Επαρχίες της Ελλάδας
| Επαρχίες της Ελλάδας | |
|---|---|
 | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Νόμος | Περί Συστάσεως των Δήμων (27.12.1833, ΦΕΚ 3/10.1.1834) |
| Ίδρυση | 27 Δεκεμβρίου 1833 |
| Αριθμός | 148 |
| Διοίκηση | Επαρχιακό Συμβούλιο |
| Κατάργηση | 1 Ιανουαρίου 1999 |
Οι Επαρχίες αποτελούσαν αυτοδιοικητικό θεσμό της Ελλάδας από την 27η Δεκεμβρίου 1833 έως την 1η Ιανουαρίου 1999, αλλά ορισμένες υφίσταντο έως το 2006 (Λήμνου, Κω, Βοίου, Κονίτσης, Πάρου, Σαπών και άλλες), για διοικητικούς και στρατιωτικούς λόγους, για τα ανθρώπινα δικαιώματα της μουσουλμανικής μειονότητας στην Θράκη και για λόγους γεωγραφικής απομόνωσης.
Διοίκηση των Επαρχιών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η διοίκηση των Επαρχιών αποτελείτο από δύο μέρη: τον Έπαρχο και το Επαρχιακό Συμβούλιο. Μέλη του Επαρχιακού Συμβουλίου ήταν οι Νομαρχιακοί Σύμβουλοι της αντίστοιχης επαρχίας. Ο Έπαρχος ή ο Υποέπαρχος ήταν ο Νομαρχιακός Σύμβουλος ο οποίος λάμβανε τις περισσότερες ψήφους στις Νομαρχιακές Εκλογές.
Ιστορία (1833–1999)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Οι Επαρχίες της Ελλάδας ιδρύθηκαν με τη διοικητική διαίρεση του 1833, αν και αναφέρονταν ήδη από την πρώτη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας του 1828. Αρχικά, οι Επαρχίες ήταν 42. Ο αριθμός των Επαρχιών τροποποιούνταν και με τις επόμενες διοικητικές διαιρέσεις έγιναν 49, ενώ προστίθονταν νέες καθώς ενσωματώνονταν στο ελληνικό κράτος νέα εδάφη. Καταργήθηκαν με τη Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας του 1836 όταν το κράτος χωρίστηκε σε «Διοικήσεις» και ορισμένες «Υποδιοικήσεις», αλλά ξαναδημιουργήθηκαν με τη Διοικητική διαίρεση της Ελλάδας του 1845. Οι Επαρχίες καταργήθηκαν ξανά ως διοικητικές μονάδες το 1887 αλλά συνέχισαν να διατηρούν υπηρεσίες που σχετίζονταν κυρίως με την εκπαίδευση και με κάποιες οικονομικές υπηρεσίες για να ξαναδημιουργηθούν τέσσερα χρόνια μετά, το 1891.[1][2][3] Με τη Διοικητική διαίρεση του 1899 έφτασαν στις 69.[4] Πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρχαν 139 Επαρχίες και μετά τον πόλεμο, με την ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων στις 7 Μαρτίου 1948, οι Επαρχίες ανήλθαν σε 148.
Σύμφωνα με το άρθρο 7 του Κώδικα Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης (Προεδρικό Διάταγμα 30/1996), οι Επαρχίες αποτελούσαν μία «ιδιαίτερη διοικητική οντότητα» εντός της ευρύτερης «διοικητικής περιφέρειας» των Νομαρχιών. Από την 1η Ιανουαρίου 1999 και τελικά μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές της 15ης Οκτωβρίου 2006, οι Επαρχίες καταργήθηκαν ως μονάδες της διοικητικής διαίρεσης της Ελλάδας, σύμφωνα με τον Νόμο 2539/1997,[5] στο πλαίσιο του προγράμματος «Καποδίστριας».
Πρόγραμμα «Καλλικράτης» (2011)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Με το πρόγραμμα «Καλλικράτης» που εφαρμόστηκε το 2011, πολλές Επαρχίες ή τμήματα Επαρχιών επανήλθαν ως Δήμοι είτε με ίδιες είτε με διαφορετικές ονομασίες. Μερικές Επαρχίες αντιστοιχούν σε Δήμους που δεν μεταβλήθηκαν με την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης» (Επαρχία Λασιθίου, Επαρχία Σαμοθράκης → Δήμος Οροπεδίου Λασιθίου, Δήμος Σαμοθράκης). Ορισμένες Επαρχίες επανασυστάθηκαν ως Περιφερειακές Ενότητες:
- Η Επαρχία Ικαρίας επανασυστάθηκε ως Περιφερειακή Ενότητα Ικαρίας.
- Η Επαρχία Λήμνου επανασυστάθηκε ως Περιφερειακή Ενότητα Λήμνου.
- Η Επαρχία Καρπάθου επανασυστάθηκε ως Περιφερειακή Ενότητα Καρπάθου – Ηρωικής Νήσου Κάσου.
Πίνακας των Επαρχιών
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται οι Επαρχίες της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νομό, οι οποίες ίσχυαν έως το 1999:
Παλαιότερες Επαρχίες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Επαρχίες της Ανατολικής Θράκης, που δόθηκαν οριστικά στην Τουρκία, το 1923, με τη Συνθήκη της Λωζάνης:
- Νομός Αδριανουπόλεως
- Επαρχία Αδριανουπόλεως (έδρα: Αδριανούπολη)
- Επαρχία Δρογγυλίου (έδρα: Δρογγύλιο)
- Επαρχία Μακράς Γέφυρας (έδρα: Μακρά Γέφυρα)
- Επαρχία Νίκης ή Χάβσας (έδρα: Νίκη ή Χάβσα)
- Νομός Ραιδεστού
- Επαρχία Σηλυβρίας (έδρα: Σηλυβρία)
- Επαρχία Ραιδεστού (έδρα: Ραιδεστός)
- Επαρχία Μαλγάρων (έδρα: Μάλγαρα)
- Επαρχία Μυριοφύτου (έδρα: Μυριόφυτο)
- Επαρχία Τυρολόης ή Συράλλου (έδρα: Τυρολόη ή Σύραλλο)
- Επαρχία Χαριουπόλεως (έδρα: Χαριούπολη)
- Νομός Σαράντα Εκκλησιών
- Επαρχία Σαράντα Εκκλησιών (έδρα: Σαράντα Εκκλησιές)
- Επαρχία Αρκαδιουπόλεως (έδρα: Αρκαδιούπολη)
- Επαρχία Αρτεσκού ή Ελευθερών (έδρα: Αρτεσκός ή Ελευθερές)
- Επαρχία Βιζύης (έδρα: Βιζύη)
- Επαρχία Ανακτορίου (έδρα: Ανακτόριο)
- Επαρχία Βρύσεως (έδρα: Βρύση)
- Επαρχία Σιδηροχωρίου (έδρα: Σιδηροχώρι)
- Νομός Καλλιπόλεως
- Επαρχία Καλλιπόλεως (έδρα: Καλλίπολη)
- Επαρχία Κεσσάνης ή Κισσάνης (έδρα: Κεσσάνη ή Κισσάνη)
- Επαρχία Μαδύτου (έδρα: Μάδυτος)
- Επαρχία Περιστάσεως (έδρα: Περίσταση)
- Νομός Λέσβου
- Επαρχία Ίμβρου και Τενέδου (έδρα: Παναγία Ίμβρου)
Επαρχίες της Βορείου Ηπείρου, που δόθηκαν οριστικά στην Αλβανία, το 1914, με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1913):
- Νομός Αργυροκάστρου (Ελλάδα)
- Επαρχία Αργυροκάστρου (έδρα: Αργυρόκαστρο)
- Επαρχία Δελβίνου (έδρα: Δέλβινο)
- Επαρχία Λεσκοβικίου ή Λιασκοβικίου (έδρα: Λεσκοβίκι ή Λιασκοβίκιο)
- Επαρχία Πρεμετής (έδρα: Πρεμετή)
- Επαρχία Τεπελενίου (έδρα: Τεπελένι)
- Επαρχία Χιμάρας ή Χειμάρρας (έδρα: Χιμάρα ή Χειμάρρα)
- Νομός Κερκύρας
- Η Νήσος Σάσων το διάστημα 1864–1914, ήταν τμήμα της Επαρχίας Κερκύρας και Διαποντίων Νήσων.
- Νομός Φλωρίνης
- Χωριά δυτικά των Λιμνών Πρέσπες και η Βίγλιστα, το διάστημα 1912–1914 ήταν τμήμα της Επαρχίας Καστοριάς.
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Στ. Ιατρού, Αμ. Κουδούνη, Μ. Νικολακοπούλου, Στ. Χασομέρη, Δομή και λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ΤΕΕ, Αθήνα Φεβρ., 2005 (Ομάδα Εργασίας) Αρχειοθετήθηκε 2013-11-01 στο Wayback Machine., σελ. 10
- ↑ ΦΕΚ A 216/1887 7 Αυγούστου 1887, Νόμος ΑΦΞΑ': Περί μεταρρυθμίσεως του από 5 Δεκεμβρίου 1845 νόμου περί διοικητικής διαιρέσεως του Κράτους της 27 Μαΐου 1887
- ↑ Νόμος ΑΩΟΧ/1-1-1891, όπως αναφέρεται στο Στ. Ιατρού, Αμ. Κουδούνη, Μ. Νικολακοπούλου, Στ. Χασομέρη, Δομή και λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ΤΕΕ, Αθήνα Φεβρ., 2005 (Ομάδα Εργασίας) Αρχειοθετήθηκε 2013-11-01 στο Wayback Machine., σελ. 10
- ↑ Λήμμα «Επαρχία», Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη, 1929
- ↑ «ΝΟΜΟΣ 2539/1997 (Κωδικοποιημένος) - ΦΕΚ Α 244/04.12.1997». www.kodiko.gr. Ανακτήθηκε στις 26 Απριλίου 2023.
- ↑ Αρχικά το διάστημα 1919–1920 ονομαζόταν Επαρχία Δεδέαγατς, από την παλιά ονομασία της Αλεξανδρούπολης και είχε στην έκταση της περιοχές που ανήκουν σήμερα τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην Τουρκία.
- ↑ Αρχικά το διάστημα 1923–1930 ονομαζόταν Επαρχία Νέας Ορεστιάδος. Παλαιότερα ήτανε μέρος της άλλοτε Επαρχίας Αδριανούπολης του άλλοτε ομώνυμου Νομού Αδριανούπολης, που τα εδάφη της μοιράστηκαν με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923, σε Ελλάδα και Τουρκία.
- ↑ Η Επαρχία Σαμοθράκης από το 1914 μέχρι και το 1930, ήτανε μέρος του Νομού Λέσβου, μετέπειτα έγινε οριστικά μέρος του Νομού Έβρου.
- ↑ Αρχικά το διάστημα 1919–1920 ονομαζόταν Επαρχία Γκιουμουλτζίνα, από την παλιά ονομασία της Κομοτηνής.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές ανεπίσημα και ως Επαρχία Μαρωνείας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Η Επαρχία Ξάνθης από το 1920 μέχρι και το 1943, ήτανε αρχικά μέρος του Νομού Ροδόπης, μετέπειτα έγινε οριστικά ο ανεξάρτητος Νομός Ξάνθης.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1922 ως Επαρχία Σαρή Σαμπάν.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1922 ως Επαρχία Πραβίου ή Πραβί.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές ανεπίσημα και ως Επαρχία Βέροιας, από την ομώνυμη πόλη, επειδή το όνομα Ημαθία παρέπεμπε στον Νομό.
- ↑ Επίσημα από το 1955 έως και το 1997, ονομαζόταν για ιστορικούς λόγους Επαρχία Ηρωικής Πόλεως Ναούσης.
- ↑ Αποκαλούνταν ανεπίσημα και ως Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης ή Συμπρωτεύουσα, επειδή συγκεντρώνει τον δεύτερο μεγαλύτερο πληθυσμό της Ελλάδας.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Μυγδονίας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Κρηστωνίας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1918 ως Επαρχία Καρατζόβας, το οποίο αργότερα άλλαξε σε Επαρχία Αλμωπίας, για ιστορικούς λόγους. Αποκαλούνταν επίσης και ως Επαρχία Ενωτίας, Κιρατζόβας (τουρκικής προέλευσης ονομασίες) και Μογλενών (σλαβικής προέλευσης ονομασία).
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1917 ως Επαρχία Γενιτσών ή Γενίτζε Βαρντάρ, ωστόσο για ιστορικούς λόγους μετονομάστηκε με αναγκαστικό νόμο σε Επαρχία Πέλλης, παίρνοντας το όνομα από την Αρχαία Πέλλα, και πολύ αργότερα σε Επαρχία Γιαννιτσών, παίρνοντας το όνομα της από την ομώνυμη σύγχρονη πόλη των Γιαννιτσών. Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Πέλλης, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1923 ως Επαρχία Βοδενών.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1918 ως Επαρχία Αικατερίνης ή Κατερίνης, παίρνοντας το όνομα από την ομώνυμη έδρα της Επαρχίας Κατερίνης, το οποίο αργότερα άλλαξε σε Επαρχία Πιερίας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1927 ως Επαρχία Βαλόβιστας, παίρνοντας το όνομα από την ομώνυμη έδρα της επαρχίας Βαλοβίστα, το οποίο αργότερα άλλαξε σε Επαρχία Σιντικής, για ιστορικούς λόγους, ενώ τη δεκαετία του 1930 στο πλαίσιο εξελληνισμού των ξενικών τοπωνυμίων, η Βαλοβίστα μετονομάστηκε σε Σιδηρόκαστρο.
- ↑ Η Επαρχία Γρεβενών από το 1913 μέχρι και το 1963, ήτανε αρχικά κατά το μεγαλύτερο της, μέρος του Νομού Κοζάνης και τμηματικά μέρος του Νομού Λάρισας, μετέπειτα έγινε οριστικά ο ανεξάρτητος Νομός Γρεβενών.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1927 ως Επαρχία Αναστελίτσης, παίρνοντας το όνομα από την ομώνυμη έδρα της επαρχίας Αναστελίτσα (η οποία ήταν η παλιά ονομασία της κωμόπολης Νεάπολη, η οποία ονομαζόταν αργότερα και Λείψιστα μέχρι το 1928), το οποίο αργότερα άλλαξε σε Επαρχία Βοΐου, ενώ η έδρα της επαρχίας αργότερα μεταφέρθηκε από τη Νεάπολη στη Σιάτιστα, με τη Νεάπολη να γίνεται η ιστορική πρωτεύουσα της επαρχίας.
- ↑ Αρχικά ονομαζόταν το διάστημα 1913–1927 ως Επαρχία Καϊλαρίων, παίρνοντας το όνομα από την ομώνυμη έδρα της Επαρχίας Καϊλαρίων (η οποία ήταν η αρχική ονομασία της Πτολεμαΐδας), το οποίο αργότερα άλλαξε σε Επαρχία Εορδαίας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Η Επαρχία Καστοριάς από το 1913 μέχρι και το 1941, ήτανε αρχικά, μέρος του Νομού Φλωρίνης, μετέπειτα έγινε οριστικά ο ανεξάρτητος Νομός Καστοριάς.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Νικόπολεως, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Θεσσαλιώτιδος, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Μετεώρων, για ιστορικούς και θρησκευτικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Τρίκκης, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αργότερα άλλαξε σε Επαρχία Λειβαδιάς.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Αιδηψού, λόγω των ιαματικών πηγών στην περιοχή.
- ↑ Η Επαρχία Ευρυτανίας ανά χρονικά διαστήματα, ήτανε μέρος του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, μετέπειτα το 1943 έγινε οριστικά ο ανεξάρτητος Νομός Ευρυτανίας.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Δελφών, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Επίσημα από το 1955 έως και το 1997, ονομαζόταν για ιστορικούς λόγους Επαρχία Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου.
- ↑ Κατά τα πρώτα χρόνια ανεξαρτησίας του Ελληνικού Κράτους, αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Παλαιών Πατρών, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Αρχαίας Ολυμπίας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Ναυπλίου ή Ναυπλιέων.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Παραλιακής Αρκαδίας για να διαχωρίζεται από την υπόλοιπη Ορεινή Αρκαδία.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Μάνης ή Λακωνικής Μάνης, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Μονεμβασίας, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Ανατολικής Μάνης, για ιστορικούς λόγους.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Καλαμών.
- ↑ Η Επαρχία Αιγίνης από το 1964 μέχρι και το 1972, ήτανε τμήμα του ανεξάρτητου Νομού Πειραιώς. Μετέπειτα έγινε ξανά μέρος του Νομού Αττικής και το 1987, εντάχθηκε στην διοίκηση της Νομαρχίας Πειραιά.
- ↑ Αποκαλούνταν ανεπίσημα και ως Μητροπολιτική Περιοχή Αθηνών, επειδή σε αυτήν βρισκόταν η Αθήνα, πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη σε πληθυσμό της Ελλάδας. Το 1987, για πληθυσμιακούς λόγους, και για καλύτερη διοίκηση, η Επαρχία Αττικής διαλύθηκε και μοιράστηκε στις διοικήσεις της Νομαρχίας Αθηνών και της Νομαρχίας Ανατολικής Αττικής.
- ↑ Η Επαρχία Κυθήρων έχει αλλάξει αρκετές φορές διοικητική διαίρεση, ήτανε αρχικά, μέρος του Νομού Ζακύνθου, μετέπειτα έγινε μέρος του Νομού Λακωνίας, του Νομού Αργολίδος & Κορινθίας, μετέπειτα μέρος του Νομού Αττικής & Βοιωτίας και του Νομού Πειραιώς και οριστικά μέρος του Νομού Αττικής, και το 1987, εντάχθηκε στη διοίκηση της Νομαρχίας Πειραιά.
- ↑ Αποκαλούνταν ορισμένες φορές άτυπα και ως Επαρχία Μεγαρέων, Μεγάρων η Ειδυλλίας, για ιστορικούς λόγους. Το 1987, η Επαρχία Μεγαρίδος εντάχθηκε στη διοίκηση της Νομαρχίας Δυτικής Αττικής.
- ↑ Η Επαρχία Πειραιώς από το 1964 μέχρι και το 1972, ήτανε ο ανεξάρτητος Νομός Πειραιώς. Μετέπειτα έγινε ξανά μέρος του Νομού Αττικής και το 1987, η Νομαρχία Πειραιά.
| Νομός Αργολίδας |  | |
|---|---|---|
| Νομός Αρκαδίας | ||
| Νομός Αττικής1 | ||
| Νομός Αχαΐας | ||
| Νομός Ηλείας | ||
| Νομός Κορινθίας | ||
| Νομός Λακωνίας | ||
| Νομός Μεσσηνίας | ||
1Αναφέρονται μόνο οι Επαρχίες που βρίσκονται γεωγραφικά στην Πελοπόννησο. | ||