Φιλόθεος Κόκκινος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Φιλόθεος Κόκκινος
Γέννηση1300[1]
Θεσσαλονίκη
Θάνατος1379
Κωνσταντινούπολη
ΥπηκοότηταΒυζαντινή Αυτοκρατορία
Επιστημονική σταδιοδρομία
ΑξίωμαΟικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Ιδιότηταιερέας και συγγραφέας

Ο Φιλόθεος (κατά κόσμον Φωκάς), ο επονομαζόμενος Κόκκινος, διετέλεσε Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως μεταξύ των ετών 1353 - 1355 και 1364 - 1376.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη γύρω στο 1300. Η οικογένειά του είχε ιουδαϊκή προέλευση[2]. Έλαβε εξαιρετική μόρφωση, μεταξύ άλλων και από τον Θωμά Μάγιστρο[3], και μόνασε στο Σινά και κατόπιν στον Άθω. Εκεί, αρχικά έζησε στη Μονή Βατοπεδίου και κατόπιν στη Μονή Μεγίστης Λαύρας. Διετέλεσε ηγούμενος της Μονής Φιλοκάλλη (1340/1-1342)[4] και της Μεγίστης Λαύρας (1342-1345)[5].

Το 1347 εξελέγη Μητροπολίτης Ηρακλείας στη Θράκη[6]. Θεωρείτο οπαδός του Αυτοκράτορα Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνού, καθώς και φανατικός «φιλοπαλαμικός», δηλαδή οπαδός του Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γρηγορίου Παλαμά. Ως Μητροπολίτης Ηρακλείας πήρε μέρος στη Σύνοδο που συνεκλήθη από τον Πατριάρχη Κάλλιστο Α΄ το 1351 για την επίλυση του ησυχαστικού ζητήματος, και μάλιστα συνέταξε τα πρακτικά της.

Εξελέγη Οικουμενικός Πατριάρχης το 1353. Το 1354 έστεψε Αυτοκράτορα τον Ματθαίο Καντακουζηνό[7] και ανέλαβε διαμεσολαβητική προσπάθεια συμφιλίωσης του Ιωάννη Ε΄ με τον Ιωάννη ΣΤ΄[8]. Εντούτοις το 1355 ο Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος έγινε Αυτοκράτορας και τον εκθρόνισε[9]. Διέμενε κυρίως στην Μονή του Χριστού Ακατάληπτου και ανέλαβε εκ νέου την Μητρόπολη Ηρακλείας το 1357 μέχρι το 1364, οπότε επανεξελέγη Πατριάρχης[10]. Κατά τη δεύτερη Πατριαρχία του, το 1368, αναγνωρίστηκε συνοδικά άγιος ο Γρηγόριος ο Παλαμάς[11]. Έγραψε πολυάριθμα έργα, αλλά και ύμνους. Ανέπτυξε τις σχέσεις με τα άλλα Πατριαρχεία, βοήθησε τις Σλαβικές Εκκλησίες και παρενέβη αρκετά στα πολιτικά και εκκλησιαστικά πράγματα των Ρώσων[12]. Υπερασπίστηκε την Ορθόδοξη Εκκλησία κατά του προσηλυτισμού των Λατίνων, αλλά επί των ημερών του ξεκίνησε και νέα προσπάθεια προσέγγισης με την Εκκλησία της Ρώμης[13], ενώ παραχωρήθηκε σε Βενετούς, Γενουάτες και Καταλανούς χώρος στο βορειοδυτικό κλίτος της Αγίας Σοφίας, προκειμένου να τελούν εκεί τη λατρεία τους[14]. Αν και προώθησε τον ησυχασμό και δεν ήταν καθόλου λατινόφιλος, εντούτοις ευνοούσε την ιδέα σύγκλησης Οικουμενικής Συνόδου στην Κωνσταντινούπολη με σκοπό την Ένωση των Εκκλησιών[12].

Το 1376, με την πραξικοπηματική άνοδο στον θρόνο του Ανδρόνικου Δ´ Παλαιολόγος, εκθρονίστηκε και ο Φιλόθεος[15]. Αποσύρθηκε σε μοναστήρι (πιθανότατα στη Μονή του Χριστού Ακατάληπτου) και απεβίωσε το 1379[16]. Κηδεύτηκε με βασιλικές τιμές και ενταφιάστηκε στη Μονή του Χριστού Ακατάληπτου. Τιμήθηκε νωρίς ως άγιος και η μνήμη του εορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 11 Οκτωβρίου.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. 119159147. Ανακτήθηκε στις 14  Αυγούστου 2015.
  2. Μάγεντορφ 1988, σελ. 238.
  3. Mitrea 2019, σελ. 76.
  4. Mitrea 2019, σελ. 77.
  5. Μάγεντορφ 1988, σελ. 238-239.
  6. Μάγεντορφ 1988, σελ. 239.
  7. Mitrea 2017, σελ. 67.
  8. Mitsiou, Ekaterini (2011). «Interaktion zwischen Kaiser und Patriarch im Spiegel des Patriarchatsregisters von Konstantinopel» (στα γερμανικά). Byzantinistische Studien und Texte 3: 92. https://www.academia.edu/4029098/Interaction_between_emperor_and_Patriarch_on_the_base_of_Register_of_the_Patriarchate_of_Constantinople_in_German_in_Zwei_Sonnen_am_Goldenen_Horn_Kaiserliche_und_patriarchale_Macht_im_byzantinischen_Mittelalter_Byzantinistische_Studien_und_Texte_Berlin_2011_79_96. Ανακτήθηκε στις 2 Ιουνίου 2021. 
  9. Mitrea 2017, σελ. 69.
  10. Külzer & A. Glavinas – K. Katerelos – G. Larentzakis 2011, σελ. 448.
  11. Πανώτης 2008, σελ. 333.
  12. 12,0 12,1 Mitrea 2017, σελ. 77.
  13. Πανώτης 2008, σελ. 332.
  14. Πανώτης 2008, σελ. 334.
  15. Mitrea 2019, σελ. 79.
  16. Κατάλογος χειρογράφων κωδίκων της βιβλιοθήκης της κατά το αγιώνυμων όρος του Άθω ιεράς και μεγαλώνυμου Σκήτης της αγίας Θεομήτορος Άννης (μέρος Α') (PDF). σελ. 126. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περαιτέρω ανάγνωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


τίτλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Προκάτοχος
Άγνωστο
Μητροπολίτης Ηρακλείας
1347-1353 (1η θητεία)
Διάδοχος
Μητροφάνης
Προκάτοχος
Κάλλιστος Α΄
Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
1353-1355 (1η θητεία)
Διάδοχος
Κάλλιστος Α΄
Προκάτοχος
Μητροφάνης
Μητροπολίτης Ηρακλείας
1357-1364 (2η θητεία)
Διάδοχος
Άγνωστο
Προκάτοχος
Κάλλιστος Α΄
Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
1364-1376 (2η θητεία)
Διάδοχος
Μακάριος