Αρτούρ Φριντενράιχ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Αρτούρ Φριντενράιχ

Ο Φριντενράιχ με τη φανέλα της Βραζιλίας
Προσωπικές πληροφορίες
Ημερ. γέννησης18 Ιουλίου 1892
Τόπος γέννησηςΣάο Πάολο, Βραζιλία
Ημερ. θανάτου6 Σεπτεμβρίου 1969 (77 ετών)
Τόπος θανάτουΣάο Πάολο, Βραζιλία
Ύψος1,70 μ.
ΘέσηΕπιθετικός
Επαγγελματική καριέρα*
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1909Ζερμάνια
1910Ιπιράνγκα ντε Ερετσίμ
1911Ζερμάνια
1912Κολέγιο Μακένζι
1913–1915Ιπιράνγκα ντε Ερετσίμ
1916Παουλιστάνο
1917Ιπιράνγκα ντε Ερετσίμ
1918–1929Παουλιστάνο
1930–1933Σάο Πάολο
1933Ατλέτικο Μινέιρο
1933–1935Σάο Πάολο
1935Φλαμένγκο
Σύνολο323(354)
Εθνική ομάδα
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1914–1925Βραζιλία23(10)
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Ο Αρτούρ Φριντενράιχ (Arthur Friedenreich και Artur Friedenreich , 18 Ιουλίου 1892 - 6 Σεπτεμβρίου 1969) ήταν Βραζιλιάνος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, ο οποίος έπαιζε ως κεντρικός επιθετικός. Το προσωνύμιό του ήταν «ο Τίγρης» (El Tigre) και ήταν αναμφισβήτητα ο πρώτος εξαιρετικός παίκτης του αθλήματος στη Βραζιλία.[1] και ο πρώτος μη-λευκός φημισμένος διεθνώς παίκτης.[2] Αγωνίστηκε όταν το ποδόσφαιρο της Βραζιλίας ήταν ακόμα ερασιτεχνικό, το οποίο κράτησε μέχρι το 1933. Θεωρείται ως ένας από τους κορυφαίους σκόρερ στην ιστορία του ποδοσφαίρου,[3][4] και τους καλύτερους Νοτιοαμερικάνους ποδοσφαιριστές του 20ού αιώνα.[5]

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Φριντενράιχ μεγάλωσε στην περιοχή Λουζ του Σάο Πάολο. Ο πατέρας του, Όσκαρ, ήταν έμπορος, γιος γερμανού μετανάστη, ενώ η μητέρα του, Ματίλντε ήταν μαύρη, απόγονος σκλάβων.[2] Ως 10χρονος, ανακάλυψε το ποδόσφαιρο μέσω της φυσικής αγωγής στο Κολέγιο Μακένζι, ένα ιδιωτικό εκπαιδευτήριο στο Σάο Πάολο.

Καριέρα σε συλλόγους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ποδόσφαιρο ήταν ήδη ανεπτυγμένο στη χώρα, αλλά ως Γερμανοβραζιλιάνος, μπορούσε να γίνει μέλος του πανεπιστημιακού σωματείου του στο Σάο Πάολο της Ζερμάνια, ενός συλλόγου γερμανικής καταγωγής παικτών, που ιδρύθηκε από γερμανούς μετανάστες και μετονομάστηκε σε Εσπόρτε Κλούμπε Πινιέιρος το 1942. Έγινε μέλος του συλλόγου το 1909.[6][7]

Από την άλλη πλευρά, η μητρική του προέλευση, του προκάλεσε, ως μη λευκού, να ταλαιπωρείται από τον ρατσισμό που επικρατούσε στη Βραζιλία στις αρχές του 20ού αιώνα.[8] Μερικοί διαιτητές δεν καταλόγιζαν φάουλ σε μη λευκούς παίκτες. Οι αντίπαλοί του γνώριζαν βεβαίως, ότι οι αθέμιτες επιθέσεις συχνά παρέμειναν ατιμώρητες.[9] Ο Φριντενράιχ ήταν λεπτός (μόνο 52 κιλά) και λέγεται ότι ανέπτυξε τους θρυλικούς ελιγμούς του σώματος, για να δυσκολέψει τους λευκούς του αντιπάλους να τον σταματήσουν. Προκειμένου να εμφανιστεί σαν λευκός, όπως και άλλοι παίκτες από την Αφρο-Βραζιλία, έβαφε τα μαλλιά ή ακόμα και το πρόσωπο.[10][11] Παρά αυτές τις αντιξοότητες, έγινε ο πρώτος επαγγελματίας ποδοσφαιριστής στη χώρα του, εθνικός ήρωας και θεωρείται το πρώτο βραζιλιάνικο ποδοσφαιρικό αστέρι.[12][13]

Από το 1909, ο Αρτούρ Φριντενράιχ έπαιξε σε πολλά ποδοσφαιρικά σωματεία, κυρίως στο Σάο Πάολο. Κέρδισε το Πρωτάθλημα Παουλίστα με την Ατλέτικο Παουλιστάνο το 1918, 1919, 1921, 1926, 1927 και 1929 και με τη Φλορένστα του Σάο Πάολο το 1931.[14]

Ο Φριντενράιχ ήταν πρώτος σκόρερ στο πρωτάθλημα του Σάο Πάολο 9 φορές ως εξής:[15]

  • 1912 : Κολέγιο Μακένζι 12 γκολ
  • 1914 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 12 γκολ
  • 1917 : Ιπιράγκα 15 γκολ
  • 1918 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 25 γκολ
  • 1919 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 26 γκολ
  • 1921 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 33 γκολ
  • 1927 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 13 γκολ
  • 1928 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 29 γκολ
  • 1929 : Ατλέτικο Παουλιστάνο 16 γκολ

Το 1925 ήταν το αστέρι της θριαμβευτικής ευρωπαϊκής περιοδείας της Ατλέτικο Παουλιστάνο, της πρώτης από ομάδα της Βραζιλίας. Σε 8 φιλικούς αγώνες σημείωσε 11 τέρματα με μία μόνο ήττα. Η νίκη επί της εθνικής Γαλλίας με 7-2 οδήγησε το γαλλικό τύπο να τον ονομάσει Roi des Rois du Football («Ο βασιλιάς των ποδοσφαιρικών βασιλέων»). Είχε όμως και άλλα ψευδώνυμα όπως «Fred o Destroider» (Φρεντ ο καταστροφέας) και «O Deus dos Estadios» (Ο Θεός των σταδίων).[16] Ήταν όμως ο πρώτος που ονομάστηκε "Βασιλιάς του ποδοσφαίρου" δεκαετίες πριν τον Πελέ.[17] Οι παίκτες επέστρεψαν στη Βραζιλία με υποδοχή ηρώων. Τους υποδέχτηκαν ένα πλήθος και ο ίδιος ο Πρόεδρος της χώρας.[18]

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1928 σε αγώνα για το πρωτάθλημα Παουλίστα απέναντι στην União da Lapa (9-0) σημείωσε 7 γκολ, επίδοση ρεκόρ που καταρρίφθηκε από τον Πελέ. Το 1933 το ποδόσφαιρο της χώρας επαγγελματικοποιήθηκε και το πρώτο παιχνίδι της νέας εποχής ήταν ένα φιλικό μεταξύ Σάντος και Σάο Πάολο στο στάδιο Βίλα Μπαλμίρο. Ο Φριντενράιχ δεν μπορούσε να αρνηθεί την ευκαιρία να γράψει το όνομά του στα βιβλία της ιστορίας για τελευταία φορά. Σημείωσε το εναρκτήριο γκολ, το πρώτο στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο της Βραζιλίας, με νίκη 5-1 για την ομάδα του.[18] 26 χρόνια μετά την έναρξη της καριέρας του, αγωνίστηκε στο τελευταίο του παιχνίδι ως παίκτης συλλόγου στις 21 Ιουλίου 1935 μετά από τη νίκη του συλλόγου του επί της Ρίβερ Πλέιτ με 2-1 στην ηλικία των 43 ετών.[19]

Διεθνής καριέρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν ένας από τους παίκτες που έπαιξαν το πρώτο παιχνίδι για την εθνική ομάδα της Βραζιλίας στο Ρίο ντε Τζανέιρο στις 21 Ιουλίου 1914. Ο αντίπαλος ήταν η αγγλική λέσχη Έξετερ Σίτι ΦΚ και η Βραζιλία κέρδισε 2-0. Ο Φριντενράιχ έχασε δύο δόντια σε αυτό το παιχνίδι.[20][21] Χάρη στις πατρογονικές του καταβολές, ο Φριντενράιχ έγινε δεκτός στην εθνική ποδοσφαιρική ομάδα της Βραζιλίας το 1914, παρόλο που θεωρήθηκε μη λευκός. Μόνο από το 1918 οι μαύροι Βραζιλιάνοι θα μπορούσαν να αγωνιστούν στην Εθνική. Συμμετείχε στον πρώτο επίσημο διεθνή αγώνα στις 20 Σεπτεμβρίου 1914 απέναντι στην εθνική ομάδα της Αργεντινής που έληξε με νίκη των δεύτερων και γηπεδούχων με 3-0.[22] Μία εβδομάδα αργότερα σημείωσε το πρώτο επίσημο γκολ του με τρη Βραζιλία κατά της Αργεντινής στη νίκη της πρώτης με 1-0 στα πλαίσια του πρώτου Κυπέλλου Ρόκα (Rocca Cup).[23][18]

Το 1916 πήρε μέρος στον πρώτο αγώνα του Πρωταθλήματος Νότιας Αμερικής (Campeonato Sudamericano , μετέπειτα Κόπα Αμέρικα), τρία χρόνια αργότερα το 1919, το κέρδισε με την εθνική ομάδα της Βραζιλίας, καθώς και το 1922. Στη διοργάνωση του 1919 που πραγματοποιήθηκε στη Βραζιλία, ήταν ο καλύτερος παίκτης και ο πρώτος σκόρερ της διοργάνωσης σημειώνοντας το μοναδικό τέρμα του τελικού απέναντι στην Ουρουγουάη και οι Ουρουγουανοί τον ονόμασαν El Tigre («ο Τίγρης»). Η Βραζιλία νίκησε τη Χιλή με 6-0 στο πρώτο παιχνίδι με χατ τρικ από τον πρωταγωνιστή τους, πριν νικήσει την Αργεντινή και φέρει ισοπαλία με την Ουρουγουάη. Αυτό σήμαινε ότι η Βραζιλία ήταν ισόβαθμη με την Ουρουγουάη και έπρεπε να ξαναγωνιστούν για την ανάδειξη του πρωταθλητή. Ο αγώνας στην κανονική διάρκεια των 90 λεπτών έληξε ισόπαλος με 0-0 και θα ακολουθούσαν δύο 15λεπτα παράτασης που έληξαν χωρίς μεταβολή. Ακολούθησε νέα παράταση δύο 15 λεπτών. Στο 150ό και τελευταίο λεπτό ο Φριντενράιχ σκόραρε χαρίζοντας την πρώτη διεθνή επιτυχία στη Βραζιλία. Αυτή η νίκη ήταν πιθανά το αποκορύφωμα της καριέρας του. Μετά τον τελικό, οι δρόμοι του Ρίο πλημμύρισαν ανθρώπους καθώς άρχισαν οι εορτασμοί. Και πάνω από όλα ήταν το παπούτσι που σκόραρε το νικητήριο γκολ στο κοντάρι μιας σημαίας και ένα τεράστιο πανό που έλεγε «Το λαμπρό πόδι του Φριντενράιχ». Την επόμενη εβδομάδα το παπούτσι του έκανε περιοδεία στο Ρίο καθώς ήταν τοποθετημένο σε θήκη κοσμηματοπωλείου για να το δουν όλοι, αλλά στον ίδιο δεν επετράπει να μπει στο κατάστημα στα πλαίσια των περιορισμών που υπήρχαν στις δραστηριότητες του μη-λευκού πληθυσμού.[6][24] Στη διοργάνωση του 1921 στην Αργεντινή όλοι οι μη λευκοί διεθνείς έμειναν χωρίς δικαίωμα συμμετοχής. Ο τότε πρόεδρος της Βραζιλίας με προσωπική παρέμβαση, τους απομάκρυνε από την ομάδα, φοβούμενος ότι η εμφάνιση μη λευκών παικτών θα μπορούσε "να θεωρήσει τη Βραζιλία μια υποανάπτυκτη χώρα και να βλάψει τη φήμη της".[25] Ως αποτέλεσμα, η Βραζιλία κατέλαβε τη δεύτερη θέση και ο αποκλεισμός των μη λευκών, μετά τις διαμαρτυρίες, τέθηκε εκ Νέου. Το αποτέλεσμα ήταν θετικό και έτσι οι έγχρωμοι ποδοσφαιριστές συμμετείχαν στη διοργάνωση του 1922 που έλαβε χώρα στη Βραζιλία κατακτώντας και πάλι τον τίτλο.[18]

Ο Φριντενράιχ δεν μπόρεσε να λάβει μέρος στο πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο, λόγω ασυνεννοησίας των τοπικών ποδοσφαιρικων ομοσπονδιών.[26] Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1934 ήταν ήδη 42χρονος. Έπαιξε συνολικά 17 επίσημους διεθνείς αγώνες για τη Βραζιλία, στους οποίους σημείωσε 8 τέρματα και 6 ανεπίσημα παιχνίδια στα οποία σημείωσε 2 γκολ.[27]

Στη συνέχεια εργάστηκε ως προπονητής και αργότερα ως διαφημιστής ζυθοποιίας μέχρι το 1963 που προσβλήθηκε από τη νόσο του Πάρκινσον, ξοδεύοντας μεγάλη κομμάτι της περιουσίας του στην προσπάθεια θεραπείας. Σύντομα αρρώστησε και από άνοια, αποσύρθηκε πλήρως και πέθανε ξεχασμένος το 1969.[18]

Ο Φριντενράιχ το 1921

Η στατιστική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα στατιστικά στοιχεία της ποδοσφαιρικής σταδιοδρομίας του Φριντενράιχ αποτελούν ένα από τα πιο δυσεπίλυτα ζητήματα της στατιστικής ιστορίας του αθλήματος. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα γνωστά, ο πατέρας του παίκτη κατέγραψε λεπτομερώς όλα τα παιχνίδια και τα γκολ του μέχρι το 1918. Μετά παρέδωσε το φάκελο με αυτά σε στενό φίλο του γιου του, ο οποίος συνέχισε το έργο. Σύμφωνα με το αποτέλεσμα, ο μεγάλος σκόρερ σημείωσε 1.329 τέρματα σε 1.229 αγώνες, όμως ο θάνατος του έχοντα τα στοιχεία οδήγησε στην απώλεια του φακέλου. Παρ'αυτά, είχε προλάβει να ενημερώσει το γνωστό δημοσιογράφο της χώρας Ντε Βανέι στις αρχές της δεκαετίας του 1960,[28] ο οποίος μετέφερε τους αριθμούς 1.329 τέρματα σε 1.239 αγώνες.ref name=tnyt></ref>[24][29] Οι δύο αυτοί αριθμοί παρέμειναν, καθώς όταν δημοσιοποιήθηκαν, ο Φριντενράιχ λόγω των προβλημάτων υγείας του δεν ήταν σε θέση να τα επιβεβαιώσει, και σύντομα η αλληλουχία των γεγονότων οδήγησε στην αμφισβήτηση, και σε εποχή που ο Πελέ μεσουρανούσε.[2]

Δύο ανεξάρτητες μελέτες ακολούθησαν με βάση τα ιστορικά αρχεία εφημερίδων και κατέληξαν στα εξής συμπεράσματα:[21][29]

  • 554 γκολ σε 561 αγώνες Alexandre da Costa, στο βιβλίο O Tigre do futebol
  • 558 γκολ σε 562 αγώνες - Orlando Duarte e Severino Filho, στο βιβλίο Fried vs Pelé.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν μόνο τους επίσημους αγώνες και ως εκ τούτου δεν καλύπτουν την υπόλοιπη καριέρα του ποδοσφαιριστή.

Η RSSSF αναγνωρίζει 557 τέρματα σε επίσημους αγώνες,[30] ενώ η IFFHS αναγνώρισε 354 τέρματα σε 323 αγώνες πρωταθλήματος πρώτης κατηγορίας[31](κατάλογος ποδοσφαιριστών ανδρών με 500 ή περισσότερα γκολ).

Παρά το γεγονός ότι οι αριθμοί της συνολικής του καριέρας δεν έχουν επίσημα αναγνωριστεί από καμιά στατιστική υπηρεσία, έχουν μείνει ως σημείο αναφοράς των ικανοτήτων σκοράρισματος του Φριντενράιχ,[32][33][34] η δε FIFA, τα αναφέρει, γεγονός που αντιστοιχεί σε έμμεση αναγνώριση.[35][1][2]

Ανεξάρτητα από τα ερωτήματα σχετικά με τον αριθμό των γκολ του, ο Φριντενράιχ θεωρείται θρύλος του αθλήματος. Ήταν πρωτοπόρος στο στυλ παιχνιδιού του χρησιμοποιώντας πιο συχνά την εναλλαγή κοντινής πάσας, ενώ θεωρείται ότι ήταν ο πρώτος που χρησιμοποιείσαι τα "ψηλοκρεμαστά" σουτ για την επίτευξη τερμάτων. Μπορεί να μην έδρεψε τις δάφνες των κόπων του και να μην έτυχε ανάλογης αναγνώρισης, καθώς τα κατορθώματα του βυθίστηκαν στη λήθη, εντούτοις έχει αναγνωριστεί ως ένας από τους καλύτερους. Ως εκείνος που νίκησε τη ρατσιστική μισαλλοδοξία της εποχής του.[29] Έδωσε στη Βραζιλία την παγκόσμια αναγνώριση στον κόσμο του ποδοσφαίρου και έγινε ο πρώτος παίκτης που έσπασε τη λευκή ηγεμονία στο άθλημα. Γεννημένος σε μια ταξική κοινωνία, γεμάτη διακρίσεις, ήρθε να προταγωνιστήσει στον κόσμο του "όμορφου παιχνιδιού". Το ποδόσφαιρο ξεκίνησε νωρίτερα ως εξάπλωση της βιομηχανίας, αλλά ο Φριντενράιχ έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή του αθλήματος ως παιχνιδιού των ανθρώπων.[13][16]

Τίτλοι και διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Καμπεονάτο Παουλίστα : 1918, 1919, 1921, 1926, 1927, 1929, 1931
  • Πρωτάθλημα Νότιας Αμερικής : 1919 , 1922
    • 2η θέση 1925
    • 3η θέση 1916
  • Κύπελλο Ρόκα : 1914
  • Πρώτος σκόρερ Πρωταθλήματος Παουλίστα (9) : 1912, 1914, 1917, 1918, 1919, 1921, 1927, 1928, 1929
  • Πρώτος σκόρερ Πρωταθλήματος Νότιας Αμερικής : 1919
  • Καλύτερος παίκτης Πρωταθλήματος Νότιας Αμερικής : 1919
  • IFFHS : 54ος καλύτερος ποδοσφαιριστής του 20ού αιώνα
  • IFFHS Νοτιοαμερικανός παίκτης του 20ού αιώνα : 13η θέση
  • IFFHS Βραζιλιάνος παίκτης του 20ού αιώνα : 5η θέση

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Britannica : Arthur Friedenreich». Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2020. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «FIFA : The men we missed out» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  3. «Soccer politics : Friedenreich» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  4. «Futbol 1910-1919» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  5. «IFFHS Century Elections : South American player of the Century» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  6. 6,0 6,1 «Profiles Of The Great and Good: Arthur Friedenreich: The Original "Black" Pearl» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2020. 
  7. «Football : les 10 joueurs mythiques du Brésil» (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Αυγούστου 2020. 
  8. «Arthur Friedenreich (1892-1969) : A Brazilian biography» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  9. «Sports and Society : The case of Brazilian football» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  10. «Ποιός είναι ο μεγαλύτερος σκόρερ όλων των εποχών». Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  11. «THE NEW YORK TIMES : The Artful Dodgers of Brazil» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Αυγούστου 2020. 
  12. «Pioniere des Fußballs (3) : Arthur Friedenreich» (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  13. 13,0 13,1 «FIFA : The Messis and Ronaldos of 1912» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2020. 
  14. «Friedenreich» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2020. 
  15. «Campeonato Paulista artilheiros da historia» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2020. 
  16. 16,0 16,1 «Arthur Friedenreich : the forgotten all time top scorer of football» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  17. «The best football strikers ever» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2020. 
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 «REMEMBERING ARTHUR FRIEDENREICH, BRAZIL'S FIRST FOOTBALL SUPERSTAR» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2020. 
  19. «Der geächtete König» (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2020. 
  20. «In Brasiliens erstem Länderspiel werden dem Superstar zwei Zähne ausgeschlagen» (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 9 Ιουνίου 2020. 
  21. 21,0 21,1 «ARTHUR FRIENDEREICH - BIOGRAFIA» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2020. 
  22. «Argentina v Brazil, 20 September 1914» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2020. 
  23. «Copa Julio Roca» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2020. 
  24. 24,0 24,1 «Arthur Friedenreich: O Primeiro Craque Brasileiro» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2020. 
  25. «ARTHUR FRIEDENREICH: THE FIRST MIXED-RACE HERO IN BRAZILIAN FOOTBALL AND THE ARCHITECT OF THEIR EARLY GLORIES» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  26. «Arthur Friedenreich» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  27. «Football-the-story : Arthur Friedenreich» (στα Γαλλικά). Ανακτήθηκε στις 20 Αυγούστου 2020. 
  28. «Arthur Friedenreich, el Tigre» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  29. 29,0 29,1 29,2 «Αρτούρ Φρίντενραϊχ: Ο άνθρωπος που λέγεται ότι έβαλε περισσότερα γκολ από τον Πελέ». Ανακτήθηκε στις 22 Αυγούστου 2020. 
  30. «RSSSF : Prolific Scorers Data» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  31. «100 goleadores historicos de futbol» (στα Ισπανικά). Ανακτήθηκε στις 30 Μαρτίου 2020. 
  32. «Top 10 maiores artilheiros do mundo em todos os tempos» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2020. 
  33. «Unbeatable : Five Famous Football G.O.A.Ts who Scored 1000 Plus Career Goals For Club & Country.» (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2020. 
  34. «TOP 10 DOS JOGADORES COM MAIS GOLS DA HISTÓRIA» (στα Πορτογαλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Οκτωβρίου 2020. 
  35. «FIFA : São Paulo - Artur Friedenreich» (στα Γερμανικά). Ανακτήθηκε στις 29 Μαρτίου 2020.