Πελέ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πελέ
Προσωπικές πληροφορίες
Πλήρες όνομα Έντσον Αράντες ντο Νασιμέντο
Ημερ. γέννησης 23 Οκτωβρίου 1940 (1940-10-23) (77 ετών)
Τόπος γέννησης Τρες Κορασόες, Μίνας Ζεράις, Βραζιλία
Ύψος 1.70μ.
Θέση Μέσος
Επιθετικός
Ομάδες νέων
1952-1956 Μπαουρού
Επαγγελματική καριέρα*
Περίοδος Ομάδα Συμμ. (Γκ.)
1956-1974 Σάντος 1120 (1033)
1975-1977 Νιου Γιορκ Κόσμος 107 (64)
Σύνολο 1227 (1097)
Εθνική ομάδα
Περίοδος Ομάδα Συμμ. (Γκ.)
1957-1971 Βραζιλία 92 (77)
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Ο Έντσον Αράντες ντο Νασιμέντο (Edison Arantes do Nascimento, 23 Οκτωβρίου 1940), γνωστός ως Πελέ (Pelé), είναι Βραζιλιάνος πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής. Θεωρείται ως ο καλύτερος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα από την FIFA και τη Διεθνή Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής Ποδοσφαίρου(IFFHS)[1][2][3][4][5][6][7][8]. Κατά τη διάρκεια της καριέρας του, ήταν για μεγάλη περίοδο ο καλύτερα αμειβόμενος αθλητής στον κόσμο.[9][10][11] Γνωστός και ως ο "Βασιλιάς του Ποδοσφαίρου" κατέχει τους τίτλους "Ποδοσφαιριστής του Αιώνα" από τη FIFA, "Αθλητής του Αιώνα" από την Ολυμπιακή Επιτροπή και είναι μέλος του ποδοσφαιρικού Hall of Fame.[4] To 1999 εξελέγη Ποδοσφαιριστής του Aιώνα μετά από ψηφοφορία των νικητών (1956-1999) της Χρυσής Μπάλας του περιοδικού France Football.[5] Το 2000, σε παγκόσμια δημοσκόπηση της FIFA στο Διαδίκτυο ποιος είναι καλύτερος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών, ήρθε δεύτερος με 18%, πρώτος με 53,60% ήρθε ο Μαραντόνα,[12] ενώ αντίθετα, στην ψηφοφορία της FIFA "Football family" και των αναγνωστών του περιοδικού FIFA Magazine ο Πελέ ήρθε πρώτος με 72% των ψήφων.[12][13] Στην ψηφοφορία των ειδικών αθλητικογράφων, ο Πελέ ήρθε πρώτος με 1.705 πόντους, και δεύτερος ήρθε ο Γιόχαν Κρόιφ με 1.303.[14][15] Σε Ψηφοφορία στη Βραζιλία για τον καλύτερο ποδοσφαιριστή του αιώνα ήρθε πρώτος, με δεύτερο τον Γκαρίντσα.[16]

Παρά τις πιέσεις που ασκούσαν οι μεγάλοι σύλλογοι της Ευρώπης για να τον αποκτήσουν, ο Πελέ παρέμεινε στη Σάντος 17 χρόνια λόγω της μεγάλης του αγάπης για την ομάδα, αλλά και λόγω της απαγόρευσης που ασκούσε η κυβέρνηση της χώρας, η οποία τον θεωρούσε εθνικό θησαυρό.[17][18][19]

Ο Πελέ έπαιζε ως δεύτερος επιθετικός, γνωστός και ως οργανωτής. Η τεχνική κατάρτιση και η αθλητικότητά του έχουν επαινεθεί παγκοσμίως, και κατά τη διάρκεια της καριέρας του ήταν γνωστός για την άριστη ντρίμπλα και πάσα του, την εξαιρετική του ικανότητα στο ψηλό παιχνίδι, τη δημιουργικότητά του, αλλά και τη μεγάλη του έφεση στο σκοράρισμα.[20][21][22][23] Είναι ο πρώτος σκόρερ σε αγώνες Πρωταθλήματος στην ιστορία του ποδοσφαίρου με 541 γκολ.[24] Συνολικά, ο Πελέ σκόραρε 1.281 γκολ σε 1.363 αγώνες.[25][26]

Συλλογικό επίπεδο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πελέ γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου του 1940 στην πόλη Τρες Κορασόες της Βραζιλίας. Στα 15 του το 1956 έκανε το ντεμπούτο του με τη Σάντος του Σάο Πάολο σε φιλικό αγώνα με την Κορίνθιανς (7-1) σκοράροντας μία φορά. Δύο τίτλοι πρώτου σκόρερ με τη Σάντος, με 36 και 53 γκολ αντίστοιχα, συμπλήρωσαν τις δύο επόμενες χρονιές.

Το 1957 ήταν πλέον βασικός στην ομάδα και πρώτος σκόρερ του πρωταθλήματος και διεθνής με την εθνική Βραζιλίας μόλις 16 ετών.

Το 1975 και αφού είχε ήδη αποσυρθεί για δύο χρόνια από το ποδόσφαιρο, ο Πελέ επέστρεψε στα γήπεδα με την Νιου Γιορκ Κόσμος.

Τον τρίτο χρόνο που έπαιξε στην Κόσμος, κατέκτησε το πρωτάθλημα, έχοντας γίνει ο μεγαλύτερος πρεσβευτής του ποδοσφαίρου στις ΗΠΑ.

Αποσύρθηκε στο τέλος της ίδιας χρονιάς, με ένα αγώνα στο στάδιο των Τζάιαντς, παίζοντας ένα ημίχρονο με τη Σάντος και ένα με την Κόσμος.

Εθνικό επίπεδο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Πελέ αγωνίστηκε με την εθνική Βραζιλίας για πρώτη φορά το 1957 στα 16 του, σκοράροντας ενάντια στη μεγάλη αντίπαλο Εθνική Αργεντινής.

Ο ομοσπονδιακός τεχνικός, Σίλβιο Πιρίλο, τον κάλεσε για τους δύο αγώνες με την Αργεντινή για το «Κύπελλο Ρόκα». Στις 7 Ιουλίου 1957 μπήκε αλλαγή στα μισά του δευτέρου ημιχρόνου, παίρνοντας το βάπτισμα του πυρός. Πέτυχε γκολ. Η Αργεντινή όμως νίκησε με 2-1. Στη ρεβάνς ήταν πια βασικός και σημείωσε και πάλι γκολ, το ένα από τα δύο της νίκης της Βραζιλίας που πήρε το Κύπελλο με καλύτερη διαφορά τερμάτων. Σε δύο αγώνες ο Πελέ είχε σημειώσει τα δύο από τα τρία γκολ της Εθνικής και μπορούσε να υποστηρίξει ότι είχε σπρώξει το τρόπαιο στα χέρια των συμπατριωτών του.

Το 1958 σε ηλικία 17 ετών κατέκτησε το Παγκόσμιο Κύπελλο στη Σουηδία σκοράροντας έξι φορές.

Το 1962 στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Χιλής τραυματίστηκε στον αγώνα με την Τσεχοσλοβακία και αποχώρησε χωρίς όμως να κοστίσει η απουσία, μιας και ο Γκαρίντσα βοήθησε να κατακτήσει η Βραζιλία το τρόπαιο.

Το 1966 στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Αγγλίας ο Πελέ σκόραρε στο τρίτο συνεχόμενο μουντιάλ, όμως έπεσε θύμα τραυματισμού στο ματς με την Πορτογαλία, μιας και το μουντιάλ αυτό ήταν ένα από τα πιο βίαια. Η απουσία του αυτή τη φορά κόστισε στη Βραζιλία που αποκλείστηκε.

Το 1970 στο Παγκόσμιο Κύπελλο του Μεξικού, το καλύτερο σύμφωνα με τους αθλητικογράφους, ο Πελέ μαζί με τους Ριβελίνο, Ζαϊρζίνιο, Γκέρσον, Τοστάο, Κάρλος Αλμπέρτο, Κλοντοάλντο σχημάτισαν μια από τις καλύτερες ομάδες που έχουν παίξει ποδόσφαιρο.

Κερδίζοντας στον τελικό την Ιταλία 4-1 η Βραζιλία κατέκτησε το τρόπαιο Ζιλ Ριμέ για τρίτη φορά και το κράτησε για πάντα στην τροπαιοθήκη της. Ο Πελέ συμμετείχε και στα τρία κερδισμένα μουντιάλ και παραμένει έως σήμερα ο μόνος που έχει κατακτήσει μουντιάλ τρεις φορές ως παίκτης.

Το 1971 εναντίον της εθνικής Γιουγκοσλαβίας ο Πελέ έδωσε τον τελευταίο του αγώνα με την Βραζιλία στο Ρίο ντε Τζανέιρο.

Με την εθνική Βραζιλίας αγωνίστηκε 92 φορές, σκόραρε τις 77, έχοντας 68 νίκες 14 ισοπαλίες και 11 ήττες. Παίζοντας μαζί Πελέ και Γκαρίντσα η Βραζιλία δεν γνώρισε ποτέ την ήττα.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1958[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην αρχή του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1958 ο Πελέ ήταν τραυματίας. Ο προπονητής της Βραζιλίας Φεόλα δεν ρίσκαρε τη συμμετοχή του στους δύο πρώτους αγώνες. Μάλιστα, πριν το Παγκόσμιο Κύπελλο είχε ζητήσει από τον προπονητή του να επιστρέψει στην πατρίδα αφού δεν μπορούσε να προσφέρει. Ο μασέρ όμως της ομάδας, ο Μάριο Αμέρικο, πήρε το θέμα προσωπικά. Υποσχέθηκε να κάνει καλά τον πιτσιρικά που πονούσε. Όσο για τη συμμετοχή του στη βασική ενδεκάδα αυτό ήταν υπόθεση του αμυντικού Νίλτον Σάντος. Στους αγώνες του 4ου ομίλου της πρώτης φάσης ο κλοιός στένευε γύρω από τη Βραζιλία. Είχε ξεκινήσει με νίκη 3-0 επί των Αυστριακών, αλλά στη συνέχεια η «λευκή ισοπαλία» με την Αγγλία τους έβαζε όλους σε περιπέτειες. Ο αγώνας με την ΕΣΣΔ ήταν καθοριστικός. Ο μικρός Πελέ έπρεπε να σφίξει τα δόντια και να παίξει. Στις 15 Ιουνίου 1958 στο Ούλεβι του Γκέτεμποργκ ο Πελέ ήταν στην αρχική ενδεκάδα. Ήταν μόλις 17 χρόνων. Ο Βαβά με δύο γκολ έδωσε τη νίκη και την πρόκριση στους Βραζιλιάνους, αλλά ο Πελέ είχε εντυπωσιάσει τους ειδικούς του ποδοσφαίρου. Ο μύθος γύρω από το όνομα του είχε μεταφερθεί πια και στην Ευρώπη.

Στα προημιτελικά αντίπαλος ήταν η Ουαλία. Το ματς ήταν ισόπαλο χωρίς γκολ έως τη στιγμή που ο Πελέ δέχτηκε πάσα από κεφαλιά. Στόπαρε άψογα τη μπάλα, κι αφού την πέρασε κάτω από τα πόδια ενός αμυντικού σημάδεψε τη γωνία της εστίας του Κέλσεϊ. Ήταν το 66ο λεπτό. Στα ημιτελικά με τη Γαλλία πέτυχε τρία γκολ στο 5-2 των Βραζιλιάνων κι άλλα δύο στον τελικό στο 5-2 με τη Σουηδία.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1962[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1962 πέτυχε ένα εξαιρετικό γκολ περνώντας τέσσερις αμυντικούς στον πρώτο αγώνα με το Μεξικό, αλλά τραυματίστηκε στον επόμενο με την Τσεχοσλοβακία και είδε από την εξέδρα την ομάδα του να κερδίζει τον τίτλο.

Παγκόσμιο Κύπελλο 1966[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1966 στην Αγγλία τα αντιαθλητικά μαρκαρίσματα των Βουλγάρων και των Πορτογάλων αμυντικών του στέρησαν τη συνέχεια των αγώνων. Πρόλαβε να σκοράρει ένα γκολ από απευθείας εκτέλεση φάουλ εναντίον της Βουλγαρίας. Χωρίς τον Πελέ, η Βραζιλία έχασε από την Ουγγαρία και απέτυχε να περάσει τη φάση των ομίλων.

Το 1000ό γκολ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βραζιλιάνικο γραμματόσημο του 1969 τιμώντας το 1000ό γκολ του Πελέ

Την Τετάρτη, 19 Νοεμβρίου του 1969, ώρα 10.15 το βράδυ, στο Ρίο ντε Τζανέιρο, το Σάο Πάολο, τη Μπραζίλια και τις άλλες μεγαλουπόλεις της Βραζιλίας, εκατομμύρια Βραζιλιάνοι ακούγανε στο ραδιόφωνο την περιγραφή του ποδοσφαιρικού αγώνα Σάντος-Βάσκο ντα Γκάμα. Ήταν το 74ο λεπτό και ο Πελέ ετοιμαζόταν για ένα χτύπημα πέναλτι. Αν ευστοχούσε, θα σημείωνε το χιλιοστό γκολ της καριέρας του, κάτι που κανένας ποδοσφαιριστής σε όλο τον κόσμο δεν είχε καταφέρει έως τότε. Η αγωνία των θεατών στο στάδιο Μαρακανά κορυφώθηκε όταν έστησε την μπάλα στα 11 βήματα και πήρε φόρα για το ιστορικό σουτ. Ο Πελέ σούταρε ένα τεχνικό πλασέ προς το αντίπαλο τέρμα. Ο τερματοφύλακας Ανράντα έπεσε στη σωστή γωνία, θεαματικά αλλά μάταια, καθώς η μπάλα καρφώθηκε στα δίχτυα του. Αμέσως οι Βραζιλιάνοι ξέσπασαν σε ξέφρενους αλαλαγμούς. Ο Πελέ όρμησε στα δίχτυα, φίλησε τη "γουρλίδικη" μπάλα και την πήρε για ενθύμιο, ενώ δεκάδες δημοσιογράφοι, εκατοντάδες φωτορεπόρτερ και χιλιάδες θεατές όρμησαν προς τον Πελέ, που ξαφνικά απογειώθηκε στα χέρια των οπαδών του. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους χορεύοντας σάμπα. Τα κλάξον των αυτοκινήτων κόρναραν ρυθμικά. Η Βουλή διέκοψε τη συνεδρίασή της και κάλεσε τον Πελέ στην πρωτεύουσα Μπραζίλια για να τον τιμήσει και τα εθνικά ταχυδρομεία έβγαλαν ειδικό γραμματόσημο για το χρυσό γκολ[27].

Παγκόσμιο Κύπελλο 1970[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε αυτό το Παγκόσμιο Κύπελλο η Βραζιλία με τον Πελέ κατάφερε να κερδίσει τον τρίτο τίτλο και να κρατήσει για πάντα το Ζιλ Ριμέ. Εκεί ήταν ο μεγάλος ηγέτης. Μαζί με το ταλέντο τώρα διέθετε και την ανάλογη εμπειρία. Οι στιγμές μαγείας του «βασιλιά» που έχουν καταγράψει οι κάμερες από εκείνη τη διοργάνωση είναι πολλές. Σημείωσε 4 γκολ και μοίρασε 6 ασσίστ.

Στατιστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα σκούρα γκρι κελιά στον πίνακα δείχνουν αγώνες που δεν πήρε μέρος.

Σύλλογος Σεζόν Πρωτάθλημα Παουλίστα Πρωτάθλημα Ρίο-Σάο Πάολο Πρωτάθλημα Βραζιλίας Σύνολο εγχώριων διοργανώσεων Διεθνείς διοργανώσεις Συνολικά επίσημα Συνολικά+φιλικά
Κόπα Λιμπερταδόρες Διηπειρωτικό Κύπελλο
Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ
Σάντος 1956 0* 0* 1 1 1 1 2* 2*
1957 14+15* 19+17* 9 5 38* 41* 38* 41* 67* 57*
1958 38 58 8 8 46 66 46* 66* 60* 80*
1959[28] 32 45 7 6 4* 2* 39 51 43* 53* 83* 100*
1960[29] 30 33 3 0 0 0 33 33 0 0 0 0 33* 33* 67* 59*
1961 26 47 7 8 5* 7 33 55 0 0 0 0 38* 62* 74* 110*
1962 26 37 0 0 5* 2* 26 37 4* 4* 2 5 37* 48* 50* 62*
1963[30] 19 22 8 14 4* 8 27 36 4* 5* 1 2 36 51* 52* 67*
1964 21 34 4 3 6* 7 25 37 0* 0* 0 0 31* 44* 47* 57*
1965 30 49 7 5 4* 2* 37 54 7* 8 0 0 48* 64* 66* 97*
1966 14 13 0* 0* 5* 2* 14* 13* 0 0 0 0 19* 15* 38* 31*
1967 18 17 14* 9* 32* 26* 0 0 0 0 32* 26* 65* 56*
1968 21 17 17* 11* 38* 28* 0 0 0 0 38* 28* 73* 55*
1969 25 26 12* 12* 37* 38* 0 0 0 0 37* 38* 61* 57*
1970 15 7 13* 4* 28* 11* 0 0 0 0 28* 11* 54* 47*
1971 19 8 21 1 40 9 0 0 0 0 40 9 72* 60*
1972 20 9 16 5 36 14 0 0 0 0 36 14 74* 55*
1973 19 11 30 19 49 30 0 0 0 0 49 30 66* 45*
1974 10 1 17 9 27 10 0 0 0 0 27 10 49* 19*
Total 412 470 53 49 173* 100* 638* 619* 15 17 3 7 656 643 1120 1033*
  • *Υποδηλώνει ότι ο αριθμός προέρχεται από τη λίστα του rsssf.com και αυτή τη λίστα με τα παιχνίδια του Πελέ.
Σύλλογος Σεζόν Λιγκ Μετά τη σεζόν Άλλες Σύνολο
Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ Εμφ. Γκολ
Νιου Γιορκ Κόσμος 1975 9 5 14 10 23 15
1976 22 13 2 2 18 11 42 26
1977 25 13 6 4 11 6 42 23
Total 56 31 8 6 43 27 107 64

Τίτλοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Flag of Brazil.svg Σάντος

  • Επίσημοι Τίτλοι

Flag of the United States.svg Νιου Γιορκ Κόσμος

Flag of Brazil.svg Βραζιλία

Η αντιστοιχία των 40 επισήμων τροπαίων τον κάνει τον παίκτη με τους περισσότερους τίτλους καριέρας στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Συνολικά κατέκτησε 57 τίτλους στην καριέρα του.[39]

Προσωπικές διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αθλητής του Αιώνα, που εξελέγη από τους δημοσιογράφους σε παγκόσμια κλίμακα, σε δημοσκόπηση της γαλλικής εφημερίδα L'Equipe: 1981
  • Ποδοσφαιριστής του Aιώνα, ο οποίος εξελέγη από τους νικητές της Χρυσής Μπάλας του περιοδικού France Football: 1999 [5]
  • Ποδοσφαιριστής του Αιώνα, IFFHS Διεθνής Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής Ποδοσφαίρου: 1999 [4]
  • Ποδοσφαιριστής του Αιώνα στη Νότια Αμερική, IFFHS Διεθνής Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής Ποδοσφαίρου: 1999 [40]
  • Ποδοσφαιριστής του Αιώνα, ψηφοφορία αναγνωστών του περιοδικού World Soccer : 2000 [41]
  • Εισαγωγή στο American National Soccer Hall of Fame το 1993 [42]
  • Ιππότης της Βρετανικής αυτοκρατορίας: 1997
  • Αθλητής του Αιώνα, από το Reuters Πρακτορείο Ειδήσεων: 1999
  • Αθλητής του Αιώνα, που εξελέγη από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή: 1999
  • UNICEF ποδοσφαιριστής του αιώνα: 1999
  • Περιοδικό ΤΙΜΕ, Ένας από τους 100 πιο σημαντικούς ανθρώπους του 20ου αιώνα: 1999 [43]
  • FIFA Παίκτης του Αιώνα: 2000
  • Laureus World Sports Awards Lifetime Achievement Award από τον Πρόεδρο της Νοτίου Αφρικής Νέλσον Μαντέλα: 2000
  • Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή "Αθλητής του Αιώνα"[44]
  • Στις 12 Μαΐου 2005, 43 χρόνια μετά τη φιλική νίκη του Ολυμπιακού Πειραιώς ο Πελέ επέστρεψε στο Στάδιο Γεώργιος Καραϊσκάκης και έγινε μέλος του Ολυμπιακού.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Pele: The greatest of them all Fifa
  2. http://www.rsssf.com/miscellaneous/bestbest.html
  3. http://www.fifa.com/classicfootball/players/player=63869/quotes.html
  4. 4,0 4,1 4,2 http://www.rsssf.com/miscellaneous/iffhs-century.html#world
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.rsssf.com/miscellaneous/best-x-players-of-y.html#ff-poc
  6. http://www.rsssf.com/miscellaneous/ff-wc100.html
  7. http://worldsoccer.about.com/od/players/tp/Greatest-Soccer-Players-Of-All-Time.htm
  8. http://www.planetworldcup.com/LEGENDS/pele.html
  9. http://www.history.com/topics/pele
  10. http://news.google.com/newspapers?id=U5scAAAAIBAJ&sjid=B2YEAAAAIBAJ&pg=3185,795141&dq=wilt+chamberlain&hl=en
  11. http://books.google.se/books?id=d04FVw8V0YoC&pg=PA62&lpg=PA62&dq=pele+best+paid+athlete+in+the+world&source=bl&ots=eX-x-0ihUZ&sig=l1DBx-qu4_32DtLdUZkb7Wllj_U&hl=en&sa=X&ei=EFJcUMrfJLT24QSBuYHQBw&redir_esc=y#v=onepage&q=pele%20best%20paid%20athlete%20in%20the%20world&f=false
