Νομός Μεσσηνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°15′00″N 21°50′00″E / 37.25°N 21.8333°E / 37.25; 21.8333

Μεσσηνία
Περιφερειακή ενότητα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Πρωτεύουσα Καλαμάτα
Δήμοι 29
Διοίκηση  
 • Αντιπεριφερειάρχης
Διοικητική διαίρεση  
 • Περιφέρεια Πελοπόννησος
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Έκταση  
 • Συνολική 2.991 τ.χλμ
 • Κατάταξη 15η
Πληθυσμός  
 • Συνολικός 176.876 (2011)
 • Κατάταξη πληθ. 17η
 • Πυκνότητα 53,48 κάτ./χλμ²
 • Κατάταξη πυκν. 35η
Ταχ. κώδικες 24* **
Πιν. αυτοκινήτων ΚΜ
Ιστότοπος http://www.messinia.gr/ www.messinia.gr

Η Μεσσηνία είναι νομός της Ελλάδας που βρίσκεται στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο. Γεωγραφικά είναι η περιοχή η οποία ορίζεται στα βόρεια από τον ποταμό Νέδα και τα Αρκαδικά Όρη, στα ανατολικά από το όρος Ταΰγετος, στα νότια από τον Μεσσηνιακό Κόλπο και στα δυτικά από το Ιόνιο Πέλαγος. Συνορεύει στα βόρεια με το Νομό Ηλείας, στα βορειοανατολικά με το Νομό Αρκαδίας και στα ανατολικά με το Νομό Λακωνίας.

Γενικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έκταση: 2991 τ. χλμ.

Πληθυσμός: 176.876 κάτοικοι (απογραφή 2001)

Πρωτεύουσα: Καλαμάτα (69.849 κάτοικοι. Απογραφή 2011)

Διοικητική διαίρεση: 29 δήμοι, 2 κοινότητες

Άλλες πόλεις και κωμοπόλεις: Φιλιατρά (7882 κατ.), Μεσσήνη (6912 κατ.), Γαργαλιάνοι (6336 κατ.), Κυπαρισσία (5708 κατ.), Χώρα (3458 κατ.), Πύλος (2561 κατ.), Κορώνη (1668 κατ.), Κοπανάκι (1439 κατ.), Μελιγαλάς (1426 κατ.), Βλαχόπουλο (1421 κατ.), Μεθώνη (1249 κατ.)

Άλλες σημαντικές κοινότητες:Σταυροπήγιο

Σημ: Τα παραπάνω στοιχεία είναι από την Απογραφή του 2001 και αφορούν μόνο τα αντίστοιχα δημοτικά διαμερίσματα, όχι τους δήμους

Για πλήρη κατάλογο των πόλεων και οικισμών του νομού, δείτε επίσης Διοικητική διαίρεση νομού Μεσσηνίας.

Μορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βουνά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ψηλότερο βουνό είναι ο Ταΰγετος (2404 μ., κορυφή Προφήτης Ηλίας), τον οποίο η Μεσσηνία μοιράζεται με τη Λακωνία και του οποίου η αλυσίδα συνεχίζεται με άλλες ψηλές κορυφές προς βορειοδυτικά. Στα βορειοανατολικά σύνορα με την Αρκαδία και σε μικρή απόσταση από την Ανδρίτσαινα της Ηλείας βρίσκεται το Λύκαιο (1420 μ.). Στα βόρεια σύνορα με την Ηλεία βρίσκεται το Τετράζιο. Στα δυτικά και προς το Ιόνιο Πέλαγος εκτείνονται από βορρά προς νότο τα όρη της Κυπαρισσίας (όρος Αιγάλεω, 1224 μ), στην προέκταση των οποίων βρίσκεται, στη δυτική μεσσηνιακή χερσόνησο, το όρος Λυκόδημος (960 μ.). Στο κέντρο του νομού και από βορρά προς νότο εκτείνεται η ευφορότατη πεδιάδα της Μεσσηνίας.

Ποτάμια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεγαλύτερο ποτάμι είναι ο Πάμισος, ο οποίος διασχίζει την πεδιάδα της Καλαμάτας και χύνεται στο Μεσσηνιακό Κόλπο. Στα σύνορα με την Ηλεία βρίσκεται ο ποταμός Νέδα. Μικρότερα ποτάμια είναι ο Βελίκας και ο Νέδωνας, που διασχίζει την πόλη της Καλαμάτας.

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Καλαμάτα είναι το εμπορικό και βιομηχανικό κέντρο του νομού, καθώς και σημαντικό λιμάνι. Ο αγροτικός τομέας παραμένει σημαντικός με κύρια προϊόντα τα σύκα, την σταφίδα, τα σταφύλια και το κρασί, τα πορτοκάλια, τις ελιές και το ελαιόλαδο.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαία περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Αρχαία Μεσσηνία

Η Μεσσηνία ήταν κατοικημένη από τα προϊστορικά χρόνια, κυρίως λόγω των εύφορων πεδιάδων της. Υπάρχει συνέχεια ευρημάτων από τη Νεολιθική Εποχή.

Κοντά στη Χώρα βρίσκεται τα απομεινάρια του μυκηναϊκού Ανακτόρου του Νέστορα, του μυθικού βασιλιά που αναφέρεται στα Ομηρικά Έπη. Η κάθοδος των Δωριέων τον 12ο αιώνα π.Χ. έθεσε τέλος στον Μυκηναϊκό Πολιτισμό.

Από τον 8ο ως τον 5ο αιώνα π.Χ. οι Σπαρτιάτες υποδούλωσαν τη Μεσσηνία με τους Μεσσηνιακούς Πολέμους. Οι Θηβαίοι την απελευθέρωσαν το 369 π.Χ., αλλά τελικά κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους το 183 π.Χ..

Μεσαιωνική και νεότερη περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακολούθησε η Βυζαντινή Εποχή και τον 13ο αιώνα κατακτήθηκε από τους Φράγκους, για να περάσει το 1498 ολοκληρωτικά στα χέρια των Οθωμανών.

Ο Γρηγόριος Παπαφλέσσας κήρυξε την επανάσταση κατά των Τούρκων στις 23 Μαρτίου 1821 και μετά τις καταστροφές που προκάλεσε ο τουρκοαιγυπτιακός στρατός του Ιμπραήμ, η Ναυμαχία του Ναυαρίνου (20 Οκτωβρίου 1827) οδήγησε στην απελευθέρωση της Πελοποννήσου και στη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους.Επίσης είναι το μέρος όπου θα αρχίσει η παραγωγή αυτοκινήτου.

Η Μεσσηνία από το 1828 ως το 1833[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την πρώτη διοικητική διαίρεση, της Ελληνικής Πολιτείας, το 1828, που πραγματοποιήθηκε από τον κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια με το Ι' ψήφισμα της 13ης Απριλίου 1828 δημιουργήθηκαν 13 Θέματα ή Τμήματα[1] ή Επιτροπείες, για την διοίκηση των οποίων ορίσθηκαν Έκτακτοι Επίτροποι για το κάθε ένα από αυτά.[2][3] Στην περιοχή της Μεσσηνίας, στο χρονικό διάστημα μεταξύ του 1828 και του 1833, αντιστοιχούσαν χωριά – οικισμοί και περιοχές κυρίως 2 τμημάτων με τις επαρχίες τους και 2 (1+1) ακόμα επαρχίες από άλλα 2 τμήματα. (Τα στοιχεία πληθυσμού των Επαρχιών με βάση την Απογραφή του 1829):[4][5]

Οι 2 ακόμα επαρχίες από άλλα τμήματα ήταν:

1833: Σύσταση του Νομού Μεσσηνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η τυπική σύσταση του Νομού Μεσσηνίας έγινε το 1833 από την Κυβέρνηση Μαυροκορδάτου, στους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης της χώρας από την Αντιβασιλεία μετά την άφιξη του Βασιλέα Όθωνα στην Ελλάδα, ο οποίος όμως ήταν ακόμη ανήλικος. Το νεοσυσταθέν Ελληνικό Κράτος, τότε Βασίλειο, ήταν πολύ μικρότερο από το σημερινό και περιελάμβανε μόλις την Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα, και τις Κυκλάδες. Με βασιλικό διάταγμα του 1833,[18] λοιπόν, η τότε έκταση της Ελλάδας διαιρέθηκε σε 10 Νομούς και 47 Επαρχίες. Στους 10 αυτούς πρώτους νομούς της Ελλάδας περιλαμβανόταν και ο Νομός Μεσσηνίας, στον οποίο ως έδρα του και αρχική του πρωτεύουσα (μητρόπολις) ορίσθηκε η Κυπαρισσία, τότε ονομαζόμενη και ως Αρκαδία ή Αρκαδιά.[19] Επικεφαλής του νομού, δηλαδή της νομαρχίας, ήταν ο νομάρχης, ανώτερο διοικητικό όργανο στη διοικητική διεύθυνση του νομού, με υπαγόμενες επαρχίες και δήμους, τα καθήκοντα του οποίου ορίσθηκαν με νεώτερο Βασιλικό Διάταγμα του 1833.[20]

Με το άρθρο 5, του Β.Δ. της 3/15 Απριλίου του 1833 καθορίσθηκε επίσης ότι: «Ο Νομός της Μεσσηνίας περιλαμβάνει τους επί της αριστεράς όχθης του Αλφειού κειμένους τόπους της επαρχίας Πύργου, και τας μέχρι τούδε επαρχίας Φαναρίου, Αρκαδίας, Μεθώνης, Νεοκάστρου, Κορώνης, Καλαμάτας, Νησίου, Ανδρούσσης, Ιμπλακίκων και Μικρομάνης. Το όριον της Μεσσηνίας, προς μεν την Ήλιδα θέλει σχηματίζει ο Αλφειός, προς δε την δυτικήν Λακωνίαν η από του Ταϋγέτου προβαίνουσα ράχις Βέργα παρά τον Αρμυρόν.»[19]

Ο Νομός Μεσσηνίας, στη συνέχεια, διαιρέθηκε στις ακόλουθες 5 επαρχίες:[19]

  1. Επαρχία Ολυμπίας, η οποία σχηματίσθηκε από την μέχρι τότε Επαρχία Φαναρίου και τα «επί της αριστεράς όχθης του Αλφειού κείμενα μέρη του Πύργου (η αρχαία Πισάτις)». Πρωτεύουσα: Το Φανάριον (Παρρασία).
  2. Επαρχία Τριφυλίας, η οποία σχηματίσθηκε από την μέχρι τότε Επαρχία Αρκαδίας. Πρωτεύουσα: Η Αρκαδία (Κυπαρισσία).
  3. Επαρχία Μεθώνης, η οποία σχηματίσθηκε από τις μέχρι τότε επαρχίες: Επαρχία Μεθώνης, Επαρχία Νεοκάστρου (Πύλου) και την Επαρχία Κορώνης. Πρωτεύουσα: Η Μεθώνη.
  4. Επαρχία Μεσσήνης, η οποία σχηματίσθηκε από τις μέχρι τότε επαρχίες: Επαρχία Ανδρούσσης, Επαρχία Ιμπλακίκων και την Επαρχία Μικρομάνης. Πρωτεύουσα: Η Ανδρούσσα.
  5. Επαρχία Καλαμών, η οποία σχηματίσθηκε από τις μέχρι τότε επαρχίες: Επαρχία Καλαμάτας και Επαρχία Νησίου. Πρωτεύουσα: Η Καλαμάτα (Καλάμαι).

Προσωπικότητες της Μεσσηνίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 60: «τμύμα».
  2. Ιστορία του Ιωάννου Καποδιστρίου κυβερνήτου της Ελλάδος: (1828-1831). Τρύφων Ε. Ευαγγελίδης, Εκδοτικόν βιβλιοπωλείον Π. Ε. Ζαννουδάκη, Εν Αθήναις 1894, σελ. 174
  3. Διοικητικοί και Αυτοδιοικητικοί Θεσμοί στην Κέρκυρα. Πρόσωπα και Γεγονότα (1817‐1951). Νίκος Γ. Ασπιώτης, Κέρκυρα 2009.
  4. Bory de Saint-Vincent, Expédition Scientifique de Morée: Section des Sciences physiques, Tome II, 1ere Partie: Géographie", tome II, 1ere Partie: Geographie. F. G. Levrault, Paris 1834.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 62.
  6. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 65-67.
  7. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 77-78.
  8. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 82-83.
  9. 9,0 9,1 "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 85.
  10. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 72.
  11. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 68-69.
  12. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 64.
  13. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 78-79.
  14. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 80.
  15. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 89-91.
  16. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 89.
  17. "Expédition Scientifique de Morée", (1834), p. 87-88.
  18. Βασιλικό Διάταγμα της 3/15 Απριλίου του 1833 «Περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεώς του».
  19. 19,0 19,1 19,2 Γεώργιος Θεοχαρόπουλος, «Ονομαστικόν», 1834, Βασιλικό Διάταγμα της 3/15 Απριλίου του 1833 «Περί διαιρέσεως του Βασιλείου και της διοικήσεώς του», σελ. 842-843.
  20. Βασιλικό Διάταγμα της 25 Απριλίου του 1833 «Περί της αρμοδιότητας των νομαρχών και περί της κατά τας νομαρχίας υπηρεσίας».

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα