Νέα Ζηλανδία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°50′37″S 172°28′59″E / 40.8436°S 172.4831°E / -40.8436; 172.4831

Νέα Ζηλανδία
New Zealand
Aotearoa

Σημαία

Εθνόσημο
Εθνικό σύνθημα: Ουδέν - Πρώην "Προς τα εμπρός"
Ουέλλινγκτον
41°17′00″S 174°46′00″E / 41.2833°S 174.7667°E / -41.2833; 174.7667 (Ουέλλινγκτον)
Μεγαλύτερη πόλη
Ώκλαντ
Αγγλική, Μαορί
Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία
Ελισάβετ Β΄
Λαίδη Πάτσι Ρέντι
Τζον Κέι
Ανεξαρτησία
Από το Ην. Βασίλειο
Ισχύον Σύνταγμα

26 Σεπτεμβρίου 1907
1η Ιανουαρίου 1987[1]
 • Σύνολο
 • % Νερό
Ακτογραμμή

268.021 km2 (76η)
2,1
15.134 km
Πληθυσμός
 • Εκτίμηση 1-2016 
 • Απογραφή 2006 
 • Πυκνότητα 

4.648.000[2] (124η) 
4.027.947  
17,2 κατ./km2 (203η) 
Α.Ε.Π. (PPP)
 • Ολικό  (2010)
 • Κατά κεφαλή 

119,791 δισ. $[3]  
27.420 $[3] (35η) 
Α.Ε.Π. (Ονομαστικό)
 • Ολικό  (2010)
 • Κατά κεφαλή 

138,003 δισ. $[3]  
31.589 $[3]  
ΔΑΑ (2014) Increase 0,913 () – πολύ υψηλή
Νόμισμα Δολάριο Νέας Ζηλανδίας (NZD)
 • Θερινή ώρα NZST2 (UTC +12)
(UTC +13)
Internet TLD .nz
Κωδικός κλήσης +64
1 Το Ο Θεός σώζει τη Βασίλισσα είναι επίσημα εθνικός ύμνος αλλά χρησιμοποιείται σπάνια.[4]
2 Τα Νησιά Τσάταμ είναι 45 λεπτά μπροστά από την ώρα Νέας Ζηλανδίας.

Η Νέα Ζηλανδία (αγγλικά: New Zealand, Μαορί γλώσσα: Aotearoa) είναι χώρα που αποτελείται από 2 μεγάλα και πολλά μικρότερα νησιά στα νοτιοδυτικά του Ειρηνικού ωκεανού. Η Νέα Ζηλανδία είναι επίσης γνωστή ως Αοτεαρόα στη Μαορί γλώσσα, ή η Γη του Μακριού Λευκού Σύννεφου. Η Νέα Ζηλανδία είναι γνωστή για την γεωγραφική της απομόνωση, αφού είναι χωρισμένη από την Αυστραλία στα βορειοδυτικά μέσω της Θάλασσας της Τασμανίας, σε μήκος περίπου 2.000 χλμ. Οι εγγύτεροι γείτονές της είναι στα βόρεια οι Νέα Καληδονία, Φίτζι και Τόνγκα. Ο πληθυσμός της Νέας Ζηλανδίας είναι κυρίως Ευρωπαϊκής καταγωγής, με τους Μαορί να αποτελούν την μεγαλύτερη μειονότητα. Σημαντικές μειονότητες είναι και οι μη-Μαορί Πολυνήσιοι και Ασιατικοί κάτοικοι, ιδιαίτερα στις πόλεις της χώρας.

