Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1970

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1970
Copa Mundial de Fútbol México 70
Πληροφορίες
Χώρα Μεξικό
Διοργανωτής FIFA
Έναρξη 31 Μαΐου 1970
Τερματισμός 21 Ιουνίου 1970
Ομάδες 16
Στάδια 5 (σε 5 πόλεις)
Κατάταξη
Πρώτη θέση Flag of Brazil.svg Βραζιλία (3ος τίτλος)
Δεύτερη θέση Flag of Italy.svg Ιταλία
Τρίτη θέση Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία
Τέταρτη θέση Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη
Στατιστικά
Αγώνες 32
Γκολ 95 (2.97 ανά αγώνα)
Προσέλευση 1.604.065 (0.05 ανά αγώνα)
Πρώτος σκόρερ Flag of Germany.svg Γκερντ Μύλερ (10 γκολ)
Καλ. παίκτης Flag of Brazil.svg Πελέ
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τη διοργάνωση

Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 1970 ήταν το ένατο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου. Το Παγκόσμιο Κύπελλο διεξήχθη στην Πόλη του Μεξικού, την Πουέμπλα, την Τολούκα, τη Γουαδαλαχάρα και το Λεόν από τις 31 Μαΐου ως τις 21 Ιουνίου και έμελλε να περάσει στην ιστορία ως το καλύτερο και το θεαματικότερο που έχει γίνει στην ιστορία του αθλήματος[1][2]. Ήταν το πρώτο Μουντιάλ που μεταδόθηκε από την τηλεόραση έγχρωμο, σε όσα κράτη ήταν τότε διαθέσιμο τέτοιο σήμα. Η τηλεοπτική κάλυψη δεν ήταν ιδιαίτερα ευνοϊκή για τους παίκτες, καθώς λόγω απαίτησης των καναλιών, πολλά ματς έγιναν κάτω από τη μεσημεριάτικη ζέστη, μέσα στο καλοκαίρι. Ήταν επίσης το πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο όπου χρησιμοποιήθηκαν κίτρινες και κόκκινες κάρτες και το πρώτο στο οποίο επιτράπηκε η αντικατάσταση παίκτη.

Πολλοί είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους για την ανάληψη της διοργάνωσης από το Μεξικό, λόγω της αφόρητης ζέστης, του μεγάλου υψομέτρου και του αραιού οξυγόνου. Παρόλα αυτά, το Παγκόσμιο Κύπελλο του Μεξικού αναδείχθηκε ως το πιο θεαματικό και χορταστικό στην ιστορία του θεσμού. Το κύπελλο κατέκτησε η εθνική ομάδα της Βραζιλίας, η οποία περιελάμβανε στη σύνθεσή της τους Πελέ, Ριβελίνο, Τοστάο, Ζαϊρζίνιο και Ζέρσον. Ποδοσφαιριστές που με την βοήθεια και των Φέλιξ Μιέλι Βενεράντο, Κάρλος Αλμπέρτο Τόρες, Εβεράλντο, Κλοντοάλντο, Μπρίτο, Πιάτσα, Μάρκο Αντόνιο, Μιράντα, Πάουλο Σέζαρ, Εντού και Φοντάνα οδήγησαν τη Βραζιλία στην κατάκτηση του τρίτου, στην ιστορία της, παγκοσμίου κυπέλλου. Οι 16 Βραζιλιάνοι έπαιξαν βασικό ρόλο στο θέαμα της διοργάνωσης. Γιατί και οι αναπληρωματικοί -και πολλοί άλλοι Βραζιλιάνοι, που δεν κρίθηκαν ικανοί για να επανδρώσουν την περίφημη αυτή ομάδα- θα μπορούσαν να ήταν βασικοί σε οποιαδήποτε άλλη εθνική ομάδα του κόσμου. Η ομάδα αυτή θεωρείται η καλύτερη που έχει αγωνιστεί ποτέ στον θεσμό[3][4][5][6][7][8].

Οι "καριόκας" νικώντας στον τελικό την Ιταλία με 4-1 πήραν το κύπελλο Ζιλ-Ριμέ -έτσι ονομαζόταν τότε η διοργάνωση προς τιμήν του Γάλλου εμπνευστή της- στη Βραζιλία, στα γραφεία της Βραζιλιάνικης Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας. Από εκεί κλάπηκε στις 20 Δεκεμβρίου 1983 και δε βρέθηκε ποτέ πια. Το τρόπαιο εν συνεχεία (στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1974) αντικαταστάθηκε.

Κατά τη διάρκεια του ημιτελικού ανάμεσα σε Ιταλία και Δυτική Γερμανία, 1-1 στην κανονική διάρκεια και 4-3 στην παράταση, 23 κατάδικοι απέδρασαν από μεξικάνικη φυλακή, εκμεταλλευόμενοι το γεγονός ότι οι φύλακές τους είχαν απορροφηθεί από το θέαμα στην τηλεόραση. Στην Ιταλία, πέντε φίλαθλοι δεν άντεξαν τη συγκίνηση και πέθαναν από καρδιακή προσβολή.

Το μεγάλο υψόμετρο και η συχνά αφόρητη ζέστη εκ προοιμίου δεν ευνοούσαν τους Ευρωπαίους, αλλά τους Λατινοαμερικανούς. Έτσι, και με δεδομένη την ποδοσφαιρική αξία των παικτών που συγκροτούσαν την ομάδα της Βραζιλίας, όλα συνηγορούσαν στο να χαρακτηριστεί η Βραζιλία το μεγάλο φαβορί για την κατάκτηση του τίτλου. Το παράξενο είναι ότι η Βραζιλία πριν να φθάσει στο Μεξικό, πέρασε από πολλές "αναταράξεις". Ο Πελέ δεν ήθελε ν' αγωνιστεί στους προκριματικούς, διότι οι άλλες υποχρεώσεις του, που του απέφεραν εκατομμύρια, δεν του άφηναν πολύ χρόνο να προπονείται και ν' αγωνίζεται με το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα. Τελικά, χάρη στον δημοσιογράφο Ζοάο Σαλντάνια, προπονητή της εθνικής, ο Πελέ όχι μόνο επέστρεψε στην ομάδα, αλλά, μαζί με τον αποκληθέντα "Λευκό Πελέ", τον Τοστάο, την οδήγησαν στους τελικούς με έξι νίκες σε ισάριθμα παιχνίδια και 23-2 τέρματα. Όμως, λίγο καιρό πριν από το παγκόσμιο κύπελλο, η ομοσπονδία της χώρας αντικατέστησε αιφνιδίως τον Σαλντάνια με τον Μάριο Ζαγκάλο, τον αριστερό εξτρέμ της εθνικής στους θριάμβους του 1958 και του 1962. Ο Ζαγκάλο εθεωρείτο ένας από τους εξυπνότερους ποδοσφαιριστές που είχε αναδειχθεί. Θα αποδείκνυε την ευφυΐα του και στον πάγκο της "Σελεσάο". Πίστευε ότι στην εθνική ομάδα πρέπει να αγωνίζονται οι καλύτεροι παίκτες, ακόμη κι αν οι επιλογές φαίνονται περίεργες. Κάλεσε, λοιπόν, πέντε "δεκάρια", που στους συλλόγους τους ήταν οργανωτές: Πελέ, Τοστάο, Ζέρσον, Ζαϊρζίνιο και Ριβελίνο. Με τον τρόπο αυτό συγκρότησε μία απίθανων επινοήσεων και παραγωγικότητας επιθετική πεντάδα. Η λογική των Βραζιλιάνων ήταν απλή: "Να πετύχουμε ένα γκολ περισσότερο απ' όσα θα δεχθούμε". Έτσι, δεν ασχολήθηκαν ιδιαίτερα με την άμυνά τους (αντίθετα προς τους Ουρουγουανούς, π.χ., ή τους Ιταλούς στην πρώτη φάση, οπότε σημείωσαν μόλις ένα τέρμα, χωρίς να παραβιασθεί η εστία τους). Η Βραζιλία "σκόραρε" 19 φορές σε έξι αγώνες και δέχθηκε επτά γκολ. Στην πορεία προς τον τελικό νίκησε την Τσεχοσλοβακία 4-1 (Πέτρας 11', Ριβελίνο 24', Πελέ 59', Ζαϊρζίνιο 61', 83' οι σκόρερ), την Αγγλία 1-0 με γκολ του Ζαϊρζίνιο στο 59' στον αγώνα που χαρακτηρίστηκε από την "απόκρουση του αιώνα" του Γκόρντον Μπανκς σε κεφαλιά του Πελέ, ο οποίος πήγε και συνεχάρη τον Άγγλο τερματοφύλακα, και τη Ρουμανία 3-2 (Πελέ 19', Ζαϊρζίνιο 22', Ντουμιτράκε 34', Πελέ 67', Ντεμπρόβσκι 84') στην Α' φάση, το Περού 4-2 στους προημιτελικούς και την Ουρουγουάη 3-1 στον ημιτελικό. Ο τελικός της 21ης Ιουνίου στο στάδιο Αζτέκα και ιδιαίτερα το δεύτερο ημίχρονό του ήταν η αποθέωση, ο θρίαμβος του επιθετικού ποδοσφαίρου. Η Βραζιλία παρατάχθηκε με τους Φέλιξ, Κάρλος Αλμπέρτο, Εβεράλντο, Κλοντοάλντο, Μπρίτο, Πιάτσα, Ζαϊρζίνιο, Ζέρσον, Τοστάο, Πελέ και Ριβελίνο. Η Ιταλία αντιπαρέταξε τους Αλμπερτόζι, Μπούρνιτς, Τζατσίντο Φακέτι, Μπερτίνι (75' Γιουλιάνο), Ροζάτο, Τσέρα, Ντομενγκίνι, Ματσόλα, Μπονινσένια (84' Ριβέρα), Ντε Σίστι και Λουίτζι Ρίβα. Κατά "διαβολική" σύμπτωση οι δύο φιναλίστ είχαν πολλά κοινά σημεία. Είχαν κατακτήσει από δύο φορές το τρόπαιο (άρα όποια επικρατούσε θα το έπαιρνε για πάντα), αλλά είχαν αποτύχει στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1966, στα αγγλικά γήπεδα. Και για τις δύο η διοργάνωση του Μεξικού ήταν η ευκαιρία για να πάρουν "ρεβάνς". Η Ιταλία, με όπλο το κατενάτσιο, το αμυντικό τείχος, προσπαθούσε ν' αποκρούσει τις βραζιλιάνικες επιθέσεις. Ο Πελέ άνοιξε το σκορ στο 18', έπειτα από μπαλιά του Ριβελίνο. Η Ιταλία, που δεν είχε "φανεί" επιθετικά, ισοφάρισε απροσδόκητα στο 37' με τον Μπονινσένια, έπειτα από ενέργεια του Ντομενγκίνι. Στο 44' ο Πελέ σημείωσε γκολ από φάουλ, αλλά ο Ανατολικογερμανός διαιτητής Ρούντολφ Γκλέκνερ δεν το κατακύρωσε, γιατί σφύριξε τη λήξη του ημιχρόνου νωρίτερα. Ένα κόψιμο του Μπούρντιτς στον Τοστάο στο 57' ξεσήκωσε τους Βραζιλιάνους, που το θεώρησαν αντικανονικό και ζήτησαν πέναλτι. Ο Γκλέκνερ δεν συμφώνησε μαζί τους. Όλα έδειχναν, πάντως, πως το δεύτερο βραζιλιάνικο γκολ δεν θα αργούσε να έλθει. Ήταν ζήτημα χρόνου. Πράγματι, στο 66' συνδυάστηκαν οι Εβεράλντο, Ζέρσον, Ζαϊρζίνιο, ο τελευταίος πάσαρε στον Ζέρσον και έγινε το 2-1. Μετά, τα πράγματα πήραν το δρόμο τους. Πέρασαν πέντε λεπτά και ο Πελέ "έστρωσε" στον Ζαϊρζίνιο, που πέρασε τον Φακέτι και τον Αλμπερτόζι και εδραίωσε τη νίκη της Βραζιλίας. Η νίκη μετατράπηκε σε θρίαμβο στο 86'. Ο αριστουργηματικός συνδυασμός των Ζέρσον, Ριβελίνο και Πελέ σκόρπισε την ιταλική άμυνα και έδωσε την ευκαιρία στον αρχηγό, τον δεξιό αμυντικό, Κάρλος Αλμπέρτο, με ασύλληπτο σουτ, να βγάλει τους Βραζιλιάνους στους δρόμους του Ρίο ντε Τζανέιρο, του Σάο Πάολο, του Μπέλο Οριζόντε, του Πόρτο Αλέγκρε, της Κουριτίμπα και της Μπραζίλια για να χορέψουν σάμπα και να γιορτάσουν.

Η ομάδα της Βραζιλίας, νικήτρια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1970, θεωρείται από πολλούς διακεκριμένους σχολιαστές ως η καλύτερη ποδοσφαιρική ομάδα όλων των εποχών.

Στον χαρακτηρισμό της διοργάνωσης του Μεξικού ως της θεαματικότερης που έχει γίνει, ρόλο έπαιξαν και άλλες ομάδες και πολλοί αγώνες. Το Περού διέθετε ομάδα που άξιζε να φθάσει στους ημιτελικούς. Αλλά στάθηκε άτυχο, αφού στους προημιτελικούς "έπεσε" πάνω στη Βραζιλία. Αντιστάθηκε ως το 75', αλλά τελικά υπέκυψε με 2-4 (Ριβελίνο 11', Τοστάο 15', Γκαγιάρδο 28', Τοστάο 52', Κουμπίγιας 70', Ζαϊρζίνιο 75'). Τεόφιλο Κουμπίγιας, Τσουμπιτάς, Λεόν, Σοτίλ, Μπαϊλόν και Γκαγιάρδο συγκροτούσαν ένα εκπληκτικό εξάγωνο.

Άξια για τους ημιτελικούς ήταν και η κάτοχος του τίτλου, η Αγγλία. Αλλά στον προημιτελικό αγώνα, που αποτέλεσε άτυπη ρεβάνς του τελικού του παγκοσμίου κυπέλλου του 1966, "αυτοκτόνησε". Ηττήθηκε 2-3 από τη Γερμανία, στην παράταση, μολονότι προηγείτο ως το 67 με 2-0. Ο Γκερντ Μύλερ έστειλε τη Γερμανία στους ημιτελικούς μ' ένα γκολ που πέρασε στην ποδοσφαιρική φωτογραφική ιστορία. Προηγουμένως οι Φραντς Μπεκενμπάουερ (68') και Ούβε Ζέελερ (82') ισοφάρισαν τα γκολ των Μάλερι (31') και Πίτερς (49'). Στην ποδοσφαιρική ιστορία γράφτηκε με ανεξίτηλα γράμματα ο ημιτελικός Ιταλίας-Γερμανίας. Η Ιταλία προηγήθηκε στο 7' με τον Μπονινσένια. Κι ενώ στο δεύτερο λεπτό των καθυστερήσεων όλα έδειχναν ότι έχουν τελειώσει, οι Γερμανοί απέδειξαν ξανά πόσο μαχητικοί είναι. Είναι αυτό το μαχητικό πνεύμα, που τους χάρισε τόσους τίτλους, ενώ η ποιότητα της ομάδας τους δεν ήταν πάντα σπουδαία. Τότε, λοιπόν, ο κεντρικός αμυντικός Σνέλινγκερ ισοφάρισε. Στην παράταση ο Μύλερ έκανε το 2-1 (94'), ο Μπούρνιτς ισοφάρισε στο 98', ο Ρίβα σημείωσε το 3-2 στο 104', ο Μύλερ ξανακτύπησε στο 110' και ο Τζάνι Ριβέρα έστειλε την Ιταλία στον μεγάλο τελικό στο αμέσως επόμενο λεπτό.

Η Ουρουγουάη, που χάρη στη λατινοαμερικανική εκδοχή του κατενάτσιο, το "σερόχο", έφτασε στους ημιτελικούς, ηττήθηκε από τη Βραζιλία με 1-3 (προηγήθηκε στο 19' με τον Κουμπίγια, αλλά οι Βραζιλιάνοι απάντησαν με τους Κλοντοάλντο στο 44', Ζαϊρζίνιο στο 76' και Ριβελίνο στο 89') και στον μικρό τελικό από τη χειρότερή της, εκείνη την ημέρα, Γερμανία με 0-1, λόγω του γκολ του Όβερατ στο 26'. Πάντως η Ουρουγουάη δεν έπεισε ότι άξιζε να προχωρήσει τόσο πολύ. Άλλωστε στους προημιτελικούς νίκησε την Σοβιετική Ένωση 1-0 (Εσπάραγκο στο 117'), χάρη στον Ολλανδό διαιτητή Φαν Ράβενς, που αγνόησε πέναλτι σε ανατροπή του Μπίσοβετς στο 32' και κατακύρωσε το γκολ του Εσπάραγκο, αν και η σέντρα που προηγήθηκε έγινε από θέση "άουτ". Καλές εμφανίσεις πραγματοποίησαν η Ρουμανία (μολονότι έμεινε εκτός προημιτελικών, αφού αποκλείστηκε, έπειτα από "μάχες" με τις Αγγλία και Βραζιλία), το Μεξικό -νίκησε 1-0 το Βέλγιο, απέσπασε ισοπαλία 0-0 από την Ε.Σ.Σ.Δ. και στους προημιτελικούς σταμάτησε μπροστά στην Ιταλία, που το κατέβαλε με 4-1 και το μικρό Ισραήλ, το οποίο αποχαιρέτησε το Μεξικό "με το κεφάλι ψηλά". Αναδείχθηκε ισόπαλο με την Ιταλία 0-0 και τη Σουηδία 1-1, ενώ έχασε μόνο από την Ουρουγουάη με 0-2.

Σημειώθηκαν 95 γκολ σε 32 αγώνες (μέσος όρος 2,97 ανά αγώνα). Πρώτος σκόρερ αναδείχθηκε ο Μύλερ με 10 γκολ, έναντι 7 του Ζαϊρζίνιο και 5 του Κουμπίγιας. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, κόπηκαν 1.604.065 εισιτήρια (μέσος όρος 50.127)[9].

Επιλογή διοργανωτή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την διοργάνωση του 1970 δήλωσαν ενδιαφέρον 2 χώρες. Οι 2 χώρες ήταν η Αργεντινή και το Μεξικό. Στην τελική ψηφοφορία, που έγινε στο Τόκιο της Ιαπωνίας, το Μεξικό κατάφερε να μαζέψει τις περισσότερες ψήφους και ανάλαβε την διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1970.

Αποτελέσματα ψηφοφορίας
Χώρα 1ος Γύρος
Μεξικό Μεξικό 56
Flag of Argentina.svg Αργεντινή 32

Προκριματικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα προκριματικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1970 συμμετείχαν 75 εθνικές ομάδες και διαγωνίστηκαν για τις 16 θέσεις που δόθηκαν για την τελική φάση των Μουντιάλ. Οι 2 από τις 16 θέσεις καλύφθηκαν από την προηγούμενή νικήτρια Αγγλία και το Μεξικό ως διοργανώτρια χώρα. Για πρώτη φορά στην διοργάνωση συμμετείχαν το Μαρόκο το Ισραήλ και το Ελ Σαλβαδόρ.

Ο Πόλεμος του Ποδοσφαίρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επίσημη αφίσα

Τα προκριματικά του παγκοσμίου κυπέλλου σημαδεύτηκαν από τον επονομαζόμενο "Πόλεμο του Ποδοσφαίρου". Ελ Σαλβαδόρ και Ονδούρα διεκδίκησαν την πρόκρισή τους στα τελικά του Μουντιάλ, σε αγώνες μπαράζ. Καταπιεσμένα πάθη και μίση που επί δεκαετίες δίχαζαν αυτές τις δύο κεντροαμερικανικές χώρες ξέσπασαν. Η Ονδούρα νίκησε 1-0 στην έδρα της, αλλά έχασε με 3-0 στο Ελ Σαλβαδόρ. Το σκληρό παιχνίδι των ποδοσφαιριστών συνοδεύτηκε από ταραχές και ξυλοδαρμούς των Σαλβαδοριανών μεταναστών στην Ονδούρα, για να εξελιχθεί σε αλυσίδα συνοριακών επεισοδίων. Η FIFA αποφάσισε να γίνει νέος αγώνας μπαράζ στο ουδέτερο Μεξικό. Το Ελ Σαλβαδόρ νίκησε με 3-2 και, την επόμενη μέρα, ο στρατός του εισέβαλε στην Ονδούρα! Μέσα σε 4 μόλις ημέρες, 3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 6.000 τραυματίστηκαν κι άλλοι 100.000 έμειναν άστεγοι. Χρειάστηκε η εσπευσμένη δραστηριοποίηση του Οργανισμού Αμερικανικών Κρατών για να δοθεί τέλος σ´αυτή την αιματοχυσία που αποκλήθηκε "Πόλεμος του Ποδοσφαίρου".

Οι ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι 16 ομάδες που εξασφάλισαν την συμμετοχή τους στην τελική φάση του Μουντιάλ 1970 είναι οι εξής

Αφρική (CAF)

Μαρόκο Μαρόκο

Ασία (AFC) και Ωκεανία (OFC)

Flag of Israel.svg Ισραήλ

Βόρεια Αμερική (CONCACAF)

Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ
Μεξικό Μεξικό

Νότια Αμερική (CONMEBOL)

Flag of Peru.svg Περού
Flag of Brazil.svg Βραζιλία
Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη

Ευρώπη (UEFA)

Αγγλία Αγγλία
Ρουμανία Ρουμανία
Βέλγιο Βέλγιο
Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία
Τσεχοσλοβακία Τσεχοσλοβακία
Flag of Italy.svg Ιταλία
Flag of Sweden.svg Σουηδία
ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία


1970 world cup.png

Στάδια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για την τελική φάση χρησιμοποιήθηκαν τα εξής 5 στάδια

Γουδαλαχάρα Λεόν Πόλη του Μεξικού Πουέμπλα Τολούκα
Στάδιο Χαλίσκο Στάδιο Νου Καμπ Στάδιο Αζτέκα Στάδιο Κουαουτέμοκ Στάδιο Νεμέσιο Ντίες
Jalisco Stadium panoramic retouched.jpg EstadioLeon.jpg Azteca 008 - 2.png El Estadio Cuauhtémoc.jpg Nemesio diez.JPG

Διαιτητές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αφρική
  • Flag of Egypt.svg Αλί Καντίλ
  • Flag of Ethiopia.svg Σεγιούμ Ταρέγκν
Ασία
  • Flag of Israel.svg Άμπραχαμ Κλάιν
Βόρεια Κεντρική Αμερική και Καραϊβική
  • Flag of Mexico.svg Αμπέλ Αγκιλάρ Ελισάλδε
  • Flag of Mexico.svg Ντιέγο ντε Λέο
  • Flag of the United States.svg Χένρι Λαντάουερ
Νότια Αμερική
  • Flag of Argentina.svg Άνχελ Νορμπέρτο Κοερέσα
  • Flag of Brazil.svg Αντόνιο ντε Μοράις
  • Flag of Chile.svg Ραφαέλ Ορμασάμπαλ
  • Flag of Peru (state).svgΑρτούρο Γιαμασάκι
  • Flag of Uruguay.svg Ραμόν Μπαρρέτο
Ευρώπη
  • Flag of Austria.svg Φέρντιναντ Μάρσαλ
  • Flag of Belgium.svg Βιτάλ Λορό
  • Flag of East Germany.svg Ρούντι Γκλέγκνερ
  • Flag of England.svg Τζακ Τέιλορ
  • Flag of France.svg Ροζέρ Μασέν
  • Flag of Italy.svg Αντόνιο Σμπαρντέλλα
  • Flag of the Netherlands.svg Λάουρενς βαν Ράβενς
  • Flag of Portugal.svg Αντόνιο Ριμπέιρο Σαλντάνια
  • Flag of Romania.svg Αντρέι Ραντουλέσκου
  • Flag of Scotland.svg Μπομπ Ντέιβιντσον
  • Flag of Spain.svg Ορτίθ ντε Μεντίμπιλ
  • Flag of the Soviet Union.svg Τόφικ Μαχράμοφ
  • Flag of Switzerland.svg Ρούντολφ Σόυρερ
  • Flag of Germany.svg Κουρτ Τσένσερ

Φάση Ομίλων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όλες οι ώρες που αναγράφονται είναι οι τοπικές ώρες Μεξικού UTC -6

1ος Όμιλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθνική Α Ν Ι Η ΓΥ ΓΚ ΓΔ Β
ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ 3 2 1 0 6 1 +5 5
Μεξικό Μεξικό 3 2 1 0 5 0 +5 5
Βέλγιο Βέλγιο 3 1 0 2 4 5 -1 2
Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ 3 0 0 3 0 9 -9 0
31/5/1970
12:00
Μεξικό Μεξικό 0 – 0 ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 107.000
Διαιτητής: Κουρτ Τσένσερ Flag of Germany.svg
(Report)

3/6/1970
16:00
Βέλγιο Βέλγιο 3 – 0 Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 92.000
Διαιτητής: Αντρέι Ραντουλέσκου Flag of Romania.svg
Βίλφριντ Βαν Μουρ Soccerball shade.svg 12' Soccerball shade.svg 54'
Ραούλ Λάμπερτ Soccerball shade.svg 76' πεν.
(Report)

6/6/1970
16:00
ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ 4 – 1 Βέλγιο Βέλγιο Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 59.000
Διαιτητής: Ρούντολφ Σόυρερ Flag of Switzerland.svg
Ανατόλι Μπίσοβετς Soccerball shade.svg 14' Soccerball shade.svg 63'
Κάχι Ασατιάνι Soccerball shade.svg 57'
Βιτάλι Χμελνίτσκι Soccerball shade.svg 76'
(Report) Ραούλ Λάμπερτ Soccerball shade.svg 86'

7/6/1970
12:00
Μεξικό Μεξικό 4 – 0 Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 103.000
Διαιτητής: Αλί Καντίλ Flag of Egypt.svg
Χαβιέρ Βαλδίβια Soccerball shade.svg 45' Soccerball shade.svg 46'
Χαβιέρ Φραγόσο Soccerball shade.svg 58'
Χουάν Ιγνάσιο Μπασαγούρεν Soccerball shade.svg 83'
(Report)

10/6/1970
16:00
ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ 2 – 0 Ελ Σαλβαδόρ Ελ Σαλβαδόρ Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 89.000
Διαιτητής: Ραφαέλ Ορμασάμπαλ Flag of Chile.svg
Ανατόλι Μπίσοβετς Soccerball shade.svg 51' Soccerball shade.svg 74' (Report)

11/6/1970
16:00
Μεξικό Μεξικό 1 – 0 Βέλγιο Βέλγιο Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 105.000
Διαιτητής: Άνχελ Νορμπέρτο Κοερέσα Flag of Argentina.svg
Γκουστάβο Πένια Soccerball shade.svg 14' πεν. (Report)

2ος Όμιλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθνική Α Ν Ι Η ΓΥ ΓΚ ΓΔ Β
Flag of Italy.svg Ιταλία 3 1 2 0 1 0 +1 4
Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη 3 1 1 1 2 1 +1 3
Flag of Sweden.svg Σουηδία 3 1 1 1 2 2 0 3
Flag of Israel.svg Ισραήλ 3 0 2 1 1 3 -2 2
2/6/1970
16:00
Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη 2 – 0 Flag of Israel.svg Ισραήλ Στάδιο Κουαουτέμοκ, Πουέμπλα
Θεατές: 20.000
Διαιτητής: Μπομπ Ντέιβιντσον Flag of Scotland.svg
Ίλντο Μανέιρο Soccerball shade.svg 23'
Χουάν Μουχίκα Soccerball shade.svg 50'
(Report)

3/6/1970
16:00
Flag of Italy.svg Ιταλία 1 – 0 Flag of Sweden.svg Σουηδία Στάδιο Νεμέσιο Ντίες, Τολούκα
Θεατές: 14.000
Διαιτητής: Τζακ Τέιλορ Flag of England.svg
Άντζελο Ντομενγκίνι Soccerball shade.svg 10' (Report)

6/6/1970
16:00
Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη 0 – 0 Flag of Italy.svg Ιταλία Στάδιο Κουαουτέμοκ, Πουέμπλα
Θεατές: 30.000
Διαιτητής: Ρούντι Γκλέγκνερ Flag of East Germany.svg
(Report)

7/6/1970
12:00
Flag of Israel.svg Ισραήλ 1 – 1 Flag of Sweden.svg Σουηδία Στάδιο Νεμέσιο Ντίες, Τολούκα
Θεατές: 10.000
Διαιτητής: Σεγιούμ Ταρέγκν Flag of Ethiopia.svg
Μορντεχάι Σπίγκλερ Soccerball shade.svg 56' (Report) Τομ Τούρεσον Soccerball shade.svg 53'

10/6/1970
16:00
Flag of Sweden.svg Σουηδία 1 – 0 Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη Στάδιο Κουαουτέμοκ, Πουέμπλα
Θεατές: 18.000
Διαιτητής: Χένρι Λαντάουερ Flag of the United States.svg
Όβε Γκραν Soccerball shade.svg 90' (Report)

11/6/1970
16:00
Flag of Italy.svg Ιταλία 0 – 0 Flag of Israel.svg Ισραήλ Στάδιο Νεμέσιο Ντίες, Τολούκα
Θεατές: 10.000
Διαιτητής: Αντόνιο ντε Μοράις Flag of Brazil.svg
(Report)

3ος Όμιλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθνική Α Ν Ι Η ΓΥ ΓΚ ΓΔ Β
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 3 3 0 0 8 3 +5 6
Αγγλία Αγγλία 3 2 0 1 2 1 +1 4
Ρουμανία Ρουμανία 3 1 0 2 4 5 -1 2
Τσεχοσλοβακία Τσεχοσλοβακία 3 0 0 3 2 7 -5 0
2/6/1970
16:00
Αγγλία Αγγλία 1 – 0 Ρουμανία Ρουμανία Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 50.560
Διαιτητής: Βιτάλ Λορό Flag of Belgium.svg
Τζεφ Χερστ Soccerball shade.svg 65' (Report)

3/6/1970
16:00
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 4 – 1 Τσεχοσλοβακία Τσεχοσλοβακία Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 52.897
Διαιτητής: Ραμόν Μπαρρέτο Flag of Uruguay.svg
Ρομπέρτο Ριβελίνο Soccerball shade.svg 24'
Πελέ Soccerball shade.svg 59'
Ζαιρζίνιο Soccerball shade.svg 61' Soccerball shade.svg 81'
(Report) Λάντισλαβ Πέτρας Soccerball shade.svg 11'

6/6/1970
16:00
Ρουμανία Ρουμανία 2 – 1 Τσεχοσλοβακία Τσεχοσλοβακία Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 56.818
Διαιτητής: Ντιέγο ντε Λέο Flag of Mexico.svg
Αλεχάντρου Νεάγκου Soccerball shade.svg 52'
Φλορέα Ντουμιτράκε Soccerball shade.svg 75' πεν.
(Report) Λάντισλαβ Πέτρας Soccerball shade.svg 5'

7/6/1970
12:00
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 1 – 0 Αγγλία Αγγλία Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 66.834
Διαιτητής: Άμπραχαμ Κλάιν Flag of Israel.svg
Ζαιρζίνιο Soccerball shade.svg 59' (Report)

10/6/1970
16:00
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 3 – 2 Ρουμανία Ρουμανία Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 50.804
Διαιτητής: Φέρντιναντ Μάρσαλ Flag of Austria.svg
Πελέ Soccerball shade.svg 19' Soccerball shade.svg 67'
Ζαιρζίνιο Soccerball shade.svg 22'
(Report) Φλορέα Ντουμιτράκε Soccerball shade.svg 34'
Έμερικ Ντεμπρόβσκι Soccerball shade.svg 84'

11/6/1970
16:00
Αγγλία Αγγλία 1 – 0 Τσεχοσλοβακία Τσεχοσλοβακία Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 49.262
Διαιτητής: Ροζέρ Μασέν Flag of France.svg
Άλαν Κλαρκ Soccerball shade.svg 50' πεν. (Report)

4ος Όμιλος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εθνική Α Ν Ι Η ΓΥ ΓΚ ΓΔ Β
Flag of Peru.svg Περού 3 2 0 1 7 5 +2 4
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία 3 3 0 0 10 4 +6 6
Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία 3 0 1 2 5 9 -4 1
Μαρόκο Μαρόκο 3 0 1 2 2 6 -4 1
2/6/1970
16:00
Flag of Peru.svg Περού 3 – 2 Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 13.765
Διαιτητής: Αντόνιο Σμπαρντέλλα Flag of Italy.svg
Αλμπέρτο Γκαγιάρδο Soccerball shade.svg 50'
Έκτορ Τσουμπιτάς Soccerball shade.svg 55'
Τεόφιλο Κουμπίγιας Soccerball shade.svg 73'
(Report) Ντίνκο Ντερμέντζιεφ Soccerball shade.svg 13'
Χρίστο Μπόνεφ Soccerball shade.svg 49'

3/6/1970
16:00
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία 2 – 1 Μαρόκο Μαρόκο Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 12.942
Διαιτητής: Λάουρενς βαν Ράβενς Flag of the Netherlands.svg
Ούβε Ζέελερ Soccerball shade.svg 56'
Γκερντ Μύλερ Soccerball shade.svg 78'
(Report) Μοχάμεντ Χουμάν Soccerball shade.svg 21'

6/6/1970
16:00
Flag of Peru.svg Περού 3 – 0 Μαρόκο Μαρόκο Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 13.537
Διαιτητής: Τόφικ Μαχράμοφ Flag of the Soviet Union.svg
Τεόφιλο Κουμπίγιας Soccerball shade.svg 65' Soccerball shade.svg 75'
Ρομπέρτο ΤσάγιεSoccerball shade.svg 67'
(Report)

7/6/1970
12:00
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία 5 – 2 Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 12.710
Διαιτητής: Ορτίθ ντε Μεντίμπιλ Flag of Spain.svg
Ράινχαρτ Λιμπούντα Soccerball shade.svg 20'
Γκερντ Μύλερ Soccerball shade.svg 27' Soccerball shade.svg 52' πεν. Soccerball shade.svg 88'
Ούβε Ζέελερ Soccerball shade.svg 67'
(Report) Ασπαρούχ Νικοντίμοφ Soccerball shade.svg 12'
Τόντορ Κόλεφ Soccerball shade.svg 89'

10/6/1970
16:00
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία 3 – 1 Flag of Peru.svg Περού Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 17.875
Διαιτητής: Αμπέλ Αγκιλάρ Ελισάλδε Flag of Mexico.svg
Γκερντ Μύλερ Soccerball shade.svg 19' Soccerball shade.svg 26' Soccerball shade.svg 39' (Report) Τέοφιλο Κουμπίγιας Soccerball shade.svg 44'

11/6/1970
16:00
Μαρόκο Μαρόκο 1 – 1 Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 12.299
Διαιτητής: Αντόνιο Ριμπέιρο Σαλντάνια Flag of Portugal.svg
Μαουχούμπ Γκαζουάνι Soccerball shade.svg 61' (Report) Ντόμπρομιρ Ζέτσεφ Soccerball shade.svg 40'

Πορεία προς τον τελικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πίνακας Αποτελεσμάτων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προημιτελικοί Ημιτελικοί Τελικός
                   
14 Ιουνίου - Πόλη του Μεξικού        
 ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ  0
17 Ιουνίου - Γουαδαλαχάρα
 Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη (παρ.)  1  
 Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη  1
14 Ιουνίου - Γουαδαλαχάρα
   Flag of Brazil.svg Βραζιλία  3  
 Flag of Brazil.svg Βραζιλία  4
21 Ιουνίου - Πόλη του Μεξικού
 Flag of Peru.svg Περού  2  
 Flag of Brazil.svg Βραζιλία  4
14 Ιουνίου - Τολούκα
   Flag of Italy.svg Ιταλία  1
 Flag of Italy.svg Ιταλία  4
17 Ιουνίου - Πόλη του Μεξικού
 Μεξικό Μεξικό  1  
 Flag of Italy.svg Ιταλία (παρ.)  4 Μικρός τελικός
14 Ιουνίου - Λεόν
   Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία  3  
 Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία

 3  Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη  0
 Αγγλία Αγγλία (παρ.)  2    Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία

 1
20 Ιουνίου - Πόλη του Μεξικού


Προημιτελικοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

14/6/1970
12:00
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία 3 – 2
(Παράταση)
Αγγλία Αγγλία Στάδιο Νου Καμπ, Λεόν
Θεατές: 23.357
Διαιτητής: Άνχελ Νορμπέρτο Κοερέσα Flag of Argentina.svg
Φράντς Μπεκενμπάουερ Soccerball shade.svg 68'
Ούβε Ζέελερ Soccerball shade.svg 76'
Γκερντ Μύλερ Soccerball shade.svg 108'
(Report) Άλαν Μάλερι Soccerball shade.svg 31'
Μάρτιν Πίτερς Soccerball shade.svg 49'

14/6/1970
12:00
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 4 – 2 Flag of Peru.svg Περού Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 54.270
Διαιτητής: Βιτάλ Λορό Flag of Belgium.svg
Ρομπέρτο Ριβελίνο Soccerball shade.svg 11'
Τοστάο Soccerball shade.svg 15' Soccerball shade.svg 52'
Ζαϊρζίνιο Soccerball shade.svg 75'
(Report) Αλμπέρτο Γκαγιάρδο Soccerball shade.svg 28'
Τεόφιλο Κουμπίγιας Soccerball shade.svg 70'

14/6/1970
12:00
Flag of Italy.svg Ιταλία 4 – 1 Μεξικό Μεξικό Στάδιο Νεμέσιο Ντίες, Τολούκα
Θεατές: 26.851
Διαιτητής: Ρούντι Γκλέγκνερ Flag of Switzerland.svg
Γκουστάβο Πένα Soccerball shade.svg 25' αυτ.
Λουίτζι Ρίβα Soccerball shade.svg 63' Soccerball shade.svg 76'
Τζιάνι Ριβέρα Soccerball shade.svg 70'
(Report) Χοσέ Λουίς Γκονσάλες Soccerball shade.svg 13'

14/6/1970
12:00
Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη 1 – 0
(Παράταση)
ΕΣΣΔ ΕΣΣΔ Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 24.550
Διαιτητής: Λάουρενς βαν Ράβενς Flag of the Netherlands.svg
Βίκτορ Εσπάρραγο Soccerball shade.svg 116' (Report)

Ημιτελικοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

17/6/1970
16:00
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 3 – 1 Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη Στάδιο Χαλίσκο, Γουαδαλαχάρα
Θεατές: 51.261
Διαιτητής: Ορτίθ ντε Μεντίμπιλ Flag of Spain.svg
Κλοντοάλντο Soccerball shade.svg 44'
Ζαιρζίνιο Soccerball shade.svg 76'
Ρομπέρτο Ριβελίνο Soccerball shade.svg 89'
(Report) Λουίς Κουμπίγια Soccerball shade.svg 19'

17/6/1970
16:00
Flag of Italy.svg Ιταλία 4 – 3
(Παράταση)
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 102.444
Διαιτητής: Αρτούρο Γιαμασάκι Flag of Peru (state).svg
Ρομπέρτο Μπονινσένια Soccerball shade.svg 8'
Ταρτσίσιο Μπούρνιτς Soccerball shade.svg 98'
Λουίτζι Ρίβα Soccerball shade.svg 104'
Τζιάνι Ριβέρα Soccerball shade.svg 111'
(Report) Κάρλ Χάιντς Σνέλινγκερ Soccerball shade.svg 90'
Γκερντ Μύλερ Soccerball shade.svg 94' Soccerball shade.svg 110'

Μικρός τελικός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

20/6/1970
16:00
Flag of Germany.svg Δυτική Γερμανία 1 – 0 Flag of Uruguay.svg Ουρουγουάη Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 104.403
Διαιτητής: Αντόνιο Σμπαρντέλλα Flag of Italy.svg
Βόλφγκανγκ Όβερατ Soccerball shade.svg 26' (Report)

Τελικός Παγκοσμίου Κυπέλλου 1970[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

21/6/1970
12:00
Flag of Brazil.svg Βραζιλία 4 – 1 Flag of Italy.svg Ιταλία Στάδιο Αζτέκα, Πόλη του Μεξικού
Θεατές: 107.412
Διαιτητής: Ρούντι Γκλέγκνερ Flag of East Germany.svg
Πελέ Soccerball shade.svg 18'
Ζέρσον Soccerball shade.svg 66'
Ζαιρζίνιο Soccerball shade.svg 71'
Κάρλος Αλμπέρτο Τόρες Soccerball shade.svg 86'
(Report) Ρομπέρτο Μπονινσένια Soccerball shade.svg 37'
Βραζιλία
Ιταλία
Flag of Brazil.svg
Βραζιλία:
GK 1 Φέλιξ Μιέλι Βενεράντο
DF 2 Έρκουλες Μπρίτο Ρουάς
DF 3 Γουίλσον ντα Σίλβα Πιάτσα
DF 4 Κάρλος Αλμπέρτο Τόρες (Αρχηγός)
DF 16 Εβεράλντο
MF 5 Κλοντοάλντο
MF 8 Ζέρσον
FW 7 Ζαιρζίνιο
FW 9 Τόσταο
MF 10 Πελέ
MF 11 Ρομπέρτο Ριβελίνο
Προπονητής:
Flag of Brazil.svg Μάριο Ζάγκαλο
Flag of Italy.svg
Ιταλία:
GK 1 Ενρίκο Αλμπερτόσι
DF 2 Ταρτσίσιο Μπούρνιτς
DF 3 Τζιατσίντο Φακέτι (Αρχηγός)
DF 5 Πιερλουίτζι Τσέρα
DF 8 Ρομπέρτο Ροσάτο
MF 10 Μάριο Μπερτίνι Sub off.svg 75'
MF 16 Τζιανκάρλο ντε Σίστι
FW 11 Λουίτζι Ρίβα
FW 13 Άντζελο Ντομενγκίνι
MF 15 Σάντρο Ματσόλα
FW 20 Ρομπέρτο Μπονινσένια Sub off.svg 84'
Αλλαγές:
MF 14 Τζιάνι Ριβέρα Sub on.svg 84'
MF 18 Αντόνιο Ιουλιάνο Sub on.svg 75'
Προπονητής:
Flag of Italy.svg Φερρούτσο Βαλκαρέτζι
  • Β. Διαιτητές
    • Flag of Uruguay.svg Ρούντολφ Σόυρερ
    • Flag of Mexico.svg Άνχελ Νορμπέρτο Κοερέσα

Κανόνες παιχνιδιού

  • 90 λεπτά
  • 30 λεπτά Παράταση αν είναι ανάγκη
  • Οι ομάδες έχουν δικαίωμα για 2 αλλαγές
Παγκόσμιος Κυπελλούχος 1970:
Flag of Brazil.svg
Βραζιλία
3ος τίτλος

Σκόρερ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

10 τέρματα
  • Flag of Germany.svg Γκερντ Μύλερ
7 τέρματα
  • Flag of Brazil.svg Ζαιρζίνιο
5 τέρματα
  • Flag of Peru (state).svg Τεόφιλο Κουμπίγιας

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. The 100 greatest World Cup moments The Independent
  2. Why Mexico 1970 was the greatest World Cup ever The Mirror. Retrieved 14 May 2011
  3. Brazil 'best ever' says Five Live BBC Sport
  4. The boys from Brazil: On the trail of football's dream team The Independent. Ανακτήθηκε 14 Μαΐου 2011
  5. Mexico 1970: Brazilians show all how beautiful game should be played Sky Sports Ανακτήθηκε 5 Μαΐου 2011
  6. 1970 Brazilian Soccer Team Voted Best Ever The New York Times. Ανακτήθηκε 5 Μαΐου 2011
  7. The greatest teams of all time The Telegraph. Ανακτήθηκε 5 Μαΐου 2011
  8. The 10 greatest football teams of all time Daily Mail. Ανακτήθηκε 5 Μαΐου 2011
  9. Η Βραζιλία κατακτά το καλύτερο παγκόσμιο κύπελλο ποδοσφαίρου, Ιστορικό Λεύκωμα 1970, σελ. 138-143, Καθημερινή (1998)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]