Υάμεια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 36°48′39.58″N 21°51′49.38″E / 36.8109944°N 21.8637167°E / 36.8109944; 21.8637167

Υάμεια
Άποψη από τα νότια
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου
(Έδρα: Πάτρα)
Περιφέρεια Πελοποννήσου
(Έδρα: Τρίπολη)
Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας
(Έδρα: Καλαμάτα)
Δήμος Πύλου - Νέστορος
(Έδρα: Πύλος)
Δημοτική ενότητα Κορώνης
Τοπική κοινότητα Υαμείας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας
Υψόμετρο 294[1]
Πληθυσμός 115 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Τσαΐζι, Τζαίζι
Ονομασία κατοίκων Υαμειώτες (Τζαιζαίοι)
Ταχ. κωδ. 24004[2]
Τηλ. κωδ. 2725[3]
www.pylos-nestor.gr

Η Υάμεια[4] είναι ένα χωριό του νομού Μεσσηνίας[5] με 115 κατοίκους (απογραφή 2011) και διοικητικά ανήκει στη Δημοτική ενότητα Κορώνης[6] Μεσσηνίας του Δήμου Πύλου-Νέστορος.[7][8]

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται σε υψόμετρο 294 μέτρα, απέναντι από το βουνό Ζαρναούρα[9] (υψόμετρο 518 μέτρα). Από την Υάμεια[10] διέρχεται η 13η επαρχιακή οδός[11][12] Χαρακοπιού-Μεθώνης (Χαρακοπιό-Υάμεια-Ακριτοχώρι-Φοινικούντα-Καμάρια-Ευαγγελισμός-Μεθώνη). Είναι ο κύριος δρόμος σύνδεσης της Φοινικούντας με Αθήνα, Καλαμάτα,[13][14]Κορώνη και της Κορώνης με Μεθώνη, Πύλο, Κυπαρισσία.

Απέχει[15] 272 χλμ.[16] από την Αθήνα, 118 χλμ από την Τρίπολη, 50 χλμ. από την Καλαμάτα, 44 χλμ. από το αεροδρόμιο Καλαμάτας[17], 41 χλμ. από την Μεσσήνη, 10 χλμ. από την Κορώνη,[18] 6 χλμ. από το Χαρακοπιό, 7 χλμ. από τη Φοινικούντα, 5 χλμ. από την παραλία Λούτσα[19] της Φοινικούντας, 17 χλμ. από τη Μεθώνη, 27 χλμ. από την Πύλο, 80 χλμ. από την Κυπαρισσία και 234 χλμ. από την Πάτρα.[20] Έχει καθημερινή συγκοινωνία με λεωφορεία του ΚΤΕΛ Μεσσηνίας[21], με Καλαμάτα, Μεσσήνη, Πεταλίδι,[22] Λογγά, Χαρακοπιό, Κορώνη, Φοινικούντα, Μεθώνη και Πύλο.[23]

Στοιχεία παραγωγής και πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι αγροτική περιοχή, με κύριο προιόν το ελαιόλαδο.[24] Καλλιεργείται η ελιά (ποικιλία κορωνέικη) και γίνεται εμπόριο και εξαγωγή ελαιολάδου. Έχει επίσης μικρή κτηνοτροφία και πτηνοτροφία. Άλλα προιόντα που παράγει είναι κρασί, σταφίδα, ελιές Καλαμών, τυρί, γάλα, αυγά, λαχανικά, κρέας.

Διαθέτει καφε-παντοπωλείo με πολύ ωραία θέα προς το Ιόνιο, την Ζαρναούρα και εν μέρει με τον Ταΰγετο. Από την Υάμεια υπάρχει θέα επίσης, προς το όρος Λυκόδημο (τη Μαθία των Αρχαίων Ελλήνων), τη Φοινικούντα και τα νησιά Μεσσηνιακές Οινούσσες[25] (Σχίζα, Σαπιέντζα, Αγία Μαρίνα ή Αγία Μαριανή). Διαθέτει και ξενώνες (ενοικιαζόμενα διαμερίσματα).[26]

Παλαιότερα είχε μεγαλύτερο πληθυσμό και υπήρχε δημοτικό σχολείο, το οποίο τώρα εκτελεί χρέη αγροτικού ιατρείου,[27] εκλογικού τμήματος, μικρής λαογραφικής συλλογής[28] και άλλες χρήσεις. Η μείωση οφείλεται αρχικά στη μετανάστευση σε Αμερική, Καναδά, Αργεντινή, Παναμά, Ιταλία και Αυστραλία καθώς και στην εσωτερική μετανάστευση αργότερα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Δράμα, Καλαμάτα, Μεσσήνη, Κόμποι, Χαρακοπιό, Κορώνη κ.α.

Η νεότερη παράδοση επίσης κάνει αναφορά, ότι μετά το 1800 σταδιακά μετανάστευσαν προς το χωριό μεγάλες οικογένειες που κατάγονταν από την Αρκαδία, όπως οι οικογένειες των Μουρδουκουταίων (Μουρδουκούτας) και των Σαρδελαίων (Σαρδέλης), που παλαιότερα ζώντας νομαδικά, όντας απασχολούμενοι ως βοσκοί, μετοίκησαν αρχικά, στο χωριό Δεσύλλα της Μεσσηνίας και από εκεί μετανάστευσαν σταδιακά προς την περιοχή της Πυλίας.[29]Λέγεται επίσης από πολλούς, ότι όσοι έχουν το επώνυμο Μουρδουκούτας, έχουν αρχική καταγωγή από την Υάμεια αποκλειστικά. Δηλαδή κάποιος πρόγονός τους ήταν από την Υάμεια αποκλειστικά, ανεξάρτητα σε όποιο μέρος κι αν βρίσκονται.

Στοιχεία επίσης για τη λαογραφία της Υάμειας, αλλά και άλλων χωριών της περιοχής της Κορώνης υπάρχουν και στο έργο της συγγραφέως και λαογράφου Γεωργίας Ταρσούλη.[30]

Κάτοικοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός, με βάση την απογραφή του 2011, έχει 115 μόνιμους κατοίκους, οι οποίοι απασχολούνται κυρίως σε διάφορες αγροτικές εργασίες.

Εξέλιξη Πληθυσμού της Υαμείας Μεσσηνίας
Απογραφή Πληθυσμός Διάγραμμα εξέλιξης Πληθυσμού
1844 43[31]
1851 45[32]
1879 105[33]
1889 147[34]
1896 173[35]
1907 214[36]
1920 263[37]
1928 294[38]
1940 328[39]
1951 335[40]
1961 316[41]
1971 228[42]
1981 163[43]
1991 136[44]
2001 121[45]
2011 115[46]

Ιστορικό του οικισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός,[47] επί Τουρκοκρατίας και μέχρι το 1916, ονομαζόταν Τζαίζι. Στις 21 Απριλίου 1835 προσαρτάται στο Δήμο Κολωνίδων με έδρα την Κορώνη. Τουλάχιστον από το 1844 ως το 1916 το χωριό αναφερόταν επίσημα ως το Τσαΐζι, ενώ από το 1916 ως σήμερα ως η Υάμεια. Το χωριό αναφέρεται, το 1853, επίσης σαν Τσαΐζα στον β΄ τόμο των «Ελληνικών» του Ιάκωβου Ρίζου Ραγκαβή, ως χωριό του Δήμου Κολωνίδων της Επαρχίας Πυλίας με πληθυσμό 45 κατοίκων, με βάση την απογραφή του 1851.[32] Στις 31 Αυγούστου 1912, αποσπάται από το Δήμο Κολωνίδων και προσαρτάται στην Κοινότητα Καπλανίου.[48] Στις 26 Νοεμβρίου 1916 μετονομάζεται σε Υάμεια.[49] Στις 3 Οκτωβρίου 1925 αποσπάται από την Κοινότητα Καπλανίου και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Υαμείας.[50] Στις 4 Δεκεμβρίου 1997 αποσπάται από την Κοινότητα Υαμείας και προσαρτάται στο Δήμο Κορώνης[51] και εν τέλει στις 7 Ιουνίου 2010, αποσπάται από το Δήμο Κορώνης και προσαρτάται στο Δήμο Πύλου-Νέστορος.[52][53]

Πρώην Δήμος Υάμειας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επίσης για 5 χρόνια υπήρξε Δήμος Υάμειας, αλλά με έδρα σε άλλη περιοχή. Αυτό συνέβη όταν στις 21 Απριλίου 1835 ο οικισμός Πεντιά τότε, το σημερινό Τρίκορφο Μεσσηνίας, ορίστηκε έδρα του Δήμου Υάμειας, που περιείχε και τους οικισμούς Ξηροκάσι (σήμερα Παλαιόκαστρο), Κάτω Δαλακλή (σήμερα Πολύλοφος), Ράδου (σήμερα Περδικόβρυση), Κυνηγός, Μαγγανιακό, Δραίνα, Ζαγάρενα (σήμερα Κορομηλιά), Κλήμα, Μάνεσης και Πουλίτσα (σήμερα Πουλίτσι). Το 1840[54] καταργήθηκε ο Δήμος Υάμειας και οι οικισμοί του, προσαρτήθηκαν στο Δήμο Ιθώμης, με έδρα το Επάνω Μαυρομμάτι (σήμερα ονομάζεται Αρχαία Μεσσήνη), που βρίσκεται πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης.[55][56]

Αρχαία Υάμεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λίγο έξω από το διπλανό χωριό Καπλάνι που απέχει 2,5 χλμ. από την Υάμεια, βρέθηκαν αρχαιολoγικά ευρήματα με αναφορές στην Αρχαία Υάμεια[57]. Χρειάζεται όμως να γίνει ανασκαφή και αρχαιολογική έρευνα για να μαθουμε περισσότερα γιά την Αρχαία Υάμεια. Υαμείτις[58][59] ήταν μία από τις 5 πόλεις που μοίρασε ο Κρεσφόντης τη Μεσσηνία. Οι άλλες 4 ήταν η Πύλος, το Ρίο (πιθανόν η σημερινή Κορώνη). η Μεσόλα και η πρωτεύουσα Στενύκλαρος (Στράβων 8,4,7). Υάμεια, ή Υαμία, ή Υαμείτης, ή Υαμίτης ήταν η πόλη που παραχώρησαν οι Λακεδαιμόνιοι στους απογόνους του Ανδροκλή (Παυσανίας 4,14,4).

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενοριακός Ιερός Ναός Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη Υάμειας

Ο οικισμός έχει 4 εκκλησίες. Τον ενοριακό ιερό ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης,[60] που πανηγυρίζει στις 21 Μαίου, το ναό Αγίου Γεωργίου του Κοιμητηρίου, το εξωκλήσι Κοίμηση της Αγίας Άννας, που πανηγυρίζει στις 25 Ιουλίου, κοντά στην περιοχή Χαμαλώνι, και το παλιό ερειπωμένο εκκλησάκι Κοίμηση της Θεοτόκου που αναστηλώθηκε πρόσφατα.

Εκδηλώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παλιότερα γινόταν στις 20 και 21 Μαίου μεγάλο πανηγύρι με μουσική ορχήστρα και μεγάλη συμμετοχή κόσμου από πολλά χωριά. Τα τελευταία χρόνια όμως σταμάτησε. Έγιναν κάποιες προσπάθειες να γίνει πανηγύρι στις 24 Ιουλίου και την ημέρα της Ανάστασης, αλλά έπειτα από κάποιες λίγες χρονιές σταμάτησε και αυτό. Τώρα τα τελευταία χρόνια έχει καθιερωθεί από το Σύλλογο Απανταχού Υαμειτών (Τσαΐζαίων) θεατρική εκδήλωση στις 12 Αυγούστου από τα παιδιά του χωριού και χορευτική παράσταση από τους συλλόγους Φοινικούντας και Χρυσοκελλαριάς. Επίσης στις 16 Αυγούστου γίνεται μουσικοχορευτική βραδιά με αρκετή συμμετοχή κόσμου και από άλλα χωριά. Πιό παλιά τη δεκαετία του 70, όταν ο δρόμος Χαρακοπιό-Υάμεια-Ακριτοχώρι-Φοινικούντα ήταν χωματόδρομος, υπήρξε διαδρομή του ράλλυ Ακρόπολις από την Υάμεια. Επίσης στις 9 Νοεμβρίου 2008 έγινε το ράλλυ σπρίντ Κορώνης με διαδρομή από την Υάμεια. Πολλοί ξένοι τουρίστες που διαμένουν στη Φοινικούντα, επισκέπτονται συχνά την Υάμεια με ποδήλατα και απολαμβάνουν στo καφενείo του χωριού την υπέροχη θέα και το ηλιοβασίλεμα. Ακόμα και το χειμώνα έρχονται για να κάνουν πεζοπορία στην ευρύτερη περιοχή του χωριού.

Γεωργάκης Μουρδουκούτας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 13 Φεβρουαρίου 1824, ο Γεωργάκης Μουρδουκούτας από την Υάμεια, μαζί με άλλους, έλαβε μέρος στο ρεσάλτο του κάστρου της Κορώνης[61], με σκοπό να το καταλάβουν από τους Τούρκους. Έπειτα από λάθος ενός συναγωνιστή του, θα βρεί τραγικό θάνατο μαζί με πολλούς άλλους και όλο το εγχείρημα θα αποτύχει. Η λαϊκή μούσα της περιοχής, τραγουδά ακόμα σε διάφορες παραλλαγές, σαν μοιρολόι, αλλά και σαν καύχημα τα κατορθώματα των αγωνιστών του Ρεσάλτο. Η Κορωναία ποιήτρια, λαογράφος, ζωγράφος, και γενικά μελετήτρια της περιοχής, κατέγραψε τα εξής: «Θέλετε να ακούσετε τα κλάματα, βάγια και μοιρολόγια περαστε από του Σαρατσά και αγνάντια στο Τζαΐζι. Να δείτε τις Μαντέισσες και τις Μουρδουκουτέισσες πως θλίβονται και βάγιονται και μαγουλοτραβιούνται. Σκοτώσανε τον Κωνσταντή μαζί με το Γιωργάκη τους κατάσφαξαν και τους δύο στο κάστρο της Κορώνης. Πήγαν να κάψουν την Τουρκιά και κάηκαν μαζί τους». Για κατανόηση του τραγουδιού: α) Κωνσταντής είναι ο Κωνσταντίνος Μάντης, το παλικάρι που πήγε να ανοίξει και ντουφέκισε τον Τούρκο. Ο Γιωργάκης είναι ο Γεώργιος Μουρδουκούτας, που κάηκε ζωντανός με πίσσα από τους Τούρκους. β) Σαρατσά είναι σήμερα η Χρυσοκελλαριά κατά των Μεσαίωνα έδρα της καθολικής επισκοπής των Βενετών γ)Τζαϊζι είναι σήμερα η Υάμεια ακουστή για τα λιβάδια της και το γρασίδι της στην ελληνική επανάσταση.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Υάμεια Μεσσηνίας
  2. Ταχυδρομικός κώδικας - Υάμεια Μεσσηνίας
  3. Τηλεφωνικοί κωδικοί της Ελλάδας, Ζώνη 27: Κορώνη Πυλίας: 2725.
  4. «Υάμεια». 
  5. «Η ΜΕΣΣΗΝΙΑ ΑΠΟ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ». 
  6. «www.korone.gr (Κίνηση Ενεργών Πολιτών Κορώνης)». 
  7. «Δήμος Πύλου - Νέστορος». 
  8. «Πύλος - Νέστορας». 
  9. «pezoporia.gr (Ζαρναούρα)». 
  10. «Υάμεια (η) Δήμου Πύλου - Νέστορος. Μεσσηνία - Πελοπόννησος». 
  11. «Οδικός Χάρτης Ελλάδας». 
  12. «GEODATA.gov.gr». 
  13. «Δήμος Καλαμάτας». 
  14. «ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ». 
  15. «Οδηγικές χιλιομετρικές αποστάσεις μεταξύ πόλεων, χωριών, χωρών, σημείων στο χάρτη, οδηγίες πλοήγησης και κατεύθυνσης - υπολογισμός κόστους ταξί - driving distance calculator, taxi cost calculator - apostaseis.gr». 
  16. «ΜΟΡΕΑΣ Α.Ε. (Αυτοκινητόδρομος)». 
  17. «Αερολιμένας Καλαμάτας». 
  18. «koroni-messinias.gr». 
  19. «Παραλία Λούτσα». 
  20. «ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ & ΙΟΝΙΟΥ». 
  21. «Υπεραστικό ΚΤΕΛ Νομού Μεσσηνίας». 
  22. «Αριστομένης ο Μεσσήνιος: Αρχαία Κορώνη, Πεταλίδι Μεσσηνίας». 
  23. Υάμεια Μεσσηνίας
  24. «Olive News (Ελαιόλαδο)». 
  25. «Natura Hellas: Μεσσηνιακές Οινούσσες. Tο βαθύτερο σημείο όλης της Μεσογείου». 
  26. «Αγροτουριστικός - Ξενώνας Χαμαλώνι». www.chamaloni.gr. 
  27. «ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ». 
  28. Αναφορές στην Πέργαμο (Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΥΚΒ ΕΚΠΑ): Συλλογή λαογραφικής ύλης από το χωριό Υάμεια, της επαρχίας Πυλίας, του νομού Μεσσηνίας και στο Open arhives.gr: Συλλογή λαογραφικής ύλης από το χωριό Υάμεια, της επαρχίας Πυλίας, του νομού Μεσσηνίας
  29. Σύμφωνα με το βιβλίο του Νίκου Πασαγιώτη "Ανεβοκατεβάτες", ενότητα "Βλάχοι και Αρβανίτες στο Μοριά", Περιοδικό Ακοβίτικα Νέα, Τεύχος 17, Ιανουάριος 2010, από την ιστοσελίδα του Συλλόγου Ακοβιτών Αθήνας - Πειραιά: akovos.gr).
  30. Ιδιαίτερες αναφορές για τη λαογραφία του χωριού Υάμεια, βρίσκονται στις ενότητες: Ο κύκλος του χρόνου, Ο κύκλος της ζωής, Γέννηση, Γάμος, Επαγγελματικός βίος, Λαϊκό δίκαιο, Δημώδης ιατρική, Παραδόσεις, Ευτράπελες διηγήσεις, του βιβλίου: Λαογραφικά σύμμεικτα της Κορώνης Μεσσηνίας από τις συλλογές (1938-1939) της Γεωργίας Ταρσούλη. Έκδοση: Ο τόμος είναι συνέκδοση του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας (ΚΕΕΛ) της Ακαδημίας Αθηνών και του Μανιατακείου Ιδρύματος, και εντάχθηκε στη σειρά «Πηγές του Λαϊκού Πολιτισμού 6», Επιμέλεια, Εισαγωγή: Ιωάννης Πλεμμένος, Πρόλογος: Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, Αθήνα 2011. Πρόκειται για έκδοση με ανέκδοτο λαογραφικό υλικό από την Κορώνη και τα γύρω χωριά (Χρυσοκελλαριά, Βασιλίτσι, Καπλάνι, Ζιζάνι, Υάμεια, Ακριτοχώρι), που είχε συλλέξει η Κορωναία λαογράφος Γεωργία Ταρσούλη μεταξύ 1938-1939.
  31. Σταματάκης, Ι. Δ., "Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, Περιέχων τα Ονόματα, τας Αποστάσεις και τον Πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. / Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως, και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη". Εκ του Τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου. Εν Αθήναις 1846, σελ. 47.
  32. 32,0 32,1 Ιακώβου Ρ. Ραγκαβή, Τα Ελληνικά, Εν Αθήναις, 1853, τόμος δεύτερος, σελ. 576.
  33. Υπουργείο Εσωτερικών, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879, εκ του Τυπογραφείου Σ. Κ. Βλαστού, Εν Αθήναις 1881. Επίσης: "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός 1879", σελ. 121.
  34. Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστική της Ελλάδος - Πληθυσμός - Απογραφή της 15-16 Απριλίου 1889", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες Α', εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1890, σελ. 87.
  35. Υπουργείο Εσωτερικών, Τμήμα Δημόσιας Οικονομίας και Στατιστικής, "Στατιστικά Αποτελέσματα της Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 5-6 Οκτωβρίου 1896", Μέρος Δεύτερον - Πίνακες - Α' Πληθυσμός κατά Νομούς, Επαρχίας, Δήμους, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου και Λιθογραφείου, Εν Αθήναις 1897, σελ. 104.
  36. Υπουργείο των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά Αποτελέσματα της Γενικής Απογραφής του Πληθυσμού, κατά την 27 Οκτωβρίου 1907", Επιμέλεια: Γεωργίου Χωματιανού, τόμος δεύτερος, εκ του Τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, Εν Αθήναις 1909, σελ. 394.
  37. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνσις Στατιστικής, "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1921. Επίσης: "Πληθυσμός του Βασιλείου της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19 Δεκεμβρίου 1920", σελ. 235.
  38. Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928". (Πραγματικός πληθυσμός κυρωθείς δια του από 23 Νοεμβρίου 1928 διατάγματος), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1935. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928", σελ. 276.
  39. Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1950. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 16 Οκτωβρίου 1940", σελ. 304.
  40. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας, πόλεις και χωρία), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1955. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 7ης Απριλίου 1951", σελ. 148.
  41. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους, κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ. 46929/6877/1961 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, Εν Αθήναις 1962. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961", σελ. 144.
  42. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971". (Πραγματικός πληθυσμός κατά νομούς, επαρχίας, δήμους , κοινότητας και οικισμούς. Κυρωθείς δια της υπ' αριθ, 3893/Ε637/1972 κοινής αποφάσεως των Υπουργών Βοηθού Πρωθυπουργού και Εσωτερικών), Αθήναι 1972. Επίσης: "Πληθυσμός της Ελλάδος, κατά την Απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971", σελ. 139.
  43. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981". (Κυρώθηκε με την 7908/Δ'554/12-4-1982 κοινή απόφαση των Υπουργών Συντονισμού και Εσωτερικών), Αθήναι 1982. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 5 Απριλίου 1981", σελ. 150.
  44. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991". (Κυρώθηκε με την 24197/Γ' 3812/24-11-1993 κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Εσωτερικών), Αθήνα 1994. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την Απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991", σελ. 182.
  45. Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001". (Κυρώθηκε με την 6821/Γ5-908/4-6-2002 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης), Αθήνα 2003. Επίσης: "Πραγματικός Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001", σελ. 183.
  46. "Απογραφή Πληθυσμού - Κατοικιών 2011. Μόνιμος Πληθυσμός", Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
  47. «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης - Διοικητικές μεταβολές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση». 
  48. ΦΕΚ 262Α-31/08/1912.
  49. ΦΕΚ 93Β-26/11/1916.
  50. ΦΕΚ 284Α-03/10/1925.
  51. ΦΕΚ 244Α-04/12/1997.
  52. ΦΕΚ 87Α-07/06/2010.
  53. «Αναζήτηση Φ.Ε.Κ.». 
  54. ΦΕΚ 22Α-18/12/1840.
  55. «Αρχαία Μεσσήνη». 
  56. «ΑΡΧΑΙΑ ΙΘΩΜΗ». 
  57. «ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΕΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΑΥΤΗΣ.ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΣΣΗΝΗ.ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ». 
  58. «Αρχαίες πηγές ΥΑΜΕΙΤΙΣ (Αρχαία πόλη)». 
  59. «Αριστομένης ο Μεσσήνιος: Μεσσήνη (Νησί): Από την Πρωτοελλαδική εποχή μέχρι τον Μεσαίωνα - Υαμείτις (Υάμεια)». 
  60. «Ιερά Μητρόπολις Μεσσηνίας». 
  61. «Το Ρεσάλτο Στο Κάστρο Της Κορώνης (13η Φεβρουαρίου 1824) - Νέα & Ανακοινώσεις - Μανιατάκειον Ίδρυμα». 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]