Υάμεια

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Υάμεια Μεσσηνίας)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 36°48′39.58″N 21°51′49.38″E / 36.8109944°N 21.8637167°E / 36.8109944; 21.8637167

Υάμεια
Άποψη από τα νότια
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου (Έδρα Πάτρα) - Περιφέρεια Πελοποννήσου (Έδρα Τρίπολη)
Περιφερειακή ενότητα Μεσσηνίας (Έδρα Καλαμάτα)
Δήμος Πύλου - Νέστορος (Έδρα Πύλος)
Δημοτική ενότητα Κορώνης
Τοπική κοινότητα Υαμείας
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοπόννησος
Νομός Μεσσηνίας
Υψόμετρο 294[1]
Πληθυσμός 115 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Τζαίζι
Ονομασία κατοίκων Υαμειώτες (Τζαιζαίοι)
Ταχ. κωδ. 24004[2]
Τηλ. κωδ. 2725[3]
www.pylos-nestor.gr
Δημοτική Ενότητα Κορώνης (πρώην Δήμος Κορώνης)

Η Υάμεια[4] είναι ένα χωριό του νομού Μεσσηνίας[5] με 115 κατοίκους (απογραφή 2011) και διοικητικά ανήκει στη Δημοτική ενότητα Κορώνης[6] Μεσσηνίας του Δήμου Πύλου-Νέστορος.[7][8]

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται σε υψόμετρο 294 μέτρα, απέναντι από το βουνό Ζαρναούρα[9] (υψόμετρο 518 μέτρα). Από την Υάμεια[10] διέρχεται η 13η επαρχιακή οδός[11][12] Χαρακοπιού-Μεθώνης (Χαρακοπιό-Υάμεια-Ακριτοχώρι-Φοινικούντα-Καμάρια-Ευαγγελισμός-Μεθώνη). Είναι ο κύριος δρόμος σύνδεσης της Φοινικούντας με Αθήνα, Καλαμάτα,[13][14]Κορώνη και της Κορώνης με Μεθώνη, Πύλο, Κυπαρισσία.

Απέχει[15] 272 χλμ.[16] από την Αθήνα, 118 χλμ από την Τρίπολη, 50 χλμ. από την Καλαμάτα, 44 χλμ. από το αεροδρόμιο Καλαμάτας[17], 41 χλμ. από την Μεσσήνη, 10 χλμ. από την Κορώνη,[18] 6 χλμ. από το Χαρακοπιό, 7 χλμ. από τη Φοινικούντα, 5 χλμ. από την παραλία Λούτσα[19] της Φοινικούντας, 17 χλμ. από τη Μεθώνη, 27 χλμ. από την Πύλο, 80 χλμ. από την Κυπαρισσία και 234 χλμ. από την Πάτρα.[20] Έχει καθημερινή συγκοινωνία με λεωφορεία του ΚΤΕΛ Μεσσηνίας[21], με Καλαμάτα, Μεσσήνη, Πεταλίδι,[22] Λογγά, Χαρακοπιό, Κορώνη, Φοινικούντα, Μεθώνη και Πύλο.[23]

Στοιχεία παραγωγής και πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι αγροτική περιοχή, με κύριο προιόν το ελαιόλαδο.[24] Καλλιεργείται η ελιά (ποικιλία κορωνέικη) και γίνεται εμπόριο και εξαγωγή ελαιολάδου. Έχει επίσης μικρή κτηνοτροφία και πτηνοτροφία. Άλλα προιόντα που παράγει είναι κρασί, σταφίδα, ελιές Καλαμών, τυρί, γάλα, αυγά, λαχανικά, κρέας.

Διαθέτει καφε-παντοπωλεία με πολύ ωραία θέα προς το Ιόνιο, την Ζαρναούρα και εν μέρει με τον Ταΰγετο. Από την Υάμεια υπάρχει θέα επίσης, προς το όρος Λυκόδημο (τη Μαθία των Αρχαίων Ελλήνων), τη Φοινικούντα και τα νησιά Μεσσηνιακές Οινούσσες[25] (Σχίζα, Σαπιέντζα, Αγία Μαρίνα ή Αγία Μαριανή). Διαθέτει και ξενώνες (ενοικιαζόμενα διαμερίσματα).[26]

Παλαιότερα είχε μεγαλύτερο πληθυσμό και υπήρχε δημοτικό σχολείο, το οποίο τώρα εκτελεί χρέη αγροτικού ιατρείου,[27] εκλογικού τμήματος, μικρής λαογραφικής συλλογής[28] και άλλες χρήσεις. Η μείωση οφείλεται αρχικά στη μετανάστευση σε Αμερική, Καναδά, Αργεντινή, Παναμά, Ιταλία και Αυστραλία καθώς και στην εσωτερική μετανάστευση αργότερα σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Δράμα, Καλαμάτα, Μεσσήνη, Κόμποι, Χαρακοπιό, Κορώνη κ.α.

Η νεότερη παράδοση επίσης κάνει αναφορά, ότι μετά το 1800 σταδιακά μετανάστευσαν προς το χωριό μεγάλες οικογένειες που κατάγονταν από την Αρκαδία, όπως οι οικογένειες των Μουρδουκουταίων (Μουρδουκούτας) και των Σαρδελαίων (Σαρδέλης), που παλαιότερα ζώντας νομαδικά, όντας απασχολούμενοι ως βοσκοί, μετοίκησαν αρχικά, στο χωριό Δεσύλλα της Μεσσηνίας και από εκεί μετανάστευσαν σταδιακά προς την περιοχή της Πυλίας.[29]Λέγεται επίσης από πολλούς, ότι όσοι έχουν το επώνυμο Μουρδουκούτας, έχουν αρχική καταγωγή από την Υάμεια αποκλειστικά. Δηλαδή κάποιος πρόγονός τους ήταν από την Υάμεια αποκλειστικά, ανεξάρτητα σε όποιο μέρος κι αν βρίσκονται.

Στοιχεία επίσης για τη λαογραφία της Υάμειας, αλλά και άλλων χωριών της περιοχής της Κορώνης υπάρχουν και στο έργο της συγγραφέως και λαογράφου Γεωργίας Ταρσούλη.[30]

Ιστορικό του οικισμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός,[31] επί Τουρκοκρατίας και μέχρι το 1916, ονομαζόταν Τζαίζι. Στις 21 Απριλίου 1835 προσαρτάται στο Δήμο Κολωνίδων με έδρα την Κορώνη. ΣΤΙς 31 Αυγούστου 1912, αποσπάται από το Δήμο Κολωνίδων και προσαρτάται στην Κοινότητα Καπλανίου.[32] Στις 26 Νοεμβρίου 1916 μετονομάζεται σε Υάμεια.[33] Στις 3 Οκτωβρίου 1925 αποσπάται από την Κοινότητα Καπλανίου και ορίζεται έδρα της Κοινότητας Υαμείας.[34] Στις 4 Δεκεμβρίου 1997 αποσπάται από την Κοινότητα Υαμείας και προσαρτάται στο Δήμο Κορώνης[35] και εν τέλει στις 7 Ιουνίου 2010, αποσπάται από το Δήμο Κορώνης και προσαρτάται στο Δήμο Πύλου-Νέστορος.[36][37]

Πρώην Δήμος Υάμειας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επίσης για 5 χρόνια υπήρξε Δήμος Υάμειας, αλλά με έδρα σε άλλη περιοχή. Αυτό συνέβη όταν στις 21 Απριλίου 1835 ο οικισμός Πεντιά τότε, το σημερινό Τρίκορφο Μεσσηνίας, ορίστηκε έδρα του Δήμου Υάμειας, που περιείχε και τους οικισμούς Ξηροκάσι (σήμερα Παλαιόκαστρο), Κάτω Δαλακλή (σήμερα Πολύλοφος), Ράδου (σήμερα Περδικόβρυση), Κυνηγός, Μαγγανιακό, Δραίνα, Ζαγάρενα (σήμερα Κορομηλιά), Κλήμα, Μάνεσης και Πουλίτσα (σήμερα Πουλίτσι). Το 1840[38] καταργήθηκε ο Δήμος Υάμειας και οι οικισμοί του, προσαρτήθηκαν στο Δήμο Ιθώμης, με έδρα το Επάνω Μαυρομμάτι (σήμερα ονομάζεται Αρχαία Μεσσήνη), που βρίσκεται πολύ κοντά στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης.[39][40]

Αρχαία Υάμεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λίγο έξω από το διπλανό χωριό Καπλάνι που απέχει 2,5 χλμ. από την Υάμεια, βρέθηκαν αρχαιολoγικά ευρήματα με αναφορές στην Αρχαία Υάμεια[41]. Χρειάζεται όμως να γίνει ανασκαφή και αρχαιολογική έρευνα για να μαθουμε περισσότερα γιά την Αρχαία Υάμεια. Υαμείτις[42][43] ήταν μία από τις 5 πόλεις που μοίρασε ο Κρεσφόντης τη Μεσσηνία. Οι άλλες 4 ήταν η Πύλος, το Ρίο (πιθανόν η σημερινή Κορώνη). η Μεσόλα και η πρωτεύουσα Στενύκλαρος (Στράβων 8,4,7). Υάμεια, ή Υαμία, ή Υαμείτης, ή Υαμίτης ήταν η πόλη που παραχώρησαν οι Λακεδαιμόνιοι στους απογόνους του Ανδροκλή (Παυσανίας 4,14,4).

Ενοριακός Ιερός Ναός Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη Υάμειας

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός έχει 4 εκκλησίες. Τον ενοριακό ιερό ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης,[44] που πανηγυρίζει στις 21 Μαίου, το ναό Αγίου Γεωργίου του Κοιμητηρίου, το εξωκλήσι Κοίμηση της Αγίας Άννας, που πανηγυρίζει στις 25 Ιουλίου, κοντά στην περιοχή Χαμαλώνι, και το παλιό ερειπωμένο εκκλησάκι Κοίμηση της Θεοτόκου που αναστηλώθηκε πρόσφατα, με προσωπικές δαπάνες ατόμου που κατάγεται από το χωριό.

Εκδηλώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παλιότερα γινόταν στις 20 και 21 Μαίου μεγάλο πανηγύρι με μουσική ορχήστρα και μεγάλη συμμετοχή κόσμου από πολλά χωριά. Τα τελευταία χρόνια όμως σταμάτησε. Έγιναν κάποιες προσπάθειες να γίνει πανηγύρι στις 24 Ιουλίου και την ημέρα της Ανάστασης, αλλά έπειτα από κάποιες λίγες χρονιές σταμάτησε και αυτό. Τώρα τα τελευταία χρόνια έχει καθιερωθεί από το Σύλλογο Απανταχού Υαμειτών (Τζαιζαίων) θεατρική εκδήλωση στις 12 Αυγούστου από τα παιδιά του χωριού και χορευτική παράσταση από τους συλλόγους Φοινικούντας και Χρυσοκελλαριάς. Επίσης στις 16 Αυγούστου γίνεται μουσικοχορευτική βραδιά με αρκετή συμμετοχή κόσμου και από άλλα χωριά. Πιό παλιά τη δεκαετία του 70, όταν ο δρόμος Χαρακοπιό-Υάμεια-Ακριτοχώρι-Φοινικούντα ήταν χωματόδρομος, υπήρξε διαδρομή του ράλλυ Ακρόπολις από την Υάμεια. Επίσης στις 9 Νοεμβρίου 2008 έγινε το ράλλυ σπρίντ Κορώνης με διαδρομή από την Υάμεια. Πολλοί ξένοι τουρίστες που διαμένουν στη Φοινικούντα, επισκέπτονται συχνά την Υάμεια με ποδήλατα και απολαμβάνουν στα καφενεία του χωριού την υπέροχη θέα και το ηλιοβασίλεμα. Ακόμα και το χειμώνα έρχονται για να κάνουν πεζοπορία στην ευρύτερη περιοχή του χωριού.

Γεωργάκης Μουρδουκούτας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 13 Φεβρουαρίου 1824, ο Γεωργάκης Μουρδουκούτας από την Υάμεια, μαζί με άλλους, έλαβε μέρος στο ρεσάλτο του κάστρου της Κορώνης[45], με σκοπό να το καταλάβουν από τους Τούρκους. Έπειτα από λάθος ενός συναγωνιστή του, θα βρεί τραγικό θάνατο μαζί με πολλούς άλλους και όλο το εγχείρημα θα αποτύχει. Η λαϊκή μούσα της περιοχής, τραγουδά ακόμα σε διάφορες παραλλαγές, σαν μοιρολόι, αλλά και σαν καύχημα τα κατορθώματα των αγωνιστών του Ρεσάλτο. Η Κορωναία ποιήτρια, λαογράφος, ζωγράφος, και γενικά μελετήτρια της περιοχής, κατέγραψε τα εξής: «Θέλετε να ακούσετε τα κλάματα, βάγια και μοιρολόγια περαστε από του Σαρατσά και αγνάντια στο Τζαΐζι. Να δείτε τις Μαντέισσες και τις Μουρδουκουτέισσες πως θλίβονται και βάγιονται και μαγουλοτραβιούνται. Σκοτώσανε τον Κωνσταντή μαζί με το Γιωργάκη τους κατάσφαξαν και τους δύο στο κάστρο της Κορώνης. Πήγαν να κάψουν την Τουρκιά και κάηκαν μαζί τους». Για κατανόηση του τραγουδιού: α) Κωνσταντής είναι ο Κωνσταντίνος Μάντης, το παλικάρι που πήγε να ανοίξει και ντουφέκισε τον Τούρκο. Ο Γιωργάκης είναι ο Γεώργιος Μουρδουκούτας, που κάηκε ζωντανός με πίσσα από τους Τούρκους. β) Σαρατσά είναι σήμερα η Χρυσοκελλαριά κατά των Μεσαίωνα έδρα της καθολικής επισκοπής των Βενετών γ)Τζαϊζι είναι σήμερα η Υάμεια ακουστή για τα λιβάδια της και το γρασίδι της στην ελληνική επανάσταση.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Υάμεια Μεσσηνίας
  2. Ταχυδρομικός κώδικας - Υάμεια Μεσσηνίας
  3. Τηλεφωνικοί κωδικοί της Ελλάδας, Ζώνη 27: Κορώνη Πυλίας: 2725.
  4. «Υάμεια». https://greece.terrabook.com/messinia/el/page/iameia. 
  5. «Η ΜΕΣΣΗΝΙΑ ΑΠΟ ΙΔΡΥΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ». http://messiniaka.blogspot.gr/p/blog-page_6197.html. 
  6. «www.korone.gr (Κίνηση Ενεργών Πολιτών Κορώνης)». http://www.korone.gr/. 
  7. «Δήμος Πύλου - Νέστορος». http://www.pylos-nestor.gr/portal/. 
  8. «Πύλος - Νέστορας». https://greece.terrabook.com/messinia/el/chapter/xoria/pylos-nestoras-el. 
  9. «pezoporia.gr (Ζαρναούρα)». http://www.pezoporia.gr/pez/vouna.asp?vid=833. 
  10. «Υάμεια (η) Δήμου Πύλου - Νέστορος. Μεσσηνία - Πελοπόννησος». http://www.dhmos.gr/yameia-dimos-pylou-nestoros/. 
  11. «Οδικός Χάρτης Ελλάδας». http://www.mapgreece.gr/. 
  12. «GEODATA.gov.gr». http://geodata.gov.gr/maps/. 
  13. «Δήμος Καλαμάτας». http://www.kalamata.gr/. 
  14. «ΑΣΤΙΚΟ ΚΤΕΛ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ». http://astikoktelkalamatas.gr/. 
  15. «Οδηγικές χιλιομετρικές αποστάσεις μεταξύ πόλεων, χωριών, χωρών, σημείων στο χάρτη, οδηγίες πλοήγησης και κατεύθυνσης - υπολογισμός κόστους ταξί - driving distance calculator, taxi cost calculator - apostaseis.gr». http://www.apostaseis.gr/loc_ap/odigikes-apostaseis.asp. 
  16. «ΜΟΡΕΑΣ Α.Ε. (Αυτοκινητόδρομος)». http://www.moreas.com.gr/. 
  17. «Αερολιμένας Καλαμάτας». http://www.alxd.gr/AirportGuide/kalamata/kalamataG.html. 
  18. «koroni-messinias.gr». http://koroni-messinias.gr/. 
  19. «Παραλία Λούτσα». https://greece.terrabook.com/messinia/el/page/paralia-loutsas. 
  20. «ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ, ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ & ΙΟΝΙΟΥ». http://www.apd-depin.gov.gr/. 
  21. «Υπεραστικό ΚΤΕΛ Νομού Μεσσηνίας». http://www.ktelmessinias.gr/?module=default&pages_id=3&lang=el. 
  22. «Αριστομένης ο Μεσσήνιος: Αρχαία Κορώνη, Πεταλίδι Μεσσηνίας.». http://aristomenismessinios.blogspot.gr/2013/09/blog-post_6228.html. 
  23. Υάμεια Μεσσηνίας
  24. «Olive News (Ελαιόλαδο)». http://www.olivenews.gr/el/category/5/%25CE%25B5%25CE%25BB%25CE%25B1%25CE%25B9%25CF%258C%25CE%25BB%25CE%25B1%25CE%25B4%25CE%25BF. 
  25. «Natura Hellas: Μεσσηνιακές Οινούσσες. Tο βαθύτερο σημείο όλης της Μεσογείου». http://naturahellas.blogspot.gr/2014/08/t.html. 
  26. «Αγροτουριστικός - Ξενώνας Χαμαλώνι». www.chamaloni.gr. http://www.chamaloni.gr/el/. 
  27. «ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ». http://www.ismessinias.gr/. 
  28. Αναφορές στην Πέργαμο (Ψηφιακή Βιβλιοθήκη ΥΚΒ ΕΚΠΑ): Συλλογή λαογραφικής ύλης από το χωριό Υάμεια, της επαρχίας Πυλίας, του νομού Μεσσηνίας και στο Open arhives.gr: Συλλογή λαογραφικής ύλης από το χωριό Υάμεια, της επαρχίας Πυλίας, του νομού Μεσσηνίας
  29. Σύμφωνα με το βιβλίο του Νίκου Πασαγιώτη "Ανεβοκατεβάτες", ενότητα "Βλάχοι και Αρβανίτες στο Μοριά", Περιοδικό Ακοβίτικα Νέα, Τεύχος 17, Ιανουάριος 2010, από την ιστοσελίδα του Συλλόγου Ακοβιτών Αθήνας - Πειραιά: akovos.gr).
  30. Ιδιαίτερες αναφορές για τη λαογραφία του χωριού Υάμεια, βρίσκονται στις ενότητες: Ο κύκλος του χρόνου, Ο κύκλος της ζωής, Γέννηση, Γάμος, Επαγγελματικός βίος, Λαϊκό δίκαιο, Δημώδης ιατρική, Παραδόσεις, Ευτράπελες διηγήσεις, του βιβλίου: Λαογραφικά σύμμεικτα της Κορώνης Μεσσηνίας από τις συλλογές (1938-1939) της Γεωργίας Ταρσούλη. Έκδοση: Ο τόμος είναι συνέκδοση του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας (ΚΕΕΛ) της Ακαδημίας Αθηνών και του Μανιατακείου Ιδρύματος, και εντάχθηκε στη σειρά «Πηγές του Λαϊκού Πολιτισμού 6», Επιμέλεια, Εισαγωγή: Ιωάννης Πλεμμένος, Πρόλογος: Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, Αθήνα 2011. Πρόκειται για έκδοση με ανέκδοτο λαογραφικό υλικό από την Κορώνη και τα γύρω χωριά (Χρυσοκελλαριά, Βασιλίτσι, Καπλάνι, Ζιζάνι, Υάμεια, Ακριτοχώρι), που είχε συλλέξει η Κορωναία λαογράφος Γεωργία Ταρσούλη μεταξύ 1938-1939.
  31. «Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης - Διοικητικές μεταβολές στην Τοπική Αυτοδιοίκηση». https://www.eetaa.gr/. 
  32. ΦΕΚ 262Α-31/08/1912.
  33. ΦΕΚ 93Β-26/11/1916.
  34. ΦΕΚ 284Α-03/10/1925.
  35. ΦΕΚ 244Α-04/12/1997.
  36. ΦΕΚ 87Α-07/06/2010.
  37. «Αναζήτηση Φ.Ε.Κ.». http://www.et.gr/index.php/2013-01-28-14-06-23/2013-01-29-08-13-13. 
  38. ΦΕΚ 22Α-18/12/1840.
  39. «Αρχαία Μεσσήνη». http://www.ancientmessene.gr/site/. 
  40. «ΑΡΧΑΙΑ ΙΘΩΜΗ». http://www.arxaiaithomi.gr/. 
  41. «ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΕΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΑΥΤΗΣ.ΑΡΧΑΙΑ ΜΕΣΣΗΝΗ.ΤΟΠΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ». http://lyrasi.blogspot.gr/2014/07/blog-post_24.html. 
  42. «Αρχαίες πηγές ΥΑΜΕΙΤΙΣ (Αρχαία πόλη)». http://www.gtp.gr/LocInfo.asp?infoid=64&IncludeWide=1&code=EGRPMEag&PrimeCode=EGRPMEag&Level=6&PrimeLevel=6&LocId=60298&lng=1. 
  43. «Αριστομένης ο Μεσσήνιος: Μεσσήνη (Νησί): Από την Πρωτοελλαδική εποχή μέχρι τον Μεσαίωνα - Υαμείτις (Υάμεια)». http://aristomenismessinios.blogspot.gr/2014/10/blog-post_20.html. 
  44. «Ιερά Μητρόπολις Μεσσηνίας». http://www.mmess.gr/. 
  45. «Το Ρεσάλτο Στο Κάστρο Της Κορώνης (13η Φεβρουαρίου 1824) - Νέα & Ανακοινώσεις - Μανιατάκειον Ίδρυμα». http://www.maniatakeion.gr/el/to-resalto-sto-kastro-thw-koronhs-p319.html. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]