Επίσκοπος Νέας Ρώμης Αλέξανδρος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Επίσκοπος Νέας Ρώμης Αλέξανδρος
Alexander.john.paul.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση3ος αιώνας
Καλαβρία
Θάνατος337
Κωνσταντινούπολη
Χώρα πολιτογράφησηςΒυζαντινή Αυτοκρατορία
ΘρησκείαΑνατολικός Χριστιανισμός
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταιερέας
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΟικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Ο Αλέξανδρος (237/244 - 337) ήταν επίσκοπος Βυζαντίου για πάνω από είκοσι έτη (314/7–337). Ήταν ο πρώτος που έφερε τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου Νέας Ρώμης/Κωνσταντινουπόλεως[1], καθώς η Πόλη μετονομάστηκε κατά τα έτη της επισκοπείας του και έγινε κέντρο Συνόδου επισκόπων της περιοχής. Οι μελετητές αποδίδουν τις περισσότερες πληροφορίες για τον Αλέξανδρο στην παράδοση και τον μύθο, παρά σε αξιόπιστες πηγές[2].

Ο βίος του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά το Συναξάρι γεννήθηκε στην Καλαβρία. Οι πηγές αναφέρουν ότι ήταν 73 ετών όταν έγινε επίσκοπος Βυζαντίου, οπότε το έτος γέννησής του πρέπει να τοποθετηθεί μεταξύ των ετών 241 και 244. Οι γονείς του ονομάζονταν Γεώργιος και Βρυαίνη. Αφιερώθηκε από μικρός στο Θεό και κλείστηκε σε μοναστήρι, όπου λέγεται ότι έμεινε εντελώς νηστικός για είκοσι ημέρες και εντελώς γυμνός για τέσσερα έτη, ενώ ταλαιπωρήθηκε από επιθέσεις Σαρακηνών[3]. Περιόδευσε την Ελλάδα μαζί με τους μαθητές του Βιτάλιο και Νικηφόρο. Οι κοντινοί στην εποχή του ιστορικοί τον αναφέρουν ως όχι πολύ ευφράδη, αλλά ενάρετο και θεοφιλή[4]. Κατά τον Θεοδώρητο, ήταν «ἀποστολικοῖς χαρίσμασι λαμπρυνόμενος[5]».

Η επισκοπεία του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξελέγη αρχικά βοηθός επίσκοπος του γηραιού επίσκοπου Μητροφάνη, ο οποίος άφησε εντολή πριν πεθάνει να τον εκλέξουν διάδοχό του.

Επί της επισκοπείας του τελέστηκαν τα εγκαίνια της Κωνσταντινούπολης, στις 11 Μαΐου του 330. Επίσης επί των ημερών του, συγκεκριμένα το 336, συγκροτήθηκε η πρώτη Ενδημούσα Σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη, με την συμμετοχή επισκόπων της περιοχής[6], οπότε και ο Νέας Ρώμης ξεκίνησε να φέρει τον τίτλο του Αρχιεπισκόπου.

Αρειανή έριδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Αρειανισμός

Η Αρειανή έριδα ήταν το πιο σημαντικό γεγονός που συνέβη επί των ημερών του. Όταν ξεκίνησε αυτή, ο Αλέξανδρος Αλεξάνδρειας ζήτησε την συνεργασία του για την καταπολέμηση του Αρειανισμού, τον οποίο θεωρούσε αίρεση[7]. Σύμφωνα με τις περισσότερες πηγές, ο Αλέξανδρος της Κωνσταντινούπολης συμμετείχε στην Πρώτη Οικουμενική Σύνοδος, η οποία συνεκλήθη στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 και καταδίκασε τον Αρειανισμό ως αναπληρωτής του Μητροφάνη, αν και κάποιες πηγές αναφέρουν ότι ο Μητροφάνης (που πρέπει να ήταν 117 ετών τότε) παρευρέθηκε ο ίδιος στην Σύνοδο.

Ο ναός της Αγίας Ειρήνης, τότε καθεδρικός της Νέας Ρώμης

Αργότερα, ο Άρειος θέλησε να επιστρέψει στην Εκκλησία. Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, έχοντας πειστεί από τους Ευσεβιανούς, διέταξε τον Αλέξανδρο να δεχθεί επισήμως πίσω τον Άριο[8] Σύμφωνα με τον Σωκράτη Σχολαστικό, ο Άρειος δεν μετανόησε στην πραγματικότητα για την αίρεση του, αλλά αμφιταλαντευόταν, και ο Αλέξανδρος το γνώριζε αυτό[9]. Ο Αλέξανδρος, αν και απειλήθηκε από τους Ευσεβιανούς με εκθρόνιση και εξορία, επέμεινε στην άρνησή του να δεχθεί τον Άριο πίσω στην Εκκλησία και κλείστηκε στον τότε καθεδρικό ναό της Αγίας Ειρήνης και προσευχόταν ένθερμα να τον πάρει ο Θεός από αυτόν τον κόσμο αντί να αναγκαστεί να αποκαταστήσει κάποιον που πίστευε ότι προσποιούνταν πως μετανόησε. Τελικά ο Άριος πέθανε καθοδόν προς την εκκλησία, πριν μπορέσει να επανέλθει σε κοινωνία[10].

«Παμμάκαρ Ἀλέξανδρε ποιμήν, Ἐκκλησίας γέγονας ὀρθοδοξίας ὑπέρμαχος· Ἀρείου καθελών τήν αλαζονείαν, προσευχαῖς συντόνοις σου, τὸν πάντων Λυτρωτὴν ἐξαιτούμενος, καὶ νῦν ἱκέτευε δωρηθῆναι ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὴν εἰρήνην καὶ τὸ μέγα ἔλεος[11]»

Στιχηρό του εσπερινού της εορτής του

Ο θάνατός του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αλέξανδρος πέθανε το 337, την ίδια χρονιά με τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο. Στο νεκροκρέβατό του, λέγεται ότι όρισε τον Παύλο ως διάδοχό του, και ότι προειδοποίησε τον κλήρο για τον Μακεδόνιο, ο οποίος έγινε Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως το 342 και του οποίου οι διδασκαλίες ενέπνευσαν τον Μακεδονιανισμό.

Μετά τον θάνατό του ανακηρύχθηκε άγιος. Παλαιά χειρόγραφα αναφέρουν ως ημερομηνία μνήμης του τις 2 Ιουνίου. Σήμερα τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 30 Αυγούστου και από την Καθολική στις 28 Αυγούστου[12]. Ακολουθία στην μνήμη του τυπώθηκε στην Βενετία το 1771.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Smith 1911 αναφέρει τον Θεοδώρητο, Ιστορία Α΄ 19
  2. Kazhdan, Alexander; Talbot, Alice-Mary (1 Ιανουαρίου 2005). «Constantinople, Patriarchate of». The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504652-6. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουλίου 2018. 
  3. Οικουμενικό Πατριαρχείο. «Ἀλέξανδρος». 
  4. Μανουήλ Γεδεών, σελ. 108.
  5. Κύρου, Θεοδώρητος. Εκκλησιαστικής Ιστορίας Βιβλίο Α΄ κεφ. Ζ΄. εκδ. Ευγενίου Βουλγάρεως τόμ. Γ΄. σελ. 727. 
  6. Αριστείδης Πανώτης (2008). Το Συνοδικόν της εν Ελλάδι Εκκλησίας. A. Εκδόσεις Σταμούλη. σελ. 124. ISBN 978-960-8116-17-7. 
  7. Smith 1911 αναφέρει τον Θεοδώρητο, Ιστορία Α΄ 4
  8. Smith 1911 αναφέρει τους Αθανάσιο Αλεξανδρείας Ep. ad Serap., Ρουφίνο, Hist. i.
  9. Smith 1911 αναφέρει τον Σωκράτη Σχολαστικό, Hist. i. 37
  10. Schmitz 1870, σελ. 347.
  11. «Τη Λ' του αυτού μηνός Αυγούστου». Αρχιεπισκοπή Αμερικής. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2020. 
  12. Ridolfini 2001.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Θρησκευτικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Μητροφάνης Α΄
Επίσκοπος Βυζαντίου
314;–337;
Διάδοχος
Παύλος Α΄