Τυνησία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 33°19′00″N 9°21′00″E / 33.3167°N 9.35°E / 33.3167; 9.35

Δημοκρατία της Τυνησίας
الجمهوريةالتونسية
Αλ Τζούμχουριγι-ατ Τούνισγια

Σημαία

Εθνόσημο
Εθνικό σύνθημα: حرية، نظام، عدالة
Hurriya, Nidham, 'Adala (Ελευθερία, Τάξη, Δικαιοσύνη)
Η θέση της Τυνησίας (πράσινο)
και μεγαλύτερη πόληΤύνιδα
36°48′N 10°11′E / 36.800°N 10.183°E / 36.800; 10.183 (Τύνιδα)
Αραβικά
Ημιπροεδρική Δημοκρατία
Καΐς Σαγιέντ
Χισέμ Μεσισί
Ανεξαρτησία
Από τη Γαλλία
Ισχύον Σύνταγμα

20 Μαρτίου 1956
27 Ιανουαρίου 2014
 • Σύνολο
 • % Νερό
 • Σύνορα
Ακτογραμμή

163.610 km2 (93η)
5
1.424 km
1.148 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 1-2022 
 • Πυκνότητα 

11.803.588[1] (80η) 
72,1 κατ./km2 (142η) 
ΑΕΠ (ΙΑΔ)
 • Ολικό  (2019)
 • Κατά κεφαλή 

151,566 δισ. $[2] (71η)  
12.862 $[2] (88η) 
ΑΕΠ (ονομαστικό)
 • Ολικό  (2019)
 • Κατά κεφαλή 

42,277 δισ. $[2] (78η)  
3.587 $[2] (97η) 
ΔΑΑ (2019)Αύξηση 0,740[3] (95η) – υψηλός
ΝόμισμαΔηνάριο Τυνησίας (TND)
CET (UTC +1)
Internet TLD.tn
Οδηγούν σταδεξιά
Κωδικός κλήσης+216

Η Τυνησία, ή κοινώς Τούνεζι, (αραβικά: تونس), (Τούνις ή και «Ιφρικιγιέ») και επίσημα: Δημοκρατία της Τυνησίας (الجمهرية التونسية), (Αλ Τζούμχουριγι-ατ Τούνισγια) είναι μια χώρα στις μεσογειακές ακτές της Βόρειας Αφρικής. Είναι το μικρότερο και πιο ανατολικό από τα κράτη που εκτείνονται κατά μήκος της οροσειράς του Άτλαντα και συνορεύει με την Αλγερία στα δυτικά και τη Λιβύη στα νοτιοανατολικά. Το 40% της χώρας καταλαμβάνει η έρημος Σαχάρα και το υπόλοιπο περιλαμβάνει γόνιμα εδάφη και προσβάσιμες ακτές. Η γεωγραφία της χώρας έπαιξε σημαντικό ρόλο στους αρχαίους χρόνους, αρχικά με την Καρχηδόνα, πόλη των Φοινίκων, και αργότερα ως αφρικανική επαρχία, καθώς αποτελούσε το σιτοβολώνα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Νεότερα αποτέλεσε γαλλική αποικία.

Η Τυνησία καταλαμβάνει το ανατολικό άκρο των βουνών του Άτλαντα και το βόρειο τμήμα της ερήμου Σαχάρα, με μεγάλο μέρος της εναπομείνασας καλλιεργήσιμης γης. Καταλαμβάνει μια ακτογραμμή 1.300 χιλιομέτρων που περιλαμβάνει μέρος του αφρικανικού κομματιού του δυτικού και ανατολικού τμήματος της λεκάνης της Μεσογείου. Στην Τυνησία βρίσκεται το βορειότερο σημείο της Αφρικής, το ακρωτήριο Άντζελα. Η πρωτεύουσά της και η μεγαλύτερη πόλη είναι η Τύνιδα, που βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της, γεγονός που δίνει στη χώρα το όνομά της.

Από την πρώιμη αρχαιότητα, η Τυνησία κατοικούνταν από αυτόχθονες Βέρβερους. Οι Φοίνικες άρχισαν να φτάνουν τον 12ο αιώνα π.Χ., ιδρύοντας αρκετούς οικισμούς, από τους οποίους η Καρχηδόνα αναδείχθηκε ως ο ισχυρότερος τον 7ο αιώνα π.Χ. Μια μεγάλη εμπορική αυτοκρατορία και στρατιωτικός αντίπαλος της Ρωμαϊκής Δημοκρατίας, η Καρχηδόνα ηττήθηκε από τους Ρωμαίους το 146 π.Χ., οι οποίοι κατέλαβαν την Τυνησία για το μεγαλύτερο μέρος των επόμενων 800 ετών, εισάγοντας τον Χριστιανισμό και αφήνοντας αρχιτεκτονικές κληρονομιές όπως το αμφιθέατρο του Ελ Τζεμ, ενώ η λατινική γλώσσα επιβίωσε και για λίγους αιώνες αργότερα. Μετά από πολλές απόπειρες ξεκινώντας το 647, οι Μουσουλμάνοι κατέκτησαν όλη την Τυνησία μέχρι το 697, φέρνοντας το Ισλάμ και τον αραβικό πολιτισμό στους ντόπιους κατοίκους. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία καθιέρωσε τον έλεγχο το 1574 και κράτησε την εξουσία για περισσότερα από 300 χρόνια, έως ότου οι Γάλλοι κατέκτησαν την Τυνησία το 1881. Η Τυνησία κέρδισε την ανεξαρτησία της υπό την ηγεσία του Χαμπίμπ Μπουργκίμπα, ο οποίος ανακήρυξε την Τυνησιακή Δημοκρατία το 1957. Σήμερα, η Τυνησία είναι το μικρότερο έθνος στη Βόρεια Αφρική και ο πολιτισμός και η ταυτότητά της έχουν τις ρίζες τους σε αυτή τη διασταύρωση πολλών αιώνων διαφορετικών πολιτισμών και εθνοτήτων.

Το 2011, η Τυνησιακή Επανάσταση, που πυροδοτήθηκε από την έλλειψη ελευθερίας και δημοκρατίας υπό την εικοσατεσσεραετή διακυβέρνηση του προέδρου Ζιν Ελ Αμπιντίν Μπεν Άλι, ανέτρεψε το καθεστώς του και πυροδότησε την ευρύτερη Αραβική Άνοιξη σε ολόκληρη την περιοχή. Λίγο αργότερα πραγματοποιήθηκαν ελεύθερες πολυκομματικές βουλευτικές εκλογές. Η χώρα εξέλεξε το κοινοβούλιο στις 26 Οκτωβρίου 2014 [4] και για τον πρόεδρο στις 23 Νοεμβρίου 2014 [5] Η Τυνησία παραμένει μια ενιαία ημιπροεδρική αντιπροσωπευτική δημοκρατική δημοκρατία. Είναι η μόνη χώρα της Βόρειας Αφρικής που έχει ταξινομηθεί ως "Ελεύθερη" από το Freedom House.[6] Από το 2014 έως το 2020, ήταν το μόνο δημοκρατικό κράτος στον Αραβικό Κόσμο, σύμφωνα με τον Δείκτη Δημοκρατίας της Μονάδας Πληροφοριών του Εκόνομιστ,[7] και βαθμολογήθηκε ως υβριδικό καθεστώς στον αντίστοιχο Δείκτη του 2021.[8] Είναι μια από τις λίγες χώρες στην Αφρική που κατατάσσονται ψηλά στον Δείκτη Ανθρώπινης Ανάπτυξης, με ένα από τα υψηλότερα κατά κεφαλήν εισοδήματα στην ήπειρο.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ερείπια των Λουτρών του Αντωνίνου, Καρχηδόνα

Οι πρώτες μέθοδοι καλλιέργειας έφτασαν στην κοιλάδα του Νείλου από την περιοχή της εύφορης ημισέληνου περίπου το 5000 π.Χ. και εξαπλώθηκαν στο Μαγκρέμπ περίπου το 4000 π.Χ. Οι αγροτικές κοινότητες στις υγρές παράκτιες πεδιάδες της κεντρικής Τυνησίας ήταν τότε πρόγονοι των σημερινών Βερβερικών φυλών.

Στην αρχαιότητα πίστευαν ότι η Αφρική κατοικούνταν αρχικά από Γαιτούλους και Λίβυους, νομαδικούς λαούς και οι δύο. Σύμφωνα με τον Ρωμαίο ιστορικό Σαλλούστιο, ο ημίθεος Ηρακλής πέθανε στην Ισπανία και ο πολύγλωσσος ανατολικός στρατός του αφέθηκε να εγκατασταθεί στη γη, με κάποιους να μεταναστεύουν στην Αφρική. Οι Πέρσες πήγαν στη Δύση και παντρεύτηκαν με τους Γαετουλούς και έγιναν οι Νουμίδιοι. Οι Μήδοι εγκαταστάθηκαν και ήταν γνωστοί ως Μαύροι, αργότερα Μαυριτανοί. [9]

Από τις πρώτες γραπτές ιστορικές πηγές, η Τυνησία κατοικείτο από φυλές Βερβέρων, οι οποίοι είναι απόγονοι αγροτικών κοινοτήτων στις παράκτιες πεδιάδες της κεντρικής Τυνησίας. Στα αρχαία χρόνια πίστευαν ότι η Αφρική ήταν αρχικά κατοικημένη από τους Γέτουλες (ρωμαϊκή ονομασία αρχαίας βερβερικής φυλής που κατοικούσε στην περιοχή Γετούλια) και Λίβυους, και οι δύο νομαδικοί λαοί.

Στις ακτές της αποίκησαν οι Φοίνικες ήδη από τον 10ο αιώνα π.Χ. Τον 6ο αιώνα π.Χ., η δύναμη της Καρχηδόνας αυξήθηκε πολύ και έγινε η κυρίαρχη δύναμη στη Δυτική Μεσόγειο έπειτα από μια σειρά πολέμων με τις πόλεις των αποίκων που ήλθαν από την Ελλάδα.

Η Καρχηδόνα ιδρύθηκε τον 9ο αιώνα π.Χ. από αποίκους της Τύρου (σημερινή χώρα Λίβανος), οι οποίοι έφεραν μαζί τον πολιτισμό και τη θρησκεία των Φοινίκων και των Χανααναίων.

Ο θρύλος αναφέρει ότι η πόλη ιδρύθηκε από τη βασίλισσα Διδώ, όπως αναφέρεται και στην Αινειάδα του Βιργίλιου. Ο Έλληνας συγγραφέας Τιμαίος ο Ταυρομενίτης αναφέρει ότι η πόλη ιδρύθηκε το 814 π.Χ.

Κατά τη διάρκεια μιας σειράς πολέμων με τη Ρώμη, μια Καρχηδονιακή εισβολή με αρχηγό τον Αννίβα κατά τη διάρκεια του Πρώτου Καρχηδονιακού Πολέμου παραλίγο να αποτρέψει την άνοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η Καρχηδόνα τελικά κατακτήθηκε από τη Ρώμη το 2ο αιώνα π.Χ., μια κρίσιμη καμπή που σήμαινε το πέρασμα του πολιτισμού της αρχαίας Μεσογείου στο σύγχρονο κόσμο μέσω της Ευρώπης αντί της Αφρικής. Μετά τη ρωμαϊκή εισβολή, η περιοχή έγινε σιτοβολώνας της Ρώμης. Κατακτήθηκε από τους Βανδάλους τον 5ο αιώνα μ.Χ. και επανακτήθηκε από τους Βυζαντινούς τον 6ο αιώνα μ.Χ. με αρχηγό το Βελισσάριο, όταν αυτοκράτορας ήταν ο Ιουστινιανός.

Τον 7ο αιώνα μ.Χ. κατακτήθηκε από τους Άραβες. Κυβέρνησαν διαδοχικές μουσουλμανικές δυναστείες, ενώ δεν έλειψαν και εξεγέρσεις από τους Βέρβερους. Οι ακτές βρέθηκαν για λίγο χρονικό διάστημα υπό την κυριαρχία των Νορμανδών της Σικελίας τον 12ο αιώνα μ.Χ. Το 1159, η Τυνησία κατακτήθηκε από τη δυναστεία των Αλμοχάντ. Τους ακολούθησε η δυναστεία των Χαφσίντ (1230-1574). Αργότερα, η Ισπανία πήρε υπό τον έλεγχό της αρκετές παράκτιες πόλεις, αλλά επανακτήθηκαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, υπό την κυριαρχία της οποίας η Τυνησία απέκτησε εικονική ανεξαρτησία. Η δυναστεία των Χουσσεΐν ξεκίνησε το 1705 και κράτησε μέχρι το 1957.

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2019 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ήταν 77,0 χρόνια (74,9 χρόνια οι άνδρες και 79,2 οι γυναίκες).[10]

Σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2022, η Τυνησία έχει πληθυσμό 11.803.588 κατοίκους.[1] Η κυβέρνηση υποστήριξε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα οικογενειακού προγραμματισμού που μείωσε τον ρυθμό αύξησης του πληθυσμού σε λίγο περισσότερο από 1% ετησίως, συμβάλλοντας στην οικονομική και κοινωνική σταθερότητα της Τυνησίας, αποφεύγοντας τα προβλήματα που προκύπτουν σε άλλες κοντινές χώρες λόγω της γρήγορης ανάπτυξης του πληθυσμού.[11]

Εθνολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με το CIA World Factbook, οι εθνότητες στην Τυνησία είναι: Άραβες 98%, Ευρωπαίοι 1%, Εβραίοι και άλλες 1%.[12] Σύμφωνα με την απογραφή της Τυνησίας του 1956, η Τυνησία είχε πληθυσμό 3.783.000 κατοίκους την εποχή εκείνη, εκ των οποίων το 95% αποτελούνταν από Βέρβερους και Άραβες, 256.000 Ευρωπαίους και 105.000 Εβραίους.

Διακυβέρνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Τυνησία έχει για πολίτευμα Ημιπροεδρικό σύστημα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να είναι αρχηγός Κράτους με σημαντικές αρμοδιότητες ειδικά σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας αλλά τον Πρωθυπουργό να είναι αρχηγός της Κυβέρνησης και να διαθέτει μεγάλες εξουσίες σε θέματα εσωτερικής πολιτικής και να κατέχει την ευθύνη διακυβέρνησης της χώρας. Το νέο Σύνταγμα που υιοθετήθηκε από την ισλαμιστική κυβέρνηση στις 26 Ιανουαρίου 2014 και εγγυάται τα δικαιώματα των γυναικών, ενώ ορίζει ότι το θρήσκευμα του Προέδρου «πρέπει να είναι το Ισλάμ». Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από την κυβέρνηση, ενώ η νομοθετική από την κυβέρνηση και από τη μονοθάλαμη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η θητεία του προέδρου είναι πενταετής. Τον Οκτώβριο του 2014 διεξήχθησαν στη χώρα εκλογές με το νέο Σύνταγμα μετά την Αραβική Άνοιξη και νικητής αναδείχτηκε το κοσμικό κόμμα Νιντάα Τουνές κόντρα στο ισλαμιστικό κόμμα Ενάχντα.[13]

Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[14] Ο πρώτος εκλεγμένος με ελεύθερες εκλογές πρόεδρος, ο γηραιός Μπέτζι Καΐντ Εσέμπσι, απεβίωσε εν ενεργεία στις 25 Ιουλίου 2019 και τον διαδέχθηκε προσωρινά ο πρόεδρος της βουλής, Μοχάμεντ Ενασέρ.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθνική Άμυνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η στρατιωτική θητεία είναι 12 μήνες. Οι Αξιωματικοί μαθητές (αντιστ. Ευέλπιδες, Δόκιμοι και Ίκαροι) εκπαιδεύονται στη Γαλλία.

Στρατός Ξηράς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο στρατός της Τυνησίας διακρίνεται σε δύο μορφές στρατού, μία της Σαχάρας και μία θωρακισμένη ταξιαρχία καταδρομών με 2 μονάδες αναγνώρισης, 3 συντάγματα πεζικού, 2 με αντιαεροπορικό εξοπλισμό και 1 μηχανικό. Στα διατιθέμενα μέσα περιλαμβάνονται 14 άρματα Μ-48, επίσης 54 βαρέα τύπου Μ-60 Α3, ακόμη 45 ΑΜΧ-13, καθώς και 10 ελαφρά Μ-41.
Το 1990 η συνολική δύναμη του στρατού ήταν 30.000 (αξιωματικοί και οπλίτες).

Πολεμικό Ναυτικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1990 ο στόλος του Πολεμικού Ναυτικού της Τυνησίας συγκροτούνταν από μία Φρεγάτα (Πρόεδρος Μπουργκίμπα) (πρώην ελαφρύ αντιτορπιλικό των ΗΠΑ, ναυπήγησης 1946), 3 ταχύπλοες πυραυλακάτους, 2 ταχύπλοες κανονιοφόρους (πρώην Κίνας), 2 ταχύπλοα περιπολικά ανοικτής θάλασσας (Αγγλικής ναυπήγησης 1977), 2 ναρκαλιευτικά σε χρήση ως περιπολικά, 4 περιπολικά (γαλλικής ναυπήγησης), 10 μικρά παράκτια περιπολικά και ένα ρυμουλκό. Το 1990 το προσωπικό του Π.Ν. ήταν 2.600 (αξιωματικοί και ναύτες).

Πολεμική Αεροπορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οδήγηση γίνεται στα δεξιά.[15]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Επίσημη εκτίμηση πληθυσμού
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Τυνησία». ΔΝΤ. 
  3. «Human Development Report 2020» (PDF). United Nations Development Programme. 2019. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2020. 
  4. «Tunisie : les législatives fixées au 26 octobre et la présidentielle au 23 novembre». Jeune Afrique. 25 June 2014. http://www.jeuneafrique.com/Article/ARTJAWEB20140625141745/. 
  5. «Tunisia holds first post-revolution presidential poll». BBC News. 23 November 2014. https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-30165471. 
  6. «Tunisia | Country report | Freedom in the World | 2020». freedomhouse.org. 2020. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2020. 
  7. «Democracy Index 2021». The Economist. https://infographics.economist.com/2022/democracy-index-2021/index.html. Ανακτήθηκε στις 22 February 2022. 
  8. [eiu.com «Democracy Index 2021: The China challenge»] Check |url= value (βοήθεια). Economist Intelligence Unit. σελίδες 6–7. Ανακτήθηκε στις 2 Μαρτίου 2022. 
  9. Banjamin Isaac, The Invention of Racism in Classical Antiquity, Princeton University Press, 2013 p.147
  10. Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Προσδόκιμο ζωής και υγιές προσδόκιμο ζωής, Δεδομένα ανά χώρα
  11. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα cnsd.
  12. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα CIA2.
  13. «Tunisia holds first election under new constitution». 26 Οκτωβρίου 2014. Ανακτήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2014. 
  14. Τυνησία Αρχειοθετήθηκε 2012-10-16 στο Wayback Machine. CIA World Factbook
  15. Drivers.com: Left driving countries

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • «Statistical Information» Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής Τύνιδα. Εκδίδει ετήσιο δελτίο στατιστικής.
  • Findlay Allan «Tunisia» 1982
  • Ling D. L. «Tunisia from Protectorate to Republic» - Idiana Univ. Press 1967
  • Rudebeck L. «The Tunisian Experience: Party and People» - London 1970
  • Salem N. «Habib Bourguiba, Islam and the Creation of Tunisia» - London 1984
  • Tomkinson M. «Tunisia: A Holiday Guide» - London and Hammamet, 1984

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]