Πρόγραμμα Καλλικράτης
Πρόγραμμα Καλλικράτης, ακριβέστερα Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης - Πρόγραμμα Καλλικράτης, ονομάζεται ο ελληνικός νόμος 3852/2010, με τον οποίο μεταρρυθμίστηκε η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας και επανακαθορίστηκαν τα όρια των αυτοδιοικητικών μονάδων (ΟΤΑ), ο τρόπος εκλογής των οργάνων και οι αρμοδιότητές τους. Ενίοτε απαντάται και ως Σχέδιο Καλλικράτης, από την ονομασία που είχε πριν εισαχθεί προς συζήτηση στη Βουλή των Ελλήνων.
Το πρόγραμμα ψηφίστηκε από την Ελληνική Βουλή τον Μάιο του 2010. Μέρος των διατάξεών του ενεργοποιήθηκε άμεσα με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 7 Ιουνίου 2010 (ΦΕΚ 87/τ.Α'/2010), ώστε να διεξαχθούν βάσει αυτών οι αυτοδιοικητικές εκλογές του ιδίου έτους. Στην πλήρη μορφή του τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου του 2011. Το πρόγραμμα πυροδότησε αντιδράσεις σε όλη την Ελλάδα με κινητοποιήσεις που εκδηλώθηκαν ποικιλοτρόπως από αποκλεισμούς δρόμων,[1][2] μέχρι και απεργία πείνας[3].
Η ονομασία «Πρόγραμμα Καλλικράτης» επεκτάθηκε, μέσω κυρίως των ΜΜΕ, στις συγχωνεύσεις και καταργήσεις δημοσίων υπηρεσιών, σχολείων[4][5] και νοσοκομείων.
Βασικές διατάξεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο «Καλλικράτης» θεωρείται συνέχεια του «Καποδίστρια» (Ν. 2539/97), υπό την έννοια ότι αμφότεροι εισήχθησαν από κυβέρνηση του ίδιου κόμματος (ΠΑΣΟΚ) και διέπονται από παρόμοια φιλοσοφία αναγκαστικής συνένωσης των υπαρχόντων μικρών δήμων και κοινοτήτων σε μεγαλύτερους.
Βασικές πτυχές του προγράμματος είναι η μείωση του αριθμού των δήμων και των νομικών τους προσώπων κατά περίπου 2/3, η αντικατάσταση των 57 νομαρχιών ως δευτεροβάθμιων ΟΤΑ από τις 13 περιφέρειες, η σύσταση των αποκεντρωμένων διοικήσεων, οι αλλαγές στον τρόπο χρηματοδότησης των ΟΤΑ, η αύξηση της θητείας των αυτοδιοικητικών οργάνων από 4 σε 5 έτη και η ανακατανομή των αρμοδιοτήτων κάθε βαθμού.
Σύμφωνα με το Γιάννη Ραγκούση που εισηγήθηκε το πρόγραμμα ως υπουργός Εσωτερικών, κριτήριο ήταν να μην υπάρχει δήμος με πληθυσμό κάτω των 25.000 κατοίκων στα πολεοδομικά συγκροτήματα Αθήνας και Θεσσαλονίκης ή 10.000 για την υπόλοιπη χώρα - εξαιρέσεις έγιναν μόνο για τις ορεινές περιοχές, όπου το πληθυσμιακό κατώτατο όριο τέθηκε στις 2.000 και στα νησιά, όπου προκρίθηκε η λογική «ένας δήμος ανά νησί» (πλην των δύο μεγάλων, Κρήτης και Εύβοιας). Επίσης, οι προβλεπόμενες περικοπές εξόδων, που προκύπτουν από το πρόγραμμα, βρίσκονται σε εναρμόνιση με τις γενικότερες δεσμεύσεις της κυβέρνησης Γ.Α. Παπανδρέου απέναντι στους δανειστές της χώρας.
Πιο συγκεκριμένα:
| Παλαιό καθεστώς | Καθεστώς Προγράμματος Καλλικράτη | |
|---|---|---|
| Δήμοι |
Πρωτοβάθμιοι ΟΤΑ:
|
Πρωτοβάθμιοι ΟΤΑ:
|
| Νομοί Νομαρχίες Αττικής |
Δευτεροβάθμιοι ΟΤΑ:
|
Περιφερειακές Ενότητες της Ελλάδας:
|
| Περιφέρειες |
Συνολικά 13, υπεύθυνες για το συντονισμό των ΟΤΑ, τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεών τους και την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής σε περιφερειακό επίπεδο. Ο περιφερειάρχης διοριζόταν από την κυβέρνηση. Στην Περιφέρεια Αττικής για καθαρά πληθυσμιακούς λόγους, προτάθηκε καλύτερη διοίκηση και οργάνωση και αποφασίστηκε να διαιρεθεί το πολεοδομικό συγκρότημα της Αθήνας και η περιφέρεια Αττικής σε επτά περιφερειακές ενότητες, και δημιουργήθηκαν οι Περιφερειακές Ενότητες: Κεντρικού Τομέα Αθηνών, Νοτίου Τομέα Αθηνών, Βορείου Τομέα Αθηνών, Πειραιώς, Νήσων Αττικής, Δυτικής Αττικής και Ανατολικής Αττικής. |
Παρέμειναν στα ίδια γεωγραφικά όρια, αλλά πλέον αποτελούν δευτεροβάθμιους ΟΤΑ με αιρετό περιφερειάρχη και συμβούλιο. Ανάληψη μέρους των αρμοδιοτήτων των νομαρχιακών αυτοδιοικήσεων. |
| Αποκεντρωμένες Διοικήσεις | Δεν υπήρχαν |
|
| Δημοτικές επιχειρήσεις | Περίπου 6.000 Νομικά Πρόσωπα και επιχειρήσεις των Δήμων. | Μειώνονται σε περίπου 1.500 μέσω συνενώσεων ή καταργήσεων. |
| Χρηματοδότηση ΟΤΑ | Κρατικός προϋπολογισμός, ευρωπαϊκά προγράμματα, δημοτικά τέλη, ίδιοι πόροι (π.χ. δημοτικές επιχειρήσεις, εκμίσθωση παραλιών και λατομείων κ.ά.) | Παραμένουν τα προηγούμενα. Προστίθεται μερίδιο από κρατικούς φόρους (ΦΠΑ, φορολογία εισοδήματος, φόρο ακίνητης περιουσίας) |
| Αυτοδιοικητικές εκλογές |
|
|
Αποκεντρωμένες Διοικήσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Με το πρόγραμμα Καλλικράτης εισάγεται ο θεσμός των αποκεντρωμένων διοικήσεων που αντικαθιστούν τις 13 κρατικές Περιφέρειες. Σε αυτές μεταφέρθηκαν οι αρμοδιότητες των κρατικών Περιφερειών που από το Σύνταγμα επιβάλλεται να παραμένουν στο Κράτος. Οι επικεφαλής τους έχουν τον τίτλο του Γενικού Γραμματέα και διορίζονται από την Κυβέρνηση.
Δημιουργούνται επτά αποκεντρωμένες διοικήσεις:
- Αττικής, με έδρα την Αθήνα
- Θεσσαλίας - Στερεάς Ελλάδας, με έδρα τη Λάρισα
- Ηπείρου - Δυτικής Μακεδονίας, με έδρα τα Ιωάννινα
- Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου, με έδρα την Πάτρα
- Αιγαίου, με έδρα τον Πειραιά
- Κρήτης, με έδρα το Ηράκλειο
- Μακεδονίας - Θράκης, με έδρα τη Θεσσαλονίκη
Περιφέρειες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι 13 περιφέρειες σύμφωνα με τον Καλλικράτη είναι:
| Νο | Περιφέρεια | Έδρα | Έκταση (km²) | Πληθυσμός (κάτοικοι) | Πυκνότητα πληθυσμού (κάτοικοι/km²) | Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (εκατομμύρια €) | Κατά κεφαλήν ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (€) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης | Κομοτηνή | 14.157 | 606.170 | 42,82 | 9.265 | 15.272 |
| 2 | Κεντρικής Μακεδονίας | Θεσσαλονίκη | 18.811 | 1.874.590 | 99,66 | 32.285 | 16.559 |
| 3 | Δυτικής Μακεδονίας | Κοζάνη | 9.451 | 282.120 | 29,85 | 5.506 | 18.786 |
| 4 | Ηπείρου | Ιωάννινα | 9.203 | 336.650 | 36,58 | 5.079 | 14.221 |
| 5 | Θεσσαλίας | Λάρισα | 14.037 | 730.730 | 52,06 | 11.608 | 15.772 |
| 6 | Ιονίων Νήσων | Κέρκυρα | 2.307 | 206.470 | 89,50 | 4.130 | 17.726 |
| 7 | Δυτικής Ελλάδας | Πάτρα | 11.350 | 680.190 | 59,93 | 10.659 | 14.332 |
| 8 | Στερεάς Ελλάδας | Λαμία | 15.549 | 546.870 | 35,17 | 10.537 | 19.007 |
| 9 | Αττικής | Αθήνα | 3.808 | 3.812.330 | 1001,11 | 110.546 | 26.968 |
| 10 | Πελοποννήσου | Τρίπολη | 15.490 | 581.980 | 37,57 | 9.809 | 16.580 |
| 11 | Βορείου Αιγαίου | Μυτιλήνη | 3.836 | 197.810 | 51,57 | 3.330 | 16.638 |
| 12 | Νοτίου Αιγαίου | Ερμούπολη | 5.286 | 308.610 | 58,38 | 7.646 | 24.828 |
| 13 | Κρήτης | Ηράκλειο | 8.336 | 621.340 | 74,54 | 11.243 | 18.421 |
Με το σχέδιο Καλλικράτης ο επικεφαλής των περιφερειών, ο Περιφερειάρχης, εκλέγεται πλέον άμεσα από τον λαό στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Δήμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ταξινόμηση των 325 Δήμων του προγράμματος Καλλικράτη ανά πληθυσμό και ανά αριθμό Καποδιστριακών Δήμων που τον αποτελούν (σύνολο ΟΤΑ: 1034), με πλάγια γραφή οι δήμοι που μετέπειτα με το πρόγραμμα Κλεισθένης καταργήθηκαν.
Δείτε επίσης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Ψηφίστηκε ο Καλλικράτης: Αντιδράσεις σε όλη την Ελλάδα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Νοεμβρίου 2013. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2012.
- ↑ Αντιδράσεις και χθες στην Αλικαρνασσό
- ↑ Καλλικράτης: Αντιδράσεις ακόμα και απεργία πείνας
- ↑ Καλλικράτης τώρα και στα σχολεία. Αντιδράσεις.
- ↑ «Αντιδράσεις για τον «Καλλικράτη» στα ΤΕΙ». 16 Μαΐου 2011. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Ιανουαρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 7 Δεκεμβρίου 2012.
