Πρωθυπουργός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Πρωθυπουργός ονομάζεται στα κοινοβουλευτικά και ημιπροεδρικά συστήματα ο επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου. Είναι, δηλαδή, ο αρχηγός της κυβέρνησης και όχι του κράτους, ο οποίος είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή ο μονάρχης.

Ως αξίωμα υφίσταται από πολύ παλιά στις συνταγματικές μοναρχίες της Ευρώπης πριν την εγκαθίδρυση των δημοκρατιών και την καταλυτική ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του αξιώματος. Παρόλο που ένα κράτος μπορεί να είχε μοναρχικό πολίτευμα, η καθημερινή διακυβέρνηση ασκούνταν από συγκεκριμένο εκτελεστικό σώμα αποτελούμενο από υπουργούς ενώ το συντονισμό τους ανελάμβανε ένας υπουργός-συντονιστής, ο πρωθυπουργός. Αυτό το αξίωμα εμφανίζεται σε μοναρχικά πολιτεύματα ακόμα και σήμερα,[1] όπως στη Σουηδία, τη Βρετανία και άλλες χώρες.

Σύμφωνα με ορισμένα προεδρικά συστήματα, όπως η Νότια Κορέα και το Περού, ο πρωθυπουργός δεν είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης.

Οι μονάρχες της Αγγλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου διόριζαν υπουργούς στους οποίους έτρεφαν ιδιαίτερη εμπιστοσύνη και οι οποίοι θεωρούνταν επικεφαλής της κυβέρνησης. Παραδείγματα αποτελούν ο Τόμας Κρόμγουελ υπό τον Ερρίκο Η΄ της Αγγλίας και οι μάγιστροι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Αυτοί οι υπουργοί κατείχαν ποικίλες επίσημες θέσεις, αλλά ήταν κοινώς γνωστοί ως ο «πρώτος υπουργός» ή ο «πρωθυπουργός».

Η εξουσία τους εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από την προσωπική εύνοια του μονάρχη. Αν και η διαχείριση του κοινοβουλίου ήταν μια από τις απαραίτητες δεξιότητες για την ανάληψη αξιωμάτων, δεν εξαρτούταν από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την ανάληψη αυτού του θώκου. Αν και υπήρχε υπουργικό συμβούλιο, διοριζόταν εξ ολοκλήρου από τον μονάρχη και ο μονάρχης συνήθως προήδρευε στις συνεδριάσεις του.

Στα μέσα του 17ου αιώνα, μετά τον Αγγλικό Εμφύλιο Πόλεμο, το Κοινοβούλιο ενίσχυσε τη θέση του σε σχέση με τον μονάρχη και στη συνέχεια απέκτησε περισσότερη δύναμη μέσω της Ένδοξης Επανάστασης του 1688 και της ψήφισης της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων το 1689.[2] Ο μονάρχης δεν μπορούσε πλέον να θεσπίσει κανένα νόμο ή να επιβάλει φόρο χωρίς την άδειά του και έτσι η Βουλή των Κοινοτήτων έγινε μέρος της κυβέρνησης. Με αυτές τις κινήσεις, ο πρωθυπουργός αρχίζει να λαμβάνει τα περισσότερα από τα σημερινά του χαρακτηριστικά στα συστήματα που ομοιάζουν του συστήματος Γουεστμίνστερ.

Κατάλογοι πρωθυπουργών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ευρώπη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιος Μαρίνος Άγιος Μαρίνος :

