Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ελίας Φιγκερόα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ελίας Φιγκερόα

1973
Προσωπικές πληροφορίες
Ημερ. γέννησης25 Οκτωβρίου 1946 (1946-10-25) (79 ετών)
Τόπος γέννησηςΒαλπαραΐσο, Χιλή
Ύψος1,83 μ.
ΘέσηΑμυντικός
Ομάδες νέων
1962–1964Σαντιάγο Γουόντερερς
Επαγγελματική καριέρα*
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.†(Γκ.)†
1964–1966Σαντιάγο Γουόντερερς54(0)
1964→Ουνιόν Λα Καλέρα30(0)
1967–1971Πενιαρόλ51(0)
1971–1976ΣΚ Ιντερνασιονάλ145(8)
1977–1980Παλεστίνο118(6)
1981 Φορτ Λόντερντεϊλ Στράικερς22(0)
1981–1982Κόλο-Κόλο17(0)
Σύνολο437(14)
Εθνική ομάδα
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.†(Γκ.)†
1966–1982 Χιλή47(3)
Προπονητική καριέρα
ΠερίοδοςΟμάδα
1993Σαντιάγο Γουόντερερς
1994–1995Παλεστίνο
1996ΣΚ Ιντερνασιονάλ
Τίτλοι
Χιλή
ΦιναλίστΚόπα Αμέρικα1979
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Ο Ελίας Ρικάρδο Φιγκερόα Μπραντέρ (ισπανικά Elías Ricardo Figueroa Brander, γεννήθηκε 25 Οκτωβρίου 1946) είναι Χιλιανός πρώην ποδοσφαιριστής. Ο κορυφαίος του αθλήματος στην ιστορία της Χιλής,[1][2][3] και ένας από τους καλύτερους και πιο πλήρεις αμυντικούς όλων των εποχών,[4][5][6][7] ψηφίστηκε 37ος καλύτερος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα στις εκλογές της IFFHS και πρώτος της χώρας του.[8][9]

Τα σημαντικά προβλήματα υγείας που αντιμέτωπε στην παιδική του ηλικία δεν ήταν αρκετά για να τον εμποδίσουν να έχει επιτυχημένη καριέρα στο άθλημα, ήδη από το τέλος της εφηβείας του. Ξεκίνησε τη σταδιοδρομία του στη χώρα του αλλά το ενδιαφέρον μεγάλων συλλόγων του εξωτερικού τον οδήγησε αρχικά στην Ουρουγουάη και κατόπιν στη Βραζιλία γνωρίζοντας διεθνή καταξίωση και κατέκτησε σχεδόν όλους τους συλλογικούς τίτλους. Ο εγκεφαλικός τρόπος παιχνιδιού του ήταν τέτοιος που με την παρουσία του επισκίασε αξιόλογους συμπαίκτες του και αποτέλεσε πρότυπο για τις ικανότητές του να αγωνίζεται στο κέντρο της άμυνας διαθέτοντας πληρότητα σε όλες τις δραστηριότητες του παιχνιδιού. Οι τρεις τίτλοι καλύτερου ποδοσφαιριστή στη Νότια Αμερική είναι ο μεγαλύτερος αριθμός για αμυντικό σε Ευρώπη και Νότια Αμερική.[10] Ο τρόπος παιχνιδιού του συγκρίθηκε συχνά με αυτόν του δύο φορές νικητή της Χρυσής Μπάλας Φραντς Μπεκενμπάουερ, ο οποίος δήλωσε περίφημα: «Είμαι ο Ευρωπαίος Φιγκερόα».[11][12]

Συμμετείχε σε τρεις διοργανώσεις Παγκοσμίου Κυπέλλου με την ισχύ της εθνικής ομάδας της Χιλής να μην επιτρέπει ανάλογη με τους συλλόγους επιτυχία. Μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση ακολούθησε σύντομη καριέρα προπονητή σε τρεις από τους συλλόγους που αγωνίστηκε, ενώ πρωταγωνιστή και σε φιλανθρωπικές δραστηριότητες.

Ο Ελιάς Φιγκερόα ήταν το τρίτο από τα τέσσερα παιδιά ενός σιδηροδρομικου υπαλλήλου και μιας εργάτριας της καπνοβιομηχανίας. Από τη γέννησή του αντιμέτωπε προβλήματα σοβαρά υγείας: σε ηλικία δύο ετών ξεπέρασε το πρώτο πρόβλημα (καρδιακό) και σε ηλικία τριών ετών προσβλήθηκε από διφθερίτιδα και χρειάστηκε να του γίνει τραχειοστομία από όπου και τρέφονταν.[11][13][14] Προσβλήθηκε επίσης από άσθμα, νοσήματα που δεν του επέτρεψαν να περπατήσει χωρίς πατερίτσες μέχρι την ηλικία των τουλάχιστον έξι χρόνων. Η οικογένειά του μετακόμισε σε άλλη πόλη (Κιλπούε) με πιο υγιεινό κλίμα προκειμένου να βοηθηθεί, κάτι που τελικά έγινε και σε ηλικία οκτώ ετών εντάχθηκε στην Άλτο Φλόριδα (Alto Florida), ένα σύλλογο στη γειτονιά του. Εκεί ανακάλυψε τις φυσικές του ικανότητες και τα χαρίσματά του, ενώ νέο πρόβλημα υγείας έκανε την εμφάνισή του στα 11 του χρόνια καθώς διαγνώστηκε με πολιομυελίτιδα, μένοντας στο κρεβάτι για έναν ολόκληρο χρόνο. Τα δεκανίκια και η βοήθεια των αδερφών του, σε ηλικία 13 ετών, του επέτρεψαν να επιστρέψει στην ομάδα της γειτονιάς του και στη συνέχεια στα 14 πήγε στη Ντεπορτίβο Λισέο (Deportivo Liceo), όπου έμεινε μόνο για λίγους μήνες. Η σταδιακή ανάκαμψή του του επέτρεψε να ξεκινήσει παίζοντας ποδόσφαιρο ως τερματοφύλακας και αργότερα ως αμυντικός μέσος, όταν εντάχθηκε στην ομάδα των Σαντιάγο Γουόντερερς.[15][16][17]

Ήταν τέτοιο το ταλέντο του έφηβου που κατάφερε να προπονηθεί μια μέρα στην κατηγορία των παίδων και το προπονητικό επιτελείο του είπε να επιστρέψει την επόμενη μέρα για να προπονηθεί με την ομάδα νέων. Η ομάδα νέων χρησίμευσε ως προπονητικός αντίπαλος της Βραζιλίας που επρόκειτο να αγωνιστεί στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1962 στη Χιλή. Είχε την τιμή να μαρκάρει τους Πελέ, Γκαρίντσα και Ντίντι σε ηλικία 15 ετών, κάτι που ήδη εκείνη την εποχή προκάλεσε περισσότερα από ένα εγκωμιαστικά σχόλια στους Βραζιλιάνους για τη φυσική του επιβλητικότητα, τα καλά αντανακλαστικά και την ποιότητα του παιχνιδιού του, τότε αγωνιζόμενος ως μέσος.[18][19] Με την ομάδα νέων αγωνίστηκε στο εθνικό πρωτάθλημα νέων που διεξήχθη στην Αρίκα.[20]

Καριέρα σε συλλόγους

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ξεκίνησε την επαγγελματική του πορεία στις 26 Απριλίου του 1964, όταν σε ηλικία 17 ετών εμφανίστηκε στην πρώτη κατηγορία του επαγγελματικού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου της Χιλής, αγωνιζόμενος ως δανεικός από τη Σαντιάγο Γουόντερερς στην Ουνιόν Λα Καλέρα με αντίπαλο τη Γκριν Γκρος (Club de Deportes Green Cross, ήττα με 1–0).[21][22] Η απόδοσή του σε έναν επόμενο αγώνα που συνοδεύτηκε με νίκη εναντίον της ισχυρής Κόλο Κόλο του χάρισε το πρώτο του ψευδώνυμο. «Αντιμετωπίζουμε ένα δεκαεπτάχρονο αγόρι που παίζει σαν ώριμο αστέρι. Από σήμερα μπορώ να τον αποκαλώ μόνο Δον Ελίας Φιγκερόα», είπε ένας ραδιοφωνικός εκφωνητής με το χαρακτηρισμό να τον ακολουθεί και μετά το τέλος της καριέρας του.[18][23][24] Ξεκίνησε και την επαγγελματική του σταδιοδρομία ως μέσος αλλά μετά από μία σεζόν επέστρεψε στη Γουόντερερς και ο Χοσέ Πέρεθ, Αργεντινός προπονητής των μικρών ομάδων του συλλόγου, τον τοποθέτησε ως κεντρικό αμυντικό λόγω του ύψους του και της έλλειψης παικτών σε αμυντική θέση.[25][26] Το 1965 επέστρεψε στους Γουόντερερς, πλέον ως βασικός στην άμυνα της ομάδας του Μπουένος Άιρες και ήρθε η πρώτη ατομική διάκριση ως ο καλύτερος στη θέση του στο πρωτάθλημα από το περιοδικό Estadio.[27] Την επόμενη χρονιά, είχε μια σπουδαία σεζόν με την ομάδα του, φτάνοντας στην τρίτη θέση στο εθνικό τουρνουά του 1966, όπου ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες, ώστε η Γουόντερερς να έχει την καλύτερη άμυνα, δεχόμενη τα λιγότερα γκολ εκείνη τη σεζόν.[20][28]

Οι επιτυχημένες εμφανίσεις του απέσπασαν το ενδιαφέρον πολλών ξένων συλλόγων και μετά το Πρωτάθλημα της Νότιας Αμερικής (μετέπειτα Κόπα Αμέρικα) στο Μοντεβιδέο το 1967, μεταγράφηκε στην Πενιαρόλ της Ουρουγουάης αργότερα εκείνο το έτος. Εκείνη την εποχή ήταν η καλύτερη ομάδα στον κόσμο ως νικήτρια του Διηπειρωτικού Κυπέλλου, ενώ και το πρωτάθλημα της Ουρουγουάης ήταν πολύ δυνατό.[4][29][30] Η Πενιαρόλ κυριολεκτικά τον υφάρπαξε από την Ιντεπεντιέντε με ιδιωτική αεροπορική πτήση κατόπιν πρωτοβουλίας του αντιπροέδρου του συλλόγου από την Αργεντινή, όπου ο παίκτης βρίσκονταν για διαπραγματεύσεις έχοντας ήδη περάσει και τον ιατρικό έλεγχο.[31][32] Ο Φιγκερόα αγωνίστηκε σε μια ομάδα γεμάτη σπουδαίους παίκτες, ειδικά επιθετικούς, αλλά αυτός εξελέγη ο καλύτερος παίκτης στο πρωτάθλημα το 1967, το 1968 και το 1971, ενώ σε όλες τις χρονιές ήταν μέλος της ιδανικής ομάδας του πρωταθλήματος.[33][34][35] Την πρώτη χρονιά του Φιγκερόα, η Πενιαρόλ δέχθηκε μόλις έξι γκολ στους 18 αγώνες πρωταθλήματος (την προηγούμενη χρονιά είχε δεχθεί 11) και ισοφάρισε το ρεκόρ της πρωταθλήτριας της προηγούμενης χρονιάς Νασιονάλ και κατέκτησε τον τίτλο. Το 1968 η άμυνα της ομάδας ήταν απροσπέλαστη δεχόμενη μόλις πέντε γκολ, ρεκόρ στην ιστορία του επαγγελματικού πρωταθλήματος πρώτης κατηγορίας που παραμένει ακατάρριπτο.[36] Με τερματοφύλακα τον κορυφαίο στην ιστορία της Ουρουγουάης Λαδισλάο Μαζουρκιέβιτς πέτυχε το ρεκόρ για τα περισσότερα λεπτά χωρίς να δεχθεί γκολ: 987 (11 αγώνες).[37][38] Ο Φιγκερόα πέρασε τα πιο επιτυχημένα χρόνια του με την Πενιαρόλ, κερδίζοντας το Πρωτάθλημα Ουρουγουάης το 1967, το 1968 και το 1969.[25][39] Το 1969 η Πενιαρόλ κατέκτησε το Διηπειρωτικό Σούπερ Κύπελλο Πρωταθλητριών με τον πιο κρίσιμο αγώνα εναντίον της Σάντος του Πελέ στο Μοντεβίδεο (νίκη με 2–1), σε μια αναμέτρηση στην οποία ο Φιγκερόα ήταν ο καλύτερος παίκτης του γηπέδου και θαυμάστηκε για το ταλέντο και την ηγετική του παρουσία.[40][41][42] Η μόνη του αποτυχία με την Πενιαρόλ ήταν ότι δεν μπόρεσε να σηκώσει το Κόπα Λιμπερταδόρες το 1970, όταν έφτασε στον τελικό και ηττήθηκε από την Εστουδιάντες. Ο Φιγκερόα ξεχώρισε ως τζέντλεμαν στο γήπεδο, δεν ήταν σκληρός παίκτης, αλλά στην Ουρουγουάη έμαθε να παίζει πιο δυνατά, να σκοράρει, να χρησιμοποιεί πιο σωστά το σώμα του και τα χέρια του.[43] Έγινε ο πρώτος Χιλιανός ποδοσφαιριστής που έφτασε σε τελικό του Κόπα Λιμπερταδόρες. Ολοκλήρωσε την παρουσία του στην Πενιαρόλ με 241 αγώνες, στους οποίους σημείωσε 6 γκολ.[33]

Το 1973 με την Ιντερνασιονάλ Πόρτο Αλέγκρε

Η οικονομική κρίση που αντιμέτωπε η Πενιαρόλ στις αρχές της δεκαετίας του 1970 οδήγησε τη διοίκησή της στην πώληση των σημαντικότερων παικτών, μεταξύ αυτών και του Φιγκερόα. Η αντίδραση των φιλάθλων ήταν έντονη με πολλούς να σκίζουν την ταυτότητα του μέλους μπροστά στα γραφεία του συλλόγου, ενώ μετά τον αποχαιρετιστήριό του αγώνα στα τέλη του 1971, άλλοι βούρκωσαν στο αεροδρόμιο. Το Νοέμβριο του 1971 ο Φιγκερόα αποκτήθηκε από τη βραζιλιάνικη Ιντερνασιονάλ, όπου είχε εξίσου επιτυχημένη πορεία, κατακτώντας το εθνικό πρωτάθλημα της Βραζιλίας το 1975 και το 1976. Το ενδιαφέρον της Ρεάλ Μαδρίτης που ξεκίνησε από το 1971 δεν τον απασχόλησε παρά την υψηλότερη οικονομική προσφορά που δέχθηκε. Οι διαφορές στις αμοιβές μεταξύ των δύο ηπείρων ήταν σχετικά μικρότερες σε σχέση με τις επόμενες δεκαετίες και το βραζιλιάνικο πρωτάθλημα ήταν υψηλού επιπέδου εκείνη την εποχή, ίσως και υψηλότερο από όλα τα ευρωπαϊκά με όλους της παγκόσμιας πρωταθλήτριας του 1970 να αγωνίζονται σε αυτό.[43][44][45] Ανέλαβε αρχηγός της ομάδας από το πρώτο παιχνίδι.[46] Η Ιντερνασιονάλ μέχρι τότε είχε κατακτήσει συνεχόμενα Καμπεονάτο Γκαούτσο από το 1969, χωρίς όμως να κάνει αισθητή την παρουσία της στο εθνικό πρωτάθλημα βασιζόμενη στην επιθετική της γραμμή. Η παρουσία του Φιγκερόα την ισχυροποίησε αμυντικά τόσο που ήδη από την πρώτη σεζόν βρέθηκε στις τέσσερις πρώτες θέσεις του εθνικού πρωταθλήματος, όπως συνέβη και τις δύο επόμενες χρονιές.[47] Το 1974 ο σύλλογος παρέμεινε αήττητος στα 18 παιχνίδια τους για να κατακτήσει τον τίτλο πολιτειακό τίτλο. Ο Φιγκερόα ήταν η κεντρική φιγούρα και ο αρχηγός της ομάδας από την αρχή και οι οπαδοί του συλλόγου τον θυμούνται για το διάσημο «πεφωτισμένο γκολ» του στη νίκη του συλλόγου απέναντι της Κρουζέιρο στον τελικό του πρωταθλήματος του 1975, που ήταν ο πρώτος ανάλογος εθνικός τίτλος στην ιστορία του. Στις 14 Δεκεμβρίου στο Πόρτο Αλέγκρε η ημέρα είναι εντελώς συννεφιασμένη. Έντεκα λεπτά μετά την έναρξη του δευτέρου ημιχρόνου, ο μέσος Βαλντομίρο κέρδισε φάουλ. Σε μία τελείως συννεφιασμένη ημέρα και ενώ το σκορ ήταν στο 0–0, ο Βαλντομίρο εκτέλεσε το φάουλ, στέλνοντας την μπάλα στην αντίπαλη περιοχή. Ο Φιγκερόα με μία δυνατή κεφαλιά άνοιξε το σκορ. Το παραλήρημα στις εξέδρες από 100.000 φιλάθλους, που είχαν γεμίσει το γήπεδο από τις 10 το πρωί, ήταν απόλυτο για τον πρώτο τίτλο μετά από 66 χρόνια για ένα σύλλογο που σε εθνικό επίπεδο δεν ήταν ούτε στους πρωταγωνιστές. Το μυστήριο ήταν ότι, όπως έδειξαν τα βίντεο και οι φωτογραφίες αργότερα, τη στιγμή κατά την οποία ο Χιλιανός αμυντικός σηκώθηκε στον αέρα για να κάνει την κεφαλιά, φωτίζεται μόνο αυτός από μία ισχυρή ακτίνα ηλιακού φωτός, που ερχόταν από τον ουρανό.[48][49][50] Στο μουσείο του συλλόγου, ένα κέρινο ομοίωμα προσομοιώνει το ιστορικό άλμα του.[51] Εκλέχθηκε ως ο καλύτερος κεντρικός αμυντικός του πρωταθλήματος της Βραζιλίας κατά τη διάρκεια των ετών 1973, 1974, 1975 και 1976, κερδίζοντας το Bola de Prata, και ψηφίστηκε ο Παίκτης της Χρονιάς του βραζιλιάνικου πρωταθλήματος το 1975 και 1976, κερδίζοντας το Βραβείο Bola de Ouro.[52][53][54] Απέκτησε περαιτέρω αναγνώριση όταν διαδέχθηκε τον Πελέ στην ανάδειξη του καλύτερου ποδοσφαιριστή της Νότιας Αμερικής της Χρονιάς το 1974, το 1975 και το 1976.[26][55] Το 1977 ήταν στην τρίτη θέση.[56] Μία φράση του σε συνέντευξη στην βραζιλιάνικη εφημερίδα oGlobo έμεινε στη μνήμη στη χώρα: «Η περιοχή είναι το σπίτι μου και όποιος θέλω εγώ θα μπει».[5][57][58] Με τη βραζιλιάνικη ομάδα συμμετείχε σε 336 και σημείωσε 27 γκολ, τα περισσότερα στην ιστορία του συλλόγου για αμυντικό μέχρι το 2011.[59] Στη Βραζιλία, σε μια ψηφοφορία εμπειρογνωμόνων που διοργάνωσε το περιοδικό Placar το 2001 τον ανέδειξαν ως τον καλύτερο ξένο ποδοσφαιριστή στο πρωτάθλημα της Βραζιλίας τον 20ό αιώνα.[60] Τιμήθηκε και πολιτικά από τη χώρα το 2000 με το παράσημο του «Ιππότη του Ρίο Μπράνκο» (Cavaleiro da Ordem de Rio Branco).[61]

Η λευκή επιταγή των Βραζιλιάνων δεν ήταν αρκετή για την παραμονή του στη χώρα και ο Φιγκερόα επέστρεψε στην πατρίδα του το 1977, αγωνιζόμενος την Παλεστίνο. Είχε και πάλι προτάσεις από τη Ρεάλ Μαδρίτης και τη Μπόκα Τζούνιορς, αλλά προσωπικοί λόγοι τον έκαναν να επιστρέψει για να αγωνιστεί με τη σχετικά αδύναμη τότε ομάδα περαιτούμενος από το υπόλοιπο του συμβολαίου του. Παρά την αναγνώριση της προσφοράς του στη βραζιλιάνικη ομάδα, η κίνησή του αυτή οδήγησε σε αποδοκιμασίες των φιλάθλων της στο φιλικό αγώνα μεταξύ των δύο συλλόγων, στις 26 Ιανουαρίου 1977.[46][62][63] Οι Βραζιλιάνοι επιθυμούσαν την πολιτιγράφησή του στη χώρα με τις τότε δυνατότητες που υπήρχαν από τη FIFA να του παρέχουν την ευχέρεια, κάτι που ο ίδιος αρνήθηκε κατηγορηματικά.[44][64][65] Η νέα του ομάδα γνώρισε την καλύτερη περίοδο στην ιστορία της και κατέκτησε το πρωτάθλημα της Χιλής το 1978, αναδείχθηκε δε ο καλύτερος παίκτης στη χώρα και στις δύο αυτές αγωνιστικές περιόδους. Την επόμενη χρονιά, το 1979, ο Φιγκερόα οδήγησε την ομάδα στην πρόκριση στα ημιτελικά του Κόπα Λιμπερταδόρες, μία διεθνής διάκριση που ο σύλλογος δεν έχει επαναλάβει ποτέ στην ιστορία του, ούτε είχε πετύχει ποτέ πριν. Η ομάδα παρέμεινε αήττητη σε 44 αγώνες σε αυτό το χρονικό διάστημα, επίδοση ρεκόρ στην ιστορία του πρωταθλήματος της Χιλής που παραμένει. Επίσης, ο Φιγκερόα σημείωσε το μοναδικό γκολ στον τελικό του Κυπέλλου το 1977.[66][67][68] Επιπλέον, η ομάδα ήταν υπερχρεωμένη έχοντας κάνει μεταγραφικές κινήσεις ενίσχυσης, καταφέρνοντας να ξεπεράσει τις δυσκολίες μέσω της αγωνιστικής της επιτυχίας, όμως αυτό δεν διήρκησε για πολύ.[62][69] Όπως πολλοί μεγάλοι ποδοσφαιριστές εκείνη την εποχή προς το τέλος της σταδιοδρομίας τους, το 1981 μεταγράφηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου αγωνίστηκε στο NASL για ένα χρόνο στους Φορτ Λόντερντεϊλ Στράικερς. Έχοντας ως συμπαίκτες τους Γκερντ Μίλερ και Τεόφιλο Κουμπίγιας το 1981, έφτασαν στον τελικό του πρωταθλήματος με αντίπαλο τους Νιου Γιορκ Κόσμος, χωρίς όμως επιτυχία.[69][70] Στις 27 Ιουνίου 1981 υπέστη τραυματισμό στο πρόσωπο που αποκαταστάθηκε χειρουργικά χάνοντας και πέντε δόντια. Είχε δεχθεί αγκωνιά σε αγώνα για το αμερικάνικο πρωτάθλημα με αντίπαλο τη Τζάκσονσβιλ Τι Μεν (Jacksonville Tea Men), χάνοντας αρκετούς αγώνες στη συνέχεια.[71] Τελευταίος σταθμός στην καριέρα του η Κόλο-Κόλο της πατρίδας του, όπου έμεινε μόνο τρεις μήνες στην ομάδα της πρωτεύουσας και ο τελευταίος αγώνας του με την Ουνιβερσιδάδ.[72][73] Ο αγώνας της 28ης Δεκεμβρίου έληξε ισόπαλος με 2–2 και σήμανε την απώλεια του τίτλου από την Κόλο-Κόλο. Λίγες ημέρες αργότερα, την 1η Ιανουαρίου 1983, ο Φιγκερόα ανακοίνωσε την αποχώρησή του από την ενεργό δράση. Την επόμενη χρονιά, στις 8 Μαρτίου 1984, διοργανώθηκε ο αποχαιρετιστήριος αγώνας ανάμεσα σε μια ομάδα της Χιλής και μια επιλογή του υπόλοιπου κόσμου, τον οποίο παρακολούθησαν περισσότεροι από 70.000 θεατές.[58][69][74] Συνολικά, κατέκτησε 13 τίτλους σε επίσημες διοργανώσεις.[75]

Διεθνής σταδιοδρομία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε ηλικία 17 ετών κλήθηκε στην εθνική ομάδα νέων της Χιλής και αγωνίστηκε στο Πρωτάθλημα Νέων Νότιας Αμερικής στην Κολομβία. Έκανε το ντεμπούτο του σε φιλικό αγώνα με τη Σοβιετική Ένωση στις 23 Φεβρουαρίου 1966 (ήττα στο Σαντιάγο με 2–0) αφήνοντας όμως πολύ καλές εντυπώσεις.[76][77][78] Το ίδιο καλοκαίρι ήταν στη βασική ενδεκάδα στην πρώτη μεγάλη διοργάνωση που συμμετείχε, αυτή του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1966. Η Χιλή έχασε από τη Ιταλία και τη Σοβιετική Ένωση και έφερε ισοπαλία με τη Βόρεια Κορέα και έτσι δεν προκρίθηκε στη δεύτερη φάση της διοργάνωσης, όμως ο Φιγκερόα έλαβε ήδη την αναγνώριση αποκαλούμενος από ορισμένους ως «ο κόκκινος τοίχος» (La Muralla Roja, από το χρώμα της φανέλας της εθνικής ομάδας της Χιλής).[15][23][79] Με τη χιλιανή εθνική ομάδα αγωνίστηκε 47 φορές μεταξύ του 1966 και του 1982.[80][81]

Με την εθνική Χιλής το 1966. Ο Φιγκερόα είναι όρθιος, δεύτερος από δεξιά

Ήταν επί σειρά ετών αρχηγός της εθνικής ομάδας. Συμμετείχε σε τρία Παγκόσμια Κύπελλα (1966, όπου ήταν αρχηγός σε ηλικία μόλις 20 ετών, 1974 και 1982, πάλι ως αρχηγός). Τα χρόνια της καριέρας του στη Βραζιλία δεν αγωνίστηκε με την εθνική ομάδα και επανήλθε το 1973 για τα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1974 μετά από έξι χρόνια απουσίας. Ένα από τα καλύτερα παιχνίδια της καριέρας του ήταν απέναντι στη Σοβιετική Ένωση σε αγώνα μπαράζ των προκριματικών στη Μόσχα, όπου η παρουσία του στην άμυνα ήταν καταλυτική στη διατήρηση έως το τέλος του αγώνα του ισόπαλου 0–0. Οι Σοβιετικοί αρνήθηκαν να αγωνιστούν στο δεύτερο αγώνα στο Σαντιάγκο λόγω της πολιτικής κατάστασης της χώρας και η Χιλή προκρίθηκε, παρατασόμενη όμως στον αγωνιστικό χώρο όπως τότε επέβαλαν οι κανονισμοί της FIFA και σημειώνοντας γκολ, σε ένα γήπεδο με 18.000 θεατές αλλά χωρίς αντίπαλο σε μία παρωδία αγώνα.[3][82][83] Στην τελική φάση ψηφίστηκε ως ο καλύτερος αμυντικός και στην καλύτερη ομάδα της διοργάνωσης, παρά την αποτυχία της Χιλής να περάσει στο δεύτερο γύρο.[84][85] Η ομάδα βασίστηκε στο αμυντικό της παιχνίδι και σε τρεις αναμετρήσεις δέχθηκε μόνο δύο γκολ, το ένα από τη μετέπειτα πρωταθλήτρια κόσμου Δυτική Γερμανία και το δεύτερο από την Ανατολική Γερμανία (αποτέλεσμα 1–1), ενώ ήρθε ισόπαλη με την πρωτοεμφανιζόμενη Αυστραλία χωρίς τέρματα, αποτέλεσμα που θεωρήθηκε έκπληξη.[12][86][87] Η Χιλή χρειαζόταν οπωσδήποτε τη νίκη για να διεκδικήσει την προκριση, αλλά η επιθετική γραμμή της ομάδας υστέρησε όπως και στους προηγούμενους αγώνες, σε ένα γήπεδο μετά από καταρρακτώδη βροχή. Ο Φιγκερόα έχασε τη μεγαλύτερη ευκαιρία στον αγώνα με κεφαλιά που απέκρουσε ο αντίπαλος τερματοφύλακας.[88] Σύμφωνα με τον ίδιο, η ομάδα δεν διέθετε ομοιογένεια.[89]

Το 1977 σε αγώνα με τον Ισημερινό στην προκριματική φάση για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978 σημείωσε δύο γκολ (από τα τρία συνολικά της διεθνούς καριέρας του) στη νίκη με 3–0.[81] Η Χιλή δεν προκρίθηκε στην τελική φάση. Ήταν επίσης αρχηγός της εθνικής Χιλής όταν κατετάγη δεύτερη το 1979 στο Κόπα Αμέρικα. Έφτασε στον τελικό με αντίπαλο την Παραγουάη, με την οποία έπρεπε να παίξει τρία παιχνίδια. Μέχρι τότε η Χιλή είχε δεχθεί μόνο ένα γκολ σε πέντε αγώνες. Η ομάδα της Παραγουάης βασίζονταν στην επιθετική της γραμμή και στον πρώτο τελικό αγώνα με τη Χιλή νίκησε με 3–0 στην Ασουνσιόν. Ο Φιγκερόα δεν αγωνίστηκε λόγω αποβολής στον ημιτελικό με το Περού, τη μοναδική στην καριέρα του. Για τους επόμενους αγώνες στο Σαντιάγο της Χιλής και στο Μπουένος Άιρες, ο Φιγκερόα συμμετείχε κανονικά και η Παραγουάη δεν μπόρεσε να σημειώσει γκολ. Ο τίτλος πήγε στην Παραγουάη με διαφορά τερμάτων.[35][90][91] Έκλεισε την καριέρα του στο Παγκόσμιο Κύπελλο της Ισπανίας το 1982, όπου η Χιλή αποκλείστηκε με τρεις ήττες στον πρώτο γύρο δεχόμενη οκτώ γκολ. Ήδη τραυματίας όταν ξεκίνησε η διοργάνωση, η απόδοση του ίδιου στα 36 του χρόνια και της ομάδας ήταν κάτω του αναμενόμενου.[58][72][81] Ο τρίτος αγώνας με τη Αλγερία, με την αφρικανική ομάδα να σημειώνει απρόσμενη νίκη με 3–2, ήταν και ο τελευταίος του με την εθνική ομάδα.[92] Έχοντας ήδη παντρευτεί σε ηλικία 16 ετών, είχε ήδη το πρώτο του εγγόνι στη διάρκεια της διοργάνωσης, από το δεύτερο από τα δύο παιδιά του που απέκτησε το 1966.[14][93] Η αναγνώρισή του στις ισχυρές ποδοσφαιρικά χώρες της Νότιας Αμερικής τον καθιέρωσε ως κορυφαίο Χιλιανό ποδοσφαιριστή όλων των εποχών.[53][94][95]

Χαρακτηριστικά παιχνιδιού

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο τρόπος παιχνιδιού, οι ηγετικές του ιδιότητες και η πειθαρχία, ήταν τα στοιχεία που τον χαρακτήριζαν και έθεσαν τα πρότυπα για τους αμυντικούς στη Νότια Αμερική απλώς και μόνο με το να είναι μπροστά από την εποχή του. Η ικανότητά του να προβλέπει επιθέσεις ως αμυντικός με την εξαιρετική ανάγνωση του παιχνιδιού ήταν τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του παιχνιδιού του. Ο Φιγκερόα είχε επίσης τη δυνατότητα να ξεκινήσει αντεπιθέσεις από την άμυνα χάρη στην ψυχραιμία του με τη μπάλα, το όραμα και την πολύ καλή τεχνική του. Εξαιρετική ήταν και η ικανότητά του στις πάσες. Τα ηγετικά του προσόντα και η ικανότητά του στον αέρα παραμένουν αξεπέραστα.[43][72][96] Η ηγετική του παρουσία στην άμυνα ήταν καθοριστική στην επιτυχία της άμυνας με τη χρήση του οφσάιντ από την Ιντερνασιονάλ στη Βραζιλία.[97] Ο τρόπος που μάρκαρε περιγράφηκε ως «το σημάδεμα του ταυρομάχου» καθώς αναφέρεται ότι έχει έμπνευση από τις ταυρομαχίες: παρεμπόδιση που συνίσταται στην κάλυψη της πιο επιδέξιας πλευράς του αντιπάλου με το ένα πόδι, έτσι ώστε να επιλέγει το άλλο όταν προχωρά καθιστώντας δύσκολη την ντρίμπλα. Προσπαθούσε με αυτόν τον τρόπο ο επιθετικός να κινηθεί όπως ήθελε αυτός και όχι με την αρχική του σκέψη.[98][99] Η σωστή χρησιμοποίηση του σώματός του τον έκανε κυρίαρχο απέναντι και σε ψηλότερους αντιπάλους.[10][51] Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ουρουγουάη, οι δημοσιογράφοι της χώρας, έκπληκτοι από τις ικανότητά του να είναι δυναμικός αλλά όχι αντιαθλητικός, του έδωσαν το παρατσούκλι ο «Κύριος Πολυτέλεια» (Mister Lujo). Συνειδητοποίησαν ότι ο Φιγκερόα ήταν ένας εντυπωσιακός και ιδιαίτερα εγκεφαλικός παίκτης που μπορούσε να είναι καταστροφικός και δημιουργικός ταυτόχρονα έχοντας πρωτίστως τη δυνατότητα για αμυντικές προσπάθειες αποτροπής με κάθε δυνατό τρόπο, ακόμα και με προσπάθειες που ήταν ασυνήθιστες για αμυντικούς, όπως ανάποδα ψαλίδια.[19][100][101] Οι προωθήσεις του στην αντίπαλη περιοχή που ξεκίνησαν κατά την καριέρα του στη Βραζιλία ήταν πρωτοποριακές στην εποχή του, ειδικά στην Νότια Αμερική έχοντας έτσι κορυφαίες ικανότητες και ως λίμπερο.[65][102][103] Ο ίδιος είχε πει: «Όταν έπαιζα στη Βραζιλία, έκανα πάντα ένα παιχνίδι στο οποίο ο ακραίος αμυντικός και ο ακραίος επιθετικός κρατούσαν την μπάλα, ενώ εγώ προχωρούσα χωρίς μαρκάρισμα και έκανα μια κεντρική επιθετική προσπάθεια».[17] Ο φημισμένος Βραζιλιάνος συγγραφέας Νέλσον Ροντρίγκες (Nelson Rodrigues), έγραψε: «Κομψός ως κόμης με σμόκιν, επικίνδυνος σαν τίγρη της Βεγγάλης, ο Ελίας Φιγκερόα ήταν ο τέλειος αμυντικός».[65][104] Ο Σέσαρ Λουίς Μενότι, η αξιοπιστία του οποίου δεν αμφισβητείται, είχε πει: «Νομίζω ότι ήταν ανώτερος του Μπεκενμπάουερ και αυτό έχει ειπωθεί».[105]

