Αρναία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 40°29′N 23°36′E / 40.483°N 23.600°E / 40.483; 23.600

Αρναία
Πόλη
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Δήμος Αριστοτέλη
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Χρήστος Πάχτας
Πληθυσμός 2.300 (2011)
Ταχυδρομικός κώδικας 63074
Τηλεφωνικός κωδικός 23720
Ιστοσελίδα stagira.gr/arnaia

Η Αρναία είναι κωμόπολη και ήταν πρωτεύουσα του ομώνυμου Δήμου της Χαλκιδικής έως το 2010. Από το 2010 έως σήμερα ανήκει στο δήμο Αριστοτέλη με έδρα την Ιερισσό. Είναι ένα από τα γραφικότερα χωριά της Βόρειας Χαλκιδικής και έδρα της Ιεράς Μητροπόλεως Ιερισσού, Αγίου Όρους και Αδραμερίου. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 600 μέτρων, στους πρόποδες του πυκνόφυτου ορεινού όγκου του Χολομώντα, έχοντας μπροστά της προς τα Βορειοανατολικά μια κοιλάδα με καταπράσινα λειβάδια και απέναντι τα δάση του βουνού Δρεβενίκος. Η απόστασή της από τη Θεσσαλονίκη είναι 70 χιλιόμετρα και από τον Πολύγυρο 38. Αναπτύχθηκε ιδιαίτερα κατά το 19ο αιώνα, οπότε και απέκτησε τη μορφή που έχει σήμερα.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αρχαία Άρνη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αρναία αναφέρεται στο Θουκυδίδη με την ονομασία Άρνη και από εκεί πέρασε ο Βρασίδας, στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Για λόγους που δε γνωρίζουμε, η αρχαία εκείνη πόλη καταστράφηκε. Στους επόμενους αιώνες στη θέση εκείνη δημιουργήθηκαν οικισμοί.Στα κατάστιχα του οθωμανικού κράτους μέχρι και το 1478 καταχωρείται ως καλλιεργήσιμη γη (mezraa) του Παλαιοχωρίου . Δεν είχε κατοίκους . Η φορολογική πρόσοδός της ανήκε στις προσόδους του Παλαιοχωρίου. Μεταξύ του 1478 με 1519 εξελίχθηκε σε χωριό χριστιανικό [1].

Μετέπειτα αιώνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σημαία των επαναστατών.

Από τα μέσα του 18ου αιώνα αρχίζει να αναφέρεται σε πηγές και ανήκε στα Μαντεμοχώρια[2]. Οι κάτοικοί της έλαβαν μέρος στην Επανάσταση του 1821 και το χωριό πυρπολήθηκε, ανάμεσα σε άλλα 41, από τον Μπαϊράμ Πασά, έπειτα από τη συντριβή της εξέγερσης στη Χαλκιδική. Σπουδαίοι αγωνιστές της επανάστασης του 1821 ήταν ο Ελευθέριος Ιωάννου, ο Δημήτριος Νικολάου και ο Μαργαρίτης Δημητρίου[3][4]. Επίσης ο προεστός Κωνσταντίνος Ευθυμιάδης που δαπάνησε την περιουσία του στον αγώνα[5]. Οι κάτοικοι επίσης έδωσαν το παρόν στο Μακεδονικό Αγώνα, οργανώνοντας τοπική Επιτροπή Άμυνας. Η απελευθέρωση έγινε στις 2 Νοεμβρίου 1912.

Μέχρι το 1928 ονομαζόταν Λιαριγκόβη.

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Αρναία υπάρχουν δύο Δημοτικά, εκ των οποίων και ένα Ειδικό Δημοτικό Σχολείο. Διαθέτει επίσης ένα νηπιαγωγείο, Δημοτικό, Γυμνάσιο, καθώς επίσης και δύο Λύκεια, ένα Γενικό και ένα Επαγγελματικό.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολιτιστικές εκδηλώσεις της Αρναίας, εθιμικού - λαογραφικού χαρακτήρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Αρναία του παρελθόντος οι πολιτιστικές εκδηλώσεις αυτού του είδους ήταν πάρα πολλές, με περιεχόμενο ιστορικό, θρησκευτικό, κοινωνικό, λαογραφικό και αθλητικό, και στόλιζαν την απλοϊκή ζωή των κατοίκων της.

Έθιμα, όπως «τα Χελιδονίσματα», «η Κότσμανους», «τα κουρμπάνια», «ο Παραδοσιακός Γάμος», «το Ζύγισμα του Αϊ-Γιώργη», «η Πιπιρούνα», «τα Σωκράτεια» κ.α., αναβίωναν τακτικά και ανέβαζαν το πολιτιστικό επίπεδο του λαού. Έδιναν την ευκαιρία στο λαό να μορφωθεί, να ψυχαγωγηθεί και κυρίως να πάρει μέρος στην κοινωνική ζωή του τόπου.

Αρχιτεκτονική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ναός του Αγ. Στεφάνου.
Νεόδμητο κτίριο στα πρότυπα της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.
Άποψη του καμπαναριού του Μητροπολιτικού Ναού

Είναι ονομαστή για τα παραδοσιακά της κτήρια. Το παλαιό σχολείο του 1871 δίπλα στον κεντρικό ναό, στην πλατεία «Χοροστάσι» είναι ένα δείγμα. Είναι ίσως το παλιότερο και πιο καλοκτισμένο διδακτήριο του 19ου αιώνα στη Χαλκιδική[6]. Η τοιχοδομία του ακολουθεί την αγιορείτικη τεχνική. Σήμερα στεγάζει το μέχρι πρότινος Δημαρχείο (πλέον η Αρναία είναι απλώς η ιστορική έδρα του διευρυμένου δήμου Αριστοτέλη).

Αξιοθέατο επίσης αποτελεί και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Στεφάνου (1812), με το καμπαναριό του να χρονολογείται από το 1889. Η εκκλησία χτίστηκε ως τρίκλιτη βασιλική χωρίς τρούλλο το 1812, πιθανόν στα θεμέλια ναού της πρωτοχριστιανικής και της βυζαντινής περιόδου. Κάηκε κατά την επανάσταση της Χαλκιδικής (1821) αλλά και το Σεπτέμβριο του 2005 σε πυρκαϊά, η οποία οδήγησε στη συνέχεια και σε αρχαιολογικές ανασκαφές με σημαντικά ευρήματα (όπως τα θεμέλια των παλαιότερων ναών).

Τα παραδοσιακά σπίτια της Αρναίας χτίστηκαν στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα (αυτά είναι ερειπωμένα και σώζονται λίγα) και άλλα την περίοδο 1850-1945 (πέτρινα και διώροφα, με υπνοδωμάτια και κατώι).

Μουσείο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο κέντρο της κωμόπολης βρίσκεται το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο. Αυτό στεγάζεται σε αρχοντικό του 18ου αιώνα, με 2 ορόφους. Στο ισόγειο του μουσείου ο επισκέπτης μπορεί να δει αντιπροσωπευτικά δείγματα της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Αρναίας, παραδοσιακά μουσικά όργανα, είδη μελισσοκομίας και αγροτικά εργαλεία. Στον επάνω όροφο υπάρχουν τα εργαλεία παρασκευής και σερβιρίσματος καφέ και σε άλλους χώρους εργαλεία ύφανσης, μαγειρικά σκεύη και άλλα είδη καθημερινής χρήσης.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ταξιδιωτικός Οδηγός, Κεντρική-Δυτική Μακεδονία, εκδ. Explorer, 2003.
  • Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική, τόμος 8ος: Αρναία, εκδ. Μέλισσα. [2] ISBN 9602041633

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. http://doumbia-istoria.blogspot.com/2010/12/18.html
  2. http://doumbia-istoria.blogspot.com/2011/08/91.html
  3. Αρναία, Περιοδική Έκδοση Ιστορικής-Αρχαιολογικής και Λαογραφικής Ενημέρωσης και Καταγραφής, τεύχος 90, Ιανουάριος - Μάρτιος 2011
  4. Νίκος Εμμ. Παπαοικονόμου, "Προσωπογραφία Αγωνιστών του 1821 από τη Χαλκιδική και τη Θεσσαλονίκη", έκδοση Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 2016, σ. 376-387 ISBN 978-960-9458-12-2
  5. Σύγχρονος Εγκυκλοπαίδεια Ελευθερουδάκη
  6. [1]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]