Ένδοξη Επανάσταση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ένδοξη Επανάσταση

Ο Πρίγκιπας της Οράγγης φθάνει στο Τόρμπεϊ
Άλλα ονόματα Επανάσταση του 1688
Πόλεμος της Αγγλικής Διαδοχής
Αναίμακτη Επανάσταση
Συμμέτοχοι Αγγλική κοινωνία
Τοποθεσία Αγγλία
Ημερομηνία 1688–1689
Αποτέλεσμα

Αντικατάσταση του Ιακώβου Β΄ από τον Γουλιέλμο και τη Μαίρη
Ιακωβιτικός πόλεμος στη Σκωτία
Γουλιελμιτικός πόλεμος στην Ιρλανδία
Πόλεμος με τη Γαλλία· η Αγγλία εισέρχεται στη Μεγάλη Συμμαχία

Προσχέδιο της Χάρτας των Δικαιωμάτων

Η Ένδοξη Επανάσταση, επίσης καλούμενη Επανάσταση του 1688, ήταν η ανατροπή του Βασιλιά Ιακώβου Β΄ της Αγγλίας (Ζ΄ της Σκωτίας και Β΄ της Ιρλανδίας) το 1688 από μια συμμαχία των Κοινοβουλευτικών με το στρατό του Ολλανδού κυβερνήτη (Stadtholder, κατά λέξη τοποτηρητή) των Ηνωμένων Επαρχιών των Κάτω Χωρών, Γουλιέλμου Γ΄ της Οράγγης-Νασσάου, γνωστός ως Γουλιέλμος της Οράγγης, ο οποίος ανήλθε κατόπιν στον Αγγλικό θρόνο ως Γουλιέλμος Γ΄ της Αγγλίας.

Η κρίση που περιέβαλε τον Βασιλιά Ιάκωβο Β΄ εξερράγη το 1688, όταν στις 10 Ιουνίου (με το Ιουλιανό ημερολόγιο) ο βασιλιάς έγινε πατέρας ενός γιου. Μέχρι τότε τον θρόνο αναμενόταν να κληρονομήσει η προτεστάντισσα κόρη του, Μαίρη, σύζυγος του Γουλιέλμου της Οράγγης. Το ενδεχόμενο της εγκαθίδρυσης μιας Καθολικής δυναστείας στο βασίλειο ήταν πλέον ορατό με την γέννηση του αρσενικού διαδόχου. Προβληματισμένοι από τον Ρωμαιοκαθολικισμό του βασιλιά και τους στενούς δεσμούς του με τη Γαλλία, οι ηγέτες-κλειδιά των Τόρυς συνασπίστηκαν με τα μέλη των αντιπολιτευόμενων Ουίγων και επέλεξαν να λύσουν την κρίση προσκαλώντας τον Γουλιέλμο της Οράγγης στον θρόνο της Αγγλίας.[1]

Η έκφραση "Ένδοξη Επανάσταση" πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τον Τζον Χάμντεν (1653-1696) στο τέλος του 1689,[2] και είναι μια έκφραση που ακόμη χρησιμοποείται από το Βρετανικό Κοινοβούλιο.[3] Η Ένδοξη Επανάσταση λέγεται επίσης περιστασιακά η Αναίμακτη Επανάσταση, αν και είναι ανακριβές, καθώς στην διάρκειά της συνέβησαν στην Αγγλία δύο σημαντικές συγκρούσεις μεταξύ των αντιμαχόμενων στρατών, καθώς και αντιρωμαιοκαθολικές εκδηλώσεις σε πολλές πόλεις.[4] Συνέβησαν ακόμη ο Γουλιελμιτικός Πόλεμος στην Ιρλανδία και αιματηρές συγκρούσεις στη Σκωτία, κυρίως στις μάχες του Κίλλικρανκι και του Ντάνκελντ.[5] Η επανάσταση επίσης οδήγησε στην κατάρρευση της κτήσης της Νέας Αγγλίας και την ανατροπή της αποικιακής κυβέρνησης του Μέριλαντ.

Η Ένδοξη Επανάσταση είναι στενά συνδεδεμένη με τα γεγονότα του Πολέμου της Μεγάλης Συμμαχίας και μπορεί να ιδωθεί ως η τελευταία επιτυχημένη εισβολή της Αγγλίας στην ηπειρωτική Ευρώπη.[6] Υποστηρίζεται ότι η ανατροπή του Ιακώβου εγκαινίασε την σύγχρονη Αγγλική κοινοβουλευτική δημοκρατία, καθώς έκτοτε ο Μονάρχης δεν ανέλαβε ποτέ ξανά την απόλυτη εξουσία. Η Χάρτα των Δικαιωμάτων έγινε ένα από τα πιο σημαντικά έγγραφα στην πολιτική ιστορία της Βρετανίας. Η εκθρόνιση του Ρωμαιοκαθολικού Ιακώβου Β' απέκλεισε κάθε περίπτωση ο Ρωμαιοκαθολικισμός να επανεγκαθιδρυθεί στην Αγγλία, ενώ οδήγησε σε κάποια περιορισμένη ανοχή προς τους Αντικομφορμιστές προτεστάντες — θα ήταν λίγο καιρό ακόμη πριν αποκτήσουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Για τους Καθολικούς, ωστόσο, η επανάσταση ήταν ένα πλήγμα καταστροφικό κοινωνικά και πολιτικά. Οι Καθολικοί αποκλείστηκαν από το δικαίωμα της ψήφου και από το δικαίωμα παρακάθισης στο Κοινοβούλιο του Ουεστμίνστερ, για πάνω από 100 χρόνια μετά. Αποκλείστηκαν επίσης από τις τάξεις των αξιωματικών του βρετανικού στρατού, ενώ απαγορεύτηκε στο μονάρχη να ασπάζεται τον Καθολικισμό, ή να νυμφευθεί μια Καθολική, διασφαλίζοντας έτσι την Προτεσταντική διαδοχή στο θρόνο.

Γουλιέλμος Γ' και Μαίρη Β' , τοιχογραφία

Η εισβολή τερμάτισε κάθε προσπάθεια της Αγγλίας, στη διάρκεια των Αγγλοολλανδικών Πολέμων του 17ου αιώνα, να καθυποτάξει την Ολλανδική Δημοκρατία με τη στρατιωτική της ισχύ. Πάντως η προσωπική ένωση των δύο στεμμάτων, η κοινή αγορά και η συνεργασία μεταξύ του Αγγλικού και του Ολλανδικού ναυτικού μετέφεραν την κυριαρχία στο παγκόσμιο εμπόριο από την Δημοκρατία της Ολλανδίας στην Αγγλία και το μετέπειτα Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας.

Παρασκήνιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιάκωβος Β΄, Βασιλιάς της Αγγλίας, της Σκωτίας και της Ιρλανδίας, Δούκας της Νορμανδίας

Κατά την τριετή του βασιλεία, ο Βασιλιάς Ιάκωβος Β΄ αναμείχθηκε άμεσα στις πολιτικές και θρησκευτικές διαμάχες στην Αγγλία, αφενός μεταξύ του Καθολικισμού και του Προτεσταντισμού, αφετέρου μεταξύ του Ελέω Θεού Δικαιώματος Εξουσίας των Βασιλέων και των ανερχόμενων πολιτικών εξουσιών του Κοινοβουλίου της Αγγλίας. Το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα του Ιακώβου ήταν ο Καθολικισμός του, διότι τον αποξένωσε και από τα δύο πολιτικά κόμματα της Αγγλίας. Οι Ουίγοι της κάτω εκκλησίας είχαν αποτύχει στην προσπάθειά τους να ισχύσει το Νομοσχέδιο Αποκλεισμού και να αποκλείσουν τον Ιάκωβο από το θρόνο μεταξύ του 1679 και 1681, ενώ υποστηρικτές του Ιακώβου παρέμειναν οι Αγγλικανοί Τόρυς της Άνω Εκκλησίας.

Όταν ο Ιάκωβος κληρονόμησε τον Αγγλικό θρόνο το 1685, είχε μεγάλη υποστήριξη από το "Πιστό Κοινοβούλιο", το οποίο τότε συνετίθετο κυρίως από τους Τόρυς. Ο Καθολικισμός του προκαλούσε την ανησυχία πολλών, αλλά το γεγονός ότι δεν είχε γιο διάδοχο και ότι οι κόρες του ήταν Προτεστάντισσες, δικαιολογούσε μια "σώζουσα χάρη". Στην προσπάθεια του Ιακώβου να χαλαρώσει το ποινικό δίκαιο αποξενώθηκε από τους φυσικούς υποστηρικτές του, παρόλα αυτά οι Τόρυς την εκτίμησαν ως αντιστάθμισμα στην απεγκαθίδρυση της Εκκλησίας της Αγγλίας. Εγκαταλείποντας τους Τόρυς, ο Ιάκωβος προσπάθησε να δημιουργήσει ένα δικό του "κόμμα του Βασιλιά" ως αντίβαρο στους Αγγλικανούς Τόρυς, οπότε το 1687 ο Ιάκωβος υποστήριξε την πολιτική της θρησκευτικής ανεκτικότητας και εξέδωσε την Διακήρυξη της Άφεσης. Συμμαχώντας με τους Καθολικούς, τους Σχισματικούς, και τους Αντικομφορμιστές, ο Ιάκωβος ήλπισε να χτίσει μια συμμαχία που θα οδηγούσε στην Καθολική χειραφέτηση.

Αγγλία

Coat of Arms of England

Αυτό το λήμμα είναι μέρος μιας σειράς

Προϊστορική Βρετανία
Ρωμαϊκή Βρετανία
Μεταρωμαϊκή Βρετανία
Αγγλοσαξωνική Αγγλία
Επταρχία
Βασίλειο της Αγγλίας
Αγγλονορμανδική Αγγλία
Οίκος των Πλανταγενετών
Οίκος του Λάνκαστερ
Οίκος της Υόρκης
Οίκος των Τυδόρ
Οίκος των Στιούαρτ
Κοινοπολιτεία της Αγγλίας
Παλινόρθωση των Στιούαρτ
Ένδοξη Επανάσταση
Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας
ΗΒ της Μεγάλης Βρετανίας και Ιρλανδίας
ΗΒ της Μεγάλης Βρετανίας
και της Βόρειας Ιρλανδίας

Αλφρέδος του ΟυέσσεξΓουλιέλμος Α'
Ερρίκος Β'Ριχάρδος Λεοντόκαρδος
Ερρίκος Η'Ελισάβετ Α'

πσε

Τον Μάιο 1686 ο Ιάκωβος αποφάσισε να εξασφαλίσει από τα Αγγλικά δικαστήρια του κοινού ποινικού δικαίου μια απόφαση που επιβεβαίωνε την εξουσία του να καταργήσει τους Νόμους του Κοινοβουλίου. Απάλλαξε έτσι από τα καθήκοντα τους δικαστές που διαφωνούσαν μαζί του σε αυτό το ζήτημα, καθώς και τον Νομικό Σύμβουλο (Solicitor General) Heneage Finch.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Barry Coward, The Stuart Age (1980) 298–302
  2. In testimony before a House of Lords committee in the autumn of 1689; Πρότυπο:Aut (2004), The Revolution of 1688–89: Changing Perspectives, Cambridge U.P., 310 pages ISBN 0521526140, p. 3
  3. The Glorious Revolution www.parliament.uk
  4. Ο Αγγλικός Εμφύλιος Πόλεμος, γνωστός επίσης ως Μεγάλη Εξέγερση, βρισκόταν ακόμη στη ζωντανή μνήμη των μεγαλύτερων στην ηλικία Άγγλων, που συμμετείχαν στα γεγονότα του 1688, οπότε, συγκρίνοντας με εκείνον τον πόλεμο, ή ακόμη και με την Εξέγερση του Μόνμαουθ του 1685, γι' αυτούς οι θάνατοι στη σύγκρουση του 1688 ήταν "φιλεύσπλαχνα λίγοι".
  5. Η Αγγλία, η Σκωτία και η Ιρλανδία εκείνη την εποχή είχαν κοινό βασιλιά αλλά θεωρούνταν ακόμη ξεχωριστά βασίλεια, με δικά τους κοινοβούλια. Στην πράξη ωστόσο, το κοινοβούλιο της Ιρλανδίας είχε περάσει σε πλήρη έλεγχο από τον Άγγλο Μονάρχη, ύστερα από τον Νόμο του Poynings το 1494, ενώ η Σκωτία διατηρούσε περισσότερη ανεξαρτησία.
  6. Βλ. π.χ. Jonathan I. Israel, "The Dutch role in the Glorious Revolution", in Πρότυπο:Aut (1991) The Anglo-Dutch Moment. Essays on the Glorious Revolution and its world impact, Cambridge U.P. ISBN 0-521-39075-3, p. 105; βλ. επίσης Jonathan I. Israel and Geoffrey Parker, "Of Providence and Protestant Winds: the Spanish Armada of 1588 and the Dutch armada of 1688", pp 335-364 στο ίδιο.


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Glorious Revolution της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).