Μετά το ποδόσφαιρο

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά το τέλος της ποδοσφαιρικής σταδιοδρομίας ακολούθησε σύντομη καριέρα προπονητή στη Χιλή αναλαμβάνοντας αρχικά του Γουόντερερς το 1993 και την Παλεστίνο για τις δύο επόμενες σεζόν.[27] Δουλέψε επίσης και στην Ιντερνασιονάλ, τόσο ως προπονητής για μικρό χρονικό διάστημα, όσο και ως τεχνικός διευθυντής, ενώ εργάστηκε και σχολιαστής αγώνων και αρθρογράφος στην πατρίδα του και τη Βραζιλία.[45] Το 1999 η Ένωση Αθλητικών Συντακτών της Χιλής τον ψήφισε ως τον καλύτερο παίκτη της χώρας όλων των εποχών.[106] Το 2003 ανέλαβε τεχνικός διευθυντής της εθνικής ομάδας αλλά παραιτήθηκε σε μικρό χρονικό διάστημα λόγω διαφωνιών με την Ομοσπονδία.[27][107][108] Το 2004 επελέγη στη λίστα FIFA 100, ο μόνος Χιλιανός.[109] Το 2011 η CONMEBOL τον επέλεξε στην καλύτερη ενδεκάδα στην ιστορία του Κόπα Αμέρικα.[110][111] Η Σαντιάγο Γουόντερερς μετονόμασε το στάδιο της σε Στάδιο Ελίας Φιγκερόα Μπραντέρ προς τιμή του το 2012.[27][112]

Σε φωτογραφία του 2011

Δημιούργησε το Gol Iluminado στη Φλόριντα των ΗΠΑ, ένα ίδρυμα που ασχολείται με την εκπαίδευση μέσω του αθλητισμού, της εθνοτικής ένταξης και της ανοχής, ειδικά προς τους αυτόχθονες πληθυσμούς και την καταπολέμηση της φτώχειας. Η προσπάθεια εστιάζει στα παιδιά με λιγότερους πόρους ώστε να βοηθηθούν να ξεφύγουν από την ακραία φτώχεια. Οι εργασίες ξεκίνησαν ταυτόχρονα στη Βραζιλία και τη Μοζαμβίκη.[96][113] Το 2006 πρωταγωνίστησε στη διεξαγωγή φιλικού αγώνα στη Λα Παζ μέσω του Ιδρύματος στη Νότια Αμερική για να ενισχύσει τις φτωχές τοπικές κοινότητες συγκέντρώνοντας 60 τόνους μη αλλοιώσιμων τροφίμων. Η πρωτοβουλία του οδήγησε στη δημιουργία του παγκόσμιου οργανισμού Football for Peace Global υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.[114]

Εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Βίνια ντελ Μαρ, όπου ανέπτυξε επιχειρηματική δραστηριότητα στον κλάδο της οινοποιείας.[53] Είχε και μία σκοτεινή πλευρά στην εξωγηπεδική παρουσία του. Έγινε - ίσως άθελά του - έμβλημα της κυβέρνησης του δικτάτορα Αουγκούστο Πινοσέτ, σε μια εποχή που ακόμα και διεθνείς παίκτες χρειάστηκε να φύγουν από τη χώρα μετά το 1973 λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων.[83][96][115] Τιμήθηκε το 1974 και έκανε σαφή την υποστήριξή του στα δημοψηφίσματα του 1980 και του 1988 που διατήρησε τον Πινοσέτ στην εξουσία το πρώτο, ενώ η ήττα του δικτάτορα στο δεύτερο ήταν η αρχή της πτώσης του.[57][116] Ο Φιγκερόα ξεκαθάρισε: «Ήμουν με όλους τους προέδρους της χώρας μου. Αν κάνω κάτι είναι για τον λαό».[117] Στον επίλογο του βιβλίου Don Elías του 2023, σχολίασε: «Όταν τελικά επέστρεψα στη χώρα πριν από σαράντα χρόνια, πιθανότατα δεν θα επαναλάμβανα ορισμένες από τις αποφάσεις που πήρα εκείνα τα χρόνια και δεν θα προσέφερα ξανά την υποστήριξη που έδωσα κάποτε, δανείζοντας μερικές φορές το πρόσωπο και τη φήμη μου σε πολιτικούς σκοπούς».

Στατιστικά στοιχεία διεθνούς σταδιοδρομίας

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Εθνική ομάδα Έτος Συμμ. Γκολ
Χιλή 1966 12 0
1967 5 0
1968 0 0
1969 0 0
1970 0 0
1971 0 0
1972 0 0
1973 2 0
1974 4 0
1975 0 0
1976 0 0
1977 5 2
1978 0 0
1979 8 1
1980 2 0
1981 4 0
1982 5 0
Σύνολο 47 3

Πενιαρόλ

  • Πρωτάθλημα Ουρουγουάης (2): 1967, 1968
  • Διηπειρωτικό Σούπερ Κύπελλο: 1969

Ιντερνασιονάλ

  • Καμπεονάτο Γκαούτσο (6): 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976
  • Καμπεονάτο Μπραζιλέιρο (2): 1975, 1976

Παλεστίνο

  • Κύπελλο Χιλής: 1977
  • Πρωτάθλημα Χιλής: 1978

Ατομικές διακρίσεις

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Καλύτερη ομάδα του Παγκόσμιου Κυπέλλου FIFA: 1974
  • Ποδοσφαιριστής της Νότιας Αμερικής της Χρονιάς (3): 1974, 1975, 1976
    • Τρίτη θέση: 1977
  • Καλύτερη ομάδα της Νότιας Αμερικής της χρονιάς (6): 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977
  • Καλύτερη παγκόσμια άμυνα της χρονιάς (4): 1974, 1975, 1976, 1977
  • Καλύτερος παίκτης στην Ουρουγουάη (3): 1967, 1968, 1971
  • Ο καλύτερος ξένος παίκτης του αιώνα στη Βραζιλία: 2001
  • Ο καλύτερος ξένος παίκτης του αιώνα στην Ουρουγουάη: 2000
  • Καλύτερος ποδοσφαιριστής της χρονιάς στη Χιλή (4): 1966, 1977, 1978, 1981
  • Καλύτερος αθλητής της χρονιάς στη Χιλή: 1981
  • Χιλιανός ποδοσφαιριστής της ιστορίας των αθλητικών δημοσιογράφων της Χιλής: 1999
  • IFFHS: 37ος καλύτερος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα, 8ος της Νότιας Αμερικής και καλύτερος Χιλιανός
  • IFFHS: Καλύτερος αμυντικός της Νότιας Αμερικής του 20ού αιώνα
  • FIFA 100
  • Μέλος της καλύτερης ομάδας της Νότιας Αμερικής του 20ού αιώνα: 1999
  • Placar περιοδικό: 19ος καλύτερος ποδοσφαιριστής όλων των εποχών: 1999
  • World Soccer περιοδικό: Οι καλύτεροι 50 ποδοσφαιριστές όλων των εποχών
  1. ↑ «FIFA : Elias FIGUEROA» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουνίου 2018. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουνίου 2018.
  2. ↑ «Top 50 des joueurs sud-américains de l'histoire» (στα Γαλλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 12 Μαΐου 2022.
  3. 1 2 «La increíble historia del partido que jugó Chile en la Unión Soviética dos semanas después del golpe de Estado de 1973» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Απριλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2022.CS1 maint: Unfit url (link)
  4. 1 2 «Elias Figueroa: The best central South American in history» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουλίου 2023.
  5. 1 2 «10 Most Influential Latin American Footballers» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2025.
  6. ↑ «Don Elías, el mejor defensa sudamericano del siglo XX por accidente» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2025.
  7. ↑ «XI's» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 15 Μαρτίου 2024.
  8. ↑ «IFFHS' Century Elections» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2020.
  9. ↑ «IFFHS' Players and Keepers of the Century for many countries» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2021.
  10. 1 2 «I "caudillos" del Sudamerica: Elías Figueroa vs Daniel Passarella» (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2022.
  11. 1 2 «"¡Estuve seis meses concentrado!"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2019.
  12. 1 2 «100 top World Cup footballers: No100 to No61» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  13. ↑ «A los 2 años llegó muerto al hospital, tuvo polio, le dijeron que no haría deportes, pero fue el mejor zaguero del mundo con Peñarol: la vida de Elías Ricardo Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Απριλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2024.
  14. 1 2 «Elías Figueroa, a sus 77: "Hoy no veo mucho fútbol, hay cosas que me cuesta entender"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Απριλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2024.
  15. 1 2 «CONMEBOL : El dueño del área cumple 70 años» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2022.
  16. ↑ «A fondo con Elías Figueroa: "En 22 años de carrera nunca fui reserva; fui capitán y nunca perdí con Pelé"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 11 Αυγούστου 2023.
  17. 1 2 «Don Elías: "Nunca me gustó ser defensa"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2015. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2015.
  18. 1 2 «FIFA : El dueño del área cumple 70 años» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2017.
  19. 1 2 «ELÍAS FIGUEROA» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαρτίου 2019. Ανακτήθηκε στις 31 Μαρτίου 2019.
  20. 1 2 «Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2025.
  21. ↑ «Nace un histórico de la Roja, el debut de Elías Figueroa y Keitel bate un récord nacional» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  22. ↑ «El gol iluminado de Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 14 Μαΐου 2025.
  23. 1 2 «Ο κορυφαίος Χιλιανός, Ελίας Φιγκερόα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 30 Ιουλίου 2023.
  24. ↑ «Don Elías entra no top 100 e lidera ex-atletas do mundo» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Απριλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2025.
  25. 1 2 «A la carta: Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 23 Μαρτίου 2024.
  26. 1 2 «Elías Figueroa, un defensor por accidente» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 12 Ιουλίου 2022.
  27. 1 2 3 4 «Elías FIGUEROA» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Φεβρουαρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2020.
  28. ↑ «Chile 1966» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Μαΐου 2025.
  29. ↑ «"Decir que es superior a Elías Figueroa… no y no": Marco Sotomayor asegura que Vidal no puede contra el tres veces mejor de América» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Ιανουαρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 2024.
  30. ↑ «Os 25 Maiores Esquadrões do Imortais!» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Απριλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 17 Απριλίου 2022.
  31. ↑ «El adiós de Elías y el duelo de pioneros del fútbol sudamericano» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιανουαρίου 2025. Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025.
  32. ↑ «Elías Figueroa agradece a Peñarol y su hinchada» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2025.
  33. 1 2 «Elías Ricardo Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Απριλίου 2021. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2024.
  34. ↑ «Elias Figueroa: South America's greatest defender» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2020.
  35. 1 2 «Elías FIGUEROA, el más grande de Chile» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Νοεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2020.
  36. ↑ «Uruguay - List of Final Tables 1900-2000» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2025.
  37. ↑ «¿Cuándo podría Sergio Rochet superar el récord de Ladislao Mazurkiewicz?» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 31 Μαΐου 2024.
  38. ↑ «National Top Division goalkeepers longest "no goal" series» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2022.
  39. ↑ «Elías y Prieto, los chilenos que dejaron huella en Uruguay» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Αυγούστου 2022. Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2022.
  40. ↑ «CONMEBOL : El olvidado tercer lauro intercontinental del Santos de Pelé» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Σεπτεμβρίου 2005. Ανακτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2005.
  41. ↑ «Supercopa de Campeones Intercontinentales 1969» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2024.
  42. ↑ «Craque Imortal: Figueroa» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιουλίου 2022. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2022.
  43. 1 2 3 «FIFA : Elias Figueroa: The gentleman defender who put Chile on the map» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2024.
  44. 1 2 «Elías Figueroa: "Tuve ofertas del Real Madrid, pero en aquel momento preferí jugar en Brasil"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2020.
  45. 1 2 «TIM VICKERY Forget Alexis Sanchez, Elias Figueroa was arguably Chile's greatest ever player, and he snubbed Real Madrid in his prime» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Ιουνίου 2020. Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2020.
  46. 1 2 «Figueroa» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2025.
  47. ↑ «O Internacional que pintou o Brasil de vermelho em 1975 e 1976» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2025.
  48. ↑ «The illuminated goal, one of the most beautiful in history» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  49. ↑ ««Θαύμα, θαύμα, κάνε καλά το παιδί μου»: Το πεφωτισμένο γκολ που γέννησε τον «Θεό του Μπέιρα-Ρίο»». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2025.
  50. ↑ «A 32 años del adiós» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  51. 1 2 «Iluminado, Figueroa sobe para elevar Inter e futebol gaúcho a outro patamar» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 11 Μαΐου 2025.
  52. ↑ «PORTO ALEGRE: LA CIUDAD QUE VIBRA CON ELÍAS FIGUEROA» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Δεκεμβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2020.
  53. 1 2 3 «Vinhos, família e futebol: Figueroa reforça torcida pelo Inter no Chile e revela saudade de Porto Alegre» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2025.
  54. ↑ «Elías Figueroa y las razones para ser uno de los 100 mejores de la historia» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 30 Αυγούστου 2020.
  55. ↑ «South American Coach and Player of the Year» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Ιουνίου 2020.
  56. ↑ «South American Player of the Year 1977» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 22 Ιουλίου 2023.
  57. 1 2 «Elías Figueroa, le doyen de la surface» (στα Γαλλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Απριλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 29 Απριλίου 2025.
  58. 1 2 3 «A 30 años del adiós de Elías Figueroa: "El título de Mejor de América se lo quité a Pelé"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 5 Απριλίου 2023.
  59. ↑ «O último jogo de Figueroa pelo Internacional» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουνίου 2024. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2024.
  60. ↑ «Elías Figueroa agradeció distinción entregada en Brasil» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2020.
  61. ↑ «Gobierno brasileño distinguió a Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 7 Απριλίου 2023.
  62. 1 2 «Coração dividido: elo com Figueroa liga Inter ao Palestino em estreia na Libertadores» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  63. ↑ «EL ADIÓS» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Νοεμβρίου 2008. Ανακτήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 2008.
  64. ↑ «Elías Figueroa: Quién es, historia y logros de la leyenda de Chile que Brasil quiso nacionalizar» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουλίου 2024.
  65. 1 2 3 «La leggenda di Elías Figueroa, il più grande calciatore cileno di tutti i tempi» (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 2 Μαΐου 2025.
  66. ↑ «Elias Figueroa, le maître de la défense» (στα Γαλλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Ιανουαρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 2021.
  67. ↑ «Palestino Historico» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Ιανουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2022.
  68. ↑ «La nueva camiseta de Palestino rememora el gran título de 1978» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  69. 1 2 3 «ELIAS FIGUEROA: More stubborn than fate» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Φεβρουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2023.
  70. ↑ «"Don Elías" viaja a recibir un homenaje en EE.UU» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2024.
  71. ↑ «The New York Times : Soccer Player Is Suspended» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιανουαρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 25 Ιανουαρίου 2018.
  72. 1 2 3 «Elías Figueroa: el 'impasable' de Valparaíso» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 11 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2024.
  73. ↑ «ELÍAS FIGUEROA» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 24 Μαΐου 2024.
  74. ↑ «Efemérides: La despedida de Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουνίου 2021.
  75. ↑ «Los 7 grandes hitos del cumpleañero Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 28 Μαΐου 2022.
  76. ↑ «UN DÍA COMO HOY... ELÍAS FIGUEROA DEBUTÓ EN LA SELECCIÓN CHILENA» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  77. ↑ «Recuerdos del debut» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  78. ↑ «El debut de Elías Figueroa y Leonardo Véliz en La Roja» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Μαΐου 2024. Ανακτήθηκε στις 25 Μαΐου 2024.
  79. ↑ «Inglaterra 66: el primer Mundial en la gran historia de Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Αυγούστου 2020.
  80. ↑ «Chile - Record International Players» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Αυγούστου 2020.
  81. 1 2 3 «Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Σεπτεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2020.
  82. ↑ «The New York Times'  : Chile's walkover against the USSR, 50 years on – 'The military junta used us'» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 16 Αυγούστου 2024.
  83. 1 2 «Playing under Pinochet: how Chile's stars of the 1970s feared for their Lives» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 29 Νοεμβρίου 2022.
  84. ↑ «Boicote da URSS fez Chile jogar eliminatória da Copa sem adversário» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 24 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2022.
  85. ↑ «FIFA World Cup All Star teams» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2016. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2020.CS1 maint: Unfit url (link)
  86. ↑ «Elías Figueroa y Alberto Quintano, el frontón que se hizo mundial» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2020.
  87. ↑ «CDF transmitirá el Mundial de 1974: Nacen las leyendas» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαΐου 2020. Ανακτήθηκε στις 22 Μαΐου 2020.
  88. ↑ «Doug Utjesenovic: A Touch of Class» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 8 Αυγούστου 2024. Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2024.
  89. ↑ «"Mi precio era de US$ 1 millón; me mandaron los pasajes y todo": el día que el Real Madrid quiso llevarse a Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Αυγούστου 2023. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2023.
  90. ↑ «Historia de la Copa América (1979): en la primera participación de Maradona, Paraguay fue el campeón» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2025.
  91. ↑ «La mancha que a Elías Figueroa le gustaría borrar cumple 41 años» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 13 Ιουνίου 2021.
  92. ↑ «Efemérides: La despedida de España 1982 de La Roja ante Argelia» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 19 Μαΐου 2025.
  93. ↑ «Elías Figueroa, el único abuelo que ha jugado una Copa del Mundo» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Φεβρουαρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 2022.
  94. ↑ «CONMEBOL : "Chile tiene una generación muy buena de jugadores", asegura Elías Figueroa» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Απριλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 28 Απριλίου 2025.
  95. ↑ «20 marcadores centrales que hicieron historia» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Αυγούστου 2020. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουνίου 2022.
  96. 1 2 3 «Elías Figueroa: il campione della dittatura cilena» (στα Ιταλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 27 Μαΐου 2024.
  97. ↑ «Futebol gaúcho, futebol-arte, invenção de identidades» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 20 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 20 Μαΐου 2025.
  98. ↑ «Elías Figueroa recuerda sus años marcando a Pelé: "Te metía el codo por todos lados"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Ιουνίου 2020. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουνίου 2020.
  99. ↑ «Los consejos de Elías Figueroa para frenar a Neymar: "Hay que ser como un torero"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 1 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 1 Μαΐου 2025.
  100. ↑ «Muchos dicen que Elías Figueroa es el mejor futbolista chileno de la historia y estos dos minutos lo confirman» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Δεκεμβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 2024.
  101. ↑ «La Palomita» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Μαΐου 2022. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2022.
  102. ↑ «Ranking the Top All-Time Star of Each World Cup Country» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαΐου 2021. Ανακτήθηκε στις 7 Μαΐου 2021.
  103. ↑ «MisterChip elige a Elías Figueroa como el sexto mejor defensa de toda la historia del fútbol» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 16 Νοεμβρίου 2020.
  104. ↑ «"Jugué siendo abuelo el Mundial de España 82, debo de ser un caso único"» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Ιουλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 15 Ιουλίου 2023.
  105. ↑ «El más grande» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Απριλίου 2023. Ανακτήθηκε στις 26 Μαΐου 2024.
  106. ↑ «2 veces el mejor del mundo y 3 de América: Es Elías Figueroa ¿el mejor futbolista de la historia de Chile?» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Ιουνίου 2024. Ανακτήθηκε στις 21 Ιουνίου 2024.
  107. ↑ «Chile: Figueroa demite-se do cargo de seleccionadors» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Απριλίου 2025. Ανακτήθηκε στις 30 Απριλίου 2025.
  108. ↑ «Elías Figueroa renuncia a la gerencia de la selección Chilena» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 16 Μαΐου 2025.
  109. ↑ «The FIFA 100» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιανουαρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 26 Ιουλίου 2020.
  110. ↑ «Équipe historique de la Copa America» (στα Γαλλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Οκτωβρίου 2021. Ανακτήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 2021.
  111. ↑ «Elías Figueroa integra el once sudamericano de todos los tiempos» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 27 Μαρτίου 2024. Ανακτήθηκε στις 27 Μαρτίου 2024.
  112. ↑ «Elias Figueroa Brander Stadium» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Ιουνίου 2021. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2021.
  113. ↑ «"Don Elías", embajador de niños pobres» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Μαρτίου 2016. Ανακτήθηκε στις 5 Μαρτίου 2016.
  114. ↑ «FOOTBALL FOR PEACE : Our History» (στα Αγγλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2023.
  115. ↑ «O ídolo chileno que desafiou Pinochet» (στα Πορτογαλικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 15 Μαΐου 2025. Ανακτήθηκε στις 15 Μαΐου 2025.
  116. ↑ «Cómo el fútbol se dividió entre el Sí y el No en 1988» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 12 Οκτωβρίου 2024. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2024.
  117. ↑ «Planeta Redondo Elías Figueroa, el dueño del área» (στα Ισπανικά). Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Νοεμβρίου 2022. Ανακτήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2022.

Περαιτέρω ανάγνωση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Ελίας_Φιγκερόα&oldid=11185347"