Επισήμως, Βασίλισσα της Νέας Ζηλανδίας είναι η Βασίλισσα Ελισάβετ Β' του Ηνωμένου Βασιλείου και εκπροσωπείται στη χώρα από έναν μη-πολιτικό Γενικό Κυβερνήτη. Ωστόσο, η Βασίλισσα δεν έχει καμία πραγματική πολιτική επιρροή. Η πολιτική εξουσία κατέχεται από τον Πρωθυπουργό που είναι ο αρχηγός της Κυβέρνησης στο δημοκρατικά εκλεγμένο Κοινοβούλιο της Νέας Ζηλανδίας. Το Βασίλειο της Νέας Ζηλανδίας περιλαμβάνει επίσης τις Νήσους Κουκ και το Νιούε, που είναι εξ ολοκλήρου αυτοκυβερνώμενα, το Τοκελάου, που κινείται προς την κατεύθυνση της αυτοκυβέρνησης και τις διεκδικήσεις της Νέας Ζηλανδίας στην Ανταρκτική.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νέα Ζηλανδία είναι μία από τις πιο πρόσφατα αποικισμένες μεγάλες περιοχές γης. Πολυνήσιοι άποικοι κατέφθασαν με τα γουάκα (κανό) περίπου το 1250 και 1300[5], ολοκληρώνοντας σειρά ταξιδιών στον νότιο Ειρηνικό,[6] και εγκατέστησαν τον ιθαγενή πολιτισμό Μαορί. Ο αποικισμός στα Νησιά Τσάταμ στα νοτιοανατολικά της Νέας Ζηλανδίας δημιούργησε τους Μοριορί.[7][8] αλλά δεν έχει ακόμα εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα σχετικά με το αν μετακινήθηκαν εκεί από την Νέα Ζηλανδία ή από κάπου αλλού στην Πολυνησία. Το μεγαλύτερο μέρος της Νέας Ζηλανδίας ήταν μοιρασμένο σε φυλετικές περιοχές που λέγονταν rohe και οι πηγές εντός τους ελέγχονταν από μια iwi ("φυλή"). Συνήθως δυο iwi δεν υπερκάλυπταν μια rohe. Οι Μαορί προσάρμοσαν τη διατροφή τους στις τοπικές θαλάσσιες πηγές, χλωρίδα και πανίδα, κυνηγώντας το γιγάντιο μόα που δεν πετούσε (και το οποίο σύντομα εξαφανίστηκε) και τρώγοντας τον Πολυνήσιο αρουραίο και kumara (γλυκοπατάτα), που εισήγαγαν στη χώρα.

Οι πρώτοι Ευρωπαίοι που είναι γνωστοί πως έφτασαν στη Νέα Ζηλανδία οδηγήθηκαν από τον Άμπελ Γιανσζόον Τάσμαν, που έπλευσε στη δυτική ακτή των Βόρειων και Νότιων νησιών το 1642, όπου αντιμετώπισε εχθρικό περιβάλλον και τέσσερα μέλη του πληρώματός του σκοτώθηκαν.[9] Την ονόμασε Στάτεν Λάντ (Staten Landt), πιστεύοντας πως ήταν μέρος της γης που είχε ανακαλύψει ο Γιάκομπ Λε Μερ το 1616 έξω από την ακτή της Χιλής, στο νότιο άκρο της νότιας Αμερικής.[10] Η Στάτεν Λάντ εμφανίστηκε στους πρώτους χάρτες της Νέας Ζηλανδίας του Τάσμαν, αλλά άλλαξε σε Νόβα Ζεελάντια (Nova Zeelandia) από Ολλανδούς χαρτογράφους, από το όνομα της Ολλανδικής επαρχίας Ζέελαντ,[11][12] λίγο μετά την απόδειξη του Χέντρικ Μπράουερ πως η Νότιο Αμερικάνικη γη ήταν νησί το 1643. Το Λατινικό Νόβα Ζεελάντια έγινε στα Ολλανδικά Nieuw Zeeland. Ο Καπετάνιος Τζέιμς Κουκ ακολούθως αποκάλεσε το αρχιπέλαγος New Zealand, αν και τα ονόματα που επέλεξε για τα Βόρεια και Νότια νησιά απορρίφθηκαν (Aehei No Mouwe και Tovy Poenammu αντίστοιχα) και τα τρία βασικά νησιά έγιναν γνωστά ως Βόρειο, Μέσο και Νότιο, ενώ το Μέσο Νησί αποκλήθηκε αργότερα Νότιο Νησί. Ο Κουκ άρχισε εκτεταμένες έρευνες στα νησιά το 1769, οδηγώντας σε Ευρωπαϊκές φαλαινοθηρικές εκστρατείες και τελικά σε σημαντικό Ευρωπαϊκό εποικισμό. Ιεραπόστολοι εκχριστιάνισαν τους περισσότερους Μαορί τον 19ο αιώνα.[13] Από τις αρχές της δεκαετίας του 1780, οι Μαορί είχαν συναντήσεις με Ευρωπαίους φωκοθήρες και φαλαινοθήρες. Η απόκτηση μουσκέτων από τις iwi αυτές που ήταν σε στενή επαφή με τους Ευρωπαίους αποσταθεροποίησαν την υπάρχουσα ισορροπία δύναμης μεταξύ των φυλών Μαορί και υπήρξε μια παροδική αλλά έντονη περίοδο αιματηρού δια-φυλετικού πολέμου, γνωστού ως πόλεμος των Μουσκέτων, που τερματίστηκε μόνο όταν όλες οι iwi οπλίστηκαν ανάλογα. Μέχρι το 1840, 30.000 με 40.000 Μαορί έχασα τη ζωή τους σε αυτόν τον πόλεμο.[14]

