Αρμενιοί Μεσσηνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°12′59.76″N 21°39′31.32″E / 37.2166000°N 21.6587000°E / 37.2166000; 21.6587000

Αρμενιοί
Άποψη του χωριού Αρμενιοί.
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
(Έδρα: Πάτρα)
Περιφέρεια Πελοποννήσου
(Έδρα: Τρίπολη)
Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας
(Έδρα: Καλαμάτα)
Δήμος Τριφυλίας
(Έδρα: Κυπαρισσία)
Δημοτική ενότητα Κυπαρισσίας
Τοπική κοινότητα Αρμενιών
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Νομός Μεσσηνίας
Υψόμετρο 107[1] μ.
Πληθυσμός 314 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Αρμένοι
Αρμενοί
Ταχ. κωδ. 24500 [2]
Τηλ. κωδ. 27610[3]
Δήμος Τριφυλίας

Οι Αρμενιοί[4] και παλαιότερα αναφερόμενοι ως Αρμένοι ή Αρμενοί, είναι οικισμός κοντά στην Κυπαρισσία και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Τριφυλίας, του Νομού Μεσσηνίας.

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Αρμενιοί βρίσκονται περίπου 4 χιλιόμετρα προς τα νοτιοανατολικά της Κυπαρισσίας[4][5] σε υψόμετρο 107[1][6] μέτρα και απέχει 4 περίπου χιλιόμετρα από τις ακτές του Ιονίου Πελάγους. Ανατολικά του χωριού δεσπόζει το βουνό Γεράνιο,[5] που η κορυφή του έχει ύψος 969 μέτρα και αποτελεί ένα από τα Όρη Κυπαρισσίας, γνωστά και ως όρος Αιγάλεω.[7]

Ονοματολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ονομασία του χωριού δεν έχει εξακριβωθεί επακριβώς,[4] αλλά υπάρχουν διάφορες εκδοχές:[5]

  • Οφείλει το όνομά του στον Ορμενό ή Αρμενό (πιθανόν/ή όχι Αργοναύτη), που ήταν εγγονός του θεού των ανέμων Αιόλου, γιος του Κερκάφου και πατέρας του βασιλιά Αμύντωρα. Μερικοί από τους Αργοναύτες, στο ταξίδι τους για την Κολχίδα, σταμάτησαν στη Λήμνο όπου οι γυναίκες είχαν διώξει όλους τους άντρες του νησιού. Στη συνέχεια όμως εκδιώχθηκαν στη Σπάρτη και στη Τριφυλία. Ο Αρμένος εγκαταστάθηκε στην περιοχή και έδωσε το όνομά του. Στην ιστορική εποχή, το χωριό βρίσκεται πιο νότια, στη σημερινή τοποθεσία «Πρίντζιπα».[8][5]
  • Στα χρόνια 1684-1689 οι Οθωμανοί και οι Ενετοί πάσχιζαν ποιος από τους δυο θα κρατήσει την Πελοπόννησο, κάτι το οποίο κατάφεραν οι δεύτεροι. Οι Ενετοί έφτασαν στην Πελοπόννησο με το στόλο τους, ο οποίος ήταν τόσο μεγάλος που εντυπωσίασε τους κατοίκους. Αποτέλεσμα του θαυμασμού αυτού ήταν το ποίημα: «Να καθόμουν κι' αλόγιαζα του Ρήγα την αρμάδα πως «αρμενίζει» κι έρχεται σα νύφη στολισμένη γυρεύει κόλφο (κόλπο) για να μπει, λιμένα για ν' αράξει γυρεύει το Χαλήλ Πασά, για να τον πολεμήσει με τετρακόσια κάτεργα, με 'ξήντα δυο φρεγάδες».[9] Από το αρμένισμα των πλοίων (όχι βέβαια μόνο των ενετικών) και επειδή το χωριό τότε βρισκόταν χαμηλά προς τη θάλασσα, λένε πως μπορεί το όνομά του να προήλθε από αυτό.[8][5]
  • Στην εποχή του Βυζαντίου, τότε που αυτοκράτορας ήταν ο Ρωμανός Β´, ο στρατηγός Νικηφόρος Φωκάς ξαναπαίρνει την Κρήτη. Στα 961 έφερε Αρμένιους για να ενισχύσει το ντόπιο στοιχείο και έτσι ιδρύθηκαν τα χωριά Αρμένοι και Αρμενοχώρι στον Νομό Χανίων, Αρμένοι στον νομό Ρεθύμνης και Αρμένοι στον Νομό Λασιθίου. Στη συνέχεια, έμποροι Αρμένιοι ήρθαν και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή αυτή της Μεσσηνίας, στην οποία βρίσκεται το χωριό και έδωσαν το όνομά τους σε αυτό.[8][5]
  • Ίσως οφείλεται σε κάποιον Αρμένη (κάτοικο της Αρμενίας) που κατοίκησε στην περιοχή σαν μεγάλος τσιφλικάς.[8][5]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μυκηναϊκή εποχή, κλασική εποχή, βυζαντινή εποχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή του οικισμού, κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Την κλασική περίοδο μαρτυρείται η ύπαρξη στην περιοχή αρχαίου ναού. Το χωριό αρχικά βρισκόταν δυτικότερα της σημερινής του θέσης, στην τοποθεσία «Πρίντζιπα».[5] Από τυχαίο γεγονός, αναφέρεται σύμφωνα με τον ερευνητή της τοπικής ιστορίας Διονύση Σελούλη, ότι: «Ανακαλύφθηκε μία κολώνα αρχαίου ναού (4ου-3ου αιώνα π.Χ.). Η ύπαρξη τέτοιου ναού μαρτυρά ότι η περιοχή είχε οικονομική άνεση. Μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού, ο ναός μετατράπηκε σε Χριστιανικό». Έως τα τέλη του 19ου αιώνα, στην περιοχή υπήρχε η εκκλησία του Αγίου Κωνσταντίνου, την οποία σύμφωνα με την προφορική παράδοση, λέγεται ότι έχτισε ο ίδιος ο Μέγας Κωνσταντίνος σε μία εκστρατεία του στην Πελοπόννησο.[5] Πολύ κοντά στην εκκλησία βρισκόταν και βρίσκεται ακόμα και σήμερα η πηγή του «Πρίντζιπα», με το νερό της να βγαίνει από τους βράχους.[8]

Κατακτητές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1204 η Βυζαντινή Αυτοκρατορία πέρασε πρόσκαιρα στα χέρια των Φράγκων, οι οποίοι τη διαμοίρασαν μεταξύ τους. Οι Βενετοί, μεταξύ των άλλων πήραν και την Πελοπόννησο στην οποία, με το Πριγκιπάτο της Αχαΐας, επιβλήθηκαν με ήπιο τρόπο. Έτσι λοιπόν η περιοχή του Μοριά κατοικήθηκε από αυτούς και από τάγματα Καπουτσίνων μοναχών, από τους οποίους η περιοχή πήρε τότε το όνομα «Καπούτσι».[5] Το χωριό γενικότερα έχει υποστεί πλήθος κατακτητών από τους Σλάβους και τους Ενετούς έως τους Τούρκους στα παλαιότερα χρόνια, τους Γερμανούς και τους Ιταλούς στα νεότερα. Κάτοικοί του έλαβαν επίσης μέρος, σε όλους τους ελληνικούς αγώνες, όπως κατά την Επανάσταση του 1821, την Μικρασιατική εκστρατεία, το Αλβανικό Έπος και ενάντια στη Γερμανική εισβολή, την Εθνική Αντίσταση, καθώς και ενάντια στην Τουρκική εισβολή στην Κύπρο.[5]

Ενετοκρατία – Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη δεύτερη περίοδο των Ενετών έγινε η πρώτη επίσημη απογραφή στην Πελοπόννησο στην οποία αναφέρεται ότι το 1689 οι Αρμενοί είχαν 60 κατοίκους. Ο οικισμός αναφέρεται επίσης σε διάφορες απογραφές των Βενετών Προνοητών της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, οι οποίες έγιναν στο χρονικό διάστημα της τριακονταετίας (1683/84-1715), κατά την οποία οι Βενετοί κατείχαν την Πελοπόννησο. Οι Αρμενοί (Armenius), ανήκαν, το 1689, στην επαρχία της Αρκαδίας (ή Αρκαδιάς, δηλαδή την περιοχή της σημερινής Κυπαρισσίας), η οποία ήταν μια από τις 4 επαρχίες, στις οποίες χωριζόταν τότε το διαμέρισμα της Μεθώνης (επαρχία Φαναριού, επαρχία Αρκαδιάς, επαρχία Ναβαρίνου και επαρχία Μεθώνης).[10]

Συμμετοχή στην πολιορκία της Μεθώνης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γύρω από τα γεγονότα της Επανάστασης του 1821, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, υπάρχει κατάλογος με τα ονόματα αξιωματικών και στρατιωτών από τους Αρμενιούς, οι οποίοι πήραν μέρος στην πολιορκία της Μεθώνης υπό τις διαταγές του στρατηγού Μήτρου Αναστασόπουλου.[8][5]

Νεότερη ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το 1830 το χωριό, αριθμεί 150 κατοίκους και είναι ένα από τα μεγάλα χωριά της Μεσσηνίας σε πληθυσμό.
  • Το 1896 οι Αρμενοί φθάνουν τους 336 κατοίκους γεγονός που δείχνει ότι το χωριό άκμαζε (η εύφορη γη του συνέβαλλε σημαντικά σε αυτό).
  • Το 1912 με τη διοικητική μεταρρύθμιση του Ελευθερίου Βενιζέλου, έγινε η σύσταση της "Κοινότητας Αρμενών",[11] με την απόσπαση του οικισμού Αρμενοί από το δήμο Κυπαρισσίας και τον ορισμό του ως έδρα της κοινότητας.[12]
  • Το 1928 οι Αρμενοί «έκτισαν αποικία» το διπλανό χωριό Σπηλιά, κάτι που είχε και αρνητικές συνέπειες: «Το νερό της πηγής «Μάννα» (ΝΑ του χωριού) διεκδικείται από τους Σπηλαίους σε σημείο απειλής για τοπικό εμφύλιο πόλεμο. Ευτυχώς όμως αυτό απετράπη και τελικά το νερό της πηγής ήταν στη διάθεση και των δύο χωριών».[8]
  • Το 1940 το όνομα του οικισμού Αρμενοί, μετατρέπεται επίσημα στο σημερινό Αρμενιοί και το όνομα της Κοινότητας Αρμενών μετατρέπεται σε Κοινότητα Αρμενιών.
  • Το 1951 το χωριό φθάνει στο μεγαλύτερο σημείο πληθυσμιακής ανάπτυξής του, με 522 κατοίκους. Από το 1960, όμως και μετά, πλήττεται από την αστυφιλία και οι κάτοικοί του μειώνονται σημαντικά.

Διοικητική ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Αρμενοί προσαρτήθηκαν στον παλαιό Δήμο Κυπαρισσίας το 1835,[13][14] ενώ αναφέρονται, το 1853 στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή ως χωριό του Δήμου Κυπαρισσίας της Επαρχίας Τριφυλίας με πληθυσμό 214 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851.[15] Το 1899 το χωριό μεταφέρεται από το Νομό Μεσσηνίας και υπάγεται στον Νομό Τριφυλίας,[16] για μια περίπου δεκαετία, ως το 1909, που επανέρχεται ξανά στον Νομό Μεσσηνίας,[17] ως οικισμός της Επαρχίας Τριφυλίας. Το 1912 οι Αρμενοί αποσπώνται από τον παλαιό Δήμο Κυπαρισσίας και γίνονται έδρα της Κοινότητας Αρμενών.[18][19] Το 1940 το χωριό και η κοινότητα μετονομάζονται επίσημα αναφερόμενοι πλέον ως οι Αρμενιοί και η Κοινότητα Αρμενιών. [20] Οι Αρμενοί και στη συνέχεια οι Αρμενιοί παρέμειναν έδρα της ομώνυμης κοινότητας, από το 1912 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Κυπαρισσίας,[21] ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Τριφυλίας.[22][4] Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με την συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Αετού, Αυλώνος, Γαργαλιάνων, Κυπαρισσίας, Φιλιατρών και την κοινότητα Τριπύλας. Οι Αρμενιοί σήμερα είναι η έδρα και ο μοναδικός οικισμός της Τοπικής Κοινότητας των Αρμενιών του Δήμου Τριφυλίας.[4]

Κάτοικοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 314 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται σε διάφορες αγροτικές εργασίες. Εκτός από το ελαιόλαδο, που αποτελεί ένα από τα βασικά προϊόντα, που παράγει το χωριό, το κύριο κηπευτικό του χωριού είναι η μπάμια. Οι Αρμενιοί είναι ένας από τους μεγαλύτερους τροφοδότες μπάμιας της ελληνικής αγοράς.[5] Μάλιστα κάθε καλοκαίρι, το Σάββατο που προηγείται του Δεκαπενταύγουστου, πραγματοποιείται στο χωριό η «Γιορτή της μπάμιας», που συγκεντρώνει πολλούς επισκέπτες.[23] Στο χωριό δραστηριοποιείται επίσης ο Κηπευτικός Σύλλογος, ο οποίος ιδρύθηκε το 1966 και διαχειρίζεται την παραγωγή της μπάμιας.[8][5]

Εξέλιξη Πληθυσμού των Αρμενιών Μεσσηνίας
Απογραφή Πληθυσμός Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού
1689 60[10]
1844 196[24]
1851 214[15]
1879 245[25][10]
1889 325[26]
1896 336[27]
1907 493[28]
1920 480[29]
1928 453[30]
1940 510[31]
1951 522[32]
1961 491[33]
1971 332[34]
1981 499[35]
1991 317[36]
2001 462[37]
2011 314[38]

Κτίρια – αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τη λαϊκή αρχιτεκτονική του χωριού την αποτελούσαν τα παραδοσιακά σπίτια και οι θόλοι αυτών.

Το Δημοτικό Σχολείο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Το 1920 άρχισε να κτίζεται το σχολείο στη βόρεια πλευρά του χωριού. Ήταν το καμάρι των Αρμενιών και οι κάτοικοι διαμόρφωσαν τον εξωτερικό χώρο του με ποικίλα φυτά και δένδρα».[8][5]

Η πλατεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δίπλα από την εκκλησία των Αγίων Πάντων, στην κεντρική πλατεία του χωριού, υπάρχει το Ηρώο για τους πεσόντες στις διάφορες μάχες από το 1912 μέχρι το 1949. Στην πλατεία είναι συγκεντρωμένες οι ταβέρνες και τα καφενεία του χωριού.[23] Στην πλατεία του χωριού βρίσκεται επίσης ο Κοινοτικός Ξενώνας των Αρμενιών και στο ίδιο κτίριο στεγάζεται και το Γραφείο της Τοπικής Κοινότητας των Αρμενιών.[8]

Ο παλιός νερόμυλος των Αρμενιών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο δρόμο προς το Περδικονέρι υπάρχουν τα ερείπια παλαιού νερόμυλου, γνωστού και ως ο Μύλος του Γέρο Μυλωνά Γεωργίου Σταθόπουλου, ο οποίος λειτουργούσε ως το 1955 και χρησιμοποιούσε το νερό της πηγής του χωριού γνωστής ως «Μάννα», που έπεφτε από την «χούρχουρη» στη «φτερωτή».[5] Από την πηγή «Μάννα», έχει πάρει την ονομασία της και η τοποθεσία γύρω από αυτήν.[8]

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πλατεία των Αρμενιών, βρίσκεται η εκκλησία του χωριού, ο Ιερός Ναός των Αγίων Πάντων, ο οποίος υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Τριφυλίας και Ολυμπίας και χτίστηκε το 1877: «Η εκκλησία του χωριού χτίστηκε το 1877 σε σχήμα ορθογώνιου παραλληλεπίπεδου με το καμπαναριό της κολλημένο μπροστά μαζί με τις δύο καμπάνες δωρεά των κατοίκων που βρίσκονται στα ξένα. Οι εικόνες του τέμπλου με αγιορείτικες αγιογραφίες φτιαγμένες το 1920 είναι εκπληκτικής ομορφιάς». [8][5][23]

Στη νότια πλευρά των Αρμενιών βρίσκονται τα εκκλησάκια της Παναΐτσας του Καπουτσί και της Παναΐτσας του Λουτρού:[39][5]

  • Το εκκλησάκι της Παναγίας του Καπουτσί, πήρε το όνομά της από το τάγμα των Καπουτσίνων μοναχών που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Το Δεκαπενταύγουστο, μάλιστα, που γιορτάζει η εκκλησία, προσφέρεται στους πιστούς λουκουμάκι, κατάλοιπο από αυτήν την καθολική παράδοση.[23][5]
  • Το εκκλησάκι της Παναγίας του Λουτρού είναι και το πιο παλιό και επιβεβαιώνεται επίσης από τις παλαιές εικόνες, οι οποίες βρέθηκαν σε αυτό.[8][5]

Λαογραφία, ήθη & έθιμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πλούσια είναι επίσης η λαογραφία, τα ήθη και τα έθιμα του χωριού:

Το «Ρολόϊ» του Γεράνιου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Ο υπολογισμός της ώρας από τους κατοίκους γινόταν ως εξής: Στη μέση περίπου του ύψους του βουνού Γεράνιου υπάρχουν γυμνά βράχια. Όταν οι ακτίνες του ήλιου έπεφταν στα βράχια αυτά, τότε υπολόγιζαν ότι η ώρα ήταν περίπου 12 με 1 το μεσημέρι. Τα βράχια ονομάστηκαν και παραμένουν έως σήμερα με την ονομασία «Ρολόϊ».[8][5]

Τραγατσούλες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Τους καλοκαιρινούς μήνες που οι κάτοικοι του χωριού δούλευαν στα χωράφια, έφτιαχναν «καλύβες» από ξύλα και φτέρες για να τους προφυλάσσουν από τον καυτό ήλιο και λιγότερο από τη νύχτα. Αυτές οι καλύβες φτιάχνονταν τον Ιούνιο και κατοικούνταν έως το Σεπτέμβριο όταν και τις εγκατέλειπαν για να ξαναφτιάξουν καινούργιες την επόμενη χρονιά».[8] Είναι μια παράδοση ευρέως γνωστή στα χωριά της δυτικής κυρίως Μεσσηνίας. Τα πρόχειρα αυτά καταλύματα ονομάζονται «τραγατσούλες» ή «δραγατσούλες» (από παραφθορά της δραγατσούλας = το κατάλυμα του δραγάτη, του αγρότη).

Αρμεναίικος γάμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Στα πλαίσια της τοπικής παράδοσης συγκαταλέγεται και ο Αρμεναίικος γάμος. Οι γάμοι γίνονταν από προξενιό και η νύφη έπρεπε να έχει προίκα απαραίτητα. Οι γάμοι γίνονταν Κυριακή απόγευμα, αλλά το γλέντι άρχιζε από την Πέμπτη».[8]

Εορτές - Πανηγύρια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Κατά τον εορτασμό των Αγίων Πάντων, την πρώτη Κυριακή μετά την Πεντηκοστή, γίνεται στην πλατεία του χωριού, μετά τη Θεία Λειτουργία, γιορτή με μουσική και χορό.[5]
  • Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Αυγούστου διοργανώνεται η Γιορτή της μπάμιας στην πλατεία του χωριού, όπου προσφέρεται δωρεάν μπάμια ψημένη στο φούρνο.[40][5]
  • Στις 15 Αυγούστου γιορτάζει το εκκλησάκι της Παναΐτσας του Καπουτσί.
  • Στις 23 Αυγούστου γιορτάζει το εκκλησάκι της Παναΐτσας του Λουτρού.[8]

Εκδηλώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από την «Γιορτή της μπάμιας», που προαναφέρεται, οι Αρμενιοί είναι επίσης γνωστοί για τον αποκριάτικο χορό που διοργανώνει κάθε χρόνο ο τοπικός πολιτιστικός σύλλογος «Καπούτσι» με φαγητό και γλέντι μέχρι το πρωί.[23]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Αρμενιοί, από την ιστοσελίδα: buk.gr
  2. Ταχυδρομικός Κώδικας Αρμενιοί Μεσσηνίας.
  3. Τηλεφωνικοί κωδικοί της Ελλάδας, Ζώνη 27: Κυπαρισσία: 27610
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 2) Τ.Κ. Αρμενιών: Οι Αρμενιοί, από την ιστοσελίδα: www.dimostrifylias.gr του Δήμου Τριφυλίας.
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 5,16 5,17 5,18 5,19 5,20 5,21 5,22 "Messinia: Olive Culture in the land of Messinia" - "Μεσσηνία. Ο Πολιτισμός της Ελιάς στη Μεσσηνιακή Γη", Biotourism Guide - Βιοτουριστικός Οδηγός, από την ιστοσελίδα: biopolitics.gr, Biotourism – Olive Culture in the land of Messinia, έκδοση: "Biopolitics International Organisation" - "Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής", Αθήνα 2015, ISBN 978-960-7508-55-3, ενότητα: "Ράχες και ο αρχαιολογικός χώρος της Περιστεριάς", σελ. 300-304.
  6. Αρμενιοί, από την ιστοσελίδα: moriasnow.gr.
  7. Οροσειρά του Αιγαλέου, από την ιστοσελίδα: www.dimos-pylou-nestoros.gr του Δήμου Πύλου - Νέστορος.
  8. 8,00 8,01 8,02 8,03 8,04 8,05 8,06 8,07 8,08 8,09 8,10 8,11 8,12 8,13 8,14 8,15 8,16 Αρμενιοί Μεσσηνίας, άρθρο του ερευνητή Διονύση Σελούλη, με τίτλο: «Αρμενιοί – Ιστορία» στην ιστοσελίδα: http://moriasnow.gr
  9. Πηγή: Ιστορία Ελληνικού Έθνους.
  10. 10,0 10,1 10,2 Σπυρίδων Λάμπρος, «Απογραφή Νομού Μεθώνης επί Βενετών», Δελτίον της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδος, τόμος 2ος, Εκ του Τυπογραφείου Αδελφών Περρή, Εν Αθήναις 1883, σελ. 686-710. Από την Ψηφιακή Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Απογραφή 1689, Νο 80 Armenius - Απογραφή 1879, Νο 80 Αρμενοί, σελ. 702-703.
  11. Διοικητικές μεταβολές των ΟΤΑ - Κοινότητα Αρμενών Ν. Μεσσηνίας
  12. ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912.
  13. 21-04-1835.
  14. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Αρμενοί (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  15. 15,0 15,1 Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σ. 579.
  16. ΦΕΚ 136Α - 08/07/1899.
  17. ΦΕΚ 282Α - 04/12/1909.
  18. ΦΕΚ 262Α - 31/08/1912.
  19. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Κ. Αρμενών (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  20. 16/10/1940.
  21. ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997.
  22. ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010.
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 23,4 Αρμενιοί Μεσσηνίας, από την ιστοσελίδα: greece.terrabook.com
  24. Σταματάκης, Ι. Δ., "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ. 40.
  25. Υπουργείο Εσωτερικών, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879, εκ του Τυπογραφείου Σ. Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις 1881. Επίσης: "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879", σελ. 123.
  26. Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός - Απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες Α', εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1890, σελ. 89.
  27. Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες - Α' Πληθυσμός κατά Νομούς, Επαρχίας, Δήμους, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1897, σελ. 105.
  28. Υπουργείο των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 27 Οκτωβρίου 1907", Επιμέλεια: Γεωργίου Χωματιανού, τόμος δεύτερος, εκ του Τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, Εν Αθήναις 1909, σελ. 395.
  29. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", σελ. 238.
  30. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928", σελ. 278.
  31. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940", σελ. 306.
  32. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951", σελ. 149.
  33. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 144.
  34. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 140.
  35. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 150.
  36. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 183.
  37. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 183.
  38. "Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
  39. Αρμενιοί Μεσσηνίας.
  40. Μεσσηνία > Γιορτή της Μπάμιας, από την ιστοσελίδα: greece.terrabook.com

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]