Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°05′00″N 23°30′00″E / 38.0833°N 23.5°E / 38.0833; 23.5

Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Περιφέρεια

Σημαία

Λογότυπο
Χάρτης της Ελλάδας με Κεντρικής Μακεδονίας
Η θέση της Περιφέρειας στην Ελλάδα
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Πρωτεύουσα
(και μεγαλύτερη πόλη)
Θεσσαλονίκη
Μεγαλύτερος δήμος Δήμος Θεσσαλονίκης
Διοίκηση  
 • Περιφερειάρχης Απόστολος Τζιτζικώστας
 • Αντιπεριφερειάρχες
Διοικητική διαίρεση  
 • Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης
 • Περιφερειακές Ενότητες
 • Δήμοι 38
Επίσημη γλώσσα(ες) Ελληνικά
Έκταση  
 • Συνολική 18.811 χλμ²
 • Κατάταξη θέση
 • Γεωγ. πλάτος 40.7°N
 • Γεωγ. μήκος 23.0°E
Πληθυσμός  
 • Συνολικός 1.874.590 (απογραφή 2011)
 • Κατάταξη πληθ. θέση
 • Πυκνότητα 99,66 κάτ./τ.χμ.
 • Κατάταξη πυκν. θέση
 • Ψηλότερο σημείο Όλυμπος
2.918 μ.
Συντομογραφίες G13 ISO 3166-2:GR
Ιστότοπος www.pkm.gov.gr

Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας είναι η μεγαλύτερη σε έκταση και δεύτερη σε πληθυσμό περιφέρεια της Ελλάδας. Διοικητικά αποτελεί δευτεροβάθμιο οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης και γεωγραφικά καλύπτει το κεντρικό κομμάτι της Μακεδονίας, με εξαίρεση τη χερσόνησο του Αγίου Όρους που διέπεται από ειδικό καθεστώς.

Γεωγραφία - Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κεντρική Μακεδονία αποτελεί μέρος της βορειότερης και μεγαλύτερης γεωγραφικής ενότητας της Ελλάδας, της Μακεδονίας. Η περιφέρεια καταλαμβάνει έκταση 18.811 τ.χμ. και ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 1.880.058 κατοίκους, σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη απογραφή της ΕΣΥΕ (2001).

Προς βορρά συνορεύει με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και τη Βουλγαρία. Συνορεύει επίσης με τις περιφέρειες Ανατ. Μακεδονίας & Θράκης (Α), Δυτ. Μακεδονίας (Δ) και Θεσσαλίας (ΝΔ). Το νότιο κομμάτι βρέχεται από τους κόλπους Θερμαϊκό, Τορωναίο, Σιγγιτικό και Στρυμονικό - οι τρεις πρώτοι ανήκουν στο Αιγαίο και ο τέταρτος στο Θρακικό Πέλαγος.

Μεγαλύτερη πόλη και πρωτεύουσα της περιφέρειας είναι η Θεσσαλονίκη, στην ευρύτερη περιοχή της οποίας είναι συγκεντρωμένο σχεδόν το ήμισυ του πληθυσμού της. Δεύτερη πόλη σε πληθυσμό οι Σέρρες ακολουθούν η Κατερίνη, η Βέροια και τα Γιαννιτσά.

Η κεντρική Μακεδονία, κατά βάση πεδινή και με πολλούς ποταμούς, είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένη, τόσο στον πρωτογενή όσο και στον δευτερογενή τομέα. Στην κεντρική Μακεδονία βρίσκεται η μεγαλύτερη πεδιάδα της Ελλάδας. Η Θεσσαλονίκη αποτελεί τη φυσική διέξοδο των γειτονικών κρατών προς το Αιγαίο και φιλοδοξεί να αναδειχθεί και πάλι σε μητρόπολη των Βαλκανίων.

Τα ψηλότερα βουνά της κεντρικής Μακεδονίας είναι ο Όλυμπος (2.918 μ.), ο Βόρας (2.524 μ.), τα Πιέρια Όρη (2.193 μ.), το Βέρμιο (2.065 μ.) και ο Άθως (2.033 μ.). Μεγαλύτεροι ποταμοί είναι ο Αλιάκμονας, ο Αξιός, ο Λουδίας και ο Γαλλικός ποταμός, που χύνονται όλοι στον Θερμαϊκό κόλπο. Στην κεντρική Μακεδονία βρίσκονται η λίμνη Κορώνεια, η Βόλβη και η Πικρολίμνη.

Οι ακτές είναι συνεχείς, ομαλές και αμμώδεις (με εξαίρεση τη χερσόνησο του Άθω, στη Χαλκιδική, που είναι ιδιαίτερα απότομη και αλίμενη). Όλες προσφέρονται για κολύμβηση, εκτός από τις εκβολές των ποταμών και τις ακτές του πολεοδομικού συγκροτήματος της Θεσσαλονίκης. Επίσης η κολύμβηση απαγορεύεται στην επικράτεια του Αγίου Όρους.

Το κλίμα παρουσιάζει διαφορές σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Το εύρος των θερμοκρασιών είναι πολύ μεγαλύτερο από τη μέση διακύμανση του ελλαδικού χώρου. Οι πιο ψυχροί μήνες είναι ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος, ενώ οι πιο θερμοί ο Ιούλιος και ο Αύγουστος. Βροχές πέφτουν αρκετές το φθινόπωρο, στις αρχές του χειμώνα και την άνοιξη. Λόγω των βόρειων και βορειοδυτικών ανέμων που φυσούν τον χειμώνα, προκαλείται πολύ συχνά παγετός. Στα ορεινά, το κλίμα παρουσιάζει κάποιες διαφοροποιήσεις. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα η θερμοκρασία πέφτει πολύ χαμηλά στις ορεινές περιοχές, οι βροχές είναι διπλάσιες σε σχέση με τα πεδινά και σαφώς περισσότερες από τον μέσο όρο των βροχοπτώσεων στην Ελλάδα, ενώ τα χιόνια είναι πολύ περισσότερα και λιώνουν στα μέσα της άνοιξης. Στις παραθαλάσσιες περιοχές, και ιδίως στη Χαλκιδική, το κλίμα είναι σαφώς πιο ήπιο, με μεσογειακά χαρακτηριστικά.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι συνεχής στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης και στην περιοχή της Πτολεμαΐδας, όπου βρίσκονται τα λιγνιτωρυχεία και η μεγαλύτερη μονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Περιβάλλον[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κεντρική Μακεδονία, όπως άλλωστε και ολόκληρη η Βαλκανική χερσόνησος, βρίσκονταν αρχικά στο βυθό μιας τεράστιας προϊστορικής θάλασσας, που οι επιστήμονες της έχουν δώσει το συμβολικό όνομα Τηθύς. Η "ανάδειξή" της σε ξηρά άρχισε περίπου πριν από 30.000.000 χρόνια, στην αρχή της γεωλογικής περιόδου που ονομάζεται Μειόκαινο.

Οι βασικές γεωλογικές ζώνες στην περιοχή είναι οι εξής:

  • Τα ανατολικά τμήματα των νομών Κιλκίς, Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής, που συγκροτούνται από κρυσταλλικές μάργες.
  • Τα δυτικά τμήματα των ίδιων νομών, που διασχίζονται από τη Ζώνη του Αξιού.
  • Σε τμήματα των νομών Πέλλας, Ημαθίας και Πιερίας έχουμε και πάλι κρυσταλλικές μάργες.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα πυριγενή πετρώματα, που προέρχονται από παλιά ηφαιστειακή δράση, με αποτέλεσμα αυτές οι περιοχές να είναι πλούσιες σε μεταλλεύματα, όπως το χρώμιο, ο σίδηρος, ο χρυσός κ.α. Επίσης, στα πετρώματα αυτά (σερπεντίνες) αναπτύσσεται μία ιδιάζουσα χλωρίδα (σερπεντινοδίαιτα φυτά) με πολλά τοπικά ενδημικά είδη.

Είναι γνωστό ότι κατά τα τελευταία 2.000.000 χρόνια το κλίμα της περιοχής γνώρισε τεράστιες μεταβολές. Οι παγετώνες που σκέπασαν μεγάλο μέρος της Γης με τέσσερα διαδοχικά κύματα δεν άφησαν ανεπηρέαστη και τη Μακεδονία. Στα βουνά της κεντρικής Μακεδονίας σχηματίστηκαν μικροί παγετώνες. Οι σημερινές αλπικές λιμνούλες και οι λιθώνες (μορένες) που υπάρχουν στα βουνά είναι αποτέλεσμα της "δράσης" αυτών των παγετώνων, ενώ ποταμοί από πάγο κατέβηκαν και κατέκλυσαν, επίσης, τις κοιλάδες.

Διοικητική διαίρεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η περιφέρεια διαιρείται σε επτά περιφερειακές ενότητες, οι οποίες ταυτίζονται γεωγραφικά με τους αντίστοιχους νομούς.: Στις ΠΕ υπάγονται οι 38 δήμοι που συνιστούν την περιφέρεια. Με εξαίρεση το Δήμο Καλαμαριάς, όλοι οι υπόλοιποι δημιουργήθηκαν (ή έλαβαν τη σημερινή μορφή τους) από τις συνενώσεις του Καλλικράτη.[1] Στην κατηγορία «πληθυσμός» αναγράφεται ο πραγματικός πληθυσμός της απογρ. 2011.[2]

Central Macedonia numbered.svg
Δήμος Έκτ. Πληθ. Έδρα
Θεσσαλονίκης Αμπελοκήπων-Μενεμένης 9,8 52.127 Αμπελόκηποι
Βόλβης 782,7 23.478 Σταυρός
Δέλτα 308,88 45.839 Σίνδος
Θερμαϊκού 131,36 50.264 Περαία
Θέρμης 385,32 53.201 Θέρμη
Θεσσαλονίκης 19,3 325.182 Θεσσαλονίκη
Καλαμαριάς 6,4 91.279 Καλαμαριά
Κορδελιού-Ευόσμου 12,77 101.753 Εύοσμος
Λαγκαδά 1220,30 41.103 Λαγκαδάς
Νεάπολης-Συκεών 12,76 84.741 Συκιές
Παύλου Μελά 24,92 99.245 Σταυρούπολη
Πυλαίας-Χορτιάτη 156,8 70.110 Πανόραμα
Χαλκηδόνος 389,5 33.673 Κουφάλια
Ωραιοκάστρου 217,78 38.317 Ωραιόκαστρο
Ημαθίας Αλεξάνδρειας 473,39 41.570 Αλεξάνδρεια
Βέροιας 791,43 66.547 Βέροια
Νάουσας 424,91 32.494 Νάουσα
Κιλκίς Κιλκίς 1581,21 51.926 Κιλκίς
Παιονίας 923,70 28.493 Πολύκαστρο
Πέλλας Αλμωπίας 985,82 27.556 Αριδαία
Έδεσσας 611,21 28.814 Έδεσσα
Πέλλας 669,22 63.122 Γιαννιτσά
Σκύδρας 239,53 20.188 Σκύδρα
Πιερίας Δίου-Ολύμπου 495,3 25.668 Λιτόχωρο
Κατερίνης 681,9 85.851 Κατερίνη
Πύδνας-Κολινδρού 339,5 15.179 Αιγίνιο
Σερρών Αμφίπολης 414,30 9.182 Ροδολίβος
Βισαλτίας 658,3 20.030 Νιγρίτα
Εμμαν. Παππά 338,78 14.664 Χρυσό
Ηρακλείας 451,5 21.145 Ηράκλεια
Νέας Ζίχνης 405,61 12.397 Νέα Ζίχνη
Σερρών 601,49 76.817 Σέρρες
Σιντικής 1112,40 22.195 Σιδηρόκαστρο
Χαλκιδικής Αριστοτέλη 739,87 18.294 Ιερισσός
Κασσάνδρας 333,68 16.672 Κασσανδρεία
Νέας Προποντίδας 380,77 36.500 Νέα Μουδανιά
Πολυγύρου 951,97 22.048 Πολύγυρος
Σιθωνίας 514,70 12.394 Νικήτη


Περιφερειακές εκλογές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

2014[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Απόστολος Τζιτζικώστας επανεξελέγη για δεύτερη θητεία ως περιφερειάρχης στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας αποσπώντας ποσοστό 71% έναντι γύρω στο 29% για τον Γιάννη Ιωαννίδη.[3] Αντιπεριφερειάρχες εξελέγησαν οι: Βούλα Πατουλίδου (Θεσσαλονίκη), Κώστας Καλαϊτζίδης (Ημαθία), Σοφία Μαυρίδου (Πιερία), Περικλής Κολότσιος (Κιλκίς), Θόδωρος Θεοδωρίδης (Πέλλα), Γιάννης Μωυσιάδης (Σέρρες) και Γιάννης Γιώργος (Χαλκιδική).[4]


Υποψήφιος / Συνδυασμός / Κόμμα %
1ου γύρου
Ψήφοι
1ου γύρου
%
2ου γύρου
Ψήφοι
2ου γύρου
Σύνολο εδρών
Απόστολος Τζιτζικώστας / Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ - ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ - ΣΥΓΧΡΟΝΗ, ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ / ΑΝΕΛ, ΕΠΑΛ, ΛΑΟΣ 32,81% 322.829 71,01% 562.964 43
Γιάννης Ιωαννίδης / ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ - ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΡΙΑ / ΝΔ 18,59% 182.912 28,99% 229.838 11
Δέσποινα Χαραλαμπίδου / ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΕΝΟΤΗΤΑ / ΣΥΡΙΖΑ 11,74% 115.484 4
Νίκος Χρυσομάλλης / ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΥΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ / Χρυσή Αυγή 8,74% 85.960 3
Μάρκος Μπόλαρης / ΣΥΜΜΕΤΕΧΩ - ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ/ ΔΗΜΑΡ 8,55% 84.089 3
Γιάννης Ζιώγας / ΛΑΪΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ / ΚΚΕ 7,96% 78.330 3
Νιόβη Παυλίδου / ΠΟΛΙΤΕΣ ΜΠΡΟΣΤΑ - ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ / Ελιά, Δράση, Κοινωνία Αξιών 5,90% 58.059 2
Μιχάλης Τρεμόπουλος / ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ / Οικολόγοι Πράσινοι, ΠΡΑΣΙΝΟΙ 3,09% 30.419 1
Θανάσης Αγαπητός / ΑΝΤΑΡΣΙΑ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ / ΑΝΤΑΡΣΥΑ 2,63% 25.842 1

2010[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι πρώτες περιφερειακές εκλογές διεξήχθησαν στις 7/14 Νοεμβρίου 2010. Ο συνδυασμός του απερχόμενου νομάρχη Θεσσαλονίκης Παναγιώτη Ψωμιάδη έμοιαζε εξαρχής ακλόνητο φαβορί - τελικά νίκησε, αν και όχι τόσο εύκολα όσο προέβλεπαν οι δημοσκοπήσεις.[5]

Στα αξιοσημείωτα της αναμέτρησης ήταν η συμμετοχή τριών εν ενεργεία βουλευτών (Μπόλαρης, Βελόπουλος, Κουράκης) και ενός ευρωβουλευτή (Τρεμόπουλος) ως υποψηφίων περιφερειαρχών. Εντύπωση προκάλεσε επίσης η αλλαγή στήριξης του ΛΑΟΣ, λίγο πριν την κατάθεση των ψηφοδελτίων. Αρχικά το κόμμα είχε ανακοινώσει πως θα υποστήριζε τον Ψωμιάδη, αλλά κατά την κατάρτιση του συνδυασμού αποσύρθηκε, επικαλούμενο ενδοτικότητα του υποψήφιου περιφερειάρχη σε παρεμβάσεις του αρχηγού της ΝΔ Αντώνη Σαμαρά.[6]

Τα αναλυτικά αποτελέσματα είχαν ως εξής:

Εγγεγραμμένοι: 1.645.139
Α' γύρος: Ψήφισαν 1.069.771 (65,03%). Επ' αυτών έγκυρα 976.729 (91,30%), άκυρα 55.757 (5,21%), λευκά 37.285 (3,49%)
Β' γύρος: Ψήφισαν 853.512 (51,88%). Επ' αυτών έγκυρα 774.162 (90,70%), άκυρα 36.366 (4,26%), λευκά 42.984 (5,04%)

Παράταξη Στήριξη α΄ γύρος β΄ γύρος Έδρες
Ψήφοι % Ψήφοι %
Παναγιώτης Ψωμιάδης - Δύναμη Για Την Περιφέρεια Κεντρ. Μακεδονίας ΝΔ 421.859 43,19 406.890 52,56 43
Μάρκος Μπόλαρης - Κεντρική Μακεδονία Μέτωπο Ανάπτυξης ΠΑΣΟΚ 299.633 30,68 367.272 47,44 19
Θεοδόσης Κωνσταντινίδης - Λαϊκή Συσπείρωση Κεντρικής Μακεδονίας ΚΚΕ 88.739 9,09 3
Κυριάκος Βελόπουλος - Καθαρά Χέρια, Καθαρές Ιδέες, Καθαρές Λύσεις ΛΑΟΣ 64.236 6,58 2
Τάσος Κουράκης - Ριζοσπαστική Αριστερή Ενότητα ΣΥΡΙΖΑ 35.536 3,64 1
Μιχάλης Τρεμόπουλος - Οικολογία Αλληλεγγύη Οικ-Πρ 30.358 3,11 1
Ασημίνα Ξυροτύρη-Αικατερινάρη - Δημοκρατία Οικολογία Συμμετοχή ΔΗΑΡΙ 19.724 2,02 1
Γιάννης Κούτρας - Ανταρσία σε Κυβέρνηση - ΕΕ - ΔΝΤ - Καλλικράτη ΑΝΤΑΡΣΥΑ 16.644 1,70 1
Πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών[7]

Παλαιότερες μορφές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η τρέχουσα διοικητική μορφή και διαίρεση της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας καθιερώθηκε το 2011, κατ' εφαρμογή των σχετικών διατάξεων του προγράμματος Καλλικράτης.

Για την παλαιότερη διοικητική διαίρεση που είχε καθιερωθεί με το σχέδιο Καποδίστριας, βλ. τα εξής άρθρα:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]