Το ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση των Μαορί από Ευρωπαίους, πιέσεις από την Church Missionary Society και το Γαλλικό ενδιαφέρον στην περιοχή οδήγησαν τους Βρετανούς να προσαρτήσουν τη Νέα Ζηλανδία με Βασιλική Προκήρυξη τον Ιανουάριο του 1840. Για να νομιμοποιηθεί η Βρετανική προσάρτηση είχε αποσταλεί το 1839 ο Βοηθός Κυβερνήτη Γουίλλιαμ Χόμπσον.[15] Βιαστικά, μετά την άφιξή του, διαπραγματεύτηκε την Συνθήκη Γουαϊτάνγκι με τις βόρειες iwi. Η Συνθήκη υπογράφηκε τον Φεβρουάριο και τα τελευταία χρόνια έχει αρχίσει να θεωρείται ως το ιδρυτικό ντοκουμέντο της Νέας Ζηλανδίας. Η Μαορί μετάφραση της συνθήκης υποσχόταν στις φυλές Μαορί "tino rangatiratanga" πως θα διατηρούνταν με αντάλλαγμα την παύση kawanatanga, που οι Αγγλικές εκδοχές μεταφράζουν ως "αρχηγία" για "εθνική κυριαρχία/αυτονομία". Το πραγματικό νόημα είναι σήμερα αντικείμενο διαφωνιών. Διαφωνίες για πωλήσεις γης και εθνική κυριαρχία προκάλεσαν τους Πολέμους γης της Νέας Ζηλανδίας που έλαβαν χώρα μεταξύ του 1845 και 1872.[16] Το 1975 η Συνθήκη της Πράξης Γουαϊτάνγκι εγκαθίδρυσαν το Δικαστήριο Γουαϊτάνγκι, στο οποίο ανατέθηκε να ακούει ισχυρισμούς για παραβιάσεις από το Στέμμα της Συνθήκης του Γουαϊτάνγκι που χρονολογούνται από το 1840. Κάποιες φυλές Μαορί και οι Μοριορί δεν υπέγραψαν ποτέ την συνθήκη.

Map New Zealand-el.svg
Χάρτης της Νέας Ζηλανδίας (χωρίς τα Νησιά Μπάουντυ, τα Νησιά των Αντιπόδων και τα νησιά Κέρμαντεκ)
Πληθυσμός Υψόμετρο
πάνω από 100.000 Circular map symbol.svg πάνω από 2.000 μ. Loxodonta-Blarina.png
πάνω από 50.000 Circular map symbol 2.svg έως 2.000 μ. Green rectangle 2.png
πάνω από 10.000 Circular map symbol 3.svg έως 1.000 μ. Green rectangle 5.png
κάτω από 10.000 Circular map symbol 4.svg έως 500 μ. Green rectangle 4.png
έως 200 μ. Green rectangle 1.png

Αν και η Νέα Ζηλανδία διοικούνταν αρχικά ως μέρος της Αυστραλιανής αποικίας της Νέας Νότια Ουαλίας, έγινε αποικία από μόνη της το 1841.[17] Η πρώτη πρωτεύουσα της Νέας Ζηλανδίας ήταν η Οκιάτο ή Ολντ Ράσσελλ στον Κόλπο των Νήσων αλλά σύντομα έπειτα μεταφέρθηκε στο Ώκλαντ. Ο Ευρωπαϊκός αποικισμός προχώρησε πιο γρήγορα απ' ό,τι όλοι περίμεναν και σύντομα οι έποικοι υπερτέρησαν αριθμητικώς των Μαορί. Αυτο-κυβέρνηση παραχωρήθηκε στον πληθυσμό των εποίκων το 1852 και το 1854 συνεδρίασε το πρώτο κοινοβούλιο.[18] Κάποιες πολιτικές ανησυχίες ακολούθησαν την ανακάλυψη χρυσού στο Κεντρικό Οτάγκο το 1861 για το αν το Νότιο Νησί θα σχημάτιζε ξεχωριστή αποικία. Έτσι το 1865 η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε επισήμως στην περισσότερο κεντρική πόλη Ουέλλινγκτον.[19] Η Νέα Ζηλανδία έλαβε μέρος σε μια Συνταγματική Συνέλευση τον Μάρτιο του 1891 στο Σύδνεϋ, στη Νέα Νότια Ουαλία, μαζί με τις τότε αποικίες της Αυστραλίας. Αυτή έγινε για να θεωρηθεί το ενδεχόμενο ενός συντάγματος για την προτεινόμενη ομοσπονδία μεταξύ των - τότε - Βρετανικών Αποικιών της Αυστραλασίας. Η Νέα Ζηλανδία απώλεσε το ενδιαφέρον της για ένωση με την Αυστραλία σε μία ομοσπονδία μετά τη συνέλευση αυτή. Το 1893 (19 Σεπτεμβρίου 1893) έγινε το πρώτο έθνος που έδωσε ψήφο στις γυναίκες.[20]

Η Νέα Ζηλανδία έγινε ανεξάρτητη επικράτεια στις 26 Σεπτεμβρίου 1907 με βασιλική αναγγελία.[21][22] Με το Θέσπισμα του Γουεστμίνστερ το 1931 της παραχωρήθηκε πλήρης ανεξαρτησία από το Κοινοβούλιο του Ηνωμένου Βασιλείου. Η ανεξαρτησία ξεκίνησε με την υιοθεσία του Θεσπίσματος από το Κοινοβούλιο της Νέας Ζηλανδίας το 1947. Από τότε η Νέα Ζηλανδία είναι μια ανεξάρτητη Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία στα πλαίσια της Βρετανικής κοινοπολιτείας ή Κοινοπολιτείας των Εθνών.[18]

Διακυβέρνηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χώρα είναι Βασιλευομένη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Με την Πράξη των Βασιλικών Τίτλων της Νέας Ζηλανδίας (1953), Βασίλισσα της Νέας Ζηλανδίας είναι η Βασίλισσα Ελισάβετ Β' του Ηνωμένου Βασιλείου και εκπροσωπείται ως αρχηγός κράτους από τον Γενικό Κυβερνήτη.

Το Κοινοβούλιο της Νέας Ζηλανδίας έχει μόνο ένα σώμα, τον Οίκο των Αντιπροσώπων που συνήθως έχει έδρες για 120 μέλη του Κοινοβουλίου. Κοινοβουλευτικές εκλογές λαμβάνουν χώρα κάθε τρία χρόνια με κάποια μορφή αναλογικής εκπροσώπησης. Κατά τις γενικές εκλογές του 2005 δημιουργήθηκε μία επιπλέον έδρα (καταλαμβανόμενη από το Κόμμα Μαορί), εξαιτίας του γεγονότος πως το κόμμα αυτό κέρδισε περισσότερες ψήφους στα εκλογικά του σώματα παρά αναλογικά.

Δεν υπάρχει γραπτό σύνταγμα. Ωστόσο, η Συνταγματική Πράξη (1986) είναι η βασική επίσημη δήλωση της συνταγματικής δομής της Νέας Ζηλανδίας. Ο Γενικός Κυβερνήτης έχει την εξουσία να ορίσει και να απολύσει τον Πρωθυπουργό και να διαλύσει το Κοινοβούλιο. Επίσης, ο Γενικός Κυβερνήτης προεδρεύει και του Εκτελεστικού Συμβουλίου που είναι μια επίσημη επιτροπή αποτελούμενη από όλους τους υπουργούς του Στέμματος. Τα μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου πρέπει να είναι μέλη του Κοινοβουλίου, και τα περισσότερα έχουν επίσης υπουργεία. Τα υπουργεία είναι τα ανώτερα σώματα παρασκευής πολιτικής και ηγούνται από τον Πρωθυπουργό που είναι επίσης Κοινοβουλευτικός ηγέτης του κυβερνώντος κόμματος ή συνασπισμού. Δικαίωμα ψήφου στις εκλογές έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.

Εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κεντροδεξιό Εθνικό Κόμμα κέρδισε τις εκλογές του 2008 και ο ηγέτης του, Τζον Κέι, έγινε νέος πρωθυπουργός. Ο Κέι σχημάτισε κυβέρνηση συνασπισμού με το ACT και το Ενωμένο Μέλλον.[23]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δορυφορική εικόνα της Νέας Ζηλανδίας

Η Νέα Ζηλανδία αποτελείται από δύο βασικά νησιά (που αποκαλούνται απλά Βόρειο και Νότιο Νησιά, ή συνήθως Te-Ika-a-Maui και Te Wai Pounamu στα Μαορί) και έναν αριθμό μικρότερων νησιών. Τα δύο κύρια νησιά χωρίζονται από τον πορθμό του Κουκ, πλάτους 22 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του.[24] Η συνολική έκταση της Νέας Ζηλανδίας είναι 268.680 χλμ², και είναι λίγο μικρότερη από αυτήν της Ιαπωνίας και λίγο μεγαλύτερη από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η χώρα εκτείνεται σε περισσότερα από 1.600 χλμ κατά μήκος του κεντρικού, βόρειου-βορειοανατολικού άξονά της και έχει μέγιστο πλάτος 400 χιλιόμετρα.[25] Έχει επίσης μεγάλο μήκος ακτών των οποίων το μήκος φτάνει τα 15.134 km. Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Νέας Ζηλανδίας είναι μία από τις μεγαλύτερος στον κόσμο και έχει έκταση 15 φορές μεγαλύτερη από τη χερσαία της έκταση.[26]

Τα πιο σημαντικά από τα μικρότερα κατοικήσιμα νησιά της είναι μεταξύ άλλων τα Νησί Στιούαρτ/Ρακιούρα, Νησί Γουαϊχέκε, ένα νησί στον Κόλπος Χαουράκι στο Ώκλαντ, το Νησί Γκρέιτ Μπάρριερ, ανατολικά του Κόλπου Χαουράκι και τα Νησιά Τσάταμ, ονομαζόμενα Ρεκόχου από τους Μοριορί. Η χώρα διαθέτει εκτεταμένες θαλάσσιες πηγές, με την μεγαλύτερη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στον κόσμο, που καλύπτει 4 εκατομμύρια km², περισσότερο από 15 φορές την χερσαία έκτασή της[1].

Το Αοράκι/Όρος Κουκ είναι το ψηλότερο βουνό στη Νέα Ζηλανδία

Το Νότιο Νησί είναι το μεγαλύτερο, και χωρίζεται κατά μήκος από τις Νότιες Άλπεις,[27] η υψηλότερη κορυφή των οποίων είναι το Αοράκι/Όρος Κουκ, στα 3.754 μέτρα. Στο Νότιο Νησί υπάρχουν περισσότερες από 18 κορυφές με ύψος μεγαλύτερο των 3.000 μ. Στο νότιο τμήμα του βρίσκεται η Φιόρντλαντ, με τα βαθιά φιορδ που δημιουργήθηκαν από τη δράση των παγετώνων.[28]Το Βόρειο Νησί είναι λιγότερο ορεινό από το Νότιο, αλλά χαρακτηρίζεται από ηφαιστειακή δράση.[29] Η ιδιαίτερα ενεργή ηφαιστειακή ζώνη Τάουπο έχει δημιουργήσει μεγάλο ηφαιστειακό οροπέδιο, όπου βρίσκεται το ψηλότερο βουνό στο Βόρειο Νησί, το Ρουαπέχου (2.797 μ.). Εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη λίμνη της χώρας, η λίμνη Τάουπο,[30] η οποία βρίσκεται στη καλντέρα ενός από τα πιο ενεργά υπερηφαίστεια.[31] Το ποικίλο τοπίο της Νέας Ζηλανδίας την έχει καταστήσει δημοφιλή προορισμό για την παραγωγή τηλεοπτικών προγραμμάτων και ταινιών, όπως η τριλογία Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών.

Το σύνηθες κλίμα στη χώρα είναι ήπιο, με θερμοκρασίες που σπάνια πέφτουν κάτω από 0 °C ή ξεπερνούν τους 30 °C.

Χλωρίδα και πανίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξαιτίας της μακράς απομόνωσης από τον υπόλοιπο κόσμο, για περίπου 80 εκατομμύρια χρόνια,[32] και της νησιωτικής βιογεωγραφίας της η Νέα Ζηλανδία έχει μοναδική χλωρίδα και πανίδα. Περίπου το 80 τοις εκατό της χλωρίδας της συναντάται μόνο στη Νέα Ζηλανδία, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 40 ενδημικά είδη[2].

Μέχρι την άφιξη των πρώτων ανθρώπων, το 80% της γης καλυπτόταν από δάση (σήμερα το ποσοστό αυτό είναι 23%[33]), με μόνο τις ψηλές αλπικές περιοχές και τις άγονες ηφαιστειακές εκτάσεις ακάλυπτες από δέντρα,[34] και, εξαιρουμένων δύο (παλαιότερα τριών) ειδών νυχτερίδας, δεν υπήρχαν μη-θαλάσσια θηλαστικά. Τα δάση της κατοικούνταν από μια ποικιλία πτηνών μεταξύ των οποίων το μόα, που έχει πια εκλείψει, το κίουι, το κακάπο και το τακαχέ, τα οποία έχουν χάσει την ικανότητα να πετούν[35], που κινδυνεύουν όλα με εξαφάνιση εξαιτίας της ανθρώπινης δράσης και των τρωκτικών. Ο αετός του Χάαστ ήταν το μεγαλύτερο αρπακτικό πουλί του κόσμου προτού εκλείψει,[36][37] ενώ μοναδικοί είναι και οι παπαγάλοι Κακά και Κέα. Στα ερπετά περιλαμβάνονται τα σκίνκ, γκέκο και Τουατάρα[38]. Δεν υπάρχουν φίδια αλλά υπάρχουν πολλά είδη εντόμων, μεταξύ των οποίων και η γουέτα.[39][40]

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νέα Ζηλανδία διαθέτει πληθυσμό 4,6 εκατομμύρια κατοίκους. Περίπου 70% είναι λευκοί Ευρωπαϊκής καταγωγής. Ένα μεγάλο ποσοστό των λευκών Νεοζηλανδών είναι σκωτσέζικης καταγωγής. Οι Μαορί είναι η δεύτερη μεγαλύτερη εθνική ομάδα(14,7%, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που έχουν εν μέρει Μαορί καταγωγή). Άλλες ομάδες είναι αυτοί με Ασιατική καταγωγή (6,6%) και Ειρηνικών Νήσων (6,5%). Η Νέα Ζηλανδία είναι θετική απέναντι στη μετανάστευση και είναι δεσμευμένη να αυξάνει τον πληθυσμό της κατά περίπου 1% ανά χρόνο. Προς το παρόν μετανάστες από το Ηνωμένο Βασίλειο είναι η μεγαλύτερη ομάδα (30%) αλλά νέοι μετανάστες καταφτάνουν από πολλές χώρες, και ιδιαίτερα από την Ανατολική Ασία. Σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2015, το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες είναι 78,97 χρόνια, στις γυναίκες 83,22 χρόνια και στο σύνολο του πληθυσμού τα 81,05 χρόνια[41].

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χώρα διαθέτει 39 αεροδρόμια με διάδρομο ασφάλτου και 84 με χωμάτινο διάδρομο. Διαθέτει επίσης σιδηροδρομικό δίκτυο μήκους 4.128 χλμ., εξ ων τα 506 km είναι ηλεκτροδοτούμενα. Το συνολικό μήκος των αυτοκινητοδρόμων κάθε κατηγορίας είναι 94.160 χλμ. με ασφαλτοστρωμένα τα 62.759 χλμ. και τα 199 είναι οδοί ταχείας κυκλοφορίας.[41] Η οδήγηση γίνεται στα αριστερά.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Νέα Ζηλανδία έχει ποικιλόμορφη σύγχρονη κουλτούρα με επιρροές από Μαορί, Βρετανούς και άλλους Ευρωπαίους μετανάστες και πιο πρόσφατα από Πολυνησιακούς πολιτισμούς. Πολλά στοιχεία πολιτισμού έχουν την καταγωγή τους από τους πρώτους Σκωτσέζους αποίκους και λέγεται πως η χώρα έχει περισσότερες μπάντες γκάιντας απ' ότι η Σκωτία.

Ο προ ευρωπαϊκής επαφής πολιτισμός των Μαορί δεν είχε μεταλλικά εργαλεία, βασιζόμενος στην πέτρα και το ξύλο. Οι σύγχρονοι Μαορί δεν ζουν με παραδοσιακό τρόπο ζωής. Στοιχεία του πολιτισμού Μαορί επιβιώνουν και η Κυβέρνηση ενεργά τα προωθεί σε όλους τους Νεοζηλανδούς, και πολλά προστατεύονται από τη Συνθήκη του Γουαϊτάνγκι. Η χρήση της Μαορί γλώσσας (Te Reo Māori) ως ζωντανή γλώσσα κοινότητας παρέμεινε μόνο σε μερικές απομονωμένες περιοχές στα μεταπολεμικά χρόνια, αλλά σήμερα περνά από φάση αναγέννησης• με γενναιόδωρη υποστήριξη από το κράτος για σχολεία μέσης εκπαίδευσης με Μαορί γλώσσα και ένα τηλεοπτικό κανάλι στη γλώσσα Μαορί.

