Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°58′52″N 23°44′00″E / 37.9812°N 23.7332°E / 37.9812; 23.7332

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος στην Αθήνα

Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος βρίσκεται στο κέντρο της Αθήνας. Το κτίριο που στεγάζεται σχεδιάστηκε από το Δανό αρχιτέκτονα Θεόφιλο Χάνσεν, ως μέρος της περίφημης του Αθηναϊκής Τριλογίας νεοκλασικών κτιρίων στα οποία συμπεριλαμβάνονται επίσης η Ακαδημία Αθηνών και το πρώτο κτίριο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η βιβλιοθήκη ιδρύθηκε από τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Ιστορική αναδρομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αρχική ιδέα για την εγκαθίδρυση μιας Εθνικής Βιβλιοθήκης ανήκε στον φιλέλληνα Ιωάννη Ιάκωβο Μάγερ (Johann Jakob Mayer), σε ένα άρθρο τον Αύγουστο του 1824 στην εφημερίδα του Ελληνικά Χρονικά, που εκδιδόταν στο Μεσολόγγι, από όπου Μάγερ και Λόρδος Βύρων προωθούσαν την Ελληνική ανεξαρτησία. Η ιδέα του Μάγιερ εφαρμόστηκε το 1829 από το νέο κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια,[1] ο οποίος ομαδοποίησε την Εθνική Βιβλιοθήκη μαζί με άλλα πνευματικά ιδρύματα όπως σχολεία, εθνικά μουσεία, και τυπογραφεία. Όλα αυτά βρισκόταν αρχικά σε ένα κτίριο (το οποίο στη συνέχεια έγινε ορφανοτροφείο) στην Αίγινα και επιμελούνταν από τον Ανδρέα Μουστοξύδη, ο οποίος έγινε πρόεδρος της επιτροπής του Ορφανοτροφείου, διευθυντής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών και διευθυντής του Δημόσιου Εκπαιδευτηρίου.

Στο τέλος του 1830, η βιβλιοθήκη, την οποία ο Μουστοξύδης ονόμασε Εθνική Βιβλιοθήκη, διέθετε 1.018 τόμους εκτυπωμένων βιβλίων, τα οποία είχαν συλλεχθεί από Έλληνες και φιλέλληνες. Το 1834, η Βιβλιοθήκη μεταφέρθηκε στην Αθήνα, τη νέα πρωτεύουσα, και αρχικά στεγαζόταν προσωρινά στα δημόσια λουτρά στη Ρωμαϊκή Αγορά και αργότερα στην εκκλησία του Αγίου Ελευθερίου, έπειτα στη Μητρόπολη και σε άλλα σημαντικά κτίρια.

Η συλλογή αυξήθηκε ραγδαία. Πέρα από την αγορά βιβλίων από ιδιωτικές βιβλιοθήκες που εποπτευόταν από τον Δημήτρη Ποστολάκα (1.995 τόμοι), η Βιβλιοθήκη αποδέχθηκε αρκετές μεγάλες δωρεές βιβλίων, όπως αυτές από τους Χριστόφορο και Κωνσταντίνο Σακελλάριο (5.400 τόμοι) και το Μάρκο Ρενιέρη (3.401 τόμοι).

Το 1842, η Εθνική Βιβλιοθήκη συγχωνεύθηκε με τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Αθηνών (15.000) τόμοι, και στεγαζόταν μαζί με την τρέχουσα συλλογή στο νέο κτίριο του Οθωνικού Πανεπιστημίου. Ο πρώτος διευθυντής (πλέον αποκαλούμενος «έφορος») του διευρυμένου ιδρύματος ήταν ο Γεώργιος Κοζάκης-Τυπάλδος,[2] ο οποίος κατείχε τη θέση μέχρι το 1863. Σε αυτή τη περίοδο, η Βιβλιοθήκη εμπλουτίστηκε χάρη σε σημαντικές δωρεές και σπάνια ξενόγλωσσα βιβλία από όλη την Ευρώπη. Με το βασιλικό διάταγμα του 1866, οι δύο βιβλιοθήκες συγχωνεύθηκαν, και πλέον διοικούνταν υπό την ονομασία «Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος». Τη περίοδο 1877-1910, υποδιευθυντής ήταν ο Μιχαήλ Δέφνερ.

Στις 16 Μαρτίου 1888 τέθηκε η θεμέλια λίθος για ένα νέο μαρμάρινο νεοκλασικό κτίριο. Το κτίριο αυτό χρηματοδοτήθηκε από τρία αδέλφια με καταγωγή από την Κεφαλονιά αλλά διαμένοντες στη Διασπορά, τους Παναγή, Μαρίνο και Ανδρέα Βαλλιάνο. Σχεδιάστηκε από τον Βαρώνο Θεόφιλο Χάνσεν και η κατασκευή του επιβλεπόταν από τον Ερνέστο Τσίλλερ. Η βιβλιοθήκη παρέμεινε στο παλαιότερο κτίριο του Πανεπιστημίου μέχρι το 1903, όταν και μεταφέρθηκε στο νέο Βαλλιάνειο κτίριο, το οποίο ακόμη και σήμερα στεγάζει εν μέρει τη Βιβλιοθήκη, συμπληρωματικά με άλλα δύο κτίρια, σε Βοτανικό και Νέα Χαλκηδόνα.

Εφορευτικό Συμβούλιο - Γενικοί Διευθυντές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι το 1920 δεν υπήρχε Εφορευτικό Συμβούλιο αλλά μόνο η θέση του Εφόρου (Διευθυντή) που στην αρχή δε ονομαζόταν επιστάτης.

Με τον Νόμο 2386 του 1920 η Εθνική Βιβλιοθήκη γίνεται Νομικό Πρόσωπο στο οποίο προΐσταται Διευθυντής και το Εφορευτικό Συμβούλιο.

Με τον Νόμο 3149 ιδρύεται Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία "Εθνική Βιβλιοθήκη Της Ελλάδος"(Ε.Β.Ε.) το οποίο υπάγεται στην εποπτεία του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων. Τα όργανα της Διοίκησης είναι το Εφορευτικό Συμβούλιο και Γενικός Διευθυντής.

Εφορευτικό Συμβούλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόεδρος Εφορευτικού Συμβουλίου Θητεία Λοιπά Μέλη
Σταύρος Ζουμπουλάκης 2013-εώς και σήμερα Μάνος Δημητρακόπουλος (αντιπρόεδρος) και μέλη ο διευθυντής του ΜΙΕΤ Διονύσης Καψάλης, η διευθύντρια της Γενναδείου Βιβλιοθήκης Μαρία Γεωργοπούλου, ο Δημήτρης Δημητρόπουλος του ΕΙΕ και ο Παρλαβάτζας Γεώργιος (μόνιμος υπάλληλος και εκλεγμένος εκπρόσωπος των εργαζομένων)
Χαράλαμπος Μουτσόπουλος 2011-2013 Δημήτριος Βλαστός, Λουκάς Τσούκαλης, Ιωάννης Ιωαννίδης, Μυρσίνη Ζορμπά, Διονύσης Καψάλης και ο Παρλαβάτζας Γεώργιος (μόνιμος υπάλληλος και εκλεγμένος εκπρόσωπος των εργαζομένων) .
Αθανάσιος Φωκάς 2005-2008 Χρίστος Κίττας, Απόστολος Μπότσος, Αθανάσιος Αγραφιώτης ,Κωνσταντίνα Μπότσιου- Πετροπούλου, Πέτρος Τρουπίωτης και Αντώνης Μπασμπάνος
Παύλος Σούρλας 2003-2004 Μητροπολίτης Φιλίππων, Νεαπόλεως και Θάσου κ. Προκόπιο, Παύλος Σπυράκης, Χρόνης Μπόστογλου, Φανή Βαβίλη – Τσινίκα, Ιωαννης Αθανασίου, Αντώνης Μπασμάνος
Λαμπρινουδάκης Βασίλειος 2000-2002

Γενικός Διευθυντής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γενικός Διευθυντής Θητεία
Φίλιππος Τσιμπόγλου 2014 - έως και σήμερα
Αντωνία Αράχωβα (αναπληρώτρια) 2011-2014
Αικατερίνη Κορδούλη (αναπληρώτρια) 2006-2011
Γεώργιος Ζάχος 2002-2006
Ευγενία Κεφαλληναίου (αναπληρώτρια) 2000-2002
Ιωάννα Τσούτσου-Δημοπούλου 1998-2000
Γιώργος Μπώκος (αναπληρωτής) 1996-1998
Παναγιωτης Γ. Νικολοπουλος 1982-1996
Αντιγόνη Λούκου- Δουρδούνη 1978-1982
Αθ. Παπαδοπούλου 1977-1978
Ιω. Θωμόπουλος 1974-1977
Δ. Διαμάντης 1974
Αν. Σαμσαρέλου 1971-1974
Α. Παπανδρέου (Αναπληρωτής) 1968-1971
Αν. Σαμσαρέλου (Αναπληρωτής) 1967-1968
Α. Παπανδρέου (Αναπληρωτής) 1966-1967
Ευάγγελος Φωτιάδης 1954-1964
Ηρακλής Αποστολίδης 1945-1959 (;)
Διονύσιος Κόκκινος 1935- 1954
Δ. Μάργαρης 1935
Μάρκος Τσιριμώκος 1924-1935
Σπυρίδων Παγανέλης  1922-1923
Ν. Κιάππε 1921-1922

Έφορος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έφορος Θητεία
Αθανάσιος Μπούτουρας 1920
Δημ. Γρ. Καμπούρογλου 1904-1917
Γεώργιος Κωνσταντινίδης 1902-1904
Εμμανουήλ Ροΐδης 1897-1902
Γεώργιος Κωνσταντινίδης 1895-1897
Εμμανουήλ Ροΐδης 1892-1895
Γεώργιος Κωνσταντινίδης 1890-1892
Εμμανουήλ Ροΐδης 1886-1890
Χαρίλαος Μελετόπουλος 1885-1886
Εμμανουήλ Ροΐδης 1882-1885
Χαρίλαος Μελετόπουλος 1880-1882
Εμμανουήλ Ροΐδης 1880
Χαρίλαος Μελετόπουλος 1878-1880
Μιχαήλ Δέφνερ 1877-1878
Δημ. Βερναρδάκης 1877 (για ένα μήνα)
Κ. Κροκιδάς 1875-1877
Ιω. Πανταζίδης 1875
Σπιρίδων Κόμνος 1870-1875
Μιχαήλ Σχινάς 1868-1869
Φίλιππος Ιωάννου 1867-1868
Κωνσταντίνος Φρεαρίτης 1866-1867
Παναγιώτης Σούτσος 1863-1866
Γεώργιος Τυπάλδος Κοζάκης 1842-1863
Γεώργιος Γεννάδιος 1832-1842

Η βιβλιοθήκη σήμερα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η βιβλιοθήκη λειτουργεί ως εθνικό βιβλιογραφικό και πληροφοριακό κέντρο της Ελλάδας με κύρια αποστολή της να εκδίδει την αναδρομική και την τρέχουσα Ελληνική Βιβλιογραφία, στην οποία καταγράφεται επίσημα η Εκδοτική Παραγωγή της Ελλάδας και παράλληλα, να παρέχει στο κοινό πληροφορίες σχετικές με τις επιστήμες και τον πολιτισμό που συνδέονται με την χώρα, μέσα από τη συγκέντρωση και την οργάνωση αλλά και την σωστή διαφύλαξη αυτών των πολύτιμων και σπάνιων τεκμηρίων. Επιπρόσθετα, στοχεύει στην πληροφοριακή εξυπηρέτηση και στην ενημέρωση των χρηστών της, στην υποστήριξη των ερευνητικών τους διαδικασιών μέσα από υπηρεσίες και πηγές πληροφόρησης που παρέχει, στη συνεργασία της με άλλους οργανισμούς και ιδιώτες στο εσωτερικό και εξωτερικό καθώς και στην εκπροσώπηση της Ελλάδας στο εξωτερικό για ζητήματα που έχουν σχέση με τους στόχους της.

Στη συλλογή και στα αρχεία της φιλοξενεί διάφορες κατηγορίες από ιστορικά έγγραφα, Πανεπιστημιακές επετηρίδες, εφημερίδες, σπάνια βιβλία και μια μεγάλη συλλογή Ελληνικών Χειρογράφων Κωδίκων διεθνώς, τα οποία αποτελούν πολιτιστική κληρονομιά για την χώρα. Επιπλέον, έχει ψηφιοποιήσει μέρος της συλλογής της με στόχο την ηλεκτρονική περιήγηση των χρηστών μέσω του Διαδικτύου:

  • Οι χρήστες μπορούν να αναζητήσουν ηλεκτρονικά στις Επιστημονικές Επετηρίδες των Φιλοσοφικών Σχολών των Πανεπιστημίων Αθήνας και Θεσσαλονίκης για τα έτη 1925 – 1977.
  • Διατηρεί ψηφιοποιημένη συλλογή των εφημερίδων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος η οποία αποτελείται από 220.000 σελίδες εφημερίδων με αναζήτηση βάσει του τίτλου της εφημερίδας και την ημερομηνία έκδοσης.
  • Διατηρεί ψηφιοποιημένη συλλογή Χειρογράφων.

Αρχέτυπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τα αρχέτυπα ( αρχέτυπο λέγεται το βιβλίο που έχει τυπωθεί πριν από το 1500) της Εθνικής Βιβλιοθήκης έχουν ασχοληθεί (κυρίως και πιο συστηματικά) μέχρι σήμερα τέσσερις άνθρωποι.

Πρώτος ήταν ο Ιωάννης Σταμνόπουλος, ένας διανοούμενος που έγραφε συχνά στο περιοδικό "Νουμά" και εργάστηκε στην Εθνική Βιβλιοθήκη από το 1924 έως το 1948.

Δεύτερη ήταν η Αντιγόνη Λουκου - Δουρδούνη που ασχολήθηκε συστηματικά με την καταλογογράφηση των αρχέτυπων και εξέδωσε το 1975 έναν κατάλογο με 31 Λατινικά Αρχέτυπα.

Τρίτος στη σειρά ήταν ο Dennis E. Rhodes που στο έργο του "Incunabula in Greece: A first census" του 1980 κάνει μια προσπάθεια καταλογογράφησης των αρχέτυπων στην Ελλάδα.

Τέταρτος στη σειρά ο Γιάννης Κόκκωνας που καταλογογράφησε στα 1980-81 την συλλογή των αρχετύπων της Εθνικής Βιβλιοθήκης.

Η συλλογή αρχετύπων της Εθνικής Βιβλιοθήκης αποτελείται από 149 βιβλία από τα οποία τα 26 είναι διπλά ή πολλαπλά. Σύμφωνα με την καταλογογράφηση το 1981 λείπανε 8 αρχέτυπα από τον κατάλογο. Η αναζήτηση όμως είχε γίνει μόνο στις βιβλιοθήκες που φυλάσσονται τα πολύτιμα και τα σπάνια βιβλία.

Συλλογή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη βιβλιοθήκη υπάρχουν 4.500 χειρόγραφα στα Ελληνικά, κάτι το οποίο αποτελεί την μεγαλύτερη συλλογή Ελληνικών γραπτών. Υπάρχουν επίσης χρυσόβουλα και αρχεία της Ελληνικής επανάστασης.

Στη συλλογή της βιβλιοθήκης υπάρχει κώδικας των τεσσάρων Ευαγγελίων τα οποία συνεισφέρουν στη περιγραφή του Ματθαίου. Επίσης, μεγαλογράμματος κώδικας μαζί με τμήμα του Ευαγγελίου του Ματθαίου από τον 6ο αιώνα. Ακόμη στη συλλογή, υπάρχουν τα Flora Graeca Sibthorpiana του Άγγλου βοτανολόγου Τζον Σίμπθορπ (John Simpthorp), η Χάρτα του Ρήγα του Ρήγα Βελεστινλή, το Μεγάλο Ετυμολογικό Λεξικό, ένα ιστορικό Βυζαντινό λεξικό και η αρχική έκδοση των επών και των ύμνων του Ομήρου.

Μετεγκατάσταση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το παρόν κτίριο έχει θεωρηθεί ως μη βολικό λόγω του περιορισμένου χώρου και των τεχνολογικών απαιτήσεων. Αν και το Βαλλιάνειο θα συνεχίσει να στεγάζει ορισμένες από τις λειτουργίες της βιβλιοθήκης, το μεγαλύτερο μέρος της θα μετεγκατασταθεί σε ένα νέο κτίριο εμβαδού 22.000 τ.μ. στο Πολιτιστικό Κέντρο του Ιδρύματος «Σταύρου Νιάρχου» στο Δέλτα Φαλήρου. Το 200 στρεμμάτων Δέλτα είναι μπροστά στη θάλασσα και χρησιμοποιούνταν για τη στέγαση του ιπποδρόμου στην Αθήνα, ο οποίος αντικαταστάθηκε από το Ολυμπιακό Κέντρο Ιππασίας στο Μαρκόπουλο για τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Ο Ιταλός αρχιτέκτονας Ρέντσο Πιάνο (Renzo Piano) πρότεινε ένα ριζικό νέο σχέδιο για την Εθνική Βιβλιοθήκη και την Εθνική Λυρική Σκηνή, με το έργο να χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος» και να παραχωρείται στη συνέχεια στο Ελληνικό κράτος. Τα δίδυμα κτίρια θα ενσωματωθούν σε ένα διαμορφωμένο πάρκο με ενδογενή Μεσογειακή πανίδα, και περιλαμβάνει εκτεταμένες υποδομές ανανεώσιμης ενέργειας και μια κεντρική πλατεία με ένα κανάλι θαλασσινού νερού πλάτους περίπου 30 μέτρων. Τα έργα ξεκίνησαν το 2012, με ημερομηνία ολοκλήρωσης το 2016.[3][4]

Σχετική Νομολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ο Ν. ΓΧΛΖ' του 1910 [1]
  • Ο Ν.2386 του 1920 [2]
  • Το Βασιλικό Διάταγμα από 31.08.1921 (Εν Προύση) [3]
  • Το Διάταγμα από 11.07.1927 (Εν Ύδρα) [4]
  • Ο Αναγκαστικός Νόμος υπ' αριθ. 1562/1939 [5]
  • Ο Ν. 814 του 1943 [6]
  • Ο Αναγκαστικός Νόμος 1362/1949 [7]
  • ο Ν. 2121 του 1993 (Πνευματική ιδιοκτησία, συγγενικά δικαιώματα και πολιτιστικά θέματα) [8]
  • Ο Ν. 2557 του 1997 [9]
  • Ο Ν. 2640 του 1998 (παρ. 7 του άρθρου 15) [10]
  • Ο Ν. 2909 του 2001 (παρ. 13 του άρθρου 6) [11]
  • Ο Ν. 3785 του 2009 (Κύρωση της Σύμβασης Δωρεάς μεταξύ του Ιδρύματος «Κοινωφελές Ίδρυμα Σταύρος Σ. Νιάρχος», του Ελληνικού Δημοσίου, του Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία «Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος», του Ν.Π.Ι.Δ. με την επωνυμία «Εθνική Λυρική Σκηνή», της Α.Ε. με την επωνυμία «Ολυμπιακά Ακίνητα» και της Α.Ε. με την επωνυμία «Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου» και ρύθμιση θεμάτων συναφών με την υλοποίηση του υπερτοπικού πολιτιστικού πάρκου με την επωνυμία «Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος». [12]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γεώργιος Δροσίνης, επιμ. (1934). Ημερολόγιον της Μεγάλης Ελλάδος, Τόμος 13. Αθήνα: Ι. Ν. Σιδέρης, Τυπογραφείον «Εστία». http://pc-3.lib.uoi.gr:8080/jspui/handle/123456789/HASH01c2d228432849ba7cc8e8c3. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2010. 
  • ΥΔΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ, ΤΟΜΟΣ 14, σελ. 233
  • Γιάννης Κόκκωνας, "Κατάλογος των αρχετύπων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος", στη σειρά του ΚΝΕ/ΕΙΕ Τετράδια Εργασίας, αρ. 5, Αθήνα 1983.
  • Λούκου - Δουρδούνη Αντιγόνη "31 αρχέτυπα λατινικής φιλολογίας (Από τη συλλογή τής Ἐθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος) ,Αθήνα: Βιβλιοπωλείον των Βιβλιόφιλων, 1975
  • Dennis E. Rhodes " Incunabula in Greece: A First Census, Μόναχο,1980

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα