Γουμένισσα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για την πόλη της Ηπείρου, δείτε: Ηγουμενίτσα.

Συντεταγμένες: 40°56′48″N 22°27′02″E / 40.94667°N 22.45056°E / 40.94667; 22.45056

Γουμένισσα
Γουμένισσα βρίσκεται στο τόπο Greece
Γουμένισσα
Γουμένισσα
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Κεντρική Μακεδονία
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Χρήστος Γκουντενούδης
Έκταση 200.33 km2
Υψόμετρο 268 m
Πληθυσμός 3 609
Ταχ. κωδ. 61400
Τηλ. κωδ. 23430

H Γουμένισσα είναι κωμόπολη στην Κεντρική Μακεδονία και το τρίτο μεγαλύτερο οικιστικό συγκρότημα της Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς, μετά το Κιλκίς και το Πολύκαστρο. Απέχει 69 χλμ ΒΔ από τη Θεσσαλονίκη, 539 χλμ ΒΔ από την Αθήνα και 20 χλμ βόρεια από την Πέλλα. Είναι επίσης η έδρα της Μητρόπολης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως & Πολυκάστρου. Έγινε γνωστή από τα κρασιά και τα μετάξια της.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ελληνιστική περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γουμένισσα βρίσκεται στη καρδιά της αρχαίας Παιονίας, της χώρας των Παιόνων, που η ιστορία τους ξεκινά από τον Τρωικό Πόλεμο και οι οποίοι συμμετείχαν στην εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ασία.[1]

Ρωμαϊκή περίοδος (146 π.Χ. - 330 μ.Χ.)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση της Μακεδονίας το 146 π.Χ., η Παιονία έγινε τμήμα της ρωμαϊκής επαρχίας της Μακεδονίας.

Βυζαντινή περίοδος (330 - 1387)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όταν χωρίσθηκε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε Δυτική με έδρα τη Ρώμη και Ανατολική με έδρα τη Κωνσταντινούπολη, η περιοχή περιήλθε στον έλεγχο της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Βυζαντινή Αυτοκρατορία). Μετά την Άλωση της Πόλης από τους Σταυροφόρους το 1204, και μέχρι το 1224, η περιοχή ήταν μέρος του Λατινικού Βασιλείου της Θεσσαλονίκης. Το 1224 ήλθε στον έλεγχο του ηγεμόνα του Δεσποτάτου της Ηπείρου και τελικώς επανήλθε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία το 1246.

Η τοπική παράδοση διέσωσε πως στα βυζαντινά χρόνια η περιοχή της Γουμένισσαςπαραχωρήθηκε στην Ιερά Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους και έγινε θρησκευτικό κέντρο με πυρήνα το μοναστήρι της Παναγίας. Με τη συνένωση μικρών αγροκτηνοτροφικών οικισμών δημιουργήθηκε μια δυναμική κωμόπολη που θα ονομασθεί Γουμένισσα. Το όνομά της το πήρε από κάποιον Ηγούμενο της Μονής που είχε συλληφθεί και απαγχονισθεί από ληστές. Οι νεότερες έρευνες απέδειξαν πως ο ναός της Παναγίας της Γουμένισσας, που σήμερα λειτουργεί ως Μονή, ήταν πάντα ενοριακός του οικισμού, ενώ η Μονή των Ιβήρων, όντως είχε στη Γουμένισσα μετόχι αφιερωμένο στην Παναγία (στα Εισόδιά Της) το οποίο βρίσκονταν στη γειτονιά, όπου και ο ναός που προαναφέρθηκε.[2]

Οθωμανική περίοδος (1387 - 1912)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γουμένισσα κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς το 1387. Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ήταν, με σουλτανικό φιρμάνι, αυτοδιοικούμενη με προνόμια πόλη, δηλαδή μουκατάς, διότι οι κάτοικοί της ήταν υποχρεωμένοι να ασχολούνται με την δημιουργία υφασμάτων από τα οποία κατασκευάζονταν οι στολές του οθωμανικού στρατού. Γνώρισε έτσι μεγάλη ακμή και άνθιση ιδιαίτερα κατά τον 19ο αιώνα ως εμπορικό, βιοτεχνικό, γεωργικό και θρησκευτικό κέντρο της περιοχής. Η παραγωγή κρασιού την έκανε γνωστή πέρα από τα σύνορα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ιδιαίτερα στην Κεντρική Ευρώπη.[3] Διοικητικά ανήκε στον καζά των Γιαννιτσών και ήταν έδρα ναχτιέ.[4]

Αν και περιοχή με προνόμια, δεν ήταν εν τούτοις αμέτοχη στον Αγώνα του 1821.[5] Μετά το ξέσπασμα της Επανάστασης, οι Οθωμανικές Αρχές ερεύνησαν τις οικίες και βρήκαν 49 τουφέκια. Οι κάτοικοι τιμωρήθηκαν σκληρά και υποχρεώθηκαν να δώσουν ότι είχαν σε χρήματα, τρόφιμα και άλλο υλικό, όπως ζώα και άμαξες στον Πασά της Θεσσαλονίκης Αβδούλ Αμπούδ. Οι κάτοικοι δεν ανταποκρίθηκαν πλήρως στη διαταγή του Πασά Αβδούλ Αμπούδ, γι αυτό και ο τελευταίος εξαπέλυσε βίαιο εξισλαμισμό.

Όλα τα επόμενα χρόνια ληστρικές ομάδες Τουρκαλβανών πραγματοποιούσαν επιδρομές στην περιοχή προκαλώντας καταστροφές στο έμψυχο και άψυχο υλικό της. Από το 1878 η κατάσταση χειροτερεύει με την πανσλαβιστική προπαγάνδα να καταβάλλει προσπάθεια αλλοίωσης του ελληνικού χαρακτήρα των κατοίκων. Η προπαγάνδα χρησιμοποίησε όλα τα μέσα αλλά οι κάτοικοι της Γουμένισσας, με δικά τους μέσα, ίδρυσαν μεγαλοπρεπέστατο ελληνικό Εκπαιδευτήριο. Τα χρήματα συγκεντρώθηκαν μετά από έρανο μεταξύ των κατοίκων και από τη δωρεά του απλού και αγράμματου πατριώτη και τοπικού ευεργέτη Θάνου Ζελέγκου. Πρωτοστάτης του έργου ήταν ο Μητροπολίτης Εδέσσης, όπου εκκλησιαστικά υπαγόταν τότε η Γουμένισσα, Ιερόθεος.[6]

Ιδρύθηκε επίσης Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα η οποία έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην όλη πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη και κίνηση της περιοχής.

Στον Μακεδoνικό Αγώνα (1903-1908) έδρασαν στην περιοχή αξιόλογα παραστρατιωτικά σώματα ντόπιων οπλαρχηγών όπως του Ιωάννη Παπαγεωργίου, των αδελφών Δογιάμα, του Ναούμη, του Σιωνίδη και του Καραϊσκάκη. Δρούσαν όμως και σώματα και πολλών αξιωματικών του ελληνικού στρατού. Μεταξύ αυτών ήταν οι Μωραΐτης, Φραγκόπουλος, Παπαδόπουλος, Κακουλίδης και πολλοί άλλοι. Τα σώματα αυτά συνεργάζονταν ανοιχτά ή σιωπηρά με τις οθωμανικές Αρχές, αφού αντίπαλος και των δύο ήταν οι Βούλγαροι. Μεγάλη η συμβολή των διδασκάλων των Εκπαιδευτηρίων, όπως του πρωτομάρτυρα του Μακεδονικού Αγώνα δασκάλου Ιωάννη Πίτσουλα,[7] που οι Βούλγαροι τον κρέμασαν, καθώς σημαντική επίσης η συμβολή του ιατρού Άγγελου Σακελαρίου[8] που προΐστατο του Ελληνικού Κομιτάτου της Γουμένισσας, αλληλογραφούσε με τον Παύλο Μελά και είχε προσωπικό φίλο τον Ίωνα Δραγούμη. Ο τελευταίος επισκέφθηκε δύο φορές τη Γουμένισσα και οι επισκέψεις εκείνες έμειναν ιστορικές. Τριάντα χρόνια αργότερα η Πηνελόπη Δέλτα[9] θα γράψει το έργο, που εκτυλίσσεται γύρω από τη Λίμνη των Γιαννιτσών κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα, Τα Μυστικά του Βάλτου[10] Μετά την επανάσταση των Νεότουρκων το 1908 και τη μη πραγματοποίηση των όσων επαγγέλονταν, πολλοί κάτοικοι της Γουμένισσας και της επαρχίας της, για να μη στρατευθούν στον τουρκικό στρατό, μετανάστευσαν κυρίως στη Β. Αμερική.

Στις 23 Οκτωβρίου 1912, κατά τη διάρκεια του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου απελευθερώθηκε από τον Ελληνικό Στρατό και μαζί της και όλη η επαρχία της που μετέπειτα πήρε το αρχαίο όνομά της, Παιονία. Την περίοδο 1912-1919 αποτέλεσε Δήμο και ήταν ο μοναδικός στον μετέπειτα (από το 1935-36) Ν. Κιλκίς στον οποίο εντάχθηκε.

Νεότερη περίοδος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τέλη 1915, Γαλλο - βρετανικά στρατεύματα προέλασαν στη περιοχή της Παιονίας. Οι Γάλλοι έκαναν έδρα τους στο Μακεδονικό Μέτωπο τη Γουμένισσα και τον Μάιο του 1917 ο ελληνικός στρατός, στο πλευρό της Αντάντ, νίκησε τα βουλγαρικά στρατεύματα στη Μάχη του Σκρα.

Οι Γάλλοι άφησαν έντονα τα σημάδια τους, γιατί κατά τη μακρόχρονη παραμονή τους ασχολήθηκαν και με ειρηνικά έργα όπως η ανέγερση νοσοκομείου και εγκατάσταση μονάδας παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος. Το 1917, έτος αναχώρησής τους, Γάλλοι στρατιώτες έκτισαν και το Συντριβάνι στην Κεντρική Πλατεία, ως ανάμνηση της διέλευσής τους όπου πάνω αναγράφεται η πρόταση: "ΔΙΑΒΑΤΑ ΕΝΘΥΜΟΥ ΤΟΝ ΓΑΛΛΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ". Οι Γάλλοι αναθέρμαναν και την παλιά φιλία μεταξύ Γουμένισσας και Γαλλίας που οφείλονταν στην εμπειρία των ξακουστών κρασιών και μεταξιών της από τον προηγούμενο αιώνα. Για πολλά χρόνια Γάλλοι βετεράνοι επισκέπτονταν τη Γουμένισσα κάθε χρόνο και συνεχίζουν οι απόγονοί τους [11] μέχρι και σήμερα.

Με τις ανταλλαγές πληθυσμών που ακολούθησαν το 1923, μεταξύ Ελλάδας, Βουλγαρίας και Τουρκίας, ο ελληνόφωνος πληθυσμός ενισχύθηκε από πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, το Πόντο και την Ανατολική Ρωμυλία.

Κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Γουμένισσα ήταν υπό γερμανική κατοχή από τον Απρίλιο του 1941 έως τον Οκτώβριο του 1944. Κατά τη δεκαετία του 1950 ακολούθησε μαζική μετανάστευση στις ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία,[12] Δυτική Γερμανία καθώς και εσωτερική μετανάστευση κυρίως στη Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Τη δεκαετία του 1980 επετράπη στους πολιτικούς πρόσφυγες του Εμφυλίου Πολέμου να επιστρέψουν.

Δήμαρχοι Γουμένισσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρώτος Δήμαρχος Γουμένισσας ο ιατρός Ευάγγελος Ίντος Από Οκτώβριο 1912 Έως 1919 Εκλέχτηκε
Χρήστος Καρακόλης 1 Ιανουαρίου 1983 31 Δεκεμβρίου 1990 Οκτ 1982 60%,Οκτ 1986 52%
Δημήτριος Πάκος (1950 - 2014) 1 Ιανουαρίου 1991 31 Δεκεμβρίου 1994 Οκτ 1990 53,7%
Δημήτριος Πέτσος 1 Ιανουαρίου 1995 31 Δεκεμβρίου 1998 Οκτ 1994 52,8%
Βασίλειος Πάτσης 1 Ιανουαρίου 1999 31 Δεκεμβρίου 2002 Οκτ 1998 52,6%
Δημήτριος Πέτσος 1 Ιανουαρίου 2003 31 Δεκεμβρίου 2006 Οκτ 2002 50,96%
Στυλιανός Παπαπαναγιώτου 1 Ιανουαρίου 2007 31 Δεκεμβρίου 2010 Οκτ 2006 52,35%

Δημογραφικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος ο πληθυσμός του Δήμου Γουμένισσας στην απογραφή του 2001 ήταν:

Δημοτικό Διαμέρισμα 2001 1991 +/- %
Γουμένισσα (η) 4,073 4,163 -2,16
Γρίβα (η) 813 779 +4,18
Στάθης (ο) 418 465 -10,11
Κάρπη (η) 400 391 +2,30
Γερακών (η) 286 350 -18,29
Φιλυριά (η) 279 304 -8,22
Καστανερή (η) 237 344 -31,10
Πεντάλοφον (το) 191 231 -17,32
Ομαλός (ο) 122 145 -15,86
ΣΥΝΟΛΟ 6,819 7,172 -4,92

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οικονομία είναι αγροτική κατά κύριο λόγο, με μεγάλη παράδοση στην παρασκευή υψηλής ποιότητας κρασιού και τσίπουρου. Το κύριο εισόδημα των κατοίκων προέρχεται από τους αμπελώνες, χωρίς όμως να λείπουν και οι συμπληρωματικές καλλιέργειες όπως μήλα, αχλάδια, καπνά, κλπ. Μικρή μερίδα του πληθυσμού ασχολείται με την κτηνοτροφία, παράγοντας γαλακτοκομικά προϊόντα. Η αμπελοκαλλιέργεια συνεχίζεται και σήμερα. Στη ζώνη της Γουμένισσας καλλιεργούνται οι ποικιλίες ξινόμαυρο και η νεγκόσκα οι οποίες δίνουν το ΠΟΠ κρασί Γουμένισσα. Επίσης καλλιεργούνται διάφορες άλλες ελληνικές ποικιλίες όπως ροδίτης, μαλαγουζιά, λημνιό και οι ξένες σαρντονέ (chardonay), σοβινιόν (sauvignion), σιρά (syrah), κενσό (cinsaut), μερλό (merlot), καμπερνέ (cabernet) που δίνουν τους ΠΓΕ οίνους Πλαγιές Παίκου. Εχει πέντε οινοποιεία στη ζώνη (Τάτσης, Χατζηβαρίτης, Μπουτάρης, Ευτυχίδης, Αιδαρίνης), από τα οποία τα δύο πρώτα παράγουν μόνο κρασιά από βιολογική καλλιέργεια.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων όπως οι Ίων Δραγούμης, Γεώργιος Μόδης, Γεώργιος Βαφόπουλος, Γεώργιος Αθάνας, Μενέλαος Λουντέμης, Πηνελόπη Δέλτα και άλλοι, γνώρισαν, έζησαν και έγραψαν για τη Γουμένισσα, για την ιστορία και την ομορφιά της, για την παράδοσή της και τους ανθρώπους της.[9]

Στη Γουμένισσα έχουν γυρισθεί μεγάλα τμήματα της ταινίας του Θεόδωρου Αγγελόπουλου Ο Μελισσοκόμος (1986) με πρωταγωνιστές τον Μαρτσέλλο Μαστρογιάννι, την Νάντια Μουρούζη, την Τζένη Ρουσσέα καθώς και η ταινία το Εργοστάσιο (1981) του Τάσου Ψαρά με πρωταγωνιστή τον Βασίλη Κολοβό.

Από τη Γουμένισσα και άλλες περιοχές της Μακεδονίας προέρχονται, εδώ και αιώνες, οι λαϊκοί ζουρνατζήδες και νταουλτζήδες. Τα χάλκινα είναι νεότερο μουσικό είδος το οποίο έχει ήδη κατακτήσει το μεγάλο κοινό. Τα χάλκινα, συνοδεύουν τη ζωή της Γουμένισσας με κάθε αφορμή, όπως στις θρησκευτικές εκδηλώσεις της Μεγάλης Εβδομάδας και οι περιφορές των Επιτάφιων της πόλης.

Το συγκρότημα Χάλκινα Πνευστά της Γουμένισσας, αποτελούν ίσως την πιο αξιόλογη εκπροσώπηση της περιοχής. Η ονομασία δόθηκε για πρώτη φορά στην μπάντα του Αλέξανδρου Ζώρα, σε μια συνεργασία του με τη Δήμητρα Γαλάνη στα μέσα της δεκαετίας του 1990. Από τότε το σχήμα έχει καθιερωθεί λαμβάνοντας μέρος σε συναυλίες και σε διεθνή αλλά και εγχώρια φεστιβάλ με χορευτικά συγκροτήματα. Ετσι τα "Χάλκινα Πνευστά της Γουμένισσας" συμβάλλουν ουσιαστικά στην οικονομία της Γουμένισσας.

Σύλλογος Ρίζες Ίδρυση Δραστηριότητες Τόπος
Οι Παίονες Έλληνες Μακεδόνες 1975 Χορωδίες, παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα Γουμένισσα
Διογένης ο Σινωπεύς Πόντος 1982 Παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα Γουμένισσα
Ο Άγιος Τρύφων Ανατολική Ρωμυλία 1979 Παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα Γουμένισσα
Άγιος Γεώργιος Έλληνες Μακεδόνες 1983 Χάλκινα Γουμένισσα
Πολιτιστικός Σύλλογος Γρίβας Έλληνες Μακεδόνες 1983 Παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα Γρίβα
Οι Μακεδόνες Έλληνες Μακεδόνες 1990 Παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα Στάθης
Το Πάικο Έλληνες Μακεδόνες Καστανερή
Η Φιλυριά Πόντος Παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα Φιλυριά
Σύλλογος Γυναικών Γρίβας Ελληνίδες Μακεδόνισσες 2009 Καλλιέργεια πολιτιστικών ιδεών και αξιών. Γρίβα
21μελή Χορωδία Σύλλογου Γυναικών Γρίβας Ελληνίδες Μακεδόνισσες 2010 Τραγούδι - Εκκλησιαστικές Ψαλμωδίες. Γρίβα

Μοναστήρια , Εκκλησίες και Εξωκλήσια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας [13] υπήρξε η αφορμή να δημιουργηθεί και η μικρή ομώνυμη πόλη που αποτελεί και την έδρα της νεοσύστατης (από το 1991) Μητρόπολης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως & Πολυκάστρου.[14]

Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Γουμένισσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πρόκειται για τον μεγαλύτερο ναό στη μητροπολιτική Περιφέρεια Γουμένισσας και από τους εντυπωσιακότερους στην Κεντρική Μακεδονία. Οικοδομήθηκε με πρωτοβουλία, δαπάνες και προσωπική εργασία των κατοίκων της κωμόπολης, την περίοδο 1864-1869. Επιβλητική βασιλική που θυμίζει τον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου Κωνταντινούπολης,τον Άγιο Μηνά Θεσσαλονίκης και τον Άγιο Αντώνιο Βέροιας. Βρίσκεται στο κέντρο της κωμόπολης και μαζί με το ιστορικό διδακτήριο με το οποίο βρίσκονται στον ίδιο χώρο αποτέλεσαν την καρδιά του ελληνισμού της Γουμένισσας και της επαρχίας της σε δύσκολες ιστορικές περιόδους. Από το 1991 είναι ο Μητροπολιτικός Ναός της Ι. Μ. Γουμενίσσης.[15]

Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιερός Ναός Αγίου Αθανασίου βρίσκεται στη Γρίβα.

Ιερά Μονή Οσίου Νικοδήμου Πενταλόφου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η μονή θεμελιώθηκε το 1981 από τον τότε Μητροπολίτη Πολυανής, Παιονίας και Κιλκίσίου κυρό Αμβρόσιο και είναι μετόχιο της Ι. Μ. Σίμωνος Πέτρας του Αγίου Όρους. Κτήτορας. Δημιουργός και Ηγούμενός του είναι ο Αρχιμανδρίτης π. Χρυσόστομος (Τσαβδαρίδης). Στα τριάντα χρόνια του βίου του έχει γίνει ένα από τα εντυπωσιακότερα[εκκρεμεί παραπομπή] μοναστήρια της Μακεδονίας με πολυμελή Αδελφότητα και πλούσιο πνευματικό έργο. Απέχει από τη Γουμένισσα 7 χλμ.

Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Ανύδρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ιδρύθηκε το 1991 με τις ευλογίες του Μτροπολίτη κυρού Αμβροσίου στη θέση του παλιού χωριού Άνυδρο Παιονίας και ο μεταβυζαντινός ναός του χωριού, ο Άγιος Γεώργιος, ήταν το πρώτο καθολικό του. Σήμερα είναι ένα εντυπωσιακό[εκκρεμεί παραπομπή] πνευματικό κέντρο, γυναικεία Μονή. Μπορεί να το επισκεφθεί ο προσκυνητής μέσω Ομαλού.

Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ιερά Μονή των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης βρίσκεται σε κατάφυτη πλαγιά του όρους Πάικου, σε υψόμετρο 600 μ. με θέα την κοιλάδα του Αξιού, στην περιοχή της Γρίβα και σε απόσταση 7 Χμ. από τη Γουμένισσα.

Εξωκλήσι Αγίων Αντωνίου και Θεοδώρου Γρίβας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έξω από τη Γρίβα και σε απόσταση 1,5 χλμ περίπου, μέσα σε κατάφυτο δάσος βελανιδιάς, βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου, μονόκλιτη βασιλική με τρούλο, η οποία χρονολογείται από το 1901. Η εκκλησία ανακατασκευάστηκε το 1993. Το παλιό εξωκλήσι καταστράφηκε την περίοδο του εμφυλίου (γύρω στο 1947), ανατινάχθηκε μάλιστα, και μαζί του σκοτώθηκαν και κάποιοι άντρες που κρύβονταν εκεί. Επί δεκαετίες παρέμειναν τα ερείπιά του έως ότου ανεγέρθηκε το νέο με πρωτοβουλία του ιερέα Γρίβας π. Ι. Τάγκου και τη συνδρομή κατοίκων της Γρίβας και της Γουμένισσας. Στο εξωκλήσι αυτό τελούνταν μεγάλο πανηγύρι το πρώτο Σάββατο της Μ. Τεσσαρακοστής (Αγίου Θεοδώρου - Θαύμα κολύβων), όπου επιβίωναν έντονα στοιχεία της βυζαντινής περιόδου (δικέφαλος αετός στους άρτους, αναφορά του θαύματος, ιπποδρομίες προς τιμή του καβαλάρη αγίου κ.λ.π.). Θεωρούνταν κοινό πανηγύρι των κατοίκων Γουμένισσας, Γρίβας και Πενταλόφου, όπου όμως προσέτρεχαν και οι κάτοικοι και πολλών άλλων χωριών της επαρχίας.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κεντρική πλατεία με τα πλατάνια, η βρύση, κτίσμα των Γάλλων στρατιωτών του Α' Παγκοσμίου πολέμου, που βρίσκεται στον ίδιο χώρο, το ιστορικό διδακτήριο στο οποίο στεγάζονταν από τον προηγούμενο αιώνα τα Ελληνικά Εκπαιδευτήρια της Γουμένισσας, ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Γεωργίου (1864-1869)[15] και κυρίως το Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας με τη βυζαντινή εικόνα της, κειμήλιο του τόπου, και το ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι μερικά από τα αξιοθέατα της Γουμένισσας. Επίσης τα εξής:

  • Ιερά Μονή Παναγίας Γουμένισσας
  • Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου
  • Ιερές Μονές, Οσίου Νικοδήμου (Πεντάλοοφο), Αγίου Γεωργίου (Άνυδρο), Αγίου Ραφαήλ (Γρίβα).
  • Αποστακτήρες τσίπουρου (καζάνια)
  • Λαογραφικές Συλλόγές Χ. Αλευρά και ΠΣ ΠΑΙΟΝΩΝ.
  • Παραδοσιακές κατοικίες
  • Παραδοσιακοί υδρόμυλοι - Μύλος Γιαπατζή
  • Τοποθεσία "Δύο ποτάμια"
  • Όρος Πάικο
  • Μνημεία και προτομές Ηρώων

Γνωστοί Γουμενισσιώτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιου Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ
Μέση Ανωτ. θερμ.[°C] 9 10 13 18 23 28 31 30 26 21 14 10
Μέση Ελαχ. θερμ.[°C] 1 2 5 7 12 16 18 18 15 11 6 2
Ύψος Βροχόπτωσης (mm) 40 38 43 35 43 30 22 20 27 45 58 50
Ανώτατες Θερμοκρασίες[°C] 20 22 25 31 36 39 42 39 36 32 27 26

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύλλογος Άθλημα Ίδρυση Κατηγορία Έδρα
Πάικο Γουμένισσας Ποδόσφαιρο 1950 A' Ερασιτεχνική Στάδιο Γουμένισσας
Μακεδονικός Γρίβας Ποδόσφαιρο 1978 B' Ερασιτεχνική Στάδιο Γρίβα
Ηρακλής Κάρπης Ποδόσφαιρο B' Ερασιτεχνική Στάδιο Κάρπης
Αστραπή Στάθη Ποδόσφαιρο Γ' Ερασιτεχνική Στάδιο Στάθης
Κεραυνός Φιλυριάς Ποδόσφαιρο Γ' Ερασιτεχνική Στάδιο Φιλυριάς
A.O.K.(Αθλητικός Όμιλος Καλαθοσφαιριστών) Καλαθοσφαίριση 1981 Γ : Ε.Ο.Κ. Κλειστό Γυμναστήριο Γουμένισσας
Στίβος 1981 ΣΕΓΑΣ Στάδιο Γουμένισσας
Άγιος Νέστωρας (Παλαιστικός Σύλλογος) Πάλη 2009 Κλειστό Γυμναστήριο Γουμένισσας
A.O.K.(Αθλητικός Όμιλος Καλαθοσφαιριστών) Καλαθοσφαίριση 2007-2008 ΄Β1 Κλειστό Γυμναστήριο Γουμένισσας

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ίντος 1983.
  2. Ίντος 2003.
  3. Ίντος 25-26 Μαίου 2007.
  4. Ίντος 1994.
  5. Ίντος 1999, σ. 35-44.
  6. Ίντος 2005, σ. 398-412.
  7. Ίντος, Πίτσουλας 2000.
  8. Ίντος 2010.
  9. 9,0 9,1 Ίντος 1989.
  10. Ίντος 2006, σ. 177-191.
  11. Ίντος 1998, σ. 20-22.
  12. Χρήστος Π. Ίντος, Στην καρδιά μιας άλλης Ελλάδας, Γουμένισσα 1990.
  13. [1] Το μοναστήρι της Παναγίας της Γουμένισσας (Βίντεο)
  14. Ίντος 2007.
  15. 15,0 15,1 Ίντος 1991.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χρήστος Π. Ίντος, Παιονία και Παίονες, από τα μυθικά χρόνια ως την Άλωση της Πόλης, Γουμένισσα 1983
  • Χρήστος Π. Ίντος, Η Γουμένισσα στη ζωή και το έργο λογοτεχνών μας, Γουμένισσα 1989
  • Χρήστος Π. Ίντος, Ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου Γουμένισσας, τέχνη, ιστορία, παράδοση, Γουμένισσα 1991
  • Χρήστος Π. Ίντος, Γουμένισσα, η ιστορική της πορεία, εισήγηση σε τοπικό ιστορικό συνέδριο (αδημοσίευτα πρακτικά), Γουμένισσα 1994
  • Χρήστος Π. Ίντος, Οι Γάλλοι στη Γουμένισσα κατά την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, π. Πρίσμα,Κιλκίς, τ. 8/1998
  • Χρήστος Π. Ίντος, Τα οικεία κοσμείν και σώζειν..., Κιλκίς 1999
  • Χρήστος Π. Ίντος, Ιωάννης Πίτσουλας, Ο δάσκαλος που θυσιάστηκε για τη Μακεδονία, Γουμένισσα 2000
  • Χρήστος Π. Ίντος, Εκκλησιαστικά μετόχια στη Γουμένισσα, πρακτικά ΚΔ΄