Το τοπίο της Νέας Ζηλανδίας έχει εμφανιστεί σε πολλά τηλεοπτικά προγράμματα και ταινίες.Έγινε παγκόσμια γνωστό όταν ο νεοζηλανδός σκηνοθέτης Πίτερ Τζάκσον μετέφερε στην μεγάλη οθόνη τα αριστουργήματα του Τόλκιν, Άρχοντας των δαχτυλιδιών και Χόμπιτ.

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. ^ Ministry for the Environment. 2005. Offshore Options: Managing Environmental Effects in New Zealand's Exclusive Economic Zone. Introduction
  2. ^ Allan, H.H. 1982. Indigenous Tracheophyta - Psilopsida, Lycopsida, Filicopsida, Gymnospermae, Dicotyledons, Flora of New Zealand Volume I. Botany Division, Department of Scientific and Industrial Research

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Δεν υπάρχει γραπτό σύνταγμα. Ωστόσο, η Συνταγματική Πράξη (1986) είναι η βασική επίσημη δήλωση της συνταγματικής δομής της Νέας Ζηλανδίας.
  2. Επίσημη εκτίμηση
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 «World Economic Outlook Database». ΔΝΤ. Οκτώβριος 2010. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?sy=2009&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=%2C&br=1&pr1.x=35&pr1.y=10&c=196&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. Ανακτήθηκε στις 9-11-2010. 
  4. Εθνικοί ύμνοι Νέας Ζηλανδίας
  5. Wilmshurst, J. M.; Anderson, A. J.; Higham, T. F. G.; Worthy, T. H. (2008). «Dating the late prehistoric dispersal of Polynesians to New Zealand using the commensal Pacific rat». Proceedings of the National Academy of Sciences 105 (22): 7676. doi:10.1073/pnas.0801507105. Bibcode2008PNAS..105.7676W. 
  6. Moodley, Y.; Linz, B.; Yamaoka, Y.; Windsor, H. M.; Breurec, S.; Wu, J. -Y.; Maady, A.; Bernhöft, S. και άλλοι. (2009). «The Peopling of the Pacific from a Bacterial Perspective». Science 323 (5913): 527–530. doi:10.1126/science.1166083. PMID 19164753. Bibcode2009Sci...323..527M. 
  7. Clark, Ross (1994). «Moriori and Māori: The Linguistic Evidence». Στο: Sutton, Douglas. The Origins of the First New Zealanders. Auckland: Auckland University Press, σελ. 123–135. 
  8. Davis, Denise (September 2007). «The impact of new arrivals». Te Ara Encyclopedia of New Zealand. http://www.teara.govt.nz/en/moriori/4. Ανακτήθηκε στις 30 April 2010. 
  9. Salmond, Anne. Two Worlds: First Meetings Between Maori and Europeans 1642–1772. Auckland: Penguin Books, σελ. 82. ISBN 0-670-83298-7. 
  10. Wilson, John (March 2009). «European discovery of New Zealand – Tasman's achievement». Te Ara: The Encyclopedia of New Zealand. http://www.teara.govt.nz/en/european-discovery-of-new-zealand/3. Ανακτήθηκε στις 24 January 2011. 
  11. Wilson, John (September 2007). «Tasman’s achievement». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.teara.govt.nz/en/european-discovery-of-new-zealand/3. Ανακτήθηκε στις 16 February 2008. 
  12. Mackay, Duncan (1986). «The Search For The Southern Land». Στο: Fraser, B. The New Zealand Book Of Events. Auckland: Reed Methuen, σελ. 52–54. 
  13. Wagstrom, Thor (2005). «Broken Tongues and Foreign Hearts». Στο: Brock, Peggy. Indigenous Peoples and Religious Change. Boston: Brill Academic Publishers, σελ. 71 and 73. ISBN 978-90-04-13899-5. 
  14. Brailsford, Barry (1972). Arrows of Plague. Wellington: Hick Smith and Sons, σελ. 35. ISBN 0-456-01060-2. 
  15. McLintock, Alexander, επιμ. (April 2009) [originally published in 1966]. «Sir George Gipps». from An Encyclopaedia of New Zealand. Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/1966/gipps-sir-george/1. Ανακτήθηκε στις 7 January 2011. 
  16. «New Zealand's 19th-century wars – overview». Ministry for Culture and Heritage. April 2009. http://www.nzhistory.net.nz/war/new-zealands-19th-century-wars/introduction. Ανακτήθηκε στις 7 January 2011. 
  17. «Crown colony era – the Governor-General». Ministry for Culture and Heritage. March 2009. http://www.nzhistory.net.nz/politics/history-of-the-governor-general/crown-colony-era. Ανακτήθηκε στις 7 January 2011. 
  18. 18,0 18,1 Wilson, John (March 2009). «Government and nation – The constitution». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/government-and-nation/3. Ανακτήθηκε στις 2 February 2011. 
  19. Temple, Philip (1980). Wellington Yesterday. John McIndoe. ISBN 0-86868-012-5. 
  20. Wilson., John (March 2009). «History – Liberal to Labour». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/history/5. Ανακτήθηκε στις 2 February 2011. 
  21. Commonwealth and Colonial Law by Kenneth Roberts-Wray, London, Stevens, 1966. P. 888
  22. Proclamation of 9 September 1907, S.R.O. Rev. XVI, 867.
  23. New Zealand Herald
  24. McLintock, Alexander, επιμ. (April 2009) [αρχική δημοσίευση το 1966]. «The Sea Floor». from An Encyclopaedia of New Zealand. Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/1966/cook-strait/1. Ανακτήθηκε στις 13 January 2011. 
  25. McKenzie, D. W. (1987). Heinemann New Zealand atlas. Heinemann Publishers. ISBN 0-7900-0187-X. 
  26. (PDF) Offshore Options: Managing Environmental Effects in New Zealand's Exclusive Economic Zone. Wellington: Ministry for the Environment. 2005. ISBN 0-478-25916-6. http://www.mfe.govt.nz/sites/default/files/offshore-options-jun05.pdf. 
  27. Coates, Glen (2002). The rise and fall of the Southern Alps. Canterbury University Press, σελ. 15. ISBN 0-908812-93-0. 
  28. Grant, David (March 2009). «Southland places – Fiordland’s coast». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/southland-places/10. Ανακτήθηκε στις 14 January 2011. 
  29. «Central North Island volcanoes». Department of Conservation. http://www.doc.govt.nz/parks-and-recreation/national-parks/tongariro/features/central-north-island-volcanoes/. Ανακτήθηκε στις 14 January 2011. 
  30. Walrond, Carl (March 2009). «Natural environment – Geography and geology». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.teara.govt.nz/en/natural-environment/1. Ανακτήθηκε στις 14 January 2010. 
  31. «Taupo». GNS Science. http://www.geonet.org.nz/volcano/activity/taupo/about.html. Ανακτήθηκε στις 2 April 2011. 
  32. Cooper, R.; Millener, P. (1993). «The New Zealand biota: Historical background and new research». Trends in Ecology & Evolution 8 (12): 429. doi:10.1016/0169-5347(93)90004-9. 
  33. Taylor, R. and Smith, I. (1997). The state of New Zealand’s environment 1997. Ministry for the Environment, Wellington.
  34. «Commentary on Forest Policy in the Asia-Pacific Region (A Review for Indonesia, Malaysia, New Zealand, Papua New Guinea, Philippines, Thailand and Western Samoa)». Forestry Department. 1997. http://www.fao.org/docrep/w7730e/w7730e09.htm#new%20zealand. Ανακτήθηκε στις 4 February 2011. 
  35. «New Zealand ecology: Flightless birds». TerraNature. http://www.terranature.org/flightlessbirds.htm. Ανακτήθηκε στις 17 January 2011. 
  36. Holdaway, Richard (March 2009). «Extinctions – New Zealand extinctions since human arrival». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/extinctions/4. Ανακτήθηκε στις 4 February 2011. 
  37. Kirby, Alex (January 2005). «Huge eagles 'dominated NZ skies'». BBC News. http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4138147.stm. 
  38. «Tuatara: New Zealand reptiles». Department of Conservation. http://www.doc.govt.nz/conservation/native-animals/reptiles-and-frogs/tuatara/. Ανακτήθηκε στις 17 January 2011. 
  39. Ryan, Paddy (March 2009). «Snails and slugs – Flax snails, giant snails and veined slugs». Te Ara – the Encyclopedia of New Zealand. http://www.TeAra.govt.nz/en/snails-and-slugs/2. Ανακτήθηκε στις 4 February 2011. 
  40. «Native Animals». Department of Conservation. http://www.doc.govt.nz/conservation/native-animals/. Ανακτήθηκε στις 17 January 2011. 
  41. 41,0 41,1 Νέα Ζηλανδία CIA World Factbook

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα