Γιόχαν Κρόιφ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Γιόχαν Κρόιφ

1972, με τη φανελα του Άγιαξ
Προσωπικές πληροφορίες
Πλήρες όνομαΧέντρικ Γιοχάνες Κρόιφ
Ημερ. γέννησης25 Απριλίου 1947 (1947-04-25)
Τόπος γέννησηςΆμστερνταμ, Ολλανδία
Ημερ. θανάτου24 Μαρτίου 2016 (68 ετών)
Τόπος θανάτουΒαρκελώνη, Ισπανία
Ύψος1,78[1]
ΘέσηΜέσος
Επιθετικός
Ομάδες νέων
1957-1964ΑΦΚ Άγιαξ
Επαγγελματική καριέρα*
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1964-1973ΑΦΚ Άγιαξ239(190)
1973-1978Μπαρτσελόνα143(48)
1979-1980Λος Άντζελες Άζτεκς27(13)
1980-1981Ουάσινγκτον Ντίπλοματς32(12)
1981Λεβάντε10(2)
1981-1983ΑΦΚ Άγιαξ36(14)
1983-1984Φέγενορντ33(11)
Σύνολο520(291)
Εθνική ομάδα
ΠερίοδοςΟμάδαΣυμμ.(Γκ.)
1966-1977Ολλανδία48(33)
Προπονητική καριέρα
ΠερίοδοςΟμάδα
1985-1988ΑΦΚ Άγιαξ
1988-1996Μπαρτσελόνα
2009-2013Καταλονία
* Οι συμμετοχές και τα γκολ στις προηγούμενες ομάδες υπολογίζονται μόνο για τα εγχώρια πρωταθλήματα.
† Συμμετοχές (Γκολ).

Ο Γιόχαν Κρόιφ (Hendrik Johannes Cruijff, 25 Απριλίου 1947 - 24 Μαρτίου 2016) ήταν Ολλανδός διεθνής ποδοσφαιριστής. Θεωρείται από τους κορυφαίους όλων των εποχών.[2][3] [4] [5] [6][7][8] Στις εκλογές της IFFHS για την ανάδειξη των καλύτερων ποδοσφαιριστών του 20ου αιώνα κατέλαβε τη δεύτερη θέση πίσω μόνο από τον Πελέ και ήταν ο καλύτερος Ευρωπαίος.[9] Μετά το τέλος της ποδοσφαιρικής του καριέρας έγινε προπονητής με σημαντικές επιτυχίες στο υψηλότερο επίπεδο.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Χέντρικ Γιόχαν Κρόιφ (Johan Cruijff, προφορά ) όπως ήταν το πλήρες όνομά του, γεννήθηκε στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας. Το σπίτι του ήταν αρκετά κοντά στο γήπεδο του Άγιαξ και έτσι το 1959 εντάχθηκε στις Ακαδημίες της μεγάλης αυτής ομάδας.[10] Το 1964 προβιβάστηκε στη πρώτη ομάδα του Άγιαξ και έκανε το ντεμπούτο του στον αγώνα πρωταθλήματος εναντίον της GVAV σημειώνοντας το μοναδικό τέρμα της ομάδας στο τελικό 3-1. Εκείνη την χρονιά ο Άγιαξ κατετάγη στην 13η θέση του πρωταθλήματος, τη χαμηλότερη από την ίδρυση του επαγγελματικου ποδοσφαίρου στη χώρα.[11] Την επόμενη χρονιά ο Κρόιφ έκανε τη μεγάλη διαφορά και η ομάδα κέρδισε το πρωτάθλημα με τον ίδιο να σημειώνει 25 γκολ. Έτσι έγινε ο φυσικός ηγέτης της αλλά και εκτελεστής, καθώς σε 239 εμφανίσεις σημείωσε 190 γκολ πρωταθλήματος. Σε ηλικία 19 ετών, το 1966 και συγκεκριμένα στις 7 Σεπτεμβρίου, αγωνίστηκε για πρώτη φορά στην Εθνική Ολλανδίας εναντίον της Ουγγαρίας. Μετά από τρία συνεχή πρωταθλήματα με την ομάδα του, ήρθε και η ευρωπαϊκη αναγνώριση το 1969 . Στις 28 Μαΐου , ο Κρόιφ έπαιξε στον πρώτο τελικό του μεγάλου Ευρωπαϊκού Κυπέλλου ενάντια στη Μίλαν , αλλά οι Ιταλοί κέρδισαν 4 -1.

Μετά την πρώτη θητεία στον Αγιαξ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πρώτη θητεία του στον Άγιαξ ολοκληρώθηκε το 1973 με την ομάδα να θεωρείται μια από τις καλύτερες όλων των εποχών[12] έχοντας κερδίσει πολυάριθμους τίτλους σε όλα τα επίπεδα και παίζοντας ποδόσφαιρο πρωτοποριακού χαρακτήρα με αποτέλεσμα να κερδίσει θαυμαστές παγκόσμια .[13] Εκείνη την χρονιά η Μπαρτσελόνα απέκτησε τον 26χρονο τότε Κρόιφ πληρώνοντας ποσό που ήταν ρεκόρ για την εποχή του και σήμερα αντιστοιχεί σε 2,5 εκατομμύρια ευρώ. Ο ιπτάμενος Ολλανδός έδωσε αυτοπεποίθηση στην ομάδα και με την πρώτη του χρονιά την οδήγησε στην κατάκτηση του τίτλου του πρωταθλήματος , κάτι που είχε να συμβεί 14 χρόνια. Ο ίδιος κέρδισε τη δεύτερη από τις τρεις Χρυσές Μπάλες της σταδιοδρομίας του, και ήταν ο πρώτος που πέτυχε κάτι τέτοιο. [14] Παράλληλα , έγινε και ιδιαίτερα δημοφιλής στους οπαδούς , καθώς έδωσε και καταλανικό όνομα στο γιο του ( Τζόρντι ). Στην Ισπανία αγωνίστηκε για περίπου 5 χρόνια μέχρι το 1978 που άφησε την Βαρκελώνη. Εκείνη τη χρονιά έκανε και την τελευταία εμφάνισή του με τους "Οράνιε", χωρίς όμως να συμμετάσχει στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1978.[15]

Όταν παίκτες σαν τον Γκάρεθ Μπέιλ και τον Κριστιάνο Ρονάλντο κοστίζουν περίπου 100 εκατομμύρια ευρώ , ο Κρόιφ θα πήγαινε στα δισεκατομμύρια!

—Φραντς Μπεκενμπάουερ , σε συνέντευξη στη Bild.de για το κόστος της μεταφοράς του Κρόιφ το 1973 (Σεπτέμβριος 2014).[16][17]

Το 1979 έκανε υπερατλαντικό ταξίδι και για δύο χρόνια αγωνίστηκε στην Αμερική,[18] και συγκεκριμένα στους Λος Άντζελες 'Αζτεκς (Los Angeles Aztecs) την περίοδο 1979-80, και στους Ουάσινγκτον Ντίπλοματς (Washington Diplomats) το 1980-81. Το 1981 επέστρεψε στην Ευρώπη στην ισπανική Λεβάντε, στην οποία είχε 10 συμμετοχές. Στη συνέχεια επέστρεψε στη μεγάλη του αγάπη τον Άγιαξ, από το 1981 έως το 1983 και την περίοδο 1983-84 έκλεισε την καριέρα του στη Φέγενορντ σε ηλικία 37 χρονών, βοηθώντας σημαντικά την ομάδα να πάρει το πρωτάθλημα Ολλανδίας, [19] ο ίδιος δε ανακηρύχθηκε καλύτερος ποδοσφαιριστής στη Ολλανδία για 5η φορά στην καριέρα του.

Σε συλλογικό επίπεδο κατέκτησε Πρωτάθλημα και Κύπελλο Ολλανδίας, Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης, Πρωτάθλημα και Κύπελλο Ισπανίας, Ευρωπαϊκό Σούπερ Καπ και Διηπειρωτικό. Επίσης κατέκτησε τη δεύτερη θέση με την εθνική Ολλανδίας στο Μουντιάλ της Γερμανίας το 1974. Τέλος το 1999 αναδείχθηκε κορυφαίος Ευρωπαίος ποδοσφαιριστής του αιώνα και κορυφαίος Ολλανδός αθλητής του αιώνα.[20] Στην εθνική Ολλανδίας αγωνίστηκε 48 φορές, από τις οποίες τις 34 ως αρχηγός και πέτυχε 33 γκολ. Επίσης υπήρξε ο πιο διάσημος ποδοσφαιριστής που αφομοίωσε το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο (total football) [21] [22] του κορυφαίου προπονητή Ρίνους Μίχελς και το εφάρμοσε όσο αγωνίστηκε αλλά κι ως προπονητής αργότερα.[23][24] Αν και η θέση του Κρόιφ στο γήπεδο ήταν τυπικά σέντερ φορ, κινούταν σε όλον τον αγωνιστικό χώρο, οπουδήποτε από όπου θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στην αντίπαλη ομάδα. Η λογική των κινήσεων του βασίζονταν στην φράση του "το απλό ποδόσφαιρο είναι το πιο όμορφο, αλλά το να παίξεις απλό ποδόσφαιρο είναι το πιο δύσκολο". [25]

Ο Κρόιφ κάπνιζε 20 τσιγάρα την ημέρα πριν υποβληθεί σε διπλή χειρουργική επέμβαση παράκαμψης καρδιάς το 1991, μετά από την οποία διέκοψε το κάπνισμα. Οδήγησε επίσης την εκστρατεία κατά του καπνίσματος που ανέπτυξε το Υπουργείο Υγείας της αυτόνομης κυβέρνησης της Καταλωνίας.[26]

Ο Γιόχαν Κρόιφ μας άφησε οριστικά στις 24 Μαρτίου 2016 σε ηλικία 68 ετών, μετά από μάχη με τον καρκίνο του πνεύμονα.[27][28] Ο Φραντς Μπεκενμπάουερ τον αποχαιρέτησε χαρακτηρίζοντάς τον ως τον κορυφαίο ποδοσφαιριστή που έβγαλε ποτέ η Ευρώπη.

Το Νούμερο 14[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μία άλλη καινοτομία που εσήγαγε ο μεγάλος Κρόιφ, εκτός από τον διαφορετικό τρόπο παιχνιδιού του, ήταν και η φανέλα με το 14. [29] Την εποχή εκείνη τα νούμερα στις φανέλες των ποδοσφαιριστών δεν ήταν προσωπικά. Σε κάθε αγώνα οι βασικοί παίκτες χρησιμοποιούσαν τα νούμερα από το 1 έως το 11 και οι αναπληρωματικοί τα νούμερα από το 12 έως το 16. (Τότε οι αποστολές ήταν δεκαεξάδες.) Κάθε παίκτης συνήθιζε να έχει συγκεκριμένο νούμερο, αλλά αν για τον όποιο λόγο δεν ήταν βασικός, το νούμερο αυτό δινόταν σε άλλον παίκτη.

Ο Κρόιφ αρχικά αγωνιζόταν με το νούμερο 9. Κατά την έναρξη της περιόδου 1970-71 όμως, ένας τραυματισμός τον κράτησε εκτός αγώνων μέχρι την 30η Οκτωβρίου. Όταν επέστρεψε, το νούμερο 9 ήταν κατειλημμένο από τον συμπαίκτη του Γκέρι Μιούρεν. Τότε αποφάσισε να αγωνιστεί με τη φανέλλα με το 14, νούμερο που χρησιμοποιούσε μόνιμα έκτοτε. Το γεγονός αυτό ξένισε τους ποδοσφαιρόφιλους σ΄ όλον τον κόσμο, αλλά κατέληξε να γίνει το σήμα κατατεθέν του Κρόιφ. Μάλιστα αρχικά η χρήση του 14 δεν επιτρεπόταν στους διεθνείς αγώνες, είτε του Άγιαξ είτε της εθνικής Ολλανδίας, και τότε αγωνιζόταν πάλι με το 9.

Η εντυπωσιακή επέλαση του Κρόιφ στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου 1974. Ο προσωπικός του φρουρός Μπέρτι Φογκτς (αριστερά) αδυνατώντας να τον αναχαιτίσει τελικά τον ανέτρεψε.

Τίτλοι ως ποδοσφαιριστής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιαξ
  • Πρωτάθλημα Ολλανδίας (8)
    • 1966, 1967, 1968, 1970, 1972, 1973, 1982, 1983
  • Κύπελλο Ολλανδίας (5)
    • 1967, 1970, 1971, 1972, 1983
  • Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης (3)
    • 1971, 1972, 1973
  • Ευρωπαϊκό Σούπερ Καπ (2)
    • 1972, 1973
  • Διηπειρωτικό Κύπελλο (1)
    • 1972
Μπαρτσελόνα
  • Πρωτάθλημα Ισπανίας (1)
    • 1974
  • Κύπελλο Ισπανίας (1)
    • 1978
Φέγενορντ
  • Πρωτάθλημα Ολλανδίας (1)
    • 1984
  • Κύπελλο Ολλανδίας (1)
    • 1984

Προπονητής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

2009, Καμπ Νου ως προπονητής της Μεικτής Καταλωνίας

Όταν αποσύρθηκε από το ποδόσφαιρο ο Κρόιφ ακολούθησε καριέρα προπονητή. Ξεκίνησε το 1986 με τον Άγιαξ (που παρέμεινε η μεγάλη του αγάπη) μέχρι το 1988 ,[30] οπότε και ανέλαβε την Μπαρτσελόνα στην οποία παρέμεινε έως το 1996 . Από το 2009 έως το 2013 ήταν προπονητής της μη επισήμως αναγνωρισμένης Εθνικής Καταλωνίας.[31]

Αφού αγωνίστηκε για τον σύλλογο ως παίκτης, ο Κρόιφ επέστρεψε στη Βαρκελώνη για την περίοδο 1988-89 , αυτή τη φορά για να αναλάβει το νέο του ρόλο ως προπονητής της πρώτης ομάδας. Στην Ολλανδία , δόθηκε ιδιαίτερη εκτίμηση για την επιθετική αίσθηση που επέβαλε, αλλά και για την αξιέπαινη δουλειά του στα ταλέντα , εντοπίζοντας, για παράδειγμα, τους Μάρκο Βαν Μπάστεν και Ντένις Μπέργκαμπ. Ο Ολλανδός είχε αμέσως ανανέωσει τη Μπαρτσελόνα παίζοντας το ελκυστικό του ποδόσφαιρο και τα αποτελέσματα δεν πήραν πολύ καιρό.[32] Όμως, αυτό δεν συνέβη μόνο με την πρώτη ομάδα, οι ομάδες νεολαίας έδειξαν επίσης το ίδιο επιθετικό στυλ, κάτι που διευκόλυνε τους εφεδρικούς παίκτες να κάνουν τη μετάβαση στην πρώτη ομάδα.[33] Όπως σημείωσε ο Σιντ Λοου , όταν αναλαμβάνει ως διευθυντής, η Μπαρτσελώνα στα τέλη της δεκαετίας του 1980 "ήταν μια λέσχη σε χρέη και σε κρίση, τα αποτελέσματα ήταν άσχημα, οι επιδόσεις ήταν χειρότερες, η ατμόσφαιρα φοβερή και η προσέλευση του κόσμου χαμηλή. Δεν λειτούργησε αμέσως, αλλά ο Κρόιφ ανέκτησε την ταυτότητα που είχε ενσωματώσει ως παίκτης. Πήρε κινδύνους και ακολούθησαν ανταμοιβές."

Στην ομάδα , ο Κρόιφ έφερε ταλέντα, παίκτες σημαντικής αξίας και άλλους κορυφαίας κλάσης. Η ομάδα γνώρισε μια λαμπρή εποχή. Στο διάστημα των πέντε ετών (1989-1994), οδήγησε τον όμιλο σε τέσσερις ευρωπαϊκούς τελικούς (δύο τελικούς του Κυπέλλου των Ευρωπαίκων Κυπέλλων και δύο τελικούς του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Πρωταθλητριών).[34]

Με τον Κρόιφ, η ομάδα κέρδισε τέσσερις τίτλους πρωτάθληματος στη σειρά (1991-1994) και κέρδισε τη Σαμπντόρια τόσο στον τελικό του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου Κυπελλούχων του 1989 όσο και στον τελικό του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος του 1992 . Στις 10 Μαΐου 1989, οι γηπεδούχοι από τον Σαλίνας και τον Λοπέ Ρεκάτε οδήγησαν τη Μπαρτσελόνα σε νίκη 2-0 εναντίον της Σαμπντόρια. Πάνω από 25.000 υποστηρικτές ταξίδεψαν στην Ελβετία για να υποστηρίξουν την ομάδα. Έτσι ήρθε το τρίτο Κύπελλο Κυπελλούχων στην ιστορία . Το όνειρο του μεγάλου Ευρωπαϊκού Κυπέλλου έγινε πραγματικότητα στις 20 Μαΐου 1992 στο Λονδίνο, όταν η Μπάρτσα νίκησε τη Σαμπντόρια. Η τελευταία οδηγία του Κρόιφ στους παίκτες του προτού να βγει στο γήπεδο ήταν " Salid y disfrutad"( “Βγες έξω και να απολαύσετε” ή “Πήγαινε εκεί έξω και να απολαύσετε τον εαυτό σας”). Την πρώτη νίκη του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος στη Βαρκελώνη, 25 χιλιάδες οπαδοί συνοδεύσαν την ομάδα στο Γουέμπλεϊ, ενώ ένα εκατομμύριο βγήκε στους δρόμους της Βαρκελώνης για το καλωσόρισμα των ευρωπαίων πρωταθλητών. Οι νίκες του συλλόγου περιλαμβάνουν μια νίκη 5-0 επί της Ρεάλ Μαδρίτης στη Βαρκελώνη , καθώς και μια νίκη 4-0 εναντίον της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.

Η κληρονομιά που έδωσε ο Κρόιφ στη Βαρκελώνη, όμως, ήταν κάτι περισσότερο από απλά τρόπαια και ρεκόρ , καθώς έδωσε μια κερδοφόρα νοοτροπία και ποδοσφαιρική ταυτότητα / ιδεολογία που διατρέχει το σύλλογο μέχρι σήμερα. Ως διευθυντής της Βαρκελώνης, έθεσε συστημικά θεμέλια για μια εξέχουσα σχολή ποδοσφαίρου: "σχολή Barçajax" ή "σχολή Barça-Ajax", όπως έχουν ορίσει πολλοί.[35] Το κυρίαρχο στυλ παιχνιδιού, τώρα γνωστό ως tiki-taka ή tiqui-taca , είχε μεταφερθεί και βελτιωθεί από τον Άγιαξ στη Μπαρτσελόνα. Και οι νέοι παίκτες που έρχονται από τη Λα Μασία διδάσκονται να συμπεριφέρονται με ευγένεια και ταπεινοφροσύνη. Η θεωρία είναι ότι όχι μόνο είναι ευχάριστο να είσαι απλός, αλλά και αν είσαι ταπεινός, είσαι ικανός να μάθεις - και η ικανότητα να μαθαίνεις είναι η ικανότητα βελτίωσης.

Με 11 τρόπαια, ο Κρόιφ ήταν ο πιο επιτυχημένος προπονητής του συλλόγου, αλλά από τότε έχει ξεπεραστεί από τον πρώην παίκτη του Πεπ Γκουαρντιόλα, ο οποίος πήρε 15. Στις τελευταίες δύο χρονιές του, ωστόσο, δεν κατάφερε να κερδίσει κανένα τρόπαιο.

Τίτλοι ως προπονητής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άγιαξ
  • Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης (1)
    • 1987
Μπαρτσελόνα
  • Πρωτάθλημα Ισπανίας (4)
    • 1991, 1992, 1993, 1994
  • Κύπελλο Ισπανίας (1)
    • 1990
  • Σούπερ Καπ Ισπανίας
    • 1991, 1992, 1993
  • Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης (1)
    • 1989
  • Κύπελλο Πρωταθλητριών Ευρώπης (1)
    • 1992

Ατομικές διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ποδοσφαιριστής

  • Χρυσή Μπάλα : 1971 , 1973 , 1974 . Τρίτη θέση: 1975
  • Ολλανδός ποδοσφαιριστής της χρονιάς : 1968, 1972, 1984
  • Ολλανδός αθλητής της χρονιάς : 1973, 1974
  • Παγκόσμιο Κύπελλο της ΦΙΦΑ Χρυσή Μπάλα : 1974
  • IOC Ευρωπαίος ποδοσφαιριστής της σεζόν: 1970/71, 1972/73
  • Βραβείο Don Balon : 1977, 1978
  • Βορειοαμερικανική ποδοσφαιρική ένωση MVP : 1979
  • ΦΙΦΑ Καλύτερη ομάδα Παγκοσμίου Κυπέλλου : 1994
  • ΦΙΦΑ Ομάδα όνειρο των Παγκοσμίων Κυπέλλων : 2002
  • Παγκόσμια ομάδα του 20ου αιώνα
  • FIFA 100
  • Οι καλύτεροι XI του περιοδικού World Soccer όλων των εποχών : 2013
  • World Soccer : Οι μεγαλύτεροι παίκτες του 20ου αιώνα : # 3
  • France Football παίκτης του αιώνα : # 3
  • IFFHS Ευρωπαίος Παίκτης του Αιώνα : # 1
  • IFFHS Παίκτης του Αιώνα : # 2
  • IFFHS θρύλοι

Προπονητής

  • Προπονητής Παγκόσμιου Διαγωνισμού της Χρονιάς : 1987
  • Βραβείο Don Balon για τον προπονητή της χρονιάς : 1991, 1992
  • Onze d'Or για τον προπονητή της χρονιάς : 1991, 1992
  • Ευρωπαίος προπονητής της σεζόν : 1991-92
  • France Football : 4ος καλύτερος προπονητής όλων των εποχών: 2019

Οικογενειακή κατάσταση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Κρόιφ είχε έναν αδελφό, τον Χέρνι. Νυμφεύτηκε στις 2 Δεκεμβρίου του 1968 την Ντάνι Κόστερ με την οποία απέκτησαν 3 παιδιά: τη Σαντάλ, τη Σουσίλα και τον Γιόρντι, ο οποίος έγινε κι αυτός ποδοσφαιριστής και αγωνίστηκε, μεταξύ άλλων, στην Μπαρτσελόνα και στη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Johan Cruyff».  (στα Αγγλικά)
  2. «RSSSF : Best of the best». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 10 Φεβρουαρίου 2020.
  3. «The best European footballer of all time : Johan Cruyff».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου 2020.
  4. «Johan Cruyff is soccer's greatest mythical figure».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 5 Φεβρουαρίου 2020.
  5. «Classic Players – Johan Cruyff – I was there».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 29 Ιανουαρίου 2020.
  6. «Greatest footballers ever : No 4 Johan Cruyff».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 10 Φεβρουαρίου 2020.
  7. «Johan Cruyff : The total Voetballer».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 15 Φεβρουαρίου 2020.
  8. «Diego Maradona and Johan Cruyff emerge as the greatest forwards of all time in tiered rankings». (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 10 Φεβρουαρίου 2020.
  9. IFFHS' Century Elections(στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 28 Ιανουαρίου 2020.
  10. «I love football... Cruyff».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 13 Φεβρουαρίου 2020.
  11. «Eredivisie Historie».  ( στα Ολλανδικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  12. «The greatest seasonal club teams ever».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 14 Φεβρουαρίου 2020.
  13. «Johan Cruyff : father of the modern game».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 13 Φεβρουαρίου 2020.
  14. «European footballer of the Year ("Ballon d'or")».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  15. «NY Times : Johan Cruyff».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 12 Φεβρουαρίου 2020.
  16. Feindt, Henning (19 September 2014). «Franz Beckenbauer & Johan Cruyff: Der FC Barcelona wird immer größer als der FC Bayern sein». Bild.de. http://www.bild.de/sport/fussball/franz-beckenbauer/cruyff-barcelona-immer-groesser-als-bayern-37721032.bild.html. Ανακτήθηκε στις 29 September 2016. «Franz Beckenbauer: "Wenn Spieler wie Bale oder Ronaldo um die 100 Millionen wert sind, würde es bei Johan in die Milliarden gehen!" (στα Γερμανικά)» 
  17. Tooth, John-Paul (19 Σεπτεμβρίου 2014). «Beckenbauer: If Bale and Ronaldo are worth €100m, Cruyff would be worth billions». Goal.com. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2016. 
  18. Schaerlaeckens, Leander (25 Μαρτίου 2016). «Johan Cruyff's Complicated Legacy». VICE Sports. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Οκτωβρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2016. 
  19. «Cruyff.com : Playing for Feyenord».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  20. «The world of Johan Cruyff».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 22 Φεβρουαρίου 2020.
  21. «Rinus Michels and the total football rebellion».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  22. «The total footballer».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 15 Φεβρουαρίου 2020.
  23. «Johan Cruyff 's legacy? The whole of modern football».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  24. «How Cruyff changed the modern game».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  25. «Johan Cruyff : the great idealist who proved beauty is best».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 22 Φεβρουαρίου 2020.
  26. «The global art of soccer».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  27. «Παγκόσμια θλίψη "Έφυγε" ο Γιόχαν Κρόιφ». 
  28. «Πέθανε ο "ιπτάμενος Ολλανδός" Γιόχαν Κρόιφ».  Ανακτήθηκε στις 24/3/2016.
  29. «Johan Cruyff : Why the Dutch Master wore the famous 14 shirt».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  30. «Johan Cruyff the positive thinker looks ahead to new lease of football life».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 15 Φεβρουαρίου 2020.
  31. «Cruyff will coach Catalonia team».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  32. «Two years of the death of Johan Cruyff, the man that reinvented the football».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 12 Φεβρουαρίου 2020.
  33. «Γιόχαν Κρόιφ, ο μεγαλύτερος Ευρωπαίος όλων των εποχών».  Ανακτήθηκε 16 Φεβρουαρίου 2020.
  34. «FC Barcelona :1988-1996 , the era of the "Dream Team"».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 15 Φεβρουαρίου 2020.
  35. «Johan Cruyff's legacy lives at both rivals Ajax and Barcelona».  (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε 13 Φεβρουαρίου 2020.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]