Αλβανία

Ανδόρρα

Αρμενία

Αυστρία

Βατικανό Βατικανό

Βέλγιο

Βόρεια Μακεδονία Βόρεια Μακεδονία

Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Βουλγαρία

Γαλλία Γαλλία

 Γερμανία

Γεωργία Γεωργία

Δανία Δανία

Ελλάδα Ελλάδα

Εσθονία Εσθονία

Ηνωμένο Βασίλειο

Flag of Northern Ireland (1953–1972).svg Βόρεια Ιρλανδία

Ουαλία Ουαλία

Σκωτία

Ιρλανδία Ιρλανδία

Ισραήλ Ισλανδία

 Ισπανία

Ιταλία Ιταλία

Κροατία Κροατία

Λετονία Λετονία

Λευκορωσία

Λιθουανία Λιθουανία

Λίχτενσταϊν Λίχτενσταϊν

Λουξεμβούργο Λουξεμβούργο

Μάλτα Μάλτα

Μαυροβούνιο Μαυροβούνιο

Μολδαβία Μολδαβία

Μονακό Μονακό

Νορβηγία Νορβηγία

Ολλανδία

Ουγγαρία Ουγγαρία

Ουκρανία Ουκρανία

Πολωνία

Πορτογαλία

Flag of Romania.svg Ρουμανία

Ρωσία Ρωσία

Σερβία Σερβία

Σλοβακία Σλοβακία

Σλοβενία Σλοβενία

Σουηδία

Τσεχία Τσεχία

Φινλανδία Φινλανδία

Άλλες χώρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγία Λουκία Αγία Λουκία :

Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες :

Άγιος Μαρτίνος (Ολλανδία) Άγιος Μαρτίνος (Ολλανδία) :

Άγιος Χριστόφορος και Νέβις Άγιος Χριστόφορος και Νέβις :

Flag of Egypt.svg Αίγυπτος

Flag of Ethiopia.svg Αιθιοπία

Αϊτή Αϊτή

Ακτή Ελεφαντοστού

Αλγερία Αλγερία

Αμπχαζία

Ανατολικό Τιμόρ Ανατολικό Τιμόρ

Ανγκόλα

Αντίγκουα και Μπαρμπούντα

Αργεντινή

Αρούμπα

Δημοκρατία του Αρτσάχ

Αυστραλία Αυστραλία

Flag of the Taliban.svg Αφγανιστάν

Βανουάτου Βανουάτου

Βερμούδες

Βιετνάμ Βιετνάμ

Βραζιλία

Γκάμπια Γκάμπια
Γκαμπόν Γκαμπόν
Γκάνα Γκάνα

Γουατεμάλα Γουατεμάλα
Γουιάνα Γουιάνα
Γουινέα Γουινέα
Γουινέα-Μπισσάου Γουινέα-Μπισσάου
Γρενάδα Γρενάδα

Γροιλανδία
Ντομίνικα Δομινίκα
Δομινικανή Δημοκρατία Δομινικανή Δημοκρατία

Δημοκρατία της Σαχάρας

Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ
Ερυθραία Ερυθραία
Εσουατίνι Εσουατίνι

Ζάμπια Ζάμπια
Ζιμπάμπουε Ζιμπάμπουε

Ιαπωνία Ιαπωνία
Ινδία Ινδία
Ινδονησία Ινδονησία
Flag of Jordan.svg Ιορδανία
Ιράκ Ιράκ
Ιράν Ιράν
Ισημερινή Γουινέα Ισημερινή Γουινέα
Ισημερινός (χώρα) Ισημερινός
Ισραήλ Ισραήλ

Καζακστάν Καζακστάν
Καμερούν
Καμπότζη Καμπότζη
Καναδάς
Flag of Qatar.svg Κατάρ

Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
Flag of Kenya.svg Κένυα
Κίνα
Κιργιζιστάν Κιργιζία
Κιριμπάτι Κιριμπάτι
Κολομβία Κολομβία
Κομόρες Κομόρες
Κογκό Δημοκρατία του Κονγκό
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό

Βόρεια Κορέα Βόρεια Κορέα
Νότια Κορέα Νότια Κορέα
Κόστα Ρίκα Κόστα Ρίκα

Flag of Kosovo.svg Κόσοβο
Κούβα Κούβα
Κουβέιτ Κουβέιτ

Νήσοι Κουκ
Κουρασάο Κουρασάο

Λάος Λάος
Λεσότο Λεσότο
Λίβανος Λίβανος
Λιβερία Λιβερία
Λιβύη Λιβύη

Μαδαγασκάρη Μαδαγασκάρη
Μαλαισία Μαλαισία
Μαλάουι Μαλάουι
Μαλδίβες Μαλδίβες
Flag of Mali.svg Μάλι

Flag of Morocco.svg Μαρόκο
Flag of Mauritius.svg Μαυρίκιος
Μαυριτανία Μαυριτανία
Μεξικό Μεξικό
Μυανμάρ Μιανμάρ
Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας Μικρονησία
Μογγολία Μογγολία
Μοζαμβίκη Μοζαμβίκη
Μπανγκλαντές
Μπαρμπάντος
Μπαχάμες
Μπαχρέιν
Μπελίζ
Μπενίν
Μποτσουάνα
Μπουρκίνα Φάσο
Μπουρούντι
Μπουτάν
Μπρουνέι

Ναμίμπια Ναμίμπια
Flag of Nauru.svg Ναουρού

Νέα Ζηλανδία Νέα Ζηλανδία
Νεπάλ Νεπάλ
Νήσοι Μάρσαλ Νήσοι Μάρσαλ
Flag of the Solomon Islands.svg Νήσοι Σολομώντα

Νίγηρας Νίγηρας
Νιγηρία Νιγηρία
Νικαράγουα Νικαράγουα

Νιούε Νιούε
Flag of South Africa.svg Νότια Αφρική
Νότια Οσσετία
Νότιο Σουδάν Νότιο Σουδάν
Ομάν Ομάν
Ονδούρα Ονδούρα
Ουγκάντα Ουγκάντα
Ουζμπεκιστάν Ουζμπεκιστάν
Ουρουγουάη Ουρουγουάη

Πακιστάν Πακιστάν
Παλάου Παλάου
Κράτος της Παλαιστίνης Κράτος της Παλαιστίνης
Παναμάς Παναμάς
Flag of Papua New Guinea.svg Παπούα Νέα Γουινέα
Παραγουάη Παραγουάη

Flag of Peru.svg Περού
Πράσινο Ακρωτήριo Πράσινο Ακρωτήριο

Ρουάντα Ρουάντα

Σαμόα Σαμόα
Σάο Τομέ και Πρίνσιπε Σάο Τομέ και Πρίνσιπε
Σαουδική Αραβία Σαουδική Αραβία
Σενεγάλη Σενεγάλη

Σεϋχέλλες Σεϋχέλλες
Σιγκαπούρη Σιγκαπούρη
Σιέρα Λεόνε Σιέρα Λεόνε
Σομαλία Σομαλία

Σομαλιλάνδη
Σουδάν Σουδάν
Σουρινάμ Σουρινάμ
Σρι Λάνκα Σρι Λάνκα
Συρία Συρία

Ταϊβάν Ταϊβάν
Ταϊλάνδη Ταϊλάνδη
Τανζανία Τανζανία
Τατζικιστάν Τατζικιστάν

Τζαμάικα Τζαμάικα
Τζιμπουτί Τζιμπουτί
Τόγκο Τόγκο
Τόνγκα Τόνγκα
Τουβαλού Τουβαλού
Τουρκία Τουρκία
Τουρκμενιστάν Τουρκμενιστάν
Flag of Trinidad and Tobago.svg Τρίνινταντ και Tομπάγκο
Τσαντ Τσαντ
Τυνησία Τυνησία

Υεμένη Υεμένη
Υπερδνειστερία

Νήσοι Φερόες Νήσοι Φερόες
Φιλιππίνες Φιλιππίνες
Φίτζι Φίτζι

Χιλή

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σ. Σωτηρίου, Στ. Κορδονούρη, Αικ. Ζαφρανίδου. «10.2.2 Κυβέρνηση». Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Γ´ Γυμνασίου. Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής παιδείας & Θρησκευμάτων, Οργανισμός εκδόσεων διδακτικών βιβλίων. CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
  2. «Britain's unwritten constitution». British Library. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2015. The key landmark is the Bill of Rights (1689), which established the supremacy of Parliament over the Crown.... The Bill of Rights (1689) then settled the primacy of Parliament over the monarch’s prerogatives, providing for the regular meeting of Parliament, free elections to the Commons, free speech in parliamentary debates, and some basic human rights, most famously freedom from ‘cruel or unusual punishment’.