Φιλιατρά

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Φιλιατρά
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
(Έδρα: Πάτρα)
Περιφέρεια Πελοποννήσου
(Έδρα: Τρίπολη)
Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας
(Έδρα: Καλαμάτα)
Δήμος Τριφυλίας
(Έδρα: Κυπαρισσία)
Δημοτική ενότητα Φιλιατρών
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Νομός Μεσσηνίας
Υψόμετρο 80[1]-300[2] μ.
Πληθυσμός 5.969 (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ. 24400 [3]
Τηλ. κωδ. 27610[4]
Δήμος Τριφυλίας

Τα Φιλιατρά[2] είναι κωμόπολη, η οποία υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τριφυλίας και βρίσκονται στα δυτικά του Νομού Μεσσηνίας, ενώ ως το 2010, αποτελούσαν έδρα του ομώνυμου Δήμου.

Σημερινό επίνειο των Φιλιατρών είναι το Λιμενάρι, το οποίο απέχει από αυτά μόλις 1 χιλιόμετρο, ενώ κατά το παρελθόν σημαντικό εμπορικό ρόλο, είχαν για τα Φιλιατρά τα μικρά λιμάνια της Αγίας Κυριακής και του Αγρίλη.

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Φιλιατρά έχουν υψόμετρο 80[1][5] μέτρα και απέχουν περίπου 1 χιλιόμετρο από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Βρίσκονται σε απόσταση περίπου 80 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα του νομού, την Καλαμάτα και 41 περίπου χιλιόμετρα από την Πύλο, η οποία είναι σε κατεύθυνση νοτιοανατολική από αυτά. Τα Φιλιατρά απέχουν περίπου 15 χιλιόμετρα από τους Γαργαλιάνους, οι οποίοι βρίσκονται νοτιότερα των Φιλιατρών και επίσης περίπου 15 χιλιόμετρα από την Κυπαρισσία, η οποία αποτελεί και την έδρα του Δήμου Τριφυλίας και βρίσκεται βορειότερα των Φιλιατρών.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ευρύτερη περιοχή των Φιλιατρών κατοικείται τουλάχιστον από το 3.000 π.Χ., καθώς έχουν παρατηρηθεί ίχνη ζωής από τη Λίθινη Εποχή. Σχετική επιβεβαίωση δίνουν οι λίθινοι πέλεκεις και διάφορα άλλα εργαλεία που έχουν βρεθεί σε ανασκαφές κατά μήκος του ποταμού Κρουνοί και σε σπήλαια της περιοχής.[6] Κατά την αρχαιότητα η περιοχή υπαγόταν στο βασίλειο της Πύλου υπό τον Νέστορα,[2] καθώς η κωμόπολη των Φιλιατρών θεωρείται ως η συνέχεια της αρχαίας πόλης με την ονομασία Εράνα, η οποία βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή των σημερινών Φιλιατρών, αλλά δεν έχει επακριβώς ταυτιστεί η τοποθεσία της, που τοποθετείται κυρίως προς την περιοχή της Αγίας Κυριακής.[2]

Σύμφωνα με μια εκδοχή το όνομα των Φιλιατρών προέρχεται από τον Φράγκο βαρόνο Ντε Φιλιάτρ, ενώ σύμφωνα με μια άλλη επικρατέστερη εκδοχή από τα πολλά πηγάδια τα οποία υπήρχαν στην περιοχή πριν από αρκετά χρόνια (από την εξέλιξη της λέξης «φρέαρ» > φρήαρ - φρηρ - φλητρόν - φλεατρόν - φιλιατρόν και στον πληθυντικό Φιλιατρά, καθώς φιλιατρό σημαίνει το χείλος του πηγαδιού).[2][7][8]

Ενετοκρατία – Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, το τότε χωριό των Φιλιατρών αναφερόταν ως Figliatra. Με την λήξη της Ενετοκρατίας και την έναρξη της Τουρκοκρατίας, ο οικισμός αρχίζει ουσιαστικά, από τον 16ο αιώνα, να αποκτά τα χαρακτηριστικά εκείνα, τα οποία σταδιακά τον οδήγησαν στη σύγχρονη κωμόπολη. Αποτελούσαν μεγάλο εμπορικό και γεωργικό κέντρο της Τριφυλίας.[7]

Ελληνική επανάσταση του 1821[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χωριό συμμετείχε στην ελληνική επανάσταση του 1821, κατά τη διάρκεια της οποίας και υπέστη διάφορες καταστροφές. Μεταξύ των ετών 1822-1823 λειτούργησε το πρώτο σχολείο των Φιλιατρών. [7] Το 1833, με την απελευθέρωση, δημιουργήθηκε ο Δήμος Εράνης. Ως πρώτος δήμαρχος αναφέρεται ο Ζαχαρίας Νικ. Πασχαλίγκος.[7] Μετά την απελευθέρωση και κυρίως από τα μέσα το 19ου αιώνα, αποτέλεσε σπουδαίο κέντρο παραγωγής και εμπορίου της σταφίδας μέχρι και τις αρχές του εικοστού αιώνα.[2]

Τα Φιλιατρά στην «κοινωνία της σταφίδας»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου αιώνα η κωμόπολη άκμασε οικονομικά με την άνθιση του εμπορίου και την καλλιέργεια της σταφίδας καθώς και τις μεγάλες εξαγωγές της στην Ιταλία και γενικότερα στην Ευρώπη. Τα Φιλιατρά, όπως και άλλες κωμοπόλεις και χωριά της δυτικής Πελοποννήσου, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην παραγωγή της σταφίδας, κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα ως και τις αρχές του 20ου αιώνα, καθώς η σταφιδοκαλλιέργεια εξελίσσεται σταδιακά σε μονοκαλλιέργεια. Σύμφωνα με την ιστορικό Καίτη Αρώνη-Τσίχλη: "Μετά το άνοιγμα της γαλλικής αγοράς (1878 και εξής) όλη η εθνική οικονομία εξαρτάται από την εξαγωγή του «χρυσοφόρου» προϊόντος (που αντιπροσωπεύει πάνω από το μισό των συνολικών εξαγωγών της χώρας). Γύρω από την καλλιέργεια και το εμπόριο της σταφίδας ζει και αναπτύσσεται ένας ολόκληρος κόσμος, η «κοινωνία της σταφίδας». Στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Πάτρα ­ κατ' εξοχήν πόλη-λιμάνι που οργανώνει την παραγωγή του προϊόντος και ελέγχει τις εξαγωγές ­ ή ο Πύργος, αλλά και στα χωριά και στις κωμοπόλεις, όπως το Ξυλόκαστρο, τα Λεχαινά, οι Γαργαλιάνοι ή τα Φιλιατρά, όλη η ζωή και οι δραστηριότητες των κατοίκων καθορίζονται από τη σταφίδα. Μια ολόκληρη αλυσίδα επαγγελμάτων, από τους σταφιδοπαραγωγούς και τους σταφιδεμπόρους, τους τραπεζίτες, τους μεσίτες, τους παραγγελιοδόχους, τους ασφαλιστές και τους δικηγόρους ως τους φορτωτές, τους μαουνιέρηδες και τους εργάτες κατασκευής κιβωτίων, ζει, ευημερεί και πλουτίζει χάρη στη σταφίδα".[9][10] Τα λιμάνια των Φιλιατρών, η Αγία Κυριακή και ο Άγριλος, θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην εξαγωγή της σταφίδας, αλλά και άλλων προϊόντων της περιοχής,[7] όπως το λάδι, το κρασί και το αλάτι, προς τα μεγάλα εμπορικά κέντρα. Μετά το 1925 ενεργότερο ρόλο είχε επίσης ο Αυτόνομος Σταφιδικός Οργανισμός (ΑΣΟ).

Νεότερη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο μεγάλος και καταστροφικός σεισμός που έγινε στις 15 Αυγούστου 1886,[7] ισοπέδωσε σχεδόν την κωμόπολη με αποτελέσματα καταστροφικά, τόσο στην οικονομία της, όσο και στην γενικότερη ζωή των κατοίκων της, αλλά συνέβαλε ταυτόχρονα και στην εκ νέου ανοικοδόμησή της. Τα Φιλιατρά περιλαμβάνονται στις κωμοπόλεις-πόλεις οι οποίες υπέστησαν καταστροφές και είχαν θύματα κατά τη διάρκεια της Κατοχής, αλλά και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.

Διοικητική ιστορία των Φιλιατρών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία, του αρχικά χωριού, ήταν Φιλιατρά και συναντάται με την ίδια ονομασία σε αρκετές βιβλιογραφικές πηγές-αναφορές: Ο οικισμός αναφέρεται, σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Τα Φιλιατρά (Figliatra), ανήκαν, το 1689, στην επαρχία της Αρκαδίας (ή Αρκαδιάς, δηλαδή την περιοχή της σημερινής Κυπαρισσίας), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης).[11]

Ο οικισμός των Φιλιατρών προσαρτήθηκε και έγινε έδρα για τον παλαιό Δήμο Εράνης από το 1835,[12][13] και αναφέρεται επίσης, το 1853 στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή ως έδρα του Δήμου Εράνης της Επαρχίας Τριφυλίας με πληθυσμό 2.245 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851.[14] Το 1899 η κωμόπολη μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας,[15] για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας,[16] ως οικισμός της Επαρχίας Τριφυλίας. Το 1912 αποσπάται από τον Δήμο Εράνης και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Φιλιατρών.[17][18] Παρέμεινε έδρα της ομώνυμης κοινότητας, από το 1912 ως το 1929, παλαιός Δήμος Φιλιατρών. Στην Κοινότητα Φιλιατρών από το 1912 προσαρτώνται οι οικισμοί Αγίας Κυριακής και Κατσίμπαλης (σήμερα το Εξοχικόν) ο οποίος παρέμεινε ως το 1919 που ορίσθηκε έδρα της Κοινότητας Κατσίμπαλη.[19] Το 1920 αναγνωρίζονται και προσαρτώνται στην Κοινότητα Φιλιατρών οι οικισμοί Μωραίνη και Κουντρί,[20] ενώ το 1929 η Κοινότητα Φιλιατρών αναγνωρίζεται ως ο παλαιός Δήμος Φιλιατρών.[21] Το 1940[22] στον παλαιό Δήμο Φιλιατρών προσαρτώνται οι οικισμοί Λιμενάριον και Άγριλος, ενώ μετονομάζεται και ο οικισμός Μωραίνη σε Μόραινα (ο οικισμός αυτός καταργήθηκε τελικά το 1971)[23] και από το 1981 προσαρτώνται επίσης οι οικισμοί Μερολίθι, Λεμπεστενά, Στόμιον και Βρύσες.[24] Το 1997, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», υπήχθησαν στον κατηργημένο Δήμο Φιλιατρών[25] και οι οικισμοί Εξοχικόν, Μάλη, Πλάτη, Χαλαζόνι και Χριστιανούπολις, οι οποίοι ως τότε ήταν έδρες των αντίστοιχων κοινοτήτων, ενώ από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» τα Φιλιατρά και οι υπόλοιποι οικισμοί του καταργημένου ομώνυμου δήμου τους, ανήκουν πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας.[26][2] Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας.

Κάτοικοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Φιλιατρά, με βάση την απογραφή του 2011, έχουν 5.969 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται με το εμπόριο και την παροχή υπηρεσιών, τον τουρισμό, καθώς και σε διάφορες αγροτικές εργασίες. Η βασική αγροτική παραγωγή αφορά την ελιά, τα αμπέλια και τα θερμοκήπια. Το καλοκαίρι ο πληθυσμός των Φιλιατρών αυξάνεται, παράλληλα με την αύξηση της τουριστικής κίνησης, αλλά και των ομογενών από διάφορες χώρες του εξωτερικού.[2]

Εξέλιξη Πληθυσμού των Φιλιατρών Μεσσηνίας
Απογραφή Πληθυσμός Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού
1689 572[11]
1844 2.301[27]
1851 2.245[14]
1861 3.713[28]
1879 5.632[29][11]
1889 8.973[30]
1896 9.970[31]
1907 7.097[32]
1920 6.481[33]
1928 9.293[34]
1940 10.241[35]
1951 8.823[36]
1961 6.753[37]
1971 5.919[38]
1981 4.931[39]
1991 6.062[40]
2001 6.719[41]
2011 5.969[42]

Δημοτική Ενότητα Φιλιατρών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σήμερα η Δημοτική Ενότητα Φιλιατρών του Δήμου Τριφυλίας, έχει με βάση την απογραφή του 2011, 7.514 μόνιμους κατοίκους και περιλαμβάνει 1 δημοτική κοινότητα και 5 τοπικές κοινότητες, με 17 συνολικά οικισμούς:

  1. Δημοτική Κοινότητα Φιλιατρών, με 6.791 μόνιμους κατοίκους, η οποία περιλαμβάνει τους εξής 12 οικισμούς: Η Αγία Κυριακή, η Αγία Πεθαμένη, ο Άγριλος (γνωστός και ως Αγρίλης), οι Βρύσες, η Γιόλακα, το Κουντρίον, ο Λαγκουβάρδος, τα Λεμπεστενά, το Λιμενάριον, το Μερολίθι, το Στόμιον, τα Φιλιατρά.
  2. Τοπική Κοινότητα Εξοχικού, με 179 μόνιμους κατοίκους, η οποία περιλαμβάνει τον εξής 1 οικισμό: Το Εξοχικόν (παλαιότερη ονομασία: Κατσίμπαλη).
  3. Τοπική Κοινότητα Μάλης, με 17 μόνιμους κατοίκους, η οποία περιλαμβάνει τον εξής 1 οικισμό: Η Μάλη.
  4. Τοπική Κοινότητα Πλάτης, με 71 μόνιμους κατοίκους, η οποία περιλαμβάνει τον εξής 1 οικισμό: Η Πλάτη (παλαιότερη ονομασία: Καναλουπού).
  5. Τοπική Κοινότητα Χαλαζονίου, με 154 μόνιμους κατοίκους, η οποία περιλαμβάνει τον εξής 1 οικισμό: Το Χαλαζόνιον.
  6. Τοπική Κοινότητα Χριστιανουπόλεως, με 302 μόνιμους κατοίκους, η οποία περιλαμβάνει τον εξής 1 οικισμό: Η Χριστιανούπολη.

Κτίρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην κωμόπολη λειτουργεί αθλητικό κέντρο, με στάδιο και κλειστό γυμναστήριο, τραπεζικά υποκαταστήματα, ταχυδρομείο, διάφορα ιατρεία, Κέντρο Υγείας, δημοτικά σχολεία, καθώς και Γυμνάσιο και Λύκειο. Η πόλη είναι επίσης έδρα αρκετών πολιτιστικών, αναπτυξιακών και αθλητικών σωματείων.

Αγορά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα Φιλιατρά εκτός από τις κατοικίες, υπάρχει κεντρική αγορά, καθώς και διάφορα εμπορικά καταστήματα, φαρμακεία, φούρνοι, παραδοσιακά καφενεία γύρω από την κεντρική πλατεία των Φιλιατρών και άλλους κεντρικούς δρόμους. Επίσης, καφέ, εστιατόρια, μπαρ, ταβέρνες, σουπερ-μάρκετ, βενζινάδικα, βουλκανιζατέρ κ.λπ. καταστήματα διαφόρων μηχανολογικών εφοδίων και αγροτικών εργαλείων, που βρίσκονται σε διάφορα κεντρικά σημεία και τις οδικές αρτηρίες της κωμόπολης.

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εκκλησίες των Φιλιατρών είναι ο Ιερός Ναός Εισοδίων της Θεοτόκου (Ιερός Ναός του Αγίου Χαραλάμπους), ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου, ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου και ο Ιερός Ναός Τιμίου Προδρόμου (Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννου), οι οποίοι υπάγονται στην Ιερά Μητρόπολη Τριφυλίας και Ολυμπίας. Ο πολιούχος Άγιος των Φιλιατρών είναι ο Άγιος Χαράλαμπος,[2] ο οποίος τιμάται, την 10η Φεβρουαρίου, με Θεία Λειτουργία και μεγάλο πανηγύρι. [2] Στην ευρύτερη περιοχή των Φιλιατρών σώζονται επίσης αρκετά μεσαιωνικά και βυζαντινά μνημεία, όπως η Μονή του Αγίου Χριστοφόρου, το ιστορικό εκκλησάκι της Παναγίας της Βλαχέρνας,[43] ο Άγιος Διονύσιος Μόραινας, ο Ιερός Ναός της Αναλήψεως, που θεωρείται ως ο αρχαιότερος σταυρεπίστεγος ναός (12ος αιώνας) και η Ιερά Μονή Ευαγγελίστριας.[2]

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πνευματικά κέντρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα πολιτιστικά δρώμενα των Φιλιατρών σημαντική είναι και η συμβολή των δυο Πνευματικών Κέντρων[44] της κωμόπολης:

  • Το Βορρέειο Πνευματικό Κέντρο, έδρα του Συλλόγου Φιλοπρόοδων Φιλιατρών και της Φιλαρμονικής των Φιλιατρών,[45] Το Κέντρο χτίστηκε, το 1977, με δωρεά της συζύγου του παλαιού δημάρχου Φιλιατρών και βουλευτή Γεωργίου Βορρέ. Το Κέντρο εγκαινιάστηκε το 1981 και διαθέτει αίθουσα εκδηλώσεων με σκηνή.[44]
  • Το Φουρναράκειο Πνευματικό Κέντρο, το οποίο ανήκει στο Σύλλογο «ΠΥΡΣΟΣ» Φιλιατρών, ο οποίος ιδρύθηκε το 1958. Το κτίριο του Κέντρου έγινε με δωρεά του καταγόμενου από τα Φιλιατρά, Ελληνοαμερικανού γιατρού Χαράλαμπου Φουρναράκη.[44]

Τριφυλιακό Ερασιτεχνικό Θέατρο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Σύλλογος «Τριφυλιακό Ερασιτεχνικό Θέατρο» ιδρύθηκε το 1995 και καλύπτει θεατρικά όλη την περιοχή της Τριφυλίας και έχει σημαντική παρουσία με τα θεατρικά του έργα και δρώμενα, σε κωμοπόλεις και χωριά τόσο του νομού Μεσσηνίας, όσο και σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας Οι βασικές οργανωτικές του δομές στεγάζονται στο Φουρναράκειο Πνευματικό Κέντρο των Φιλιατρών.[44]

Τοπικά έθιμα - πανηγύρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα τοπικά έθιμα και τα πανηγύρια των Φιλιατρών διακρίνονται για την ιδιαιτερότητά τους:

  • Καρναβάλι των Φούληδων, το οποίο πραγματοποιείται από το 2003 και θεωρείται σημαντικό ψυχαγωγικό γεγονός για την ευρύτερη περιοχή της Τριφυλίας την περίοδο της Αποκριάς.[44]
  • Το Μάιο του 2007 ξεκίνησε η Γιορτή Καρπουζιού Τριφυλίας η οποία το 2008 μετονομάστηκε σε Γιορτή Καρπουζιού Μεσσηνίας με έδρα τον Αγρίλη. Η έναρξη της γιορτής Καρπουζιού ξεκινά στα μέσα του Μαΐου με ημερίδα στο Βορρέειο Πνευματικό Κέντρο στα Φιλιατρά και ολοκληρώνεται στα μέσα του Ιουνίου στον Αγρίλη Φιλιατρών.
  • Καλοκαιρινές εκδηλώσεις και πανηγύρια, με ποικίλα προγράμματα, διοργανώνονται κάθε χρόνο στην κεντρική πλατεία των Φιλιατρών.

Δημοτικός Θερινός Κινηματογράφος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δήμος Τριφυλίας και η Κοινωφελής Επιχείρηση του Δήμου (Κ.Ε.Π.Π.Α.ΠΕ.ΔΗ.Τ) είναι οι βασικοί φορείς υποστήριξης του μοναδικού κινηματογράφου, τόσο των Φιλιατρών, όσο και της ευρύτερης περιοχής, ο οποίος είναι γνωστός και ως ο Δημοτικός Θερινός Κινηματογράφος Φιλιατρών. Ο κινηματογράφος λειτουργεί, από τη δεκαετία του 1990, σε συνεργασία και με τον Μορφωτικό Σύλλογο Φιλιατρών «Ο Πυρσός», στο αίθριο του Δημοτικού Καταστήματος Φιλιατρών.[44] Εκτός της προβολής ταινιών, διεξάγονται και αφιερώματα σε δημιουργούς και σκηνοθέτες, με τη συμμετοχή και της Κινηματογραφικής Λέσχης Φιλιατρών.

Αναφορά των Φιλιατρών σε ταινία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κοινωνική σάτιρα Λάβετε θέσεις (1974) του Θόδωρου Μαραγκού εκτυλίσσεται εξολοκλήρου στα Φιλιατρά και παρουσιάζει τη σταδιακή ερήμωση της πόλης.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ομοίωμα του πύργου του Άιφελ

Τα Φιλιατρά διαθέτουν πολλά αξιοθέατα, με χαρακτηριστικότερο το μικρό ομοίωμα του πύργου του Άιφελ, (26 μέτρα ύψος), που κοσμεί την βορειοδυτική είσοδο της πόλης. Πρόκειται για ένα ομοίωμα μικρών διαστάσεων, το οποίο τοποθετήθηκε το 1960, με δαπάνη του ιατρού Χαράλαμπου Φουρναράκη.[46] Κοντά στο Γυμνάσιο των Φιλιατρών υπάρχει επίσης μεταλλικό ομοίωμα της υδρόγειου σφαίρας.

Στο κέντρο των Φιλιατρών δεσπόζει η μεγάλη Πλατεία Καποδιστρίου με το βενετσιάνικο σιντριβάνι και το ρολόι του Δημαρχείου, έργα του 19ου αιώνα, τα οποία μαζί με τα νεοκλασικά κτίρια της κωμόπολης μαρτυρούν την σημαντική οικονομική ανάπτυξη των Φιλιατρών κατά τον 19ο αιώνα και την εποχή της «κοινωνίας της σταφίδας». Το σιντριβάνι και το ρολόι της πόλης κατασκευάστηκαν με έξοδα των ίδιων των Φιλιατρινών, καθώς το 1871, ο γιατρός της κωμόπολης Άγγελος Μάϊνος, με καταγωγή από την Ιταλία, ανέλαβε και ολοκλήρωσε τις παραγγελίες, για το σιντριβάνι στη Φλωρεντία και για το ρολόι σε εργοστάσιο του Μιλάνου.[2] Ξεχωρίζουν επίσης το κτίριο του δημαρχείου, ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Ιωάννη, το νεοκλασικό κτίριο του Λυκείου, η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Μπουριάνων και ο παλαιός σταυρεπίστεγος βυζαντινός ναός της Ανάληψης του Σωτήρα, σε περιοχή κοντά στα Φιλιατρά.

Παραλίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε κοντινές αποστάσεις από την κωμόπολη των Φιλιατρών βρίσκονται γνωστές παραλίες, όπως, η Παραλία της Αγίας Κυριακής, η Παραλία του Λαγκουβάρδου, η Παραλία του Αγρίλη και η Παραλία του Στομίου.[47]

Αθλητικός και Ποδοσφαιρικός Σύλλογος "Η Εράνη"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Νέο Στάδιο Φιλιατρών , αλλά και το Παλαιό Γήπεδο Φιλιατρών , στεγάζεται και ο Αθλητικός και Ποδοσφαιρικός Σύλλογος "Η Εράνη", ο οποίος ιδρύθηκε το 1935, αναγνωρίστηκε επίσημα το 1947 και έχει τμήματα ποδοσφαίρου, καλαθοσφαίρισης και σκακιστικό τμήμα, τα οποία συμμετέχουν σε διάφορες τοπικές κατηγορίες.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Φιλιατρά, από την ιστοσελίδα: buk.gr
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Δήμος Τριφυλίας > Δημοτική ενότητα Φιλιατρών > 1)Δ.Κ. Φιλιατρών: Φιλιατρά, από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.
  3. Ταχυδρομικός Κώδικας - Φιλιατρα Μεσσηνίας.
  4. Τηλεφωνικοί κωδικοί της Ελλάδας, Ζώνη 27: Φιλιατρά: 27610
  5. Φιλιατρά, από την ιστοσελίδα: moriasnow.gr.
  6. Φιλιατρά: Η νεότερη πόλη που κατοικείται από τη Λίθινη Εποχή, από την ιστοσελίδα: moriasnow.gr.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 "Messinia: Olive Culture in the land of Messinia" - "Μεσσηνία. Ο Πολιτισμός της Ελιάς στη Μεσσηνιακή Γη", Biotourism Guide - Βιοτουριστικός Οδηγός, από την ιστοσελίδα: biopolitics.gr, Biotourism – Olive Culture in the land of Messinia, έκδοση: "Biopolitics International Organisation" - "Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής", Αθήνα 2015, ISBN 978-960-7508-55-3, σελ. 351.
  8. Δικαίος Βαγιακάκος, Καταγωγή ονομάτων και τοπωνυμιών-Φιλιατρά, περιοδικό "Ιστορία Εικονογραφημένη ", τεύχος 61, Ιούλιος 1973, σελ.159.
  9. Καίτη Αρώνη-Τσίχλη, «Το σταφιδικό ζήτημα και οι κοινωνικοί αγώνες. Πελοπόννησος 1893-1905», εκδόσεις "Παπαζήση", Αθήνα 1999, ISBN 960-02-1321-6, ISBN 978-960-02-1321-8.
  10. Πηγή: Το άρθρο της Νάση Μπαλτά, με τίτλο: "Ο πολιτισμός της σταφίδας. Η σταφιδοκαλλιέργεια στην Πελοπόννησο του 19ου αιώνα, η οικονομική κρίση και η εξέγερση των καλλιεργητών. Το πολιτικό, πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο", 06/02/2000, στην εφημερίδα Το Βήμα.
  11. 11,0 11,1 11,2 Σπυρίδων Λάμπρος, «Απογραφή Νομού Μεθώνης επί Βενετών», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμος 2ος, Εκ του Τυπογραφείου Αδελφών Περρή, Εν Αθήναις 1883, σελ. 686-710. Από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Απογραφή 1689, Νο 104 Figliatra - Απογραφή 1879, Νο 104 Φιλιατρά, σελ. 704-705.
  12. 21-04-1835.
  13. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Φιλιατρά (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  14. 14,0 14,1 Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σ. 580.
  15. ΦΕΚ 136Α - 08/07/1899.
  16. ΦΕΚ 282Α - 04/12/1909.
  17. ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912.
  18. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Κ. Φιλιατρών (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  19. ΦΕΚ 69Α - 26/03/1919.
  20. 18/12/1920.
  21. ΦΕΚ 217Α - 04/07/1929.
  22. 16/10/1940.
  23. 14/03/1971.
  24. 05/04/1981.
  25. ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997.
  26. ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010.
  27. Σταματάκης, Ι. Δ., "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ.42.
  28. Υπουργείον Εσωτερικών, Στατιστική της Ελλάδος, "Πληθυσμός του έτους 1861, εκ του βασιλικού τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1862. Και φωτομηχανική ανατύπωση με προλεγόμενα - επιμέλεια ανατύπωσης: Γιάννης Μπαφούνης, "Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού", παράρτημα περιοδικού "Μνήμων", αρ. 7, έκδοση: "Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ETBA", Αθήνα 1991. ISBN 960-7089-02-2 και ISBN 960-244-020-1. Επίσης: "Πληθυσμός του έτους 1861", σελ. 94.
  29. Υπουργείο Εσωτερικών, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879, εκ του Τυπογραφείου Σ. Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις 1881. Επίσης: "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879", σελ. 124.
  30. Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός - Απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες Α', εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1890, σελ. 90.
  31. Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες - Α' Πληθυσμός κατά Νομούς, Επαρχίας, Δήμους, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1897, σελ. 106.
  32. Υπουργείο των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 27 Οκτωβρίου 1907", Επιμέλεια: Γεωργίου Χωματιανού, τόμος δεύτερος, εκ του Τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, Εν Αθήναις 1909, σελ. 395.
  33. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", σελ. 240.
  34. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928", σελ. 277.
  35. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940", σελ. 305.
  36. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951", σελ. 149.
  37. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 144.
  38. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 140.
  39. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 150.
  40. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 183.
  41. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 186.
  42. "Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
  43. Εκκλησάκι της Παναγίας της Βλαχέρνας, από την ιστοσελίδα: www.filoproodoifiliatron.gr του Συλλόγου Φιλοπρόοδων Φιλιατρών
  44. 44,0 44,1 44,2 44,3 44,4 44,5 Πολιτισμός, από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.
  45. Βορρέειο Πνευματικό Κέντρο, από την ιστοσελίδα: www.filoproodoifiliatron.gr του Συλλόγου Φιλοπρόοδων Φιλιατρών.
  46. "Ομοίωμα του Πύργου του Άιφελ εστήθη εις τα Φιλιατρά", άρθρο στην εφημερίδα "Ελευθερία", 06/08/1960, σελ. 4.
  47. Παραλίες > Ακτές Δημοτικής Ενότητας Φιλιατρών, από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]