Μαλάουι
Συντεταγμένες: 13°01′00″S 33°36′00″E / 13.0167°S 33.6°E
| Δημοκρατία του Μαλάουι
Republic of Malawi Dziko la Malaŵi | |||
|---|---|---|---|
| |||
Εθνικό σύνθημα: "Unity and Freedom'"(στα αγγλικά) (Ενότητα και Ελευθερία) | |||
Εθνικός ύμνος: Mulungu dalitsa Malaŵi(στη γλώσσα Τσιτσέουα) (Ω Θεέ Ευλόγησε τη Γη μας του Μαλάουι)[1] | |||
.svg) Η θέση του Μαλάουι (πράσινο) | |||
| και μεγαλύτερη πόλη | Λιλόνγκουε 13°57′N 33°42′E / 13.950°N 33.700°E | ||
| Αγγλικά, Τσέουα | |||
| Πολυκομματική Προεδρική Δημοκρατία | |||
| Λαζάρους Τσακουέρα Σόλος Τσιλίμα | |||
| Ανεξαρτησία • Από το Ηνωμένο Βασίλειο • Ισχύον Σύνταγμα | 6 Ιουλίου 1964 18 Μαΐου 1994 | ||
| • Σύνολο • % Νερό • Σύνορα | 118.484 km2 (100η) 20,6 2.881 km | ||
| Πληθυσμός • Εκτίμηση 2025 • Απογραφή 2018 • Πυκνότητα | 20.734.262[2] (62η) 17.563.749[3] 175,0 κατ./km2 (78η) | ||
| ΑΕΠ (ΙΑΔ) • Ολικό (2024) • Κατά κεφαλή | 40,256 δισ. $[4] 1.721 $[4] | ||
| ΑΕΠ (ονομαστικό) • Ολικό (2024) • Κατά κεφαλή | 11,797 δισ. $[4] 504 $[4] | ||
| ΔΑΑ (2023) |  0,517[5] (172η) – χαμηλός | ||
| Νόμισμα | Κουάτσα (MWK) | ||
| CAT (UTC +2) | |||
| Internet TLD | .mw | ||
| Οδηγούν στα | αριστερά | ||
| Κωδικός κλήσης | +265 | ||
Το Μαλάουι, επίσημα Δημοκρατία του Μαλάουι (αγγλικά: Republic of Malawi, τσέουα: Dziko la Malaŵi) είναι χώρα της Αφρικής, γνωστή ως Νυασαλάνδη από το 1907 μέχρι την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της τον Ιούλιο του 1964, από πρώην βρετανικό προτεκτοράτο που είχε αναγνωριστεί για πρώτη φορά στις 15 Μαΐου του 1891, στη νοτιοανατολική Αφρική.
Η χώρα εκτείνεται δυτικά και κατά μήκος της ομώνυμης λίμνης Μαλάουι, της τρίτης σε μήκος λίμνης της Αφρικής. Συνορεύει προς Β. με την Τανζανία, Δ. και ΒΔ. με τη Ζάμπια και Ν. Α. και ΒΑ. με τη Μοζαμβίκη. Η συνολική έκταση της χώρας είναι 118.484 τ.χλμ., η οποία και χωρίζεται σε τρεις περιφέρειες[6] και σε 24 συνολικά νομούς.
Η Λίμνη Μαλάουι, συνολικής έκτασης 9.250 τ.μίλια, βασικός πόλος τουριστικής έλξης, μήκους 500 χλμ., λεγόμενη και «λίμνη των αστεριών» καταλαμβάνει περίπου το ένα πέμπτο της έκτασης της χώρας και απλώνεται σχεδόν σε όλα τα ανατολικά της σύνορα. Σ΄ αυτήν ζουν περί τα 500 είδη ψαριών, η δε αλιεία τους αποτελεί μια από τις κύριες πηγές εισοδήματος των κατοίκων.
Πρωτεύουσα της χώρας είναι η Λιλόνγκουε. Η χώρα έχει πληθυσμό 20.734.262 κατοίκους,[2] σύμφωνα με επίσημη εκτίμηση για το 2025.
Ιστορία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Τον 10ο αιώνα εγκαταστάθηκαν στο σημερινό Μαλάουι κάτοικοι Μπαντού από τον βορρά, μερικοί από τους οποίους έμειναν στην περιοχή και ίδρυσαν φυλές με βάση την κοινή καταγωγή.[7]. Με την ανάπτυξη του δουλεμπορίου στις αρχές του 19ου αιώνα Άραβες σουαχίλι που κυριαρχούσαν στην ανατολική ακτή της Αφρικής προωθήθηκαν στο εσωτερικό της ηπείρου, πολλές φορές και με τη συνεργασία μουσουλμανικών τοπικών φυλών όπως των Γιάο (Yao). Την εποχή εκείνη το Μαλάουι ήταν ένα τοπικό φυλαρχούμενο «κράτος» που είχε μεταβληθεί σε κέντρο συγκέντρωσης ανταλλαγής και μεταγωγής σκλάβων.
Πρώτοι Ευρωπαίοι που έφθασαν στην περιοχή ήταν Πορτογάλοι. Γνωστότερος εξερευνητής ήταν ο Άγγλος Σκωτσέζος Ντέιβιντ Λίβινγκστον που έφθασε στην περιοχή το 1858 κατά την επιστροφή του από κάποια αποστολή στην Αφρική. Φθάνοντας στην ομώνυμη λίμνη την ονόμασε Νυάσα (Nyasa) από τη λέξη nyanja (νιάντζα) της γλώσσας των Ιθαγενών που σημαίνει λίμνη, εξ ου και το όνομα της χώρας Νυασαλάνδη.
Μετά δύο χρόνια, το 1861, ο Λίβινγκστον επέστρεψε στην περιοχή με ιεραποστόλους που εγκαταστάθηκαν στο Σάιρ Χάιλαντς και στο Λόυερ Σάιρ. Αντιμετωπίζοντας όμως επικίνδυνα από τη μια την ελονοσία και από την άλλη εμπλοκή του με δουλεμπόρους αναγκάσθηκε τρία χρόνια αργότερα, το 1864, να καταφύγει στη Ζανζιβάρη. Επέστρεψε για τελευταία φορά το 1866, διερχόμενος, στην προσπάθειά του για την ανακάλυψη των πηγών του Νείλου όπου και πέθανε στο χωριό Τσιφ Σίταμπο της Ζάμπιας (1873), προς τιμή του οποίου και ονομάστηκε η πρωτεύουσα της Ζάμπιας.
Τον Λίβινγκστον ακολούθησαν στη συνέχεια και άλλοι εξερευνητές, ιεραπόστολοι, τυχοδιώκτες επαγγελλόμενοι τη «σωτηρία των φτωχών» αλλά και ιατροί ερευνητές των τροπικών ασθενειών καθώς και επιχειρηματίες που καθόρισαν τελικά τον χαρακτήρα της περιοχής για τον επόμενο αιώνα.
Διοικητική διαίρεση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το Μαλάουι διαιρείται σε 3 περιφέρειες και 28 συνοικίες. Οι τρεις περιφέρειες (με τις πρωτεύουσές τους σε παρένθεση) είναι:
Δημογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μόλις το 16% του συνολικού πληθυσμού ζει στα αστικά κέντρα. Η επίσημη γλώσσα στο κράτος είναι τα αγγλικά.
Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2023 του Τμήματος Οικονομικών και Κοινωνικών Θεμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ήταν 67,4 έτη (64,1 έτη για τους άνδρες και 70,6 έτη για τις γυναίκες)[8] ενώ η διάμεση ηλικία ήταν τα 17,6 έτη.[8]
Διακυβέρνηση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το πολίτευμα του Μαλάουι είναι πολυκομματική δημοκρατία. Το ισχύον Σύνταγμα ψηφίστηκε το 1994.
Εκλογές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.[9]
Μεταφορές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το 2008 στη χώρα υπήρχαν συνολικά 34 αεροδρόμια. Το σιδηροδρομικό δίκτυο καλύπτει συνολικά 797 χλμ. και το οδικό δίκτυο περισσότερα από 15.000 χλμ. Η οδήγηση γίνεται στα αριστερά. Κυριότερα λιμάνια είναι η Τσιπόκα και η Τσιλούμπα.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «Malawi National Anthem Lyrics». National Anthem Lyrics. Lyrics on Demand. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Μαΐου 2011. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2008.
- 1 2 «Population Projections 2018-2050» (PDF). National Statistical Office. Ιούλιος 2020. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 14 Φεβρουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2025.
- ↑ «Απογραφή 2018» (PDF). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο (PDF) στις 8 Ιουνίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Μαρτίου 2020.
- 1 2 3 4 «Μαλάουι». ΔΝΤ. Απρίλιος 2025. Ανακτήθηκε στις 31 Μαΐου 2025.
- ↑ «Human Development Report 2025» (PDF) (στα Αγγλικά). United Nations Development Programme. 6 Μαΐου 2025. Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 6 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 6 Μαΐου 2025.
- ↑ Benson, Todd. «Chapter 1: An Introduction» (PDF). Malawi: An Atlas of Social Statistics. National Statistical Office, Government of Malawi. σελ. 2. Ανακτήθηκε στις 24 Αυγούστου 2008.
- ↑ Cutter, Africa 2006, p. 142
- 1 2 «World Population Prospects 2024» (XLSX) (στα Αγγλικά). United Nations Department of Economic and Social Affairs. 27 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2025.
- ↑ «CIA World Fact Book». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Απριλίου 2020. Ανακτήθηκε στις 14 Ιανουαρίου 2009.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
