλλά... μια φορά τον χρόνο». Το Βήμα. https://web.archive.org/web/20150416174720/http://www.tovima.gr/society/article/?aid=694021. Ανακτήθηκε στις 10/8/2017. 
  62. καπα Research (14-04-2015). «Έρευνα για το Πάσχα και τη Θρησκεία». http://kaparesearch.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=88:easter-faith-religion&Itemid=137&lang=el. Ανακτήθηκε στις 10/8/2017. 
  63. 63,0 63,1 "Constantine and other emperors banned and burned Porphyry's work" (Digeser 1998:130).
  64. Jews and Christians: The Parting of the Ways, A.D. 70 to 135 by James D. G. Dunn 1999 ISBN 0-8028-4498-7 pages 112–113
  65. «The True Doctrine of Celsus». http://www.earlychristianwritings.com/text/celsus3.html. Ανακτήθηκε στις 12/7/2015. 
  66. The Encyclopedia of Christian Literature, Volume 1 by George Thomas Kurian and James Smith 2010 (ISBN 0-8108-6987-X) page 527
  67. Apologetic Discourse and the Scribal Tradition by Wayne Campbell Kannaday 2005 (ISBN 90-04-13085-3) pages 32–33
  68. Letter of Constantine proscribing the works of Porphyry and Arius, To the Bishops and People, in Socrates Scholasticus, Historia Ecclesiastica, i.9.30-31; Gelasius, Historia Ecclesiastica, II.36; translated in Stevenson, J., (Editor; Revised with additional documents by W. H. C. Frend), A New Eusebius, Documents illustrating the history of the Church to AD 337 (SPCK, 1987).
  69. Martin, Michael The Case Against Christianity, pp. 3–4
  70. Martin, Michael The Case Against Christianity, p. 4
  71. The Cambridge Companion to Nietzsche by Bernd Magnus, Kathleen Marie Higgins 1996 ISBN 0-521-36767-0 pages 90–93
  72. Russell on Religion: Selections from the Writings of Bertrand Russell by Bertrand Russell, Stefan Andersson and Louis Greenspan 1999 ISBN 0-415-18091-0 pages 77–87
  73. Christianity: An Introduction by Alister E. McGrath 2006 ISBN 1-4051-0899-1 pp. 125–126.
  74. " The Christ Myth Theory and its Problems ", published 2011 by American Atheist press, Cranford, New Jersey, ISBN 1-57884-017-1
  75. Παλαιά Διαθήκη, Γένεσις, Βιβλίο 9, στίχοι 25,26,27 Γεν. 9,25                   και είπε· “κατηραμένος θα είναι ο Χαμ και οι απόγονοί του. Υπηρέτης και δούλος θα είναι στους αδελφούς του”. Γεν. 9,26                  Είπε δε ακόμη ο Νώε· “ευλογημένος ο Θεός του Σημ και ο Χαναάν θα είναι δούλος αυτού κατά την δικαίαν απόφασιν του Θεού. Γεν. 9,27                   Ας αυξήση και ας πλατύνη ο Θεός την γενεάν και τας χώρας του Ιάφεθ και ας βάλη αυτόν να κατοική εις τας περιοχάς του Σημ, ο δε Χαναάν ας γίνη υπηρέτης του”.
  76. Robinson, B. A. (2006). «Christianity and slavery». http://www.religioustolerance.org/chr_slav.htm. Ανακτήθηκε στις 2007-01-03. 
  77. Jack D. Forbes (1993), Africans and Native Americans: The Language of Race and the Evolution of Red-Black Peoples, University of Illinois Press, σελ. 27, ISBN 978-0252063213, https://books.google.com/books?id=6aLAeB5QiHAC&pg=PA27#v=snippet&q=%22enemies%20of%20christ%22&f=false 
  78. Martin, William. 1996. With God on Our Side: The Rise of the Religious Right in America. New York: Broadway Books.
  79. Diamond, Sara, 1998. Not by Politics Alone: The Enduring Influence of the Christian Right, New York: Guilford Press, p.213.
  80. Ortiz, Chris 2007. "Gary North on D. James Kennedy", Chalcedon Blog, 6 September 2007.
  81. Frankenberry, Nancy (1 January 2011). Zalta, Edward N., επιμ. The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Metaphysics Research Lab, Stanford University. https://plato.stanford.edu/archives/win2011/entries/feminist-religion/. 
  82. «THE STATUS OF WOMEN IN THE OLD TESTAMENT». http://www.religioustolerance.org/ofe_bibl.htm. 
  83. Καινή Διαθήκη, Α' Επιστολή προς Κορινθίους από Απ. Παύλο Α Κορ. 14,34            Κατά την τάξιν δε που επικρατεί εις όλας τας Εκκλησίας των Χριστιανών, αι γυναίκες σας εις τας συγκεντρώσεις των πιστών ας σιωπούν. Διότι δεν είναι επιτετραμμένον εις αυτάς να ομιλούν και να διδάσκουν, αλλά να υποτάσσωνται, όπως και ο νόμος του Θεού λέγει. Α Κορ. 14,35            Εάν δε και θέλουν να μάθουν κάτι που δεν γνωρίζουν η κάτι που ελέχθη εις την σύναξιν και δεν το εννόησαν, ας ερωτούν δι' αυτό τους άνδρας των στο σπίτι. Διότι είναι απρεπές και άκοσμον δια τας γυναίκας να ομιλούν και να διδάσκουν εις την σύναξιν των πιστών κατά την ώραν της λατρείας.
  84. Schalom Ben-Chorin.Brother Jesus: the Nazarene through Jewish eyes. U of Georgia Press, 2001. (ISBN 978-0-8203-2256-8), p.66
  85. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΥΛΟΥ Εφ. 5,22                   Αι γυναίκες να υποτάσσωνται στους άνδρας των, σαν να υποτάσσωνται στον Κυριον, ο οποίος και παραγγέλλει την υποταγήν αυτήν των γυναικών. Εφ. 5,23                    Διότι ο άνδρας είναι κεφαλή και αρχηγός της γυναικός, όπως και ο Χριστός είναι κεφαλή και αρχηγός της Εκκλησίας, ο οποίος όμως Χριστός είναι συγχρόνως και σωτήρ του σώματος της Εκκλησίας όλων δηλαδή ανεξαιρέτως των πιστών. Εφ. 5,24                   Αλλ' όπως η Εκκλησία υποτάσσεται στον αρχηγόν, στον Χριστόν, έτσι και αι γυναίκες πρέπει να υποτάσσωνται στους άνδρας των εις κάθε τι, που δεν αντιστρατεύεται στο θείον θέλημα.
  86. Joshua Kelly (2016). Oh, Your God! The Evil Idea That Is Religion. Pitchstone Publishing, σελ. 84. ISBN 978-1-63431-064-2. 
  87. Ephesians 5:22-5:24
  88. Exodus 21:7-21:11
  89. Λάμπος, Κώστας (1/2/2016). «θρησκευτικός Μισογυνισμός». http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/thriskeytikos-misogynismos-kai-patriarxiki-eksoysia. 
  90. Boustan, Ra'anan S. (2010). Violence, Scripture, and Textual Practice in Early Judaism and Christianity. BRILL, σελ. 3. 
  91. Jenkins, Philip (March 8, 2009). «Dark Passages». Boston Globe. http://www.boston.com/bostonglobe/ideas/articles/2009/03/08/dark_passages/. Ανακτήθηκε στις 2010-11-26. «the Bible overflows with "texts of terror," to borrow a phrase coined by the American theologian Phyllis Trible. The Bible contains far more verses praising or urging bloodshed than does the Koran, and biblical violence is often far more extreme, and marked by more indiscriminate savagery. … If the founding text shapes the whole religion, then Judaism and Christianity deserve the utmost condemnation as religions of savagery.» 
  92. Osborne, Samuel (9/2/2016). «'Violence more common' in Bible than Quran, text analysis reveals». Indepented. http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/violence-more-common-in-bible-than-quran-text-analysis-reveals-a6863381.html. 
  93. Παλαιά Διαθήκη, Παροιμίαι, 13:24 Αυτός που λυπάται τη ράβδο του, μισεί τον γιο του· αλλ' αυτός που τον αγαπάει, τον διαπαιδαγωγεί στην κατάλληλη ώρα. 
  94. J. Denny Weaver (2001). «Violence in Christian Theology». Cross Currents. http://www.crosscurrents.org/weaver0701.htm#TEXT1. Ανακτήθηκε στις 2010-10-27. 
  95. see e.g.: John Coffey, Persecution and Toleration on Protestant England 1558–1689, 2000, p.22
  96. Girard, Rene. The Scapegoat, σελ. 204. 
  97. 97,0 97,1 Mark Juergensmeyer (2004). Terror in the Mind of God: The Global Rise of Religious Violence. University of California Press. ISBN 0-520-24011-1. 
  98. «Humanism in Ancient Rome». http://atheism.about.com/od/abouthumanism/a/ancientrome.htm. 
  99. «Logical Arguments». The Secular Web. https://infidels.org/library/modern/nontheism/atheism/logical.html. Ανακτήθηκε στις 19/5/2017. 
  100. «Why are people atheists? Logical.». http://rationalwiki.org/wiki/Atheism#Logical. Ανακτήθηκε στις 17/5/2017. 
  101. 101,0 101,1 «Evidential Arguments». https://infidels.org/library/modern/nontheism/atheism/evidential.html. Ανακτήθηκε στις 19/5/2017. 
  102. 102,0 102,1 «Why are people atheists? Evidential». http://rationalwiki.org/wiki/Atheism#Evidential. 
  103. «Arguments for the Existence of a God». https://infidels.org/library/modern/theism/arguments.html. 

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ματσούκα Νικολάου, «Δογματική και Συμβολική Θεολογία», εκδ. «ΠΟΥΡΝΑΡΑ»
Τόμος Α, (Θεσ/νίκη 2000)
Τόμος Β, (Θεσ/νίκη 1992)
Τόμος Γ, (Θεσ/νίκη 2001)
  • Ξεξάκη Νικολάου, «Προλεγόμενα Εις Την Ορθόδοξον Δογματικήν», (Αθήνα 2000)
  • Ματσούκα Νικολάου, «Το Πρόβλημα Του Κακού», εκδ. «ΠΟΥΡΝΑΡΑ» (Θεσ/νίκη 1992)
  • Κωνσταντίνου Μιλτιάδης «Παλαιά Διαθήκη: Μυθολογία των Εβραιών ή Βίβλος της Εκκλησιάς;», εκδ. «Αποστολική Διακονία»
  • Βασιλειάδη Πέτρου, «Μελέτες Βιβλικής Κριτικής», εκδ. «ΠΟΥΡΝΑΡΑ» (Θεσ/νίκη 1998)
1. «Πισω από το κατά Μάρκον Ευαγγέλιο»
2. «Προλεγόμενα στις Σχέσεις ανάμεσα στο κατά Μάρκον και Q»
3. «Αρχική Διάταξη της Q»
4. «Πράξεις και Q»
  • Σ. Αγουρίδη, «Δοκίμια στις ρίζες του Χριστιανισμού», εκδ. «ΕΝΝΟΙΑ», (Αθήνα 2005)
  • Επισκόπου Ευθυμίου Στύλιου, «Μικρό Χριστιανικό Λεξικό», εκδ. «Αποστολική Διακονία»
  • Ι. Καραββιδόπουλου, «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη», εκδ. «ΠΟΥΡΝΑΡΑ» (Θεσ/νίκη 1998)
  • Σ. Αγουρίδη, «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη», εκδ. «ΓΡΗΓΟΡΗ» (Αθήνα 1991)
  • Γ. Πατρώνου, «Η Ιστορική Πορεία του Ιησού», εκδ. «Δόμος» (Αθήνα 1998)
  • Π.Ν. Τρεμπέλα, εκδ. «Ο Σωτήρ», έκδοσις 3η (Αθήνα 1983)
«ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ»
«ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ»
«ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ»
«ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ»
«ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΑΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ»
  • Χέλμουθ ντε Γλάζεναπ, «Παγκόσμιος ιστορία των θρησκειών», εκδ. «ΒΙΒΛΙΟΑΘΗΝΑΪΚΗ»
  • Ward Mc Afee, «Tα Πέντε Μεγάλα Ζωντανά θρησκεύματα», εκδ. «ΑΡΤΟΣ ΖΩΗΣ», (Αθήνα 2001)
  • «Θρησκειολογικό λεξικό», εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2000.
  • Σ. Αγουρίδη, «Ιστορία των Χρόνων της Καινής Διαθήκης», Δ΄έκδοση, εκδ. «ΠΟΥΡΝΑΡΑ» (Θεσ/νίκη 1985)
  • Ι. Καραββιδόπουλου, «Απόκρυφα Χριστιανικά Κείμενα» Τόμος Α΄, εκδ. «ΠΟΥΡΝΑΡΑ» (Θεσ/νίκη 1999)
  • ηλ. Εγκυκλοπαίδεια «Britannica» 2004 Deluxe

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Wikiquote logo
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα: