Πρωτάθλημα ποδοσφαίρου ανδρών Βραζιλίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Καμπεονάτο Μπραζιλέιρο Σέριε Α
ΔιοργανωτήςΣυνομοσπονδία Ποδοσφαίρου Βραζιλίας
Ίδρυση1959
1971 (παρούσα μορφή)
ΧώραFlag of Brazil.svg Βραζιλία
Αριθμός ομάδων20
Επίπεδο1
ΥποβιβασμόςΣέριε Β
Τοπικά κύπελλαΚύπελλο Βραζιλίας
Προκρίνει σεΚόπα Λιμπερταδόρες
Κόπα Σουδαμερικάνα
Σημερινός κάτοχος600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο (2ος τίτλος)
Περισ. κατακτήσειςSE Palmeiras Παλμέιρας
(10 τίτλοι)
Τηλεοπτική κάλυψηRede Globo
Band
SporTV
Premiere FC (πληρωμή ανά προβολή)
Fox Sports (στιγμιότυπα)
Ιστοσελίδαcbf.com.br
Commons page Πολυμέσα σχετικά με τη διοργάνωση

To Βραζιλιάνικο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου (πορτογαλικά: Campeonato Brasileiro Série A), γνωστό και ως Μπραζιλεϊράο (Brasileirão) ή απλά Σέριε Α (Série A), είναι ο σπουδαιότερη ποδοσφαιρική διοργάνωση της Βραζιλίας και ένα από θεαματικότερα πρωταθλήματα παγκοσμίως.

Διοργανώνεται από τη Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου Βραζιλίας (CBF) και διεξάγεται από το Μάιο έως το Δεκέμβριο, δηλαδή μία αγωνιστική περίοδος συμπίπτει με το πραγματικό ημερολογιακό έτος. Η διαφορά αυτή σε σχέση με τα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα οφείλεται στη θέση της χώρας στο Νότιο Ημισφαίριο: οι ζεστοί θερινοί μήνες δεν πέφτουν στη μέση του χρόνου, αλλά στην αρχή του.

Ως θεσμός έχει υποστεί πάμπολλες αλλαγές από το 1971 που ξεκίνησε. Στην παρούσα μορφή του, συμμετέχουν είκοσι ομάδες που διαγωνίζονται με το σύστημα των δύο γύρων. Το 2021 ανακηρύχθηκε καλύτερο πρωτάθλημα του κόσμου από την Διεθνής Ομοσπονδία Ιστορίας και Στατιστικής του Ποδοσφαίρου.[1] Μάλιστα ήταν η πρώτη φορά από το 1991 που δίνεται η διάκριση, που πρωτάθλημα εκτός της Ευρώπης, κερδίζει αυτόν τον τίτλο.

Πρωταθλήτρια για την περίοδο 2021 είναι η Ατλέτικο Μινέιρο. Πολυνίκης είναι η Παλμέιρας με 10 πρωταθλήματα.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η τεράστια έκταση της Βραζιλίας (λίγο μικρότερη από την Ευρώπη) καθιστούσε απαγορευτική κάθε σκέψη για ένα παμβραζιλιανικό πρωτάθλημα έως και τη δεκαετία του 1960. Κάθε πολιτεία διοργάνωνε δικό της πρωτάθλημα, π.χ. το Καριόκας στην πολιτεία του Ρίο Ντε Τζανέιρο ή το Παουλίστα στην πολιτεία του Σάο Πάολο. Κάποιες χρονιές, μετά τη λήξη των πολιτειακών πρωταθλημάτων, οι πρωταθλήτριες ομάδες τους συμμετείχαν σε τουρνουά (Taça Brasil, Torneio Pedrosa) με σκοπό την ανάδειξη του «υπερπρωταθλητή», αλλά επρόκειτο για ημιεπίσημες διοργανώσεις.

Η πρόοδος στις εναέριες μεταφορές και η βούληση της χούντας (που κυβερνούσε τότε τη χώρα) να εισαγάγει έναν εθνικό ποδοσφαιρικό θεσμό, οδήγησαν στη διοργάνωση του πρώτου εθνικού πρωταθλήματος το 1971. Τα πολιτειακά πρωταθλήματα δεν καταργήθηκαν, αντίθετα σε κάποιο βαθμό αποτελούσαν κριτήριο για τη συμμετοχή στο εθνικό πρωτάθλημα. Όμως το νέο πρωτάθλημα ήταν αναξιόπιστο, με σύστημα διεξαγωγής που άλλαζε σχεδόν κάθε χρόνο, διάτρητο σε κάθε είδους κυβερνητικές ή παραγοντικές παρεμβάσεις.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του 1979, όταν οι Γκουαρανί και Παλμέιρας αποφασίσθηκε να προκριθούν αυτόματα στην τελική φάση του πρωταθλήματος, με το αιτιολογικό ότι ήταν οι δύο κορυφαίες ομάδες της προηγούμενης περιόδου. Αυτό οδήγησε πολλούς μεγάλους συλλόγους να αποσυρθούν για μία χρονιά σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Τελικά η Παλμέιρας τερμάτισε τρίτη ανάμεσα σε 96 ομάδες έχοντας δώσει μόλις πέντε αγώνες, ενώ η Γκουαρανί με μόλις τρεις αγώνες τερμάτισε στην πρώτη 12άδα.

Άλλο ένα ενδεικτικό παράδειγμα είναι η Γιουβέντους Σάο Πάολο που το 1984 ξεκίνησε στην Α' Κατηγορία, μεσούσης της αγωνιστικής περιόδου υποβιβάσθηκε στη Β' την οποία παρ' όλα αυτά κέρδισε, αλλά δεν προβιβάσθηκε ξανά στην Α'!

Το 1987 οι μεγαλύτεροι σύλλογοι συνέστησαν δική τους ένωση (Clube dos 13, Λέσχη των 13) και διοργάνωσαν χωριστό πρωτάθλημα (Copa União) για εκείνη τη χρονιά.

Παρούσα μορφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τελικά το Βραζιλιάνικο Πρωτάθλημα απέκτησε σαφές σύστημα διεξαγωγής μόλις το 2003, υιοθετώντας τα ευρωπαϊκά πρότυπα με κλειστές κατηγορίες (ασύνδετες με τα πολιτειακά πρωταθλήματα), δύο γύρους (όλοι εναντίον όλων μία φορά εντός έδρας και μία εκτός), κατάργηση των αγώνων κατάταξης (play-offs) και ανάδειξη του πρωταθλητή με το σύστημα των βαθμών (3 για νίκη και 1 για ισοπαλία). Τα πολιτειακά πρωταθλήματα εξακολουθούν να υφίστανται, αλλά διεξάγονται τους πρώτους μήνες του χρόνου και δεν εξαρτάται από αυτά η συμμετοχή στο εθνικό πρωτάθλημα - υπάρχουν μάλιστα ομάδες που για διάφορους λόγους (αποφυγή εξόδων, επικέντρωση σε πιο εφικτούς στόχους) προτιμούν να αγωνίζονται μόνο σε αυτά και δε διεκδικούν είσοδο στις εθνικές κατηγορίες.

Στην παρούσα μορφή του Πρωταθλήματος, συμμετέχουν 20 ομάδες. Οι τέσσερις τελευταίοι υποβιβάζονται στην Β' Κατηγορία, ενώ οι τέσσερις πρώτοι κερδίζουν δικαίωμα συμμετοχής στο Κόπα Λιμπερταδόρες (το λατινοαμερικανικό αντίστοιχο του Τσάμπιονς Λιγκ), υπό προϋποθέσεις και ο πέμπτος. Επίσης δύο ομάδες, βάσει ενός συνδυασμού κριτηρίων, αποκτούν δικαίωμα συμμετοχής στο Κόπα Σουδαμερικάνα, τη δεύτερη τη τάξει ηπειρωτική διοργάνωση.

Πρωταθλητές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τάσα Μπραζίλ (1959-1968)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1959 EC Bahia Μπαΐα
1960 SE Palmeiras Παλμέιρας
1961 Santos FC Σάντος
1962 Santos FC Σάντος (2)
1963 Santos FC Σάντος (3)
1964 Santos FC Σάντος (4)
1965 Santos FC Σάντος (5)
1966 Cruzeiro EC Κρουζέιρο
1967 SE Palmeiras Παλμέιρας (2)
1968 600px Nero con stella Bianca Μποταφόγκο

Τορνέιο Ρομπέρτο Γκόμεζ Πεδρόζα (1967-1970)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1967 SE Palmeiras Παλμέιρας (3)
1968 Santos FC Σάντος (6)
1969 SE Palmeiras Παλμέιρας (4)
1970 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε

Καμπεονάτο Μπραζιλέιρο (1971-σήμερα)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1971 600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο
1972 SE Palmeiras Παλμέιρας (5)
1973 SE Palmeiras Παλμέιρας (6)
1974 CR Vasco da Gama Βάσκο ντα Γκάμα
1975 600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ
1976 600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ (2)
1977 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο
1978 Guarani FC Γκουαρανί
1979 600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ (3)
1980 CR Flamengo Φλαμένγκο
1981 Grêmio FB Porto-Alegrense Γκρέμιο
1982 CR Flamengo Φλαμένγκο (2)
1983 CR Flamengo Φλαμένγκο (3)
1984 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε (2)
1985 Coritiba FC Κοριτίμπα
1986 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο (2)
1987 Sport Club do Recife Σπορτ Ρεσίφε
1988 EC Bahia Μπαΐα (2)
1989 CR Vasco da Gama Βάσκο ντα Γκάμα (2)
1990 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς
1991 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο (3)
1992 CR Flamengo Φλαμένγκο (4)
1993 SE Palmeiras Παλμέιρας (7)
1994 SE Palmeiras Παλμέιρας (8)
1995 600px Nero con stella Bianca Μποταφόγκο (2)
1996 Grêmio FB Porto-Alegrense Γκρέμιο (2)
1997 CR Vasco da Gama Βάσκο ντα Γκάμα (3)
1998 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (2)
1999 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (3)
2000 CR Vasco da Gama Βάσκο ντα Γκάμα (4)
2001 600px Nero e Rosso Strisce con CAP Αθλέτικο Παραναένσε
2002 Santos FC Σάντος (7)
2003 Cruzeiro EC Κρουζέιρο (2)
2004 Santos FC Σάντος (8)
2005 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (4)
2006 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο (4)
2007 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο (5)
2008 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο (6)
2009 CR Flamengo Φλαμένγκο (5)
2010 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε (3)
2011 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (5)
2012 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε (4)
2013 Cruzeiro EC Κρουζέιρο (3)
2014 Cruzeiro EC Κρουζέιρο (4)
2015 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (6)
2016 SE Palmeiras Παλμέιρας (9)
2017 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (7)
2018 SE Palmeiras Παλμέιρας (10)
2019 CR Flamengo Φλαμένγκο (6)
2020 CR Flamengo Φλαμένγκο (7)
2021 600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο (2)

Τίτλοι ανά σύλλογο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ομάδες Τίτλοι Σεζόν
SE Palmeiras Παλμέιρας 10 1960, 1967, 1967, 1969, 1972, 1973, 1993, 1994, 2016, 2018
Santos FC Σάντος 8 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968, 2002, 2004
600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς 7 1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017
CR Flamengo Φλαμένγκο 7 1980, 1982, 1983, 1992, 2009, 2019, 2020
600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο 6 1977, 1986, 1991, 2006, 2007, 2008
600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε 4 1970, 1984, 2010, 2012
Cruzeiro EC Κρουζέιρο 4 1966, 2003, 2013, 2014
CR Vasco da Gama Βάσκο ντα Γκάμα 4 1974, 1989, 1997, 2000
600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ 3 1975, 1976, 1979
Grêmio FB Porto-Alegrense Γκρέμιο 2 1981, 1996
600px Nero con stella Bianca Μποταφόγκο 2 1968, 1995
EC Bahia Μπαΐα 2 1959, 1988
600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο 2 1971, 2021
Coritiba FC Κοριτίμπα 1 1985
600px Nero e Rosso Strisce con CAP Ατλέτικο Παραναένσε 1 2001
Guarani FC Γκουαρανί 1 1978
Sport Club do Recife Σπόρτ Ρεσίφε 1 1987


  1. ¹ Το 1987 η Σπορτ Ρεσίφε κατέκτησε το πρωτάθλημα που διοργάνωσε η Συνομοσπονδία.
    ² Το πρωτάθλημα του 1979 στιγματίσθηκε από την άρνηση πολλών μεγάλων ομάδων να λάβουν μέρος.

Τίτλοι ανά πολιτεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολιτεία Τίτλοι Ομάδα
Bandeira do Estado de São Paulo.svg Σάο Πάολο 32 SE Palmeiras Παλμέιρας (10) Santos FC Σάντος (8) 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς (7) 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο (6) Guarani FC Γκουαρανί (1)
Bandeira Estado RiodeJaneiro Brasil2.svg Ρίο ντε Τζανέιρο 17 CR Flamengo Φλαμένγκο (7) 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε (4) CR Vasco da Gama Βάσκο ντα Γκάμα (4) 600px Nero con stella Bianca Μποταφόγκο (2)
Bandeira de Minas Gerais.svg Μίνας Ζεράις 6 Cruzeiro EC Κρουζέιρο (4) 600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο (2)
Bandeira do Rio Grande do Sul.svg Ρίο Γκράντε ντο Σουλ 5 600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ (3) Grêmio FB Porto-Alegrense Γκρέμιο (2)
Bandeira da Bahia.svg Μπαΐα 2 EC Bahia Μπαΐα (2)
Bandeira do Paraná.svg Παρανά 2 Coritiba FC Κοριτίμπα (1) 600px Nero e Rosso Strisce con CAP Αθλέτικο Παραναένσε (1)
Bandeira de Pernambuco.svg Περναμπούκο 1 Sport Club do Recife Σπόρτ Ρεσίφε (1)


Ομάδες με τις περισσότερες συμμετοχές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το 1959 μέχρι και το 2022 έχουν διεξαχθεί 66 πρωταθλήματα με 158 ομάδες να έχουν συμμετάσχει στην πρώτη κατηγορία.

Ο κάτωθι πίνακας περιλαμβάνει τις δέκα ομάδες με τις περισσότερες συμμετοχές.[2]

Θέση Σύλλογος Συμμετοχές Πρωταθλήματα Συμμετοχές

στην

Β' Βραζιλίας

(1971-2022)

Grêmio FB Porto-Alegrense Γκρέμιο 62 2 3
Santos FC Σάντος 62 8 0
Cruzeiro EC Κρουζέιρο 59 4 3
SE Palmeiras Παλμέιρας 59 10 4
600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο 59 2 1
600px Nero con stella Bianca Μποταφόγκο 58 2 3
CR Flamengo Φλαμένγκο 57 7 -
600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε 56 4 1
600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ 56 3 1
10η 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο 55 6 -

Γενική βαθμολογία πρωταθλημάτων (1959-2021)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πίνακας περιλαμβάνει τις 10 ομάδες με την καλύτερη συγκομιδή πόντων στο πρωτάθλημα.

Θέση Ομάδες Πον. Αγ. ΠΝ Ν Ι Η ΓΥ ΓΚ ΔΤ
1 600px Rosso Bianco e Nero con SPFC Σάο Πάολο 2235 1518 44,1% 670 444 404 2243 1607 +636
2 Santos FC Σάντος 2160 1534 42,4% 651 433 450 2269 1728 +541
3 600px SCI artistico su sfondo Rosso Ιντερνασιονάλ 2155 1499 43,5% 653 421 425 2030 1537 +493
4 Grêmio FB Porto-Alegrense Γκρέμιο 2128 1530 42,4% 650 425 455 2039 1608 +431
5 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista Κορίνθιανς 2122 1501 42,6% 640 440 421 1971 1554 +417
6 600px Nero e Bianco Strisce con CAM Ατλέτικο Μινέιρο 2117 1514 42,6% 645 417 452 2192 1773 +419
7 CR Flamengo Φλαμένγκο 2113 1524 41,9% 640 427 457 2114 1731 +383
8 SE Palmeiras Παλμέιρας 2112 1445 45,4% 656 398 391 2127 1557 +570
9 Cruzeiro EC Κρουζέιρο 2086 1481 42,9% 636 403 442 2131 1678 +453
10 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco Φλουμινένσε 1886 1451 38,5% 559 404 488 1918 1741 +177

Πολυνίκης ομάδα ανά περίοδο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο κάτωθι πίνακας αναφέρει τα συνολικά χρόνια κατά τα οποία οι αναφερόμενες ομάδες κατείχαν τα περισσότερα πρωταθλήματα. Στην τρίτη στήλη αναφέρεται η χρονική περίοδος στην οποία η κάθε ομάδα κατείχε τα πρωτεία. Δεν υπολογίζονται τα έτη που την πρώτη θέση κατείχαν και μοιράζονταν παραπάνω από μία ομάδες.

Το πρωτάθλημα Βραζιλίας είναι από τα δυσκολότερα στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο εξαιτίας του γεγονότος ότι τον τίτλο διεκδικούν κάθε χρόνο πολλές «μεγάλες» ομάδες. Από το 1959 μέχρι το 1961, από το 1973 έως το 1992 και από το 2004 έως το 2015, καμία ομάδα δεν ήταν μόνη πρώτη σε τίτλους. Η ιστορική ομάδα της Σάντος με μπροστάρη τον Πελέ, κατέκτησε πέντε από τα οκτώ συνολικά πρωταθλήματα της την δεκαετία του 1960 και μάλιστα συνεχόμενα (1961-1965). Μέχρι και το 1972 η Σάντος ήταν πολυνίκης του θεσμού αλλά από το 1973 έως και το 1992 υπήρξε ισοπαλία στους τίτλους με την Παλμέιρας η οποία από το 1993 και μετά κατέχει τα πρωτεία με εξαίρεση την περίοδο 2004-2015 που η Σάντος μοιραζόταν την πρωτιά (8 πρωταθλήματα). Τα δύο πρωταθλήματα της Παλμέιρας, το 2016 και το 2018 έχουν επαναφέρει ξανά την διαφορά δύο πρωταθλημάτων, γεγονός που είχε επαναληφθεί την περίοδο 1994-2001.

Το μεγαλύτερο σερί πρωταθλημάτων είναι τα πέντε της Σάντος (1961-1965) και έπειτα τα τρία της Σάο Πάολο (2006-2008). Επτά φορές έχουν κατακτηθεί δύο συνεχόμενα πρωταθλήματα, δύο φορές από Παλμέιρας και Φλαμένγκο και από μια φορά οι Κορίνθιανς, Κρουζέιρο, Ιντερνασιονάλ.

Ομάδα Συνολικά έτη

ως πολυνίκης

Χρονιές
SE Palmeiras Παλμέιρας 18 1993-2003, 2016-2022
Santos FC Σάντος 11 1962-1972

Αγώνες με την μεγαλύτερη προσέλευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγή: [3]

Θέση Προσ. Αγώνας Σκορ Γήπεδο Ημ.
1 155.523 CR Flamengo ΦλαμένγκοΣάντος Santos FC 3–0 Μαρακανά 29/5/1983
2 154.335 CR Flamengo ΦλαμένγκοΑτλέτικο Μινέιρο 600px Nero e Bianco Strisce con CAM 3–2 Μαρακανά 1/6/1980
3 146.043 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco ΦλουμινένσεΚορίνθιανς 600px Bianco e Nero con ancora Rossa e bandiera paulista 1–1 Μαρακανά 5/12/1976
4 138.107 CR Flamengo ΦλαμένγκοΓκρέμιο Grêmio FB Porto-Alegrense 1–1 Μαρακανά 4/4/1982
5 135.487 600px Nero con stella Bianca ΜποταφόγκοΦλαμένγκο CR Flamengo 3–1 Μαρακανά 19/4/1981
6 128.781 600px Amaranto e Verde (Strisce) alternati con Bianco ΦλουμινένσεΒάσκο ντα Γκάμα CR Vasco da Gama 0–0 Μαρακανά 27/5/1984
7 122.001 600px Nero con stella Bianca ΜποταφόγκοΦλαμένγκο CR Flamengo 2–2 Μαρακανά 19/7/1992
8 121.353 CR Flamengo ΦλαμένγκοΒάσκο ντα Γκάμα CR Vasco da Gama 1–1 Μαρακανά 8/5/1983
9 120.441 CR Flamengo ΦλαμένγκοΓκουαρανί Guarani FC 2–1 Μαρακανά 11/4/1982
10 118.777 CR Vasco da Gama Βάσκο ντα ΓκάμαΙντερνασιονάλ 600px SCI artistico su sfondo Rosso 2–2 Μαρακανά 28/7/1974

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «IFFHS». www.iffhs.com. Ανακτήθηκε στις 21 Απριλίου 2022. 
  2. «Participações dos clubes no Campeonato Brasileiro de Futebol» (στα pt). Wikipédia, a enciclopédia livre. 2021-12-26. https://pt.wikipedia.org/w/index.php?title=Participa%C3%A7%C3%B5es_dos_clubes_no_Campeonato_Brasileiro_de_Futebol&oldid=62681774. 
  3. Περιοδικό Placar (Μάιος 2010, σελ.121, Οδηγός για το πρωτάθλημα του 2010)

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]