  12. 12,0 12,1 http://en03.touri.com/Berichte/FIFA-Spieler/MalePlayer.pdf
  13. http://www.cbc.ca/sports/story/2000/12/12/pele001212.html
  14. http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/news/2000/12/11/pele_maradona/
  15. http://www.iffhs.de/?42d03e32a16f43809fa3c17c13c09e20a15ff3c09f32b17f7370eff3702bb0a35bb6e28fc380de43110f83d00e1a
  16. http://www.rsssf.com/miscellaneous/iffhs-century.html#brazpoy
  17. http://www.123helpme.com/peles-biography-view.asp?id=160446
  18. http://espn.go.com/classic/biography/s/Pele.html
  19. http://sportsillustrated.cnn.com/centurys_best/news/1999/05/19/siflashback_pele/
  20. http://www.santosfc.com.br/en/conteudo.asp?id=28305
  21. http://www2.lequipe.fr/redirect-v6/homes/Football/breves2011/20111027_175129_quand-pele-revait-d-etre-xavi.html
  22. http://www.independent.co.uk/sport/football/international/pele-the-perfect-player-743002.html
  23. http://www.goal.com/en-gb/news/2931/go-global/2012/01/11/2841564/cesar-luis-menotti-neymar-must-decide-whether-he-wants-to-be
  24. http://www.iffhs.de/?7e4a952bd814fc4d813e8a81be4ac0385fdcdc3bfcdc0aec70aeecf8a3c0d84411
  25. PELÉ: The King of Football FIFA.com. Retrieved 1 May 2011
  26. http://pele.m-qp-m.us/english/pele_statistics.shtml
  27. Το χιλιοστό γκολ του Πελέ, Ιστορικό Λεύκωμα 1969, σελ. 156-157, Καθημερινή (1998)
  28. Pontes, Ricardo; Bovi Diogo, Julio (9 February 2009). «Brazil Cup 1959». RSSSF Brazil. http://www.rsssfbrasil.com/tablesae/cbr1959.htm. Ανακτήθηκε στις 16 June 2014. 
  29. Pontes, Ricardo; Bovi Diogo, Julio (18 June 2009). «Brazil Cup 1960». RSSSF Brazil. http://www.rsssfbrasil.com/tablesae/cbr1960.htm. Ανακτήθηκε στις 16 June 2014. 
  30. Pontes, Ricardo; Bovi Diogo, Julio (18 June 2009). «Brazil Cup 1963». RSSSF Brazil. http://www.rsssfbrasil.com/tablesae/cbr1963.htm. Ανακτήθηκε στις 16 June 2014. 
  31. The 1973 Paulista was held jointly with Portuguesa.
  32. http://www.santosfc.com.br/historia/pele/conteudo.asp?id=27678
  33. The 1964 Torneio Rio-São Paulo was held jointly with Botafogo.
  34. «Santos Futebol Clube - Site Oficial». Santos.globo.com. http://santos.globo.com/clube_historia_ptitulos.php?cod=10441#topo_chis. Ανακτήθηκε στις 2010-06-12. 
  35. http://www.rsssf.com/miscellaneous/pele-intlg.html
  36. 36,0 36,1 http://www.rsssf.com/tableso/ocruz.html
  37. http://www.rsssf.com/tableso/ohiggins.html
  38. http://www.rsssf.com/tablesa/atlantico.html
  39. http://www.santosfc.com.br/historia/pele/
  40. http://www.rsssf.com/miscellaneous/iffhs-century.html#sampoy
  41. http://www.englandfootballonline.com/TeamHons/HonsWldSocPlyrsCent.html
  42. http://www.soccerhall.com/Spotlight%20HallofFamer/Pele_spotlight.htm
  43. http://www.time.com/time/specials/packages/0,28757,1984685,00.html
  44. http://sportsillustrated.cnn.com/soccer/world/2002/world_cup/news/2002/05/29/pele_icon/

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα