Λούτσα Μεσσηνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 36°48′15.19″N 21°49′21.61″E / 36.8042194°N 21.8226694°E / 36.8042194; 21.8226694

Λούτσα
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Λούτσα
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
(Έδρα: Πάτρα)
Περιφέρεια Πελοποννήσου
(Έδρα: Τρίπολη)
Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας
(Έδρα: Καλαμάτα)
Δήμος Πύλου - Νέστορος
(Έδρα: Πύλος)
Δημοτική ενότητα Μεθώνης
Τοπική κοινότητα Φοινικούντος
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Νομός Μεσσηνίας
Υψόμετρο 0[1] μ.
Πληθυσμός 13 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Αθαλάσσι
Ταχ. κωδ. 24006[2]
Τηλ. κωδ. 27230[3]
Δήμος Πύλου - Νέστορος

Η Λούτσα[4] αναφερόμενη παλαιότερα και ως το Αθαλάσσι, είναι παραθαλάσσιος οικισμός κοντά στην Μεθώνη και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Πύλου - Νέστορος, του Νομού Μεσσηνίας.

Η Λούτσα είναι σήμερα ένας πολύ μικρός οικισμός στην ομώνυμη παραλία, νότια του Γριζοκάμπου, του οποίου αποτελεί το επίνειο (=λιμάνι). Είναι κτισμένη στη δυτική γωνία της βάσης ενός νοητού ισοσκελούς τριγώνου, στραμμένου προς τον Νότο, που σχηματίζει το Ακρωτήριο Ακρίτας (γνωστό και ως Κάπο – Γκάλο ή Καβογάλο).[5]

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Λούτσα βρίσκεται νοτιοανατολικά της Μεθώνης, από την οποία απέχει περίπου 13 χιλιόμετρα και νοτιοανατολικά από την Φοινικούντα, από την οποία απέχει περίπου 2 χιλιόμετρα. Έχει μηδενικό υψόμετρο[1][6] και βρέχεται από τη θάλασσα. Κοντά στην Λούτσα βρίσκονται επίσης, προς τα βορειοανατολικά της ο Γριζόκαμπος σε απόσταση 2,5 περίπου χιλιομέτρων και προς τα νοτιοανατολικά της το Ακριτοχώρι, σε απόσταση 4 περίπου χιλιομέτρων αντίστοιχα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιοχή του χωριού, έχει μακρόχρονη ιστορία που ακολουθεί την ιστορία της Μεσσηνίας και της ευρύτερης περιοχής τόσο της Μεθώνης, όσο και της Πυλίας. Κατά την αρχαιότητα, ήταν τμήμα του βασιλείου του Νέστορα, της αρχαίας Πύλου. Το χωριό υπάρχει, πιθανώς, από τα χρόνια της Ενετοκρατίας και η παλαιότερη ονομασία του ήταν Αθαλάσσι. Σύμφωνα με διάφορες τοπικές παραδόσεις, ίσως, παλαιότερα ήταν ακόμα και πόλη, λόγω των διαφόρων ερειπίων που βρίσκονται στην περιοχή,[5] μέρος της οποίας παλαιάς πόλης λέγεται πως βυθίστηκε μετά από μεγάλο σεισμό. Πολλοί την παρομοιάζουν εν μέρει με την Ατλαντίδα.[7]

Ο Φοινικούς Λιμήν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μπροστά από την Λούτσα και την γειτονική της Φοινικούντα βρισκόταν, κατά την αρχαιότητα, ο "Φοινικούς λιμήν", τον οποίο αναφέρει ο Παυσανίας στα «Μεσσηνιακά» του.[8][5]

1205-1432: Μεσαίωνας - Α΄ Ενετοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την περίοδο του Μεσαίωνα και την Α΄ Ενετοκρατία, δεν υπάρχουν σχετικά στοιχεία, αλλά εικάζεται από ερευνητές της τοπικής ιστορίας, ότι πιθανώς πρέπει και τότε να υπήρχε εκεί χωριό.[5]

1460-1683: Α΄ Τουρκοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την περίοδο της Α΄ Τουρκοκρατίας, σύμφωνα με τον Θανάση Πετσάλη - Διομήδη, στο ιστορικό του μυθιστόρημα «Οι Μαυρόλυκοι», στην περιοχή της σημερινής Λούτσας υπήρχε το χωριό Αθαλάσσι: «Στ' ακρογιάλι κάτω, ένα μοναχικό χωριό. Τ' όνομά του Αθαλάσσι (Λούτσα). Μεγαλούτσικο χωριό. Θα 'χε τότε, στα 1560-1570, κάπου διακόσια τριάντα τζάκια. Ντόπιοι οι περισσότεροι, χωριανοί. Ωστόσο είχαν ριζώσει, από τα χρόνια των Βενετσάνων, κάμποσες οικογένειες εβραϊκές. Αργότερα, με τους Τούρκους, που ήρθαν στο χωριό -κάπου σαράντα φαμελιές- κουβαλήθηκαν και μερικοί Αρβανίτες». Σύμφωνα με τον ερευνητή της τοπικής ιστορίας Σταύρο Π. Τσώνη, στο βιβλίο του «Γριζόκαμπος: Ένα παράξενο χωριό», τα 230 τζάκια, δηλαδή ο αριθμός των οικογενειών, «αν πολλαπλασιαστεί με το 5 ή το 6, που ήταν τότε -κατά μέσον όρο- ο αριθμός των μελών κάθε οικογένειας, το Αθαλάσσι (Λούτσα) πρέπει να είχε 1200 έως 1400 κατοίκους τουλάχιστον».[5]

Διοικητική ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός της Λούτσας[9] αναγνωρίσθηκε και προσαρτήθηκε στην Κοινότητα Φοινικούντος,[10] μόλις το 1971.[11] Το χωριό παρέμεινε ως οικισμός της Κοινότητας Φοινικούντος, από το 1971 ως το 1997, όταν τότε, στα πλαίσια των αλλαγών που επήλθαν στη τοπική αυτοδιοίκηση, μέσω του σχεδίου «Καποδίστριας», > η Λούτσα υπήχθη στον κατηργημένο Δήμο Μεθώνης,[12][13] ως το 2010. Από το 2011, μετά τις νέες αλλαγές του σχεδίου «Καλλικράτης» η Λούτσα ανήκει πλέον στον νέο Δήμο Πύλου - Νέστορος.[14][15] Ο δήμος αυτός, συστάθηκε με το Πρόγραμμα Καλλικράτης με τη συνένωση των προϋπαρχόντων δήμων Κορώνης, Μεθώνης, Παπαφλέσσα, Πύλου, Νέστορος και Χιλιοχωρίων. Η Λούτσα σήμερα είναι οικισμός της Τοπικής Κοινότητας του Φοινικούντος του Δήμου Πύλου-Νέστορος,[4] στην οποία υπάγονται επίσης οι εξής οικισμοί: Ο Ανεμόμυλος, ο Γριζόκαμπος, ο Φοινικούς ή η Φοινικούντα (έδρα), τα Χουνάκια, καθώς και τα ακατοίκητα σήμερα νησιά της Αγία Μαριανής ή Αγίας Μαρίνας και της Σχίζας.

Κάτοικοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 13 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες και τον τουρισμό.

Εξέλιξη Πληθυσμού της Λούτσας Μεσσηνίας
Απογραφή Πληθυσμός Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού
1971 -[16]
1981 -[17]
1991 9[18]
2001 9[19]
2011 13[20]

Κτίρια – εκδηλώσεις – αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από τα παραδοσιακά σπίτια, υπάρχει το εκκλησάκι του χωριού, το οποίο βρίσκεται χτισμένο στη βορειοανατολική γωνία του ιερού του παλαιού μεγάλου ναού της περιοχής του χωριού, γνωστού και ως η Παλαιοχριστιανική Βασιλική Λούτσας.[21] Το εκκλησάκι αυτό υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Μεσσηνίας και είναι αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή,[7] της οποίας η μνήμη τιμάται στις 26 Ιουλίου, οπότε γίνεται και το πανηγύρι του χωριού, στο οποίο συρρέουν προσκυνητές και παραθεριστές, για να προσκυνήσουν, να κάμουν το μπάνιο τους στην Παραλία της Λούτσας και να απολαύσουν την παραδοσιακή γουρνοπούλα, ψημένη στα κάρβουνα. [5] Ο γραφικός οικισμός της Λούτσας και η παραλία της απέχουν μόλις 2 χιλιόμετρα από την Φοινικούντα. Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού υπάρχουν επίσης διάφορες τουριστικές εγκαταστάσεις με ενοικιαζόμενα δωμάτια, ενώ στην παραλία υπάρχει μικρό κάμπινγκ, καθώς και διάφορες παραδοσιακές ψαροταβέρνες.[7][5]

Παλαιοχριστιανική Βασιλική Λούτσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή της Λούτσας, πάνω στον μικρό λόφο, που βρίσκεται βόρεια του οικισμού, υπάρχουν τα ερείπια μεγάλου χριστιανικού ναού (Παλαιοχριστιανική Βασιλική).[21] Στη βορειοανατολική γωνία του ιερού του παλαιού ναού κατασκευάσθηκε μεταγενέστερα το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής.[5]

Το Μπούρτζι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μπούρτζι είναι ένας μικρός παραθαλάσσιος πύργος, με τα χαρακτηριστικά της Βίγλας, πιθανώς της βενετσιάνικης περιόδου, ο οποίος είναι κτισμένος σε σχετικά δυσπρόσιτη τοποθεσία,[7] επίσης σε μικρή απόσταση από την Λούτσα. Ίσως εξυπηρετούσε στην επιτήρηση των πλοών βόρεια της νήσου Σχίζας ή του ελέγχου στο αγκυροβόλιο του απάνεμου όρμου του Βρωμονερίου (Τσερλονέρι) ή σύμφωνα με την τοπική παράδοση λειτουργούσε ως φάρος - σηματωρός, ο οποίος καθοδηγούσε τα διερχόμενα πλοία για το «Πόρτο-Γρίζι», δηλαδή το λιμάνι της Λούτσας.[22][7]

Παραλία Λούτσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε απόσταση λίγων μέτρων νότια του χωριού βρίσκεται και η παραλία του, η Παραλία της Λούτσας,[23] η οποία εκτείνεται από τη δυτική πλευρά του Ακρωτηρίου Ακρίτα ως το λοφίσκο Καταρραχάκια. [5] Η αμμώδης παραλία της και ο βυθός της με τα βότσαλα θεωρείται ως ιδανική για μπάνιο, ενώ είναι τόσο καθαρή που έχει πάρει γαλάζια σημαία.[7] Έχει άμεση πρόσβαση, από την επαρχιακή οδό Μεθώνης-Κορώνης.

Προσωπικότητες από την Λούτσα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τη Λούτσα κατάγονταν, επίσης, πρόγονοι του Ρήγα Φεραίου.[7] Σύμφωνα με τον Ακαδημαϊκό Θ. Πετσάλη-Διομήδη από το Αθαλάσσι (Λούτσα) καταγόταν και έζησε εκεί ο παππούς του Ρήγα, ο Μαυρόλυκος.[5]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Λούτσα, από την ιστοσελίδα: buk.gr
  2. Ταχυδρομικός Κώδικας Λούτσα Μεσσηνίας.
  3. Τηλεφωνικοί κωδικοί της Ελλάδας, Ζώνη 27: Πύλος: 27230
  4. 4,0 4,1 Δημοτική Ενότητα Μεθώνης, από την ιστοσελίδα: www.pylos-nestor.gr του Δήμου Πύλου - Νέστορος.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 Σταύρος Π. Τσώνης (2010), σελ. 86-90.
  6. Λούτσα, από την ιστοσελίδα: moriasnow.gr.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 "Messinia: Olive Culture in the land of Messinia" - "Μεσσηνία. Ο Πολιτισμός της Ελιάς στη Μεσσηνιακή Γη", Biotourism Guide - Βιοτουριστικός Οδηγός, από την ιστοσελίδα: biopolitics.gr, Biotourism – Olive Culture in the land of Messinia, έκδοση: "Biopolitics International Organisation" - "Διεθνής Οργάνωση Βιοπολιτικής", Αθήνα 2015, ISBN 978-960-7508-55-3, ενότητα: "Ο γραφικός οικισμός της Λούτσας", σελ. 226.
  8. Παυσανίας, «Ελλάδος περιήγησις», «Μεσσηνιακά», IV.34.12: [...] "ἀνέχει δὲ ἐς θάλασσαν ὁ Ἀκρίτας, καὶ νῆσος Θηγανοῦσσά ἐστιν ἔρημος πρὸ αὐτοῦ: μετὰ δὲ τὸν Ἀκρίταν λιμήν τε Φοινικοῦς καὶ νῆσοι κατ' αὐτὸν Οἰνοῦσσαι". [...]
  9. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Λούτσα (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  10. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών Κ. Φοινικούντος (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  11. 14/03/1971
  12. Διοικητικές Μεταβολές Οικισμών > Δ. Μεθώνης (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  13. ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997.
  14. ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010.
  15. Διοικητικές μεταβολές οικισμών > Δ. Πύλου-Νέστορος (Μεσσηνίας), από την ιστοσελίδα: www.eetaa.gr
  16. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 139.
  17. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 150.
  18. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 182.
  19. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 184.
  20. "Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
  21. 21,0 21,1 Παλαιοχριστιανική Βασιλική, ΥΑ ΥΠΠΕ/Β1/Φ30/25243/558/5-5-1982 - ΦΕΚ 320/Β/2-6-1982, [...] "Ανακοινώνουμε ότι η Παλαιοχριστιανική Βασιλική που βρίσκεται στη θέση Λούτσα της Κοινότητας Φοινικούντος της Επαρχίας Πυλίας του Νομού Μεσσηνίας, είναι αρχαίο μνημείο. Τα ερείπια της βασιλικής εκτείνονται προς τα νότια και δυτικά του μεταγενέστερου εκκλησιδίου της Αγίας Παρασκευής, που κατέχει το βορειοανατολικό τμήμα αυτής και σε ακτίνα 100 μ. Διακρίνονται η μεγάλη ημικυκλική αψίδα και τμήματα τοίχων του ναού μέχρι ύψους 2,50 μ. με χαρακτηριστική τοιχοποιΐα από πλίνθους και λίθους." [...], σύμφωνα με το Διαρκή Κατάλογο των Κηρυγμένων Αρχαιολογικών χώρων και Μνημείων της Ελλάδος, της Διεύθυνσης Εθνικού Αρχείου Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού.
  22. Σταύρος Π. Τσώνης (2010), σελ. 68-70.
  23. Παραλία Λούτσας, από την ιστοσελίδα: greece.terrabook.com

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Σταύρος Π. Τσώνης, «Γριζόκαμπος: Ένα παράξενο χωριό. (Ιστορία - Κοινωνικός βίος - ήθη - μνημεία - γειτονικά χωριά - γριζοκαμπίτικα διηγήματα - γενεαλογικό δένδρο)», (pdf), Αθήνα 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]