Ευγένιος Β΄

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ευγένιος Β
Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Από 10 Απριλίου 1821
Έως 27 Ιουλίου 1822
Προκάτοχος Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄
Διάδοχος Άνθιμος Γ΄
Άλλοι τίτλοι Μητροπολίτης Πισιδίας
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση περ. 1780
Φιλιππούπολη
Θάνατος 27 Ιουλίου 1822
Κωνσταντινούπολη
Δόγμα Χριστιανός Ορθόδοξος

Ο Ευγένιος Β΄ ήταν ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλως ο οποίος διαδέχτηκε τον καθαιρεθέντα Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, λίγο πριν τον απαγχονισμό του.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε περί το 1780 στη Φιλιππούπολη. Κατά τον Εμμανουήλ Γεδεών ήταν Βούλγαρος στην εθνότητα.[1] κάτι που κατ’ άλλους δεν ευσταθεί.[2] Ο καθ. Σταματόπουλος, δεχόμενος την βουλγαρική καταγωγή του Ευγενίου, θεωρεί ότι η κήρυξη της Ελληνικής Επανάστασης έκανε την Οθωμανική κυβέρνηση να επανεξετάσει το παλαιό μοντέλο διακυβέρνησης και να εισάγει βουλγαρόφωνους κληρικούς στο Οικουμενικό Πατριαρχείο καθώς και λαϊκούς με βουλγαρική προέλευση, "εθνοποιώντας" τη διακυβέρνησή της.[3]

Είχε χαμηλή μόρφωση,[4] αλλά ήταν επιβλητικός, ευλαβής και πολύ δραστήριος. Πάνω του ασκούσε ισχυρή επιρροή μια όμορφη γυναίκα της Κωνσταντινούπολης, η Ελένκω Εμφιετζήδενα. Αυτή η τολμηρή γυναίκα ασκούσε εξουσία στους επιζήσαντες άρχοντες και συμπατριώτες της λέγοντας «εγώ είμαι το Γένος», εννοώντας ότι κατηύθυνε τον ηγέτη του Γένους με τον ίδιο τρόπο που το έκαναν και οι παλαιοί Φαναριώτες.[5] Είχε διατελέσει μέγας πρωτοσύγκελος του Οικουμενικού θρόνου και λίγα χρόνια πριν την Ελληνική Επανάσταση του 1821, το 1814 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Πισιδίας.

Την 10 Απριλίου 1821, αφού ο Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄ συνελήφθη και καθαιρέθηκε, ο Σουλτάνος ζήτησε επιτακτικά την άμεση εκλογή διαδόχου του, προκειμένου ο καθαιρεθείς να εκτελεστεί ως απλός κληρικός, και όχι ως Πατριάρχης, πράγμα που θα είχε διπλωματικές παρενέργειες. Κανένας όμως από τους τότε Μητροπολίτες της Συνόδου δεν τόλμησε να δεχθεί να θέσει υποψηφιότητα υπ' αυτές τις συνθήκες, εκτός από έναν, τον Ευγένιο. Η σουλτανική διαταγή εκλογής νέου πατριάρχη όριζε ότι αυτός έπρεπε "όχι μόνο να μην επιτελέσει αλλά ούτε και να επιχειρήσει πράξεις και τολμήματα με τις οποίες θα απέβαλε την πίστη του [προς το κράτος] και θα εκδιωκόταν από την πατριαρχεία", και επέβαλε στην Σύνοδο να εκλέξει πατριάρχη "ικανόν προς περίθαλψιν του βασιλικού ραγιά, συνετόν δε και άξιον υπουργήσαι τα αρέσκοντα τη υψηλή βουλή"[6]. Λόγω του τρόπου με τον οποίον εκλέχθηκε πατριάρχης ο Ευγένιος, αν και ήταν έμπιστος του καθαιρεθέντος Γρηγορίου, παρεξηγήθηκε από πολλούς και η εκλογή του έγινε δεκτή με δέος.

Έτσι στις 10 Απριλίου 1821, ημέρα ενθρόνισης του νέου Πατριάρχη, λίγο μετά την τελετή ο Γρηγόριος Ε΄ απαγχονιζόταν στην κεντρική Πύλη του Πατριαρχικού Οίκου. Ο Πατριάρχης Ευγένιος αγωνίστηκε να περισώσει το λείψανό του προκατόχου του και προσευχόταν συνεχώς για την ανάπαυση της ψυχής του. Στις 23 Απριλίου κινδύνευσε και ο ίδιος να λιντσαριστεί, όταν διαπομπεύτηκε συρόμενος από τα γένια στους δρόμους της Κωνσταντινούπολης γρονθοκοπούμενος από μαινόμενο πλήθος.

Η δεκαεξάμηνη Πατριαρχία του χαρακτηρίστηκε από τον αγώνα να περισωθεί το ποίμνιό του από τις σφαγές και τους διωγμούς.

Τον Αύγουστο του 1821 έστειλε επιστολές σε αρχιερείς, με τις οποίες τους γνωστοποιούσε ότι η Υψηλή Πύλη αμνήστευε όσους μετανιώσουν και αποκηρύξουν την Επανάσταση. Τον Σεπτέμβριο, η Εκκλησία της Κύπρου τον κάλεσε να χειροτονήσει νέους επισκόπους, στη θέση των τεσσάρων που απαγχονίστηκαν από τους Τούρκους. Ο Ευγένιος ανέθεσε την εκτέλεση της χειροτονίας στον Πατριάρχη Αντιοχείας Σεραφείμ.

Εν μέσω αυτών των συνθηκών, ο Πατριάρχης Ευγένιος Β΄ πέθανε στη Κωνσταντινούπολη από δυσεντερία την 27 Ιουλίου 1822. Μετά το θάνατό του, εκδόθηκε από τον σουλτάνο "ορισμός" (διαταγή) με ημερομηνία 27 Ιουλίου 1822, για την εκλογή νέου πατριάρχου. Η διαταγή όριζε να εκλεγεί πατριάρχης

".. όστις να δύναται μετά έρευναν και εξέλεγξιν πάντοτε της καλής και κακής καταστάσεως του έθνους του να παρέχει συμβουλάς εις τους έχοντας ανάγκην και να γνωστοποιεί εις το υψηλόν δεβλέτι τους αρνουμένους να δεχθώσιν ταύτας ... να υπηρετή το υψηλόν δεβλέτι και νυν και εν τω μέλλοντι μετά πίστεως και ευθύτητος απέχων από πάσης ατιμίας και προδοσίας ρίπτων και εξεγείρων δι' υποκινήσεως το έθνος τους εις μεγάλους κινδύνους και να σωφρονίζη τους εν τω έθνει του κακοβούλους σπεύδων άνευ αναβολής όπως γνωστοποιή εις το υψηλόν δεβλέτι πάντας τους μή δεχομένους να σωφρονισθώσι. Μετά την εκλογήν ενός τοιούτου πατριάρχου δηλώσατε από κοινού το γεγονός ίνα διορσθή τούτος από μέρους του υψηλού δεβλετίου πατριάρχης. 21 Ζιλχιδζέ 1237 ".[7]

Ως διάδοχος εκλέχθηκε ο Άνθιμος Γ', επίσκοπος Χαλκηδόνος, ο οποίος ήταν φυλακισμένος από τους Τούρκους στην φυλακή του Μποσταντζίμπασι.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Stamatopoulos Dimitris, "Bulgarian Patriarchs and Bulgarian Neophanariotes: continuities and discontinuities in the Ecumenical Patriarchate during the age of Revolution" in Michel De Dobbeleer, Stijn Vervaet, (Mis)understanding the Balkans. Essays in honour of Raymond Detrez, Ghent: Academia Press 2013, σ. 54 (υποσημ. 12).
  2. Χαμχούγιας Χρήστος, Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Γρηγόριος ΣΤ' ο Φουρτουνιάδης εν μέσω εθνικών και εθνοφυλετικών ανταγωνισμών, διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας, 2006, σελ. 20
  3. Stamatopoulos D., σ. 45, 54.[1]
  4. «...σχεδὸν ἀγράμματος, ἀλλὰ τολμηρὸς καὶ θρασὺς εἰς τὸ λέγειν...». Γεδεών Εμμ., Πατριαρχικής ιστορίας μνημεία, 1922, σ. 5-7. Επαναλαμβάνεται στο Χρήστος Σαρτζετάκης, Εκκλησιαστική διαμάχη και εθνικοί προβληματισμοί
  5. Γεδεών, 1922, σ. 5-7.
  6. Γερμανός, Μητροπολίτης Σάρδεων και Πισιδίας, "Συμβολή εις τους Πατριαρχικούς Καταλόγους Κωνσταντινουπόλεως από της Αλώσεως και εξής", Μέρος β', Εν Κ/Πόλει, 1938, σ. 160, 161.
  7. Γερμανός, σ. 161, 162, όπου δημοσιεύεται μετάφραση από το τουρκικό πρωτότυπο.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


τίτλοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Προκάτοχος
Άγνωστο
Μητροπολίτης Πισιδίας
1814-1821
Διάδοχος
Άγνωστο
Προκάτοχος
Γρηγόριος Ε΄
Οικουμενικός Πατριάρχης της Κωνσταντινούπολης
1821-1822
Διάδοχος
Άνθιμος Γ΄