Έδεσσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°48′N 22°03′E / 40.8°N 22.05°E / 40.8; 22.05

Έδεσσα
Πόλη
Πόλη της Έδεσσας
Ο Αρχαιολογικός Χώρος της πόλης και η Έδεσσα (δεξιά πάνω).

Έμβλημα
Έδεσσα βρίσκεται στο τόπο Greece
Έδεσσα
Έδεσσα
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Δήμος Δήμος Έδεσσας
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Δημήτρης Γιάννου
Κατοικήθηκε 813 π.χ
Έκταση 611.212 τ.χλμ
Υψόμετρο 320 μ
Πληθυσμός 18.229 (2011)
Ταχυδρομικός κώδικας 58200
Τηλεφωνικός κωδικός 23810
Πολιούχος Μητροπολιτικός Ναός Αγία Σκέπη
Ιστοσελίδα myedessa.gr

Η Έδεσσα (παλαιότερα ονομάζονταν παράλληλα και Βοδενά ή Πόλη των Νερών), είναι πόλη και πρωτεύουσα του Νομού Πέλλας, ανήκει στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και είναι επίσης πρωτεύουσα του διευρυμένου Καλλικρατικού Δήμου Έδεσσας. Η πόλη είναι φημισμένη για τους καταρράκτες της, και βρίσκεται πάνω στην αρχαία Εγνατία Οδό. Ιδρύθηκε το 813 μ.χ από τον πρώτο Μακεδόνα Βασιλειά, τον Ηρακλείδη Κάρανο και ήταν η πρώτη πρωτεύουσα του Μακεδονικού Βασιλείου.[1]

Γνώρισε πλούσιο βιομηχανικό παρελθόν κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου. Ο πληθυσμός της πόλης της Έδεσσας είναι 18.229, ενώ αυτός του διευρυμένου Δήμου Έδεσσας ανέρχεται στους 28.814 κατοίκους (απογραφή 2011). Επίσης μέχρι την ανακάλυψη των Βασιλικών Τάφων της Βεργίνας στην Ημαθία, από τον Μανώλη Ανδρόνικο πολλοί πίστευαν ότι οι Αρχαίες Αιγές βρισκόντουσαν στο Αρχαιολογικό Χώρο της πόλης.

Η Έδεσσα απέχει 95 χλμ. από τη Θεσσαλονίκη, και 25 χλμ. από την Αριδαία.

Πίνακας περιεχομένων

Ετυμολογία Ονόματος Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

«Πύργος μέσα στο νερό» σημαίνει κυριολεκτικά το όνομα της Έδεσσας από τα αρχαία χρόνια, λόγω ότι η τότε πόλη είχε και έχει έντονο το υγρό στοιχείο (ποτάμια και καταρράκτες, γι' αυτό και οι ονομασίες της: Έδεσσα (βέδες στα φρυγικά ήταν το νερό ή πύργος στο νερό) και Βοδενά (voda στα σλαβικά είναι το νερό). Η πόλη ιδρύθηκε το 813 μ.χ από τον Ηρακλείδη Κάρανο με το όνομα "Έδεσσα" αργότερα όπου όταν η Έδεσσα δέχθηκε ένα σλάβικο κύμα υπό την Οθωμανική Κατοχή μετονομάστηκε σε "Βοδενά". Το όνομα αυτό ακολούθησε να υφίσταται έως το 1912 όπου η Έδεσσα ελευθερώθηκε από τον Ελληνικό Στρατό. Από τότε η πόλη λέγεται πλέον "Έδεσσα" έως σήμερα.

Ιστορική Πορεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαία Χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πόλη κατοικείται από τα αρχαία χρόνια και μέχρι την ανακάλυψη των τάφων της Βεργίνας (1977) ταυτιζόταν με τις αρχαίες Αιγές, πρώτη πρωτεύουσα του αρχαίου Μακεδονικού βασιλείου. Η σημερινή πόλη είναι κτισμένη στη θέση της αρχαίας Ακρόπολης. Οι περιορισμένες, προς το παρόν, ανασκαφικές έρευνες έχουν αποκαλύψει το αρχαίο τείχος και τμήμα της αγοράς. Από την πόλη έφερε αποίκους ο Μέγας Αλέξανδρος και επανίδρυσε την παλαιότερη Ορχόη της βορειοδυτικής Μεσοποταμίας σε Έδεσσα.

Ο Αρχαιολογικός Χώρος της πόλης "Λόγγος".

Στα ρωμαϊκά χρόνια γνώρισε σχετική ακμή, καθώς βρισκόταν πάνω στην περίφημη Εγνατία Οδό, και σύμφωνα με τον ιστορικό Τίτο Λίβιο ήταν "πόλις ευγενής και αξιόλογος".[2] Από την εποχή του Αυγούστου μέχρι το 250 μ.Χ. διέθετε δικό της νομισματοκοπείο, ένα από τα 9 που είχαν επιτρέψει οι Ρωμαίοι στη Μακεδονία.

Ελάχιστες πληροφορίες σώζονται για την πόλη κατά τη μεσαιωνική περίοδο. Τη διετία 691 - 692 στην Πενδέκτη Οικουμενική Σύνοδο συμμετέχει ο Ισίδωρος, "ελάχιστος επίσκοπος Εδεσσηνών πόλεως". Στους αιώνες που ακολούθησαν την κάθοδο των Σλάβων στα Βαλκάνια χάνεται το όνομα "Έδεσσα" και καθιερώθηκε η ονομασία "Βοδενά". Ο Βυζαντινός συγγραφέας του 11ου αιώνα Σκυλίτζης αναφέρει:

Φρούριον δε τα Βοδενά επί πέτρας αποτόμου κείμενον, δι ής καταρρεί το της λίμνης του Οστρόβου ύδωρ, υπό γης κάτωθεν ρέον αφανώς και εκείσε πάλιν αναδυόμενον.

Το χρονικό διάστημα από το 985 έως το 995 αποτέλεσε πρωτεύουσα του βουλγαρικού βασιλείου ενώ κατά τη διάρκεια των βυζαντινο-βουλγαρικών πολέμων, το 1002 μ.Χ., ο αυτοκράτορας Βασίλειος Β´ πολιόρκησε και κατέλαβε τα Βοδενά. Τους Βούλγαρους κατοίκους τους μετοίκησε στο Βολερόν, μεταξύ Νέστου και Έβρου, ενώ στον φρούραρχο Δραξάν επέτρεψε να κατοικήσει στη Θεσσαλονίκη.[3] Τα Βοδενά στη συνέχεια αποστάτησαν και ο Βασίλειος τα ξαναπολιόρκησε το 1015, μέχρις ότου οι κάτοικοι παρέδωσαν την πόλη, όπου και εγκατέστησε φρουρά, τους λεγόμενους "κονταράτους".

Νεώτερη περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1345 κατελήφθη για περίπου 40 χρόνια από τους Σέρβους του Δουσάν και το 1386 η πόλη ακολούθησε την τύχη της υπόλοιπης Μακεδονίας και υποτάχθηκε στους Οθωμανούς. Σε ρωσικό χρονικό της εποχής μαρτυρείται ολοκληρωτική καταστροφή από μεγάλο σεισμό το 1395, από τον οποίο και δημιουργήθηκαν οι περίφημοι καταρράκτες της. Το 1530 υπήρχαν στην πόλη 132 χριστιανικά και 48 μουσουλμανικά νοικοκυριά[4].

Η Έδεσσα υπήρξε ακόμη και στα χρόνια της τουρκοκρατίας ένα σημαντικό αστικό και διοικητικό κέντρο της κεντρικής Μακεδονίας. Αυτό είχε ως επακόλουθο την ανάπτυξη των γραμμάτων και των τεχνών: παραδείγματα αποτελούν η ίδρυση του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου το 1872 και της φιλαρμονικής την δεκαετία του 1900. Το αποκορύφωμα της πολιτιστικής κίνησης ήρθε την εποχή του Μεσοπολέμου (1922-1940). Ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώρισε η μουσική, με συχνές συναυλίες, οπερέτες και άλλες εκδηλώσεις, στις οποίες συμμετείχαν τοπικές χορωδίες και φιλαρμονικές. Η παλιά μουσική παράδοση διατηρείται μέχρι τις ημέρες μας και στο τέλος κάθε καλοκαιριού ομάδες κανταδόρων διασχίζουν όλες τις γειτονιές της πόλης χαρίζοντας έναν ρομαντικό αποχαιρετισμό στην εποχή των διακοπών.

Εξίσου αξιόλογη είναι και η λογοτεχνική παράδοση της πόλης της Έδεσσας. Στο Γυμνάσιο της πόλης φοίτησε ο Μενέλαος Λουντέμης και εικόνες από τη ζωή της πόλης επανέρχονται συχνά στα έργα του. Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του έζησε στην Έδεσσα ο "Σταμ-Σταμ" (Σταμάτης Σταματίου), γνωστός για τις επιφυλλίδες του και τα διηγήματα που αντλούν από τη ζωή του χωριού. Ο Σταματίου διετέλεσε επίσης Νομάρχης Πέλλας.

Το Βαρόσι υπό Οθωμανική Κατοχή.


Από τους σύγχρονους λογοτέχνες κορυφαία θέση κατέχει ο ποιητής Μάρκος Μέσκος (γεν. 1935). Στο έργο του επανέρχονται συχνά αναμνήσεις από την παιδική και νεανική ζωή στην Έδεσσα και σκηνές από τη φρίκη των πολέμων της δεκαετίας του 1940. Ξεχωρίζουν επίσης ο Σάκης Τότλης και ο ποιητής Βασίλης Παππάς. Αξιόλογοι είναι και οι νεώτεροι Θόδωρος Σαρηγκιόλης, Τάκης Γκόντης, Ελευθερία Μπέλμπα (γενν. στην Αθήνα). Πολλά στοιχεία για την πόλη κατά τον 17ο αιώνα παρέχει ο Τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή που την επισκέφθηκε το 1668. Στο έργο του αναφέρει την έντονη παρουσία των Ελλήνων της πόλης.[5]

Το 1782 ιδρύθηκε το πρώτο γνωστό σχολείο της πόλης, το «Ελληνομουσείον». Στα αρχεία της Ιεράς Μητροπόλεως Βοδενών σώζεται το ιδρυτικό σιγίλλιο που υπογράφει ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Γνωστός Εδεσσαίος της εποχής, ήταν ο λόγιος και καθηγητής της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο Παρίσι, Μηνάς Μηνωίδης (1788-1859) στον οποίο οφείλεται και η ανάπτυξη της Ολυμπιακής ιδέας. Μεγάλη οικογένεια της Έδεσσας τον 19ο αιώνα υπήρξε η οικογένεια Οικονόμου που μετανάστευσε στη Μολδοβλαχία (σημερινή Ρουμανία) και ακολούθως στην Τεργέστη της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Από την οικογένεια αυτή κατάγεται και ο διάσημος νευρολόγος Κωνσταντίνος Οικονόμου (γνωστός ως Constantin von Economo). Η οικογένεια Οικονόμου διατηρεί εως σήμερα δεσμούς με την γενέθλια πόλη. Το αρχοντικό της οικογένειας Οικονόμου είναι έως και σήμερα ένα από τα αξιοθέατα της Έδεσσας.

Οι κάτοικοι της Έδεσσας συμμετείχαν στην επανάσταση του 1821. Σπουδαίοι αγωνιστές της επανάστασης του 1821 ήταν ο Δημήτριος Τρούπκος[6] και ο Παναγιώτης Ναούμ, ο οποίος συμμετείχε στις Εθνοσυνελεύσεις της Ερμιόνης (Γ΄ Εθνοσυνέλευση), της Τροιζήνας (Γ΄ Εθνοσυνέλευση), του Άργους (Δ΄ Εθνοσυνέλευση) και του Ναυπλίου (Ε΄ Εθνοσυνέλευση), ως πληρεξούσιος, καθώς επίσης και οι αδερφοί του Δημήτριος και Αντώνιος Ναούμ,[7] οι οπλαρχηγοί Νικόλαος Αθανασίου και Αναστάσιος Δημητρίου[8] και ο αξιωματικός Δημήτριος Κωνσταντίνου. Τις δεκαετίες του 1860 και 1870 η Έδεσσα έγινε πεδίο συγκρούσεων μεταξύ Πατριαρχικών και Εξαρχικών. Οι Εξαρχικοί απαιτούσαν την τέλεση των εκκλησιαστικών ακολουθιών στη βουλγαρική γλώσσα και, όταν το αίτημα απορρίφθηκε από το Μητροπολίτη Αγαθάγγελο και τον Τούρκο Καϊμακάμη, κατέλαβαν το 1870 το μητροπολιτικό ναό των Αγίων Αναργύρων και τον μετέτρεψαν σε εξαρχικό μέχρι το 1912.

Κατά τα έτη 1892-1894 ολοκληρώνεται η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου και η Έδεσσα συνδέεται πλέον με τρένο με τη Θεσσαλονίκη, τη Βέροια, τη Φλώρινα και το Μοναστήρι.

Σύγχρονο Ελληνικό Κράτος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 18 Οκτωβρίου 1912 η πόλη απελευθερώνεται από τον Ελληνικό Στρατό και όλη η γύρω περιοχή εντάσσεται στο νέο Ελληνικό Κράτος. Αυτή η ημερομηνία αποτελεί γιορτή για την πόλη και σε κάθε επέτειο της διοργανώνονται εκδηλώσεις και μαθητικές και στρατιωτικές παρελάσεις.

Οι εορτασμοί κατά την απελευθέρωση της Έδεσσας στις 30 Οκτωβρίου του 1912

Κατά το Μακεδονικό Αγώνα οι πολλοί Εδεσσαίοι αγωνίστηκαν για την ελευθερία, όπως ο οπλαρχηγός Ιωάννης Τσίτσιος (καπετάν Βλάχος) και οι Μακεδονομάχοι Ιωάννης Γιούσμης, Παρίσης Παρίσης, Κωνσταντίνος Σαλάμπασης, Κωνσταντίνος Σιβένας, Αθανάσιος Φράγκου, Ιωάννης Χατζηνίκος και ο ιατρός Αργύριος Κιτάνος. Ηγετικές μορφές της πόλης υπήρξαν επίσης, ο Ευάγγελος Κωφός και ο Δημήτριος Ρίζος.[9] Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, η Έδεσσα απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό στις 18 Οκτωβρίου του 1912.

Το 1918 ιδρύεται ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος Μέγας Αλέξανδρος (το 1922 κατατίθεται το κατασταστικό λόγω ενηλικίωσης των ιδρυτικών μελών) ο οποίος είναι και ο ιστορικότερος σύλλογος της Έδεσσας με πλήθος πολιτιστικών δραστηριοτήτων για την ανάδειξη του τοπικού πολιτισμού και της τοπικής ταυτότητας της πόλης. Σήμερα δραστηριοποιούνται στην πόλη πλήθος πολιτιστικών συλλόγων αναδεικνύοντας κάθε γωνιά του ελληνικού πολιτισμού.

Κατά την περίοδο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου στην Έδεσσα εδρεύουν οι πολυεθνικές συμμαχικές δυνάμεις της "Στρατιάς της Ανατολής" υπό των έλεγχο των Γάλλων και του στρατηγού Μωρίς Σαράιγ ο οποίος επισκέφθηκε την Έδεσσα. Το διάστημα αυτό φέρεται να ήταν στρατιώτης στην Έδεσσα και ο μετέπειτα ηγέτης του Βιετνάμ Χο Τσι Μινχ.[10]

Με τη Μικρασιατική Καταστροφή και την Ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε το 1923-1924, 2.500 περίπου χριαστιανοί πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη εγκαθίστανται στην Έδεσσα, συμβάλλοντας στην πολιτισμική και οικονομική ανάπτυξη του μεσοπολέμου. Ωστόσο αρκετοί εύποροι κυρίως πρόσφυγες ήρθαν στην Έδεσσα αμέσως μετά την λήξη του Α'Παγκοσμίου Πολέμου.

Πολλοί από αυτούς είχαν αστική προέλευση και ίδρυσαν βιοτεχνίες με κορυφαίους τους κλάδους της υφαντουργίας και της ταπητουργίας-η τεχνογνωσία των οποίων ήταν άγνωση ως τότε στον κυρίως ελλαδικό κορμό[11]. Τη δεκαετία του '30, εποχή πλήρους ακμής, λειτουργούν θέατρα, κινηματογράφοι, φιλαρμονική και εκδίδονται 4-5 εφημερίδες. Στην έντονη πολιτιστική κίνηση πρωτοστατεί ο σύλλογος «Μέγας Αλέξανδρος», που ιδρύθηκε το 1922 και συνεχίζει μέχρι σήμερα.[12]

Βιομηχανική Ανάπτυξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επίσης στα τέλη του 19ου αιώνα, αρχίζει να χρησιμοποιείται για πρώτη φορά συστηματικά το μεγάλο συγκριτικό πλεονέκτημα της πόλης, οι άφθονες υδατοπτώσεις. Στο «φρύδι» του βράχου κτίζονται εργοστάσια, τα οποία αξιοποιούν τη δωρεάν πηγή ενέργειας και φέρνουν οικονομική άνθηση. Πρώτο εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας ήταν του Τσίτση (1895). Ακολούθησαν η Άνω και Κάτω Εστία, το Κανναβουργείο και το ΣΕΦΕ.ΚΟ Α.Ε.[13] Ήδη από τη δεκαετία του '10 και ιδιαίτερα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, η Έδεσσα είχε αποκληθεί «Μάντσεστερ της Ανατολής» και ήταν, μαζί με τη Νάουσα, η κινητήρια δύναμη της βιομηχανίας στη Μακεδονία.

Η Έδεσσα ήταν η δεύτερη πόλη στην παραγωγή μεταξιού. Είχε εκκοκιστήρια βάμβακος και εργοστάσια ταπητουργίας που γνώρισαν ιδιαίτερη άνθηση. Τα υδροκίνητα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας, σε μεγάλη ακμή κατά το μεσοπόλεμο, ιδρύθηκαν ανάμεσα στο 1874 και το 1912 στις πόλεις του Βερμίου και επωφελήθηκαν από την κινητήρια δύναμη του νερού, τα χαμηλά ημερομίσθια και την πλούσια ντόπια παραγωγή πρώτων υλών. Στην Έδεσσα κάθε εργοστάσιο εκμεταλλεύεται και έναν καταρράκτη. Ο μηχανικός εξοπλισμός προέρχεται από την Ευρώπη ενώ η παραγωγή τους καταναλώνεται στην ευρύτατη περιοχή της τότε Ευρωπαϊκής Τουρκίας.

Νηματουργείο "Γρηγόριος Τσίτσης"[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το "Νηματουργείο ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΤΣΙΤΣΗΣ Α.Ε" ιδρύθηκε το 1895. Η πρώτη βιομηχανική μονάδα της Έδεσσας εξελίχθηκε στο μεγαλύτερο νηματουργείο όχι μόνο της Ελλάδας αλλά και της Ανατολής. Σήμερα σώζονται μόνο η κεντρική πύλη και κάποια θεμέλια του τότε μεγαλύτερου εργοστασίου της πόλης.

Ένωσις Βιομηχανικών Επιχειρήσεων ΕΣΤΙΑ Α.Ε.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η «Ένωσις Βιομηχανικών Επιχειρήσεων ΕΣΤΙΑ Α.Ε» αποτελούταν από ένα Νηματουργείο και ένα κλωστοϋφαντουργείο (το ένα δίπλα στο Πάρκο των Καταρρακτών, και το άλλο και μικρότερο στον Λόγγο) τα οποία παρήγαγαν δίμητο, φανέλα και κάμποτο. Η επιχείρηση έκλεισε έπειτα από την καταστροφική πυρκαγιά το 1954 στην μία από της μονάδες της (Άνω Εστία).

Κανναβουργείο Α.Ε.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το "Κανναβουργείο Α.Ε" άρχισε να λειτουργεί το 1913. Ήταν το καλύτερο από τα τέσσερα Κανναβουργεία της Ελλάδος και παρήγαγε σπάγκους και σχοινιά. Σήμερα θεωρείται το πιο γνωστό αναπαλαιωμένο εργοστάσιο της πόλης με διατηρημένο όλο τον μηχανολογικό και εργοστασιακό εξοπλισμό. Από της αρχές του 2000 λειτουργεί Βιομηχανικό Μουσείο καθώς αποτελεί τμήμα του Υπαίθριου Μουσείου Νερού της πόλης. Βρίσκεται ακριβώς κάτω από τον βράχο της Έδεσσας δίπλα στους καταρράκτες, όπου η πρόσβαση στον χώρο διευκολύνεται από σύγχρονους ανελκυστήρες κατά μήκος του βράχου. Ένα μέρος του εργοστασίου στεγάζει εστιατόριο με διεθνής κουζίνας και χρησιμοποιείται επίσης ως χώρος εστίασης ή πραγματοποίησης συνεδρίων.

Κανναβουργείο Απόστολου και Σπυριδωνίδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το "Καναβουργείο" των αδελφών Αποστόλου και Σπυριδωνίδη βρίσκεται στην είσοδο της πόλης αλλά δεν λειτούργησε ποτέ διότι υπήρξαν μεγάλες ελλείψεις σε προσωπικό και βιομηχανικό εξοπλισμό. Σώζονταν μόνο οι εξωτερικοί του τοίχοι από πωρόλιθο ως το 2001. Αργότερα ανακαινίστηκε και χρησιμοποιείται εώς σήμερα ως επιπλοποιείο.

Εριοβιομηχανία ΣΕΦΕ.ΚΟ Α.Ε.[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υδροκίνητος μηχανισμός στο Υπαίθριο Μουσείο Νερού.

Η "Εριοβιομηχανία ΣΕΦΕ.ΚΟ Α.Ε." ξεκίνησε ως Εριουργείο των αδελφών Σεφερτζή-Κόκκινου, είχε τον καλύτερο μηχανικό εξοπλισμό από όλα τα εργοστάσια της πόλης και παρήγαγε υφάσματα σκωτσέζικα (κασμίρια). Το 1985 αγοράζεται από τον βιομήχανο Σημαιοφορίδη για να μετατραπεί σε εργοστάσιο έτοιμων ενδυμάτων. Στο πλαίσιο της μετατροπής, ο αρχικός εξοπλισμός πουλήθηκε και 36 αργαλειοί έγιναν παλιοσίδερα.

Ταπητουργείο Κοτζαϊβάζογλου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το "Ταπητουργείο Κοτζαϊβάζογλου" γνώρισε σχετικά μικρή περίοδο οικονομικής άνθησης αλλά σε σχέση με άλλες βιοτεχνίες της πόλης πρόσφερε μεγάλη βοήθεια και εργασία σε πολλές οικογένειες ιδιαίτερα στις προσφυγικές. Αργότερα μαζί με σχεδόν όλα τα εργοστάσια της πόλης, στις αρχές της δεκαετία του 60' βάζει λουκέτο και νέος ιδιοκτήτης είναι η "Αγροτική Τράπεζα". Λόγω τις στατικότητας του κτηρίου και του υψηλού κινδύνου ολοκληρωτικής κατάρρευσης το κτήριο παραμένει ερημωμένο έως σήμερα. Στις αρχές του 2010 το Α.Π.Θ εκπονεί μια μελέτη για την επαναχορήγηση του χώρου ως βιοτεχνία αλλά δεν υπήρξε πλήρης υποστήριξη, οπότε τα έργα παρέμειναν στα χαρτιά.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καταστροφή της Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εφημερία της πόλης κατά την διάρκεια της κατοχής.

Η ευημερία της πόλης δέχθηκε ανεπανόρθωτο πλήγμα κατά τη δεκαετία του '40, με τη γερμανική κατοχή και τον εμφύλιο που ακολούθησε, Αν και η Έδεσσα δεν βομβαρδίστηκε στη διάρκεια του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, υπέστη τεράστια καταστροφή ακριβώς λίγες ημέρες πριν από τη λήξη της κατοχής. Το Σεπτέμβριο του 1944, οι Γερμανοί, σε αντίποινα για το φόνο ενός στρατιώτη τους, πυρπόλησαν τη μισή πόλη αφήνοντας χιλιάδες άστεγους. Μεταξύ των κτιρίων που καταστράφηκαν περιλαμβανόταν το Αρρεναγωγείο (κτίσμα του 1862) και ο μητροπολιτικός ναός των Αγίων Αναργύρων.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η Έδεσσα βρέθηκε στη δίνη του εμφυλίου πολέμου και, κατά περιόδους, κατακλύστηκε από προσωρινούς πρόσφυγες των γύρω χωριών, τα οποία εκκενώνονταν για στρατιωτικούς λόγους. Όταν έληξαν οι συγκρούσεις το 1949 και ενώ εκατοντάδες σλαβόφωνοι και άλλοι ντόπιοι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού μαζί με τις οικογένειες τους είχαν πάρει το δρόμο της αναγκαστικής εξορίας, η πόλη προσπάθησε να επουλώσει τα τραύματα, αλλά οι οικονομικές συνθήκες είχαν αλλάξει.

Οικονομική και Βιομηχανική Παρακμή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εμφάνιση των συνθετικών υφασμάτων (νάιλον, ραγιόν) που ήρθαν από την Αμερική επέφερε σκληρό ανταγωνιστικό κτύπημα στις ελληνικές κλωστοϋφαντουργίες. Ο εξηλεκτρισμός της χώρας αφαίρεσε από τις βιομηχανίες της Έδεσσας το συγκριτικό πλεονέκτημα των υδατοπτώσεων.

Επιπλέον, το τεράστιο ρεύμα αστυφιλίας της δεκαετίας του '50 και του '60 κατέστησε πολύ πιο επικερδή την εγκατάσταση των βιομηχανιών στα δυο μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη), όπου είχε συσσωρευθεί το 50% του πληθυσμού της χώρας. Τα εργοστάσια της Έδεσσας άρχισαν να παρακμάζουν και να κλείνουν τη δεκαετία του 1960. Το 1972, τα 4 μεγάλα είχαν κλείσει και απόμεινε να υπολειτουργεί μόνο το Σ.Ε.Φ.Ε.Κ.Ο ως τη δεκαετία του '90, ενώ χιλιάδες εργάτες αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν στη Δυτική Γερμανία, το Βέλγιο, την Αυστραλία.

Πληθυσμός της Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μεταβολή του πληθυσμού της πόλης
Έτος Κάτοικοι Μεταβολή
1913 8.846 ---
1928 9.441 + 595
1938 13.115 + 3.674
1940 12.377 - 738
1951 14.940 + 2.563
1961 15.534 + 594
1971 13.947 - 1.567
1981 16.642 + 2.675
1991 17.659 + 1.017
2001 18.253 + 564
2011 18.229 - 24

Αξιόλογοι Εδεσσαίοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αγγελής Γάτσος ήταν από τους πιο γνωστούς αγωνιστές του 21'. Προερχόταν από την γύρω περιοχή της Έδεσσας και είναι τιμητικό πρόσωπο της πόλης.
  • Μηνάς Μηνωίδης, Καθηγητής της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο Παρίσι, στον οποίον οφείλεται η ανάπτυξη της Ολυμπιακής Ιδέας
  • Κωνσταντίνος Οικονόμου διάσημος νευρολόγος (γνωστός ως Constantin von Economo).
  • Δημήτριος Τρούπκος[6] επαναστάτης του '21
  • Παναγιώτης Ναούμ επαναστάτης του '21, και συμμετέχον μέλος στις Εθνοσυνελεύσεις της Ερμιόνης (Γ΄ Εθνοσυνέλευση), της Τροιζήνας (Γ΄ Εθνοσυνέλευση), του Άργους (Δ΄ Εθνοσυνέλευση) και του Ναυπλίου (Ε΄ Εθνοσυνέλευση)
  • Νικόλαος Αθανασίου, Οπλαρχηγός του '21
  • Αναστάσιος Δημητρίου, Οπλαρχηγός του '21
  • Δημήτριος Κωνσταντίνου, Αξιωματικός του '21
  • Γρηγόριος Τσίτσης, μεγαλοέμπορος και ιδιοκτήτης του μεγαλύτερου εργοστασίου δημιουργίας κάνναβης και μεταξιού στην Ανατολή.[14]
  • Ιωάννης Τσίτσιος (καπετάν Βλάχος)
  • Ιωάννης Γιούσμης, Μακεδονομάχος
  • Παρίσης Παρίσης, Μακεδονομάχος
  • Κωνσταντίνος Σαλάμπασης, Μακεδονομάχος
  • Κωνσταντίνος Σιβένας, Μακεδονομάχος
  • Αθανάσιος Φράγκου, Μακεδονομάχος
  • Ιωάννης Χατζηνίκος, Μακεδονομάχος
  • Αργύριος Κιτάνος, Μακεδονομάχος (Ιατρός)
  • Ευάγγελος Κωφός, Ηγετική Μορφή
  • Δημήτριος Ρίζος, Ηγετική Μορφή
  • Δημήτρης Μπέης, αντιστασιακός εναντίον της Χούντας των Συνταγμαρχών και Δήμαρχος της Αθήνας
  • Γιώργος Πασχαλίδης, πρώην υπουργός και συνεργάτης του πρώην προθυπουργού Κώστα Σιμίτη
  • Μαριέττα Χρουσαλά, φωτομοντέλο και παρουσιάστρια
  • Δημήτριος Γιάκας, πρώτος Εδεσσαίος που συμμετάσχει στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 1936.

Η Έδεσσα σήμερα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Δήμος Έδεσσας βραβεύθηκε από τα "Best City Awards" με χρυσό βραβείο τον Οκτώβριο του 2016 μετά από 4 χρόνια αναπλάσεων όπου άλλαξαν ριζικά το πρόσωπο της πόλης.

Αστικές Παρεμβάσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές του 2000, τα παλιά εργοστάσια της Έδεσσας έχουν γκρεμιστεί (Τσίτση) ή έχουν μεταβληθεί σε χώρους εστίασης (Κανναβουργείο), επίσης χώροι πολιτισμού και διασκέδασης μπορούν να σας προσφέρουν ποικίλα μέρη στην πόλη. Οι μικρές μονοκατοικίες με τους ανθισμένους κήπους δίπλα στα ποταμάκια έχουν δώσει τη θέση τους σε πενταόροφες πολυκατοικίες.  

Πολλές παρεμβάσεις στην πόλη έχουν χρηματοδοτηθεί από το ΕΣΠΑ, όπως η συγκεκριμένη.

Ωστόσο, η πόλη διατηρεί ακόμη γωνιές πρασίνου, με σημαντικά πάρκα μέσα στο κέντρο, και διασχίζεται πάντα από μικρά ποταμάκια που της προσδίδουν ένα ιδιαίτερο χρώμα. Παρ΄ όλα αυτά όμως η αναλογία τ.μ. πράσινου ανά κάτοικο βρίσκεται στο 7,6 σύμφωνα με τη μελέτη που εκπονήθηκε από την ομάδα του καθηγητή της Αρχιτεκτονικής Τοπίου Γιάννη Τσαλικίδη το 2006, για λογαριασμό του Δήμου Έδεσσας, τη στιγμή που σύμφωνα με τον "Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος" το κατώτερο όριο μιας βιώσιμης πόλης είναι τα 10 τ.μ. πράσινου ανά κάτοικο. Το 2006 η τσιμεντοποίηση του πάρκου της πλατείας 25ης Μαρτίου με σκοπό την εκεί ανέγερση Μουσείου, παρ΄ ότι είχε προεπιλεγεί άλλος χώρος στην παραδοσιακή συνοικία "Βαρόσι", ακυρώθηκε μετά από κινητοποιήσεις ενεργών πολιτών της Έδεσσας. Την περίοδο 2004-2007 ανακατασκευάστηκε και η σιδηροδρομική γραμμή στο τμήμα Θεσσαλονίκης-Έδεσσας-Φλώρινας. Το 2006 η "Πρωτοβουλία Πολιτών για το Οδικό και Σιδηροδρομικό Δίκτυο" διεκδικεί την αναβάθμιση του οδικού δικτύου Θεσσαλονίκης-Έδεσσας στο τμήμα από τη Χαλκηδόνα ως τα όρια του νομού Πέλλας με το νομό Φλώρινας καθώς και την παράκαμψη της Έδεσσας ενώ παράλληλα τίθεται για πρώτη φορά το αίτημα της σιδηροδρομικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης-Έδεσσας και Αριδαίας μέσω Γιαννιτσών. Την περίοδο 2007-2011 μετά από ποικιλόμορφες δράσεις της "Πρωτοβουλίας Πολιτών για το Σιδηροδρομικό Δίκτυο του νομού Πέλλας" το παραπάνω αίτημα γίνεται αποδεκτό από το σύνολο σχεδόν των κατοίκων του Νομού Πέλλας με αποτέλεσμα την ένταξή του στην "Προκαταρκτική Μελέτη Σκοπιμότητας Ανάπτυξης Προαστιακού Περιφερειακού Σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης".

Τοπική Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ανάπτυξη και οικονομία της πόλης βασίζεται πλέον στον τριτογενή τομέα (δημόσιες υπηρεσίες και τουρισμό). Από την καθιέρωση της πόλης ως "Τουριστική", ο Δήμος Έδεσσας με πολλές προσπάθειες προσπαθεί να αναδείξει το μέρος σε διεθνή εμβέλεια λόγω του τοπικού φυσικού κάλλους και της γραφικής τοποθεσίας της πόλης.

Πολιτισμός και Αναψυχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο νεότερος πολιτισμός και αναψυχή εξακολουθεί να υφίσταται στην πόλη από τις αρχές του 20 αιώνα έως σήμερα. Κατά την διάρκεια του χρόνου λαμβάνουν χώρα σε πολλά σημεία της πόλης, εκδηλώσεις, εκθέσεις, μουσικά σύνολα αλλά και διαγωνισμοί με έπαθλα. Το πιο γνωστό και αγαπητό από τους πολίτες συμβάν είναι το Εδεσσαϊκό Καρναβάλι όπου καρναβαλιστές και τυμπανιστές από όλη την Ελλάδα συγκεντρώνονται στην παρέλαση και με την βοήθεια του Δήμου οργανώνονται με επιτυχία όλες οι παρελάσεις από την καθιέρωση του το 2004.[15]

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Έδεσσα ήταν πυρήνας του πολιτισμού στην ευρύτερη περιοχή από τα αρχαία χρόνια. Σήμερα η πόλη διαθέτει 5 θέατρα (τα 2 είναι υπαίθρια όπου το ένα βρίσκεται στο Βαρόσι, και το άλλο είναι το Αμφιθέατρο Γαβαλιώτισσας δυνάμεως 5.000 θέσεων μέσα σε ένα πυκνό πευκοδάσος). Όλο τον χρόνο η Έδεσσα δέχεται σε αυτούς τους χώρους μεγάλους συνθέτες και επιτυχείς παραστάσεις όπου την κατατάσσει από τις πιο "πολιτισμικές" πόλεις τις Μακεδονίας. Στον πεζόδρομο της πόλης διοργανώνονται εκθέσεις και εκδηλώσεις άλλοτε για φιλανθρωπικό σκοπό και άλλοτε για διασκέδαση όπου όλοι οι πολίτες συμμετέχουν σε αυτές με επίκεντρο φυσικά την διασκέδαση. Επίσης στον χώρο του Παρθεναγωγείου στο Βαρόσι διοργανώνονται εκθέσεις ζωγραφικής είτε από τοπικούς καλλιτέχνες είτε από γνωστούς. Κατά την διάρκεια του καλοκαιριού στον χώρου του Βαροσίου και των καταρρακτών διοργανώνεται η ετήσια Ανθοέκθεση[16] του Δήμου όπου φέτος κλείνει 18 χρόνια. Στην Ανθοέκθεση από όλη την χώρα πολλοί άνθρωποι επισκέπτονται τον χώρο να θαυμάσουν το πάρκο των καταρρακτών γεμάτο από σπάνια είδη λουλουδιών και θάμνων όπου είναι εφικτή και η αγορά. Στην πόλη λειτουργούσαν κάποτε 6 κινηματογράφοι όπου σήμερα απομένουν μόνο 3 (ο ένας είναι υπαίθριος) προσφέρουν στους πολίτες αναψυχή και άνεση διότι εάν δεν υπήρχαν στην περιοχή κινηματογράφοι οι πολίτες θα ήταν υποχρεωμένοι να πάνε να παρακολουθήσουν ταινία σε ένα από τους κινηματογράφους της Θεσσαλονίκης.

Αναψυχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κέντρο αναψυχής της πόλης είναι ο πεζόδρομος και ως ένα σημείο οι Καταρράκτες. Στον πεζόδρομο της πόλης υπάρχουν πολλές καφετέριες και μαγαζιά γνωστών αλυσίδων όπου επίσης καθιστά πιο εύκολη την άνεση σε αγορά προϊόντων. Η πόλη κρατάει ζωντανή την παράδοση της αναψυχής προσφέροντας πολλούς χώρους διασκέδασης. Πολλές εκδηλώσεις και εκθέσεις διοργανώνονται ανά τακτά διαστήματα σε πολλά μέρη της πόλης.

Μουσεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Λαογραφικό Μουσείο της Έδεσσας.

Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Έδεσσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο[17] ιδρύθηκε το 1996 με πρωτοβουλία του Δήμου, για την ανάδειξη της καθημερινότητας της πόλης από τα αρχαία χρόνια εώς τα τέλη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το μουσείο κρατάει άφθαρτη την καθημερινότητα στα χρόνια εκείνα όπου μπορεί κάποιος να δει τις παραδοσιακές ενδυμασίες και στολές ντόπιων και προσφύγων, πλέον μπορεί ο επισκέπτης να δει σε εικονική πραγματικότητα την αναπαράσταση της πόλης κατά την τουρκοκρατία, την βιομηχανική και οικονομική άνθιση, στα μέσα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και εώς την πλημμύρα του 1979 όπου αποδείχθηκε καταστροφική για την πόλη. Επίσης μπορεί να δει τα υλικά και προϊόντα που χρησιμοποιούσαν οι τότε κάτοικοι για να καλύψουν τις ανάγκες τους, ωστόσο υπάρχουν αρχεία και φωτογραφίες μοναδικής αξίας στο μουσείο από εκείνα τα χρόνια. Επίσης στο Μουσείο λειτουργεί καφετέρια με θέα τον κάμπο της Έδεσσας. Το μουσείο στεγάζεται σε πρόσφατο ανακαινισμένο αρχοντικό στην παλιά πόλη "Βαρόσι".

Βιομηχανικό Μουσείο Κανναβουργείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κανναβουργείο Έδεσσας είναι το μεγαλύτερο εργοστάσιο παραγωγής σχοινιών και σπάγκων στην Ελλάδα και το σημαντικότερο διατηρητέο βιομηχανικό μνημείο του νομού. Ιδρύθηκε το 1908 από τους: Εταιρεία Τότσκα και Σία και άλλους μικρότερους μετόχους. Το 2003 με πρωτοβουλία του Δήμου και ιδιώτη καθιερώνεται ο τίτλος "Βιομηχανικό Μουσείο Κανναβουργείου". Το Μουσείο αποτελείται από την μονάδα παραγωγής όπου ο μηχανολογικός και βιομηχανικός εξοπλισμός παραμένει άφθαρτος στις φθορές του χρόνου όπου μαρτυρά την καθημερινότητα σε ένα εργοστάσιο της εποχής όπου παρήγαγε μετάξι και ύφασμα με την βοήθεια των δωρεάν και άφθονων υδατοπτώσεων των Καταρρακτών που βοηθούσαν στην Υδροκίνηση του εργοστασίου. Ένα μέρος του εργοστασίου έχει μετατραπεί σε εστιατόριο και καφετέρια όπου προσφέρει στους επισκέπτες τοπικά και διεθνή εδέσματα. Δυστυχώς ο χώρος είναι προσωρινά σφραγισμένος για λόγους ανωτέρας βίας από το 2014.

Το Υπαίθριο Μουσείο Νερού της πόλης.

Υπαίθριο Μουσείο Νερού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέσα στο πάρκο καταρρακτών, ο πλακόστρωτος δρόμος οδηγεί στο Υπαίθριο Μουσείο Νερού. Υπάρχουν αναστηλωμένα βιομηχανικά κτίρια, κανάλια με νερό, νερόμυλοι και μηχανές που μαρτυρούν την υδροκίνητη ιστορία της πόλης. Δίπλα στους Καταρράκτες είναι σε λειτουργία από τον Μάιο του 2001 το πρώτο ενυδρείο με ενδημικά ψάρια γλυκού νερού της Ελλάδας. Επίσης για διευκόλυνση πρόσβασης στο Βιομηχανικό Μουσείο Κανναβουργείου υπάρχουν δυο δημοτικοί υπαίθριοι ανελκυστήρεςκατά μήκος του βράχου που οδηγούν στο εργοστάσιο.

Μύλος της Γεύσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναστηλωμένο κτήριο με εσωτερικό μύλο το οποίο στεγάζει μια σειρά από παραδοσιακά και τοπικά προϊόντα με κύριο συστατικό το νερό

Μύλος του Νερού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναστηλωμένη βιοτεχνία συνδεδεμένοι μέσω σχοινιών με εξωτερικό Μύλο ο οποίος γυρίζει αναπαραστατικά συγκεκριμένες μέρες, περισσότερο κατά την διάρκεια γιορτών.

Ενυδρείο-Ερπετάριο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ενυδρείο-Ερπετάριο Καταρρακτών βρίσκεται σε λειτουργία από το 2001 και παρουσιάζει μια ποικιλία από ενδημικά ψάρια λίμνης και ερπετά ξηράς.

Μπατάνι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναστηλωμένη Βιομηχανία που σήμερα στεγάζει κέντρο δημιουργικής απασχόλησης παιδιών.

Υπαίθριος Κινηματογράφος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Υπαίθριος Κινηματογράφος Καταρρακτών είναι σε λειτουργία μόνο στην θερινή περίοδο και παρουσιάζει ταινίες και σειρές με φόντο τους καταρράκτες.

Συσαμοτριβείο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναστηλωμένο κτήριο το οποίο κρατά ζωντανή την καθημερινότητα της Έδεσσας μέσω εικονικής πραγματικότητας στο εσωτερικό του. [18]

Δήμαρχοι της Έδεσσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εκλεγμένοι δήμαρχοι της Έδεσσας μετά τη μεταπολίτευση ήταν οι ακόλουθοι:

  • Πέτρος Σούγγαρης, 1975-1990, παραιτήθηκε για να συμμετάσχει στις βουλευτικές εκλογές
  • Χρήστος Βοσνάκης, 1990-2000, παραιτήθηκε για να συμμετάσχει στις βουλευτικές εκλογές
  • Γιάννης Σόντρας, 2000-2011,
  • Δημήτρης Γιάννου, 2011 έως και σήμερα.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πάρκο των Καταρρακτών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καταρράκτης Κάρανος
Ο Μεγάλος Καταρράκτης της Έδεσσας και των Βαλκανίων.

Μέσα από τη Έδεσσα ρέουν 4 ποτάμια, τα οποία σχηματίζουν 12 καταρράκτες. Οι δώδεκα καταρράκτες της Έδεσσας βρίσκονται στην άκρη της ακρόπολης της πόλης σε ένα πάρκο που εκτείνεται σε 100.000 τμ το οποίο είναι γνωστό στους ντόπιους και ως «φρύδι της πόλης». Οι δύο από τους καταρράκτες είναι επισκέψιμοι. Ανάμεσά τους βρίσκεται το δημοτικό τουριστικό περίπτερο ΠΙΣΙΝΕΣ που είναι σε λειτουργία αδιάκοπτα από το 1953. Το όνομα του οφείλεται στις πισίνες που δημιουργήθηκαν από τους Γερμανούς το 1942 για την τοπική τουριστική ανάπτυξη και διαμόρφωσαν το χώρο.[19] Προπολεμικά, στην περιοχή βρίσκονταν νεκροταφεία και η πρόσβαση στους καταρράκτες ήταν δύσκολη. Σκαλοπάτια και μονοπάτια οδηγούν ακόμη και πίσω από τους καταρράκτες. Το νερό των Καταρρακτών προέρχεται από τις πηγές του υγροτόπου Άγρα-Βρυτών-Νησίου οι οποίες τροφοδοτούνται από τα χιόνια του Καϊμακτσαλάν ενώ η ροή τους είναι ελεγχόμενη από τους υδρολεκτρικούς σταθμούς της ΔΕΗ στον Άγρα και στον Εδεσσαίο.

Ο μεγάλος καταρράκτης, γνωστός ως Κάρανος, έχει ύψος 70 μέτρα[εκκρεμεί παραπομπή] και το βράδυ φωταγωγείται. Ο διπλός Καταρράκτης είναι διπλάσιος σε μήκος από τον Μεγάλο Καταρράκτη διότι χωρίζεται σε δυο καταρράκτες οι οποίοι τροφοδοτούν το εργοστάσιο της Δ.Ε.Η κάτω από των βράχο.[εκκρεμεί παραπομπή] Η πρόσβαση και θέαση του καταρράκτη γίνεται μόνο από το Πάρκο των Καταρρακτών.

Η Αρχαία Έδεσσα κάτω από τον βράχο.

Αρχαία Έδεσσα-Λόγγος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αρχαία πόλη στην τοποθεσία "Λόγγος". Βυθισμένα στο πράσινο αρχαιολογικά ευρήματα όπου μαρτυρούν την καθημερινότητα στα αρχαία χρόνια. Προτού την ανακάλυψη των βασιλικών τάφων της Βεργίνας το 1977 από τον Μανώλη Ανδρόνικο πολλοί πίστευαν ότι οι αρχαίες Αιγές βρίσκονταν εδώ. Υπάρχουν μελέτες και σχέδια για μελλοντική πρόσβαση στον χώρο μέσω τελεφερίκ από το Πάρκο των Καταρρακτών[εκκρεμεί παραπομπή].

Ψηλός Βράχος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ψηλός Βράχος με θέα στον κάμπο της Έδεσσας είναι εστιατόριο (Δημοτικής Λειτουργίας) το οποίο βρίσκεται στην άκρη του γκρεμού δίπλα στην Ιερά Μητρόπολη.

Κιουπρί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Βυζαντινή Γέφυρα " Κιουπρί" κοντά στο Δημαρχείο της πόλης.

Η τοποθεσία "Κιουπρί" (που σημαίνει γέφυρα στα τουρκικά), στην δυτική είσοδο της πόλης, με πέτρινο τοξωτό γεφύρι της Τουρκοκρατίας, το οποίο υπήρχε απο την ρωμαική εποχή και εικάζεται ότι περνούσε η αρχαία Εγνατία Οδός, το ομώνυμο πάρκο, το δημοτικό Κολυμβητήριο και το δημοτικό κλειστό Γυμναστήριο. Η περιοχή περιγράφεται από την Αγγλίδα περιηγήτρια Mary Walker (1863) ως ειδυλλιακός τόπος εκδρομής.

Ρολόι της Πόλης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πέτρινο Ρολόι της Πόλης, κατασκευασμένο περί το 1905, βρίσκεται δίπλα στο κινηματοθέατρο του φιλοπρόοδου σύλλογου "Μέγας Αλέξανδρος", όπου εώς τον Ιανουάριο του 2017 ήταν εκτός λειτουργίας.Βρίσκεται πλέον εν λειτουργία από Εδεσσαίους εθελοντές.

Παλαιά Μητρόπολη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η βυζαντινή εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου ή Αγίας Σοφίας, παλαιός μητροπολιτικός ναός, στη συνοικία Βαρόσι. Κτίσμα του 14ου αιώνα, με κίονες κορινθιακού ρυθμού, προφανώς από παλαιότατο αρχαίο ναό στο ίδιο σημείο.

Βαρόσι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η παραδοσιακή συνοικία Βαρόσι, στην οποία σώζονται τα παλαιότερα σπίτια της Έδεσσας (ορισμένα από τις αρχές του 19ου αιώνα). Ολόκληρη η συνοικία έχει κηρυχθεί διατηρητέα, αλλά τα περισσότερα κτίσματα κινδυνεύουν άμεσα με κατάρρευση.Εώς σήμερα πολλές βιοτεχνίες έχουν στεγαστεί σε ανακατασκευασμένα κτήρια.Επίσης η γνωστή οικία "Τσάμη" πλέον στεγάζει χώρο συνεδριάσεων. Κατά την δεκαετία του 1990 αφότου οι περισσότεροι κάτοικοι της παλιάς πόλης (Βαρόσι) είχαν αφήσει τα οικήματα τους για να μείνουν σε πιο ασφαλές μέρος ο Δήμος αποφασίζει την διεκδίκηση του οικισμού και δημοπρατεί ένα σχέδιο ανάπλασης του οικισμού το οποίο είχε βραβευθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ξεκινάει να αποκατασταθεί τις φθορές του χρόνου και να προσπαθεί να γίνει ο οικισμός μέρος του Πάρκου των Καταρρακτών.

Μικροί Καταρράκτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Μικροί Καταρράκτες βρίσκονται στο κέντρο της πόλης, στο πάρκο "Αγγέλης Γάτσος" όπου παλιά κινούσαν υδρόμιλο. Τα τελευταία χρόνια δίπλα σε αυτούς διοργανώνονται στο πάρκο εκδηλώσεις το καλοκαίρι.

Το Βιομηχανικό Μουσείο στο Κανναβουργείο.

Κανναβουργείο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κανναβουργείο βρίσκεται στο πάρκο των Καταρρακτών στον τομέα του "Υπαίθριου Μουσείου Νερού", ήταν πρότυπη βιομηχανική μονάδα και το μεγαλύτερο κανναβουργείο στην Ελλάδα.Σήμερα στεγάζει το Βιομηχανικό Μουσείο της πόλης αλλά ένα μέρος του εργοστασίου στεγάζει εστιατόριο και καφετέρια. Η πρόσβαση στο εργοστάσιο γινόταν από τον λιθόστρωτο δρόμο που χρησιμοποιούσαν οι εργάτες αλλά από το 1996 τον αντικατέστησαν οι 2 ανελκυστήρες που τοποθετήθηκαν από τον δήμο για διευκόλυνση της πρόσβασης στο εργοστάσιο.Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν σχέδια για μετατροπή του χώρου σε χώρο συνεδριάσεων.

Γενί Τζαμί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

To Γενί Τζαμί, έργο πιθανά του 1875, που κηρύχθηκε διατηρητέο το 1937 και στέγασε το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης (τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στις 8 Δεκεμβρίου 1942).

Μνημείο Μικρασιατών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μαρμάρινο Μνημείο Μικρασιατών, αφιερωμένο στην αρχαία Πέργαμο. Βρίσκεται στο κέντρο της πόλης μέσα στο πάρκο "Σπηλιά".[20]

Υποδομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οδικές Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Έδεσσα εξυπηρετείται από την Εθνική οδό 2, όπου η πρόσβαση στην πόλη μπορεί να γίνει από την νότια πλευρά (Νοσοκομείου), Από την ανατολική πλευρά (Εκκλεισοχωρίου), ή από την πρόσφατη δυτική παράκαμψη (πρός το βουνό Βόρας).

Σιδηροδρομικές μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Έδεσσα εξυπηρετείται από τον ομώνυμο σιδηροδρομικό σταθμό που εγκαινιάστηκε το 1894 επί σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλωρίνης. Από το 2010, εξυπηρετείται από τον προαστιακό Θεσσαλονίκης μέσω Βέροιας ο οποίος συνδέει την πόλη με τη Θεσσαλονίκη, ενώ μετά από πολλά χρόνια καθυστερήσεων, τον Φεβρουάριο του 2017 εγκρίθηκε το αίτημα των κατοίκων του νομού Πέλλας για την απευθείας σύνδεση Θεσσαλονίκης-Έδεσσας μέσω Γιαννιτσών, που μελλοντικά μπορεί ν΄αποτελέσει και τμήμα της Σιδηροδρομικής Εγνατίας.

Σήμα Όνομα Διαδρομή
GR-EO-2.svg
European Road 86 number DE.svg
Εθνική Οδός 2 Φλώρινα - Έδεσσα - Γιαννιτσά - Χαλκηδόνα - Θεσσαλονίκη - Καβάλα - Αλεξανδρούπολη
GR-EO-empty.svg Επαρχιακή Οδός 17 Έδεσσα - Εκκλησοχώρι - Σωτήρα - Αριδαία
GR-EO-empty.svg Επαρχιακή Οδός 86 Έδεσσα - Προάστιο - Διασταύρωση Φλαμουριάς
GR-EO-empty.svg Επαρχιακή Οδός 86 Έδεσσα - Ριζάρι - Μαυροβούνιο - Γιαννιτσά
GR-EO-empty.svg Επαρχιακή Οδός Έδεσσα - Κερασιές

Υπεραστικές Συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Κ.Τ.Ε.Λ. νομού Πέλλας τα οποία εδρεύουν στην Έδεσσα έχουν δρομολόγια προς Θεσσαλονίκη, Αθήνα και περιφερειακούς Σταθμούς Κ.Τ.Ε.Λ σε όλη την Ελλάδα.

Μέσα Ενημέρωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έντυπος Τύπος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Έδεσσα κυκλοφορεί η ημερήσια εφημερίδα, η "Πρωινή", από το 1981. Κυκλοφορεί επίσης η εβδομαδιαία "Εδεσσαϊκή", ανελλιπώς από το Σεπτέμβριο του 1963, καθώς και η εφημερίδα "Λόγος της Πέλλας" από το 2004, ενώ το 2006 κυκλοφόρησε η πρώτη δωρεάν εφημερίδα στην ιστορία του νομού με την ονομασία "Άποψη Πέλλας" και τα "Εδεσσαϊκά Νέα" από το 2016. Παλαιότερες εφημερίδες που κυκλοφόρησαν στην πόλη ήταν (σε παρένθεση ο χρόνος έναρξης κυκλοφορίας): "Έδεσσα" (1919), "Νέα Έδεσσα" (1921), "Νέα Ιδέα" (1927), "Κήρυξ" (1927), "Αγροτική Ιδέα" (1928), "Το Θάρρος" (1929), "Ταχυδρόμος Εδέσσης" (1929), "Εμπρός" (1933), "Ελεύθερος Λόγος" (1934), "Πέλλα" (1954), "Ηχώ Εδέσσης" (1957), "Εθνική Μάχη" (1961) και άλλες.

Ραδιοφωνική Ενημέρωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο μοναδικός ραδιοφωνικός σταθμός που στεγαζόταν στην Έδεσσα, ήταν το διαδημοτικό ραδιόφωνο του νομού Πέλλας, το οποίο ανήκε στην τοπική ένωση δήμων και κοινοτήτων του νομού και εξέπεμπε από τους 103,8 των FM. Στα τέλη του 2009 σταμάτησε να εκπέμπει λόγω οικονομικών προβλημάτων. Ωστόσο, υπάρχει και το Ράδιο Έδεσσα που εκπέμπει στους 97.8 αλλά δεν έχει αποκτήσει άδεια.

Ηλεκτρονική Ενημέρωση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα τελευταία χρόνια στην ευρύτερη περιοχή έχει αναπτυχθεί ο ηλεκτρονικός τομέας την ενημέρωσης με επίσημους φορείς:

  • EDESSANEWS.GR
  • TASTV.GR
  • KARATZOVA.GR
  • ARIDAIANEWS.GR
  • PELLANEWS.GR

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ποδοσφαιρικοί Σύλλογοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εδεσσαϊκός (1960)
  • Νέα Γενιά (1922)
  • Ηρακλής (1926)
  • Άρης (1939)
  • Εθνικός (1949)
  • Μέγας Αλέξανδρος (1922-1931)
  • Ελπίδα Έδεσσας (1963)

Εδεσσαϊκός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το λογότυπο της ομάδας.

Το 1960, συνενώθηκαν στον "Εδεσσαϊκό", με σύμβολο την τρίαινα. Σύντομα, ο Εδεσσαϊκός καθιερώθηκε ανάμεσα στους πρωταγωνιστές της Β΄ Εθνικής Κατηγορίας. Πρωταθλητής στον Δ' Όμιλο το 1962-63 και το 1964-65, έχασε και τις δυο φορές την άνοδο στην Α΄ Εθνική σε αγώνες μπαράζ μεταξύ των τεσσάρων πρωταθλητών, σύμφωνα με το σύστημα που ίσχυε τότε. Το 1969-70, στην τελευταία αναλαμπή, διεκδίκησε τον τίτλο μέχρι τέλους, αλλά κατετάγη 3ος. Ακολούθησαν χρόνια παρακμής. Το 1975 υποβιβάστηκε για πρώτη φορά στην ιστορία του. Επανήλθε στη Β΄ Εθνική το 1977 και γνώρισε άλλους τρεις υποβιβασμούς στη Γ΄ Εθνική μεταξύ 1981 και 1988.

Η σπουδαιότερη στιγμή του εδεσσαϊκού ποδοσφαίρου ήρθε το 1992, όταν ο Εδεσσαϊκός ανήλθε για πρώτη φορά στην Α΄ Εθνική, με προπονητή τον Μάκη Κατσαβάκη. Στην ομάδα του 1992 ξεχώριζαν κυρίως νέα ταλέντα, όπως ο Σαπουντζής, ο Ζουμπούλης, ο Σταφυλίδης, ο Πασαλής και οι δυο βετεράνοι Μαλουμίδης και Τσολερίδης. Η Έδεσσα ήταν η τρίτη μικρότερη πόλη της Μακεδονίας (μετά την Βέροια και την Καστοριά) που ανέβασε ποτέ ομάδα στην Α΄ Εθνική.

Ο Εδεσσαϊκός παρέμεινε στην Α΄ Εθνική επί πέντε χρόνια, πραγματοποιώντας ικανοποιητικές εμφανίσεις, ενώ το 1996 έφτασε και ως τους "4" στο Κύπελλο Ελλάδας. Τα οικονομικά προβλήματα που συσσωρεύτηκαν, όμως, δεν επέτρεψαν ανάλογη συνέχεια και η ομάδα υποβιβάστηκε το 1997. Ακολούθησαν χρόνια παρακμής, με διαδοχικούς υποβιβασμούς στη Γ΄ Εθνική (1999), Δ΄ Εθνική (2000) και στην τοπική ΕΠΣ Πέλλας το 2002. Στο πρωτάθλημα 2007-08 βρίσκεται πάλι στην Δ΄ Εθνική και από την νέα χρονιά 2008-09, μετά το νέο υποβιβασμό της, αγωνίζεται και πάλι στην τοπική ερασιτεχνική κατηγορία.

Στίβος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πόλη έχει να επιδείξει σημαντική παρουσία και στον στίβο. Ξεχωρίζουν δυο περίοδοι ακμής, η δεκαετία του 1960 και η δεκαετία του 1990. Ειδικά τη δεκαετία του 1960, ο γυναικείος στίβος της Έδεσσας βρισκόταν στις κορυφές της Ελλάδας και ο Εδεσσαϊκός καταλάμβανε συχνά τη 2η θέση στους Πανελλήνιους Αγώνες (1963, 1965, 1966). Άλλοι αξιόλογοι αθλητές από την Έδεσσα κατά την περίοδο 1960-1980 ήταν ο Μεσημέρτζης (δρόμοι ημιαντοχής-αντοχής), ο Παρασκευάς (μήκος), ο Βουτσής (100 μ.), ο Καβαλιωτίδης (400 μ.), ο Χρηστάκης (ακοντισμός) και ο Τζουβάρας (100-200 μ.).Η δεύτερη περίοδος ακμής, κατά τη δεκαετία του 1990, προήλθε από το Γυμναστικό Σύλλογο Έδεσσας (ΓΥΣΕ), με δημιουργό τον Πέτρο Χάλη. Οι αθλητές του ΓΥΣΕ διακρίθηκαν σε παιδικό και εφηβικό επίπεδο, καθώς, λόγω των νέων συνθηκών επαγγελματισμού στο στίβο, οι περισσότεροι σταμάτησαν τον αθλητισμό με την ενηλικίωσή τους. Γνωστότερα ονόματα του ΓΥΣΕ υπήρξαν ο Χοϊδης (100μ.), πρώτος στους Πανευρωπαϊκούς Αγώνες Νέων, η Τσάμογλου (σφυροβολία), με επανειλημμένες καταρρίψεις του πανελλήνιου ρεκόρ, η Κυβελίδου (έπταθλο), η Π. Μανώλη (200μ με εμπόδια) 2η στους Βαλκανικούς Αγώνες, η Δημητριάδου (έπταθλο), οι Ελ. και Δ. Μασλίγκα (μήκος) και η Γαλένη (μήκος). Χρυσά μετάλλια στους Πανελλήνιους Αγώνες Γυναικών είχαν κατακτήσει οι Πέτκου (200 μ., 1963), Ζαχαριάδου (δισκοβολία, 1965, 1966, 1967) και η ομάδα 4Χ100 (1963). Χρυσά μετάλλια στους Πανελλήνιους Αγώνες Γυναικών είχαν κατακτήσει οι Πέτκου (200 μ., 1963), Ζαχαριάδου (δισκοβολία, 1965, 1966, 1967) και η ομάδα 4Χ100 (1963).

Αλεξάνδρεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Αλεξάνδρεια είναι ένας ετήσιος διαγωνισμός με παρουσία από το 1975, με χορηγό τον Δήμο Έδεσσας. Το 2002 εξελίχθηκε σε Grand Prix αγώνα κλασσικού αθλητισμού με συνδιιοργανωτή τον ΣΕΓΑΣ, ο οποίος διοργανώνεται στις αρχές του Ιουνίου, με κεντρική έδρα το Εθνικό Στάδιο Έδεσσας. Τα αγωνίσματα που έχουν συμπεριληφθεί κατά καιρούς είναι τα εξής:

  • Αγώνες δρόμου
  • Αγώνες ταχύτητας
  • Αγώνες ημι-αντοχής
  • Αγώνες αντοχής
  • Σκυταλοδρομίες
  • Δισκοβολία
  • Ακοντισμός
  • Σφυροβολία
  • Σφαιροβολία
  • Άλματα (εις μήκος και εις ύψος)

και παλαιότερα τα

  • Χειροσφαίριση
  • Πετοσφαίριση
  • Αντισφαίριση
  • Καλαθοσφαίριση

Δισκοβολία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η γνωστότερη αθλήτρια την οποία ανέδειξε η Έδεσσα ήταν η Βάσω Καραφύλλη, η οποία κατέρριψε επανειλημμένα το πανελλήνιο ρεκόρ της δισκοβολίας και το έφτασε σε απλησίαστα για την εποχή επίπεδα το 1975. Το πανελλήνιο ρεκόρ της, 55.10, έμεινε ακατάρριπτο για δεκαοχτώ χρόνια ως το 1993. Η Καραφύλλη πήρε το χρυσό μετάλλιο δισκοβολίας στους Πανελλήνιους Αγώνες το 1968, 1972, 1973, 1976 και ακοντισμού το 1970. Κέρδισε επίσης το χρυσό μετάλλιο δισκοβολίας στους Μεσογειακούς Αγώνες το 1975.

Καλαθοσφαίριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το τμήμα καλαθοσφαίρισης του Εδεσσαϊκού, ο "Πανεδεσσαϊκός" υφίσταται από την δεκαετία του 90', και έχει ως έδρα το Δημοτικό κλειστό κέντρο καλαθοσφαίρισης της Έδεσσας.

Πετοσφαίριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τμήμα πετοσφαίρισης υφίσταται από το 2002, ο σύλλογος ΙΚΑΡΟΣ, με έδρα,το "Δημοτικό αθλητικό κέντρο Έδεσσας".

Χειροσφαίριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τμήμα χειροσφαίρισης, ο "ΑΕΡΟΠΟΣ" υφίσταται να υπάρχει ανελλιπώς από το 1988, με έδρα το "Δημοτικό Αθλητικό Κέντρο Έδεσσας".

Αντισφαίριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τμήμα αντισφαίρισης, υφίσταται από το 2005, ο σύλλογος "ΠΑΣ ΑΕΡΟΠΟΣ"(ιδιωτικών συμφερόντων), με ανεπίσημη έδρα το "Αθλητικό Κέντρο Έδεσσας "Πασά Τσαίρ".

Κολύμβηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην πόλη, υπάρχει το δημοτικό κολυμβητήριο Έδεσσας[21] από το 1978, αλλά δεν υπάρχει υφιστάμενος σύλλογος να υποστηρίζει το άθλημα, Ωστόσο μπορεί κάποιος να εξασκηθεί στη κολύμβηση, πληρώνοντας το αντίτιμο εισόδου, ή επίσης να εξασκηθεί επαγγελματικά με προπονητή ομαδικά ή ατομικά με προγράμματα που υπάρχουν στο κολυμβητήριο και λειτουργούν με ευθύνη της Δημοτικής Επιχείρησης Έδεσσας.

Ποδηλασία / Ορεινή Ποδηλασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τμήμα ποδηλασίας, ο "ΠΑΣ ΑΕΡΩΠΟΣ" υφίσταται από το 2015, με συμμετοχή στο Ελληνικό Εθνικό Καλεντάρι Αγώνων. Οι αγώνες που διοργανώνει κάθε χρόνο είναι επίσημες διεθνείς διοργανώσεις στις οποίες συμμετέχουν οι 80 περίπου αθλητές του συλλόγου. Σημαντικότερες εξ' αυτών οι δρόμοι του Κερασιού[22](Μαρ-Απρ), οι δρόμοι του Νερού[23](Οκτ) και η Μάχη (Ανάβαση) του Καϊμακτσαλάν[24](Σεπ).

Αδελφοποιημένες Πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πόλη της Έδεσσας έχει αδελφοποιηθεί ή υπογράψει πρωτόκολλα φιλίας και συνεργασίας με τις ακόλουθες πόλεις:

Ντοκιμαντέρ ΑΡΧΕΙΟ ΕΡΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αρχείο ΕΡΤ από την χορωδία Έδεσσας στο Α" ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΧΟΡΩΔΙΩΝ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ παραγωγής 1971
  2. Αρχείο ΕΡΤ από την εκπομπή "Η ΕΡΤ σε όλη την Ελλάδα" παρααγωγής 1993
  3. Αρχείο ΕΡΤ από την εκπομπή "Η ΕΡΤ ΣΤΗΝ Βόρειο Ελλάδα" "Αφιέρωμα στην Έδεσσα" παραγωγής 1988
  4. Αρχείο ΕΡΤ από την εκπομπή "Η ΕΡΤ ΣΤΗΝ Βόρειο Ελλάδα" "Ενθύμιον Εδέσσης" παραγωγής 1985
  5. Αρχείο ΕΡΤ από την εκπομπή "Η ΕΡΤ Στην Βόρειο Ελλάδα" "Παλιές Φάμπρικες της Έδεσσας" παραγωγής 1979
  6. Αρχείο ΕΡΤ από την εκπομπή "Πόλεις των Συνόρων μας" παραγωγής 1988

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Έδεσσα - 3000 χρόνια ιστορίας & πολιτισμού
  2. Τίτος Λίβιος, Ιστορία της Ρώμης, Βιβλίο 45, 30,5
  3. Αφιέρωμα "Οι Πρέσπες χτες και σήμερα", "7 Ημέρες", Καθημερινή, σελίδα 19
  4. Harun Yeni, Demography and Settlement in Paşa Sancağı Sol-Kol Region According to Muhasebe-i Vilayet-i Rumeli Defteri Dated 1530, Supervisor: Prof. Halil İnalcık, Bilkent University, Department of History, Σεπτέμβριος 2006, σελ. 96
  5. Η Κεντρική και Δυτική Μακεδονία κατά τον Εβλιγιά Τσελεμπή, μετάφραση και σχόλια: Βασίλειος Δημητριάδης, Έκδοση ΕΜΣ, 1973
  6. 6,0 6,1 Κωνσταντίνος Γ. Σταλίδης, Δημήτριος Τρούπκος, ένας Εδεσσαίος αγωνιστής του 1821, ανάτυπο από το 5ο τεύχος των Εδεσσαϊκών Χρονικών, Έδεσσα 1973
  7. Ο νέος ελληνισμός στην Έδεσσα (Βοδενά) του πρώτου μισού του ΙΘ΄ αιώνα, Γεώργιος Ρουμελιώτης, Έκδοση: Λαογραφική Εταιρεία Νομού Πέλλας, σελίδα 82
  8. Ο νέος ελληνισμός στην Έδεσσα (Βοδενά) του πρώτου μισού του ΙΘ΄ αιώνα, Γεώργιος Ρουμελιώτης, Έκδοση: Λαογραφική Εταιρεία Νομού Πέλλας, σελίδα 110
  9. Αφανείς γηγενείς Μακεδονομάχοι, επιστημονική επιμέλεια Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, ΕΜΣ, εκδόσεις University Studio Press. Θεσσαλονίκη 2008
  10. ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΖΙΜΑΣ (13.11.2014). «Αναζητώντας στη Μακεδονία... τα ίχνη του Χο Τσι Μινχ». Εφημερίδα Καθημερινή. Καθημερινή. http://www.kathimerini.gr/791772/article/epikairothta/ellada/anazhtwntas-sth-makedonia-ta-ixnh-toy-xo-tsi-minx. Ανακτήθηκε στις 22.4.2017. 
  11. Σύλλογος Μικρασιατών Νομού Πέλλας - Ασχολίες
  12. Ιστορία της Περιοχής | Δήμος Έδεσσας
  13. «Κλωστοϋφαντουργία στην Έδεσσα». http://www.archaiologia.gr/blog/issue/%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%BB%CF%89%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%8B%CF%86%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD/. 
  14. «ΚΛΩΣΤΟΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΕΔΕΣΣΑ». http://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2011/06/18-6.pdf. 
  15. «Εδεσσαϊκό Καρναβάλι». http://karnavali.edessas.gr/. 
  16. «Ανθοέκθεση Έδεσσας». http://www.edessacity.gr/civilization/events-spring-flower-exhibition/index.htm. 
  17. «Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Έδεσσας». http://edessacity.gr/museum/folkloremuseum/index.htm. 
  18. «Αξιοθέατα στην Έδεσσα». http://www.edessa.gr/City!show.action?type=cityview. 
  19. «Οι καταρράκτες της Έδεσσας». http://www.edessacity.gr/tourism/edessa/edessa-waterfalls/index.htm. 
  20. Μνημείο Μικρασιατών Έδεσσας - Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών
  21. «Δικτυακός Τόπος Έδεσσας». www.edessacity.gr. Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Έδεσσας. 01.03.2016. http://www.edessacity.gr/athletics/edessa-sports-swimming-pool/index.htm. Ανακτήθηκε στις 22.4.2017. 
  22. Κυριακού, Ευάγγελος (1.12.2016). «Δικτυακός Τόπος Έδεσσας». www.edessacity.gr. Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Έδεσσας. http://www.edessacity.gr/civilization/routes-cherries-road/index.htm. Ανακτήθηκε στις 22.4.2017. 
  23. Κυριακού, Ευάγγελος (01.12.2016). «Δικτυακός Τόπος Έδεσσας». www.edessacity.gr. Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Έδεσσας. http://www.edessacity.gr/civilization/routes-water/2014/ed500-1-edessa-routes_el.htm. Ανακτήθηκε στις 22.4.2017. 
  24. Κυριακού, Ευάγγελος (01.10.2016). «Δικτυακός Τόπος Έδεσσας». www.edessacity.gr. Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Έδεσσας. http://www.edessacity.gr/civilization/routes-kaimakbattle/. Ανακτήθηκε στις 22.4.2017. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα