Πρωθυπουργός

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Πρωθυπουργός ονομάζεται στα κοινοβουλευτικά και ημιπροεδρικά συστήματα ο επικεφαλής του υπουργικού συμβουλίου. Είναι, δηλαδή, ο αρχηγός της κυβέρνησης και όχι του κράτους, ο οποίος είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ή ο μονάρχης.

Ως αξίωμα υφίσταται από πολύ παλιά στις συνταγματικές μοναρχίες της Ευρώπης πριν την εγκαθίδρυση των δημοκρατιών και την καταλυτική ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του αξιώματος. Παρόλο που ένα κράτος μπορεί να είχε μοναρχικό πολίτευμα, η καθημερινή διακυβέρνηση ασκούνταν από συγκεκριμένο εκτελεστικό σώμα αποτελούμενο από υπουργούς ενώ το συντονισμό τους ανελάμβανε ένας υπουργός-συντονιστής, ο πρωθυπουργός. Αυτό το αξίωμα εμφανίζεται σε μοναρχικά πολιτεύματα ακόμα και σήμερα,[1] όπως στην Σουηδία, την Βρετανία και άλλες χώρες.

Σύμφωνα με ορισμένα προεδρικά συστήματα, όπως η Νότια Κορέα και το Περού, ο πρωθυπουργός δεν είναι ο αρχηγός της κυβέρνησης.

Οι μονάρχες της Αγγλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου διόριζαν υπουργούς στους οποίους έτρεφαν ιδιαίτερη εμπιστοσύνη και οι οποίοι θεωρούνταν επικεφαλής της κυβέρνησης. Παραδείγματα αποτελούν ο Τόμας Κρόμγουελ υπό τον Ερρίκο Η΄ της Αγγλίας και οι μάγιστροι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Αυτοί οι υπουργοί κατείχαν ποικίλες επίσημες θέσεις, αλλά ήταν κοινώς γνωστοί ως ο «πρώτος υπουργός» ή ο «πρωθυπουργός».

Η εξουσία τους εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από την προσωπική εύνοια του μονάρχη. Αν και η διαχείριση του κοινοβουλίου ήταν μια από τις απαραίτητες δεξιότητες για την ανάληψη αξιωμάτων, δεν εξαρτούταν από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την ανάληψη αυτού του θώκου. Αν και υπήρχε υπουργικό συμβούλιο, διοριζόταν εξ ολοκλήρου από τον μονάρχη και ο μονάρχης συνήθως προήδρευε στις συνεδριάσεις του.

Στα μέσα του 17ου αιώνα, μετά τον Αγγλικό Εμφύλιο Πόλεμο, το Κοινοβούλιο ενίσχυσε τη θέση του σε σχέση με τον μονάρχη και στη συνέχεια απέκτησε περισσότερη δύναμη μέσω της Ένδοξης Επανάστασης του 1688 και της ψήφισης της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων το 1689.[2] Ο μονάρχης δεν μπορούσε πλέον να θεσπίσει κανένα νόμο ή να επιβάλει φόρο χωρίς την άδειά του και έτσι η Βουλή των Κοινοτήτων έγινε μέρος της κυβέρνησης. Με αυτές τις κινήσεις, ο πρωθυπουργός αρχίζει να λαμβάνει τα περισσότερα από τα σημερινά του χαρακτηριστικά στα συστήματα που ομοιάζουν του συστήματος Γουεστμίνστερ.

Κατάλογοι πρωθυπουργών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ευρώπη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιος Μαρίνος Άγιος Μαρίνος :

Αλβανία Αλβανία

Ανδόρρα Ανδόρρα

Flag of Armenia.svg Αρμενία

Flag of Austria.svg Αυστρία

Βατικανό Βατικανό

Flag of Belgium.svg Βέλγιο

Flag of North Macedonia.svg Βόρεια Μακεδονία

Flag of Bosnia and Herzegovina.svg Βοσνία και Ερζεγοβίνη

Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία

Flag of France.svg Γαλλία

Flag of Germany.svg Γερμανία

Flag of Georgia.svg Γεωργία

Flag of Denmark.svg Δανία

Flag of Greece.svg Ελλάδα

Εσθονία Εσθονία

Flag of the United Kingdom.svg Ηνωμένο Βασίλειο

Ulster Banner.svg Βόρεια Ιρλανδία

Flag of Wales.svg Ουαλία

Flag of Scotland.svg Σκωτία

Flag of Ireland.svg Ιρλανδία

Ισραήλ Ισλανδία

Flag of Spain.svg Ισπανία

Flag of Italy.svg Ιταλία

Κροατία Κροατία

Flag of Latvia.svg Λετονία

Flag of Belarus.svg Λευκορωσία

Flag of Lithuania.svg Λιθουανία

Λίχτενσταϊν Λίχτενσταϊν

Flag of Luxembourg.svg Λουξεμβούργο

Flag of Malta.svg Μάλτα

Μαυροβούνιο Μαυροβούνιο

Flag of Moldova.svg Μολδαβία

Μονακό Μονακό

Νορβηγία Νορβηγία

Flag of the Netherlands.svg Ολλανδία

Flag of Hungary.svg Ουγγαρία

Flag of Ukraine.svg Ουκρανία

Flag of Poland.svg Πολωνία

Flag of Portugal.svg Πορτογαλία

Flag of Romania.svg Ρουμανία

Flag of Russian Federation.svg Ρωσία

Flag of Serbia.svg Σερβία

Flag of Slovakia.svg Σλοβακία

Flag of Slovenia.svg Σλοβενία

Flag of Sweden.svg Σουηδία

Flag of the Czech Republic.svg Τσεχία

Flag of Finland.svg Φινλανδία

Άλλες χώρες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αγία Λουκία Αγία Λουκία :

Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες :

Άγιος Μαρτίνος (Ολλανδία) Άγιος Μαρτίνος (Ολλανδία) :

Άγιος Χριστόφορος και Νέβις Άγιος Χριστόφορος και Νέβις :

Flag of Egypt.svg Αίγυπτος

Flag of Ethiopia.svg Αιθιοπία

Αϊτή Αϊτή

Ακτή Ελεφαντοστού Ακτή Ελεφαντοστού

Αλγερία Αλγερία

Flag of the Republic of Abkhazia.svg Αμπχαζία

Ανατολικό Τιμόρ Ανατολικό Τιμόρ

Ανγκόλα Ανγκόλα

Αντίγκουα και Μπαρμπούντα Αντίγκουα και Μπαρμπούντα

Flag of Argentina.svg Αργεντινή

Αρούμπα Αρούμπα

Flag of Artsakh.svg Δημοκρατία του Αρτσάχ

Flag of Australia.svg Αυστραλία

Αφγανιστάν Αφγανιστάν

Βανουάτου Βανουάτου

Βερμούδες Βερμούδες

Βιετνάμ Βιετνάμ

Flag of Brazil.svg Βραζιλία

Γκάμπια Γκάμπια
Γκαμπόν Γκαμπόν
Γκάνα Γκάνα

Γουατεμάλα Γουατεμάλα
Γουιάνα Γουιάνα
Γουινέα Γουινέα
Γουινέα-Μπισσάου Γουινέα-Μπισσάου
Γρενάδα Γρενάδα

Flag of Greenland.svg Γροιλανδία
Ντομίνικα Δομινίκα
Δομινικανή Δημοκρατία Δομινικανή Δημοκρατία

Flag of Sahrawi Arab Democratic Republic.svg Δημοκρατία της Σαχάρας

Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ
Ερυθραία Ερυθραία
Εσουατίνι Εσουατίνι

Ζάμπια Ζάμπια
Ζιμπάμπουε Ζιμπάμπουε

Ιαπωνία Ιαπωνία
Ινδία Ινδία
Ινδονησία Ινδονησία
Flag of Jordan.svg Ιορδανία
Ιράκ Ιράκ
Ιράν Ιράν
Ισημερινή Γουινέα Ισημερινή Γουινέα
Ισημερινός (χώρα) Ισημερινός
Flag of Israel.svg Ισραήλ

Flag of Kazakhstan.svg Καζακστάν
Καμερούν Καμερούν
Καμπότζη Καμπότζη
Flag of Canada.svg Καναδάς
Flag of Qatar.svg Κατάρ

Δημοκρατία Κεντρικής Αφρικής Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
Flag of Kenya.svg Κένυα
Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας Κίνα
Κιργιζιστάν Κιργιζία
Κιριμπάτι Κιριμπάτι
Κολομβία Κολομβία
Κομόρες Κομόρες
Κογκό Δημοκρατία του Κονγκό
Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό

Βόρεια Κορέα Βόρεια Κορέα
Νότια Κορέα Νότια Κορέα
Κόστα Ρίκα Κόστα Ρίκα

Flag of Kosovo.svg Κόσοβο
Κούβα Κούβα
Κουβέιτ Κουβέιτ

Flag of the Cook Islands.svg Νήσοι Κουκ
Κουρασάο Κουρασάο

Λάος Λάος
Λεσότο Λεσότο
Λίβανος Λίβανος
Λιβερία Λιβερία
Λιβύη Λιβύη

Μαδαγασκάρη Μαδαγασκάρη
Μαλαισία Μαλαισία
Μαλάουι Μαλάουι
Μαλδίβες Μαλδίβες
Flag of Mali.svg Μάλι

Flag of Morocco.svg Μαρόκο
Flag of Mauritius.svg Μαυρίκιος
Μαυριτανία Μαυριτανία
Μεξικό Μεξικό
Μυανμάρ Μιανμάρ
Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας Μικρονησία
Μογγολία Μογγολία
Μοζαμβίκη Μοζαμβίκη
Flag of Bangladesh.svg Μπανγκλαντές
Μπαρμπάντος Μπαρμπάντος
Μπαχάμες Μπαχάμες
Μπαχρέιν Μπαχρέιν
Μπελίζ Μπελίζ
Μπενίν Μπενίν
Μποτσουάνα Μποτσουάνα
Μπουρκίνα Φάσο Μπουρκίνα Φάσο
Flag of Burundi.svg Μπουρούντι
Μπουτάν Μπουτάν
Μπρουνέι Μπρουνέι

Ναμίμπια Ναμίμπια
Flag of Nauru.svg Ναουρού

Νέα Ζηλανδία Νέα Ζηλανδία
Νεπάλ Νεπάλ
Νήσοι Μάρσαλ Νήσοι Μάρσαλ
Flag of the Solomon Islands.svg Νήσοι Σολομώντα

Νίγηρας Νίγηρας
Νιγηρία Νιγηρία
Νικαράγουα Νικαράγουα

Νιούε Νιούε
Flag of South Africa.svg Νότια Αφρική
Flag of South Ossetia.svg Νότια Οσσετία
Νότιο Σουδάν Νότιο Σουδάν
Ομάν Ομάν
Ονδούρα Ονδούρα
Ουγκάντα Ουγκάντα
Ουζμπεκιστάν Ουζμπεκιστάν
Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη

Πακιστάν Πακιστάν
Παλάου Παλάου
Κράτος της Παλαιστίνης Κράτος της Παλαιστίνης
Παναμάς Παναμάς
Flag of Papua New Guinea.svg Παπούα Νέα Γουινέα
Παραγουάη Παραγουάη

Flag of Peru.svg Περού
Πράσινο Ακρωτήριo Πράσινο Ακρωτήριο

Ρουάντα Ρουάντα

Σαμόα Σαμόα
Σάο Τομέ και Πρίνσιπε Σάο Τομέ και Πρίνσιπε
Σαουδική Αραβία Σαουδική Αραβία
Σενεγάλη Σενεγάλη

Σεϋχέλλες Σεϋχέλλες
Σιγκαπούρη Σιγκαπούρη
Σιέρα Λεόνε Σιέρα Λεόνε
Σομαλία Σομαλία

Flag of Somaliland.svg Σομαλιλάνδη
Σουδάν Σουδάν
Σουρινάμ Σουρινάμ
Σρι Λάνκα Σρι Λάνκα
Συρία Συρία

Ταϊβάν Ταϊβάν
Ταϊλάνδη Ταϊλάνδη
Τανζανία Τανζανία
Τατζικιστάν Τατζικιστάν

Τζαμάικα Τζαμάικα
Τζιμπουτί Τζιμπουτί
Τόγκο Τόγκο
Τόνγκα Τόνγκα
Τουβαλού Τουβαλού
Flag of Turkey.svg Τουρκία
Τουρκμενιστάν Τουρκμενιστάν
Flag of Trinidad and Tobago.svg Τρίνινταντ και Tομπάγκο
Τσαντ Τσαντ
Τυνησία Τυνησία

Υεμένη Υεμένη
Flag of Transnistria (state).svg Υπερδνειστερία

Νήσοι Φερόες Νήσοι Φερόες
Φιλιππίνες Φιλιππίνες
Φίτζι Φίτζι

Χιλή Χιλή

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Σ. Σωτηρίου, Στ. Κορδονούρη, Αικ. Ζαφρανίδου. «10.2.2 Κυβέρνηση». Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Γ´ Γυμνασίου. Αθήνα: Υπουργείο Εθνικής παιδείας & Θρησκευμάτων, Οργανισμός εκδόσεων διδακτικών βιβλίων. CS1 maint: Πολλαπλές ονομασίες: authors list (link)
  2. «Britain's unwritten constitution». British Library. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Δεκεμβρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 2015. The key landmark is the Bill of Rights (1689), which established the supremacy of Parliament over the Crown.... The Bill of Rights (1689) then settled the primacy of Parliament over the monarch’s prerogatives, providing for the regular meeting of Parliament, free elections to the Commons, free speech in parliamentary debates, and some basic human rights, most famously freedom from ‘cruel or unusual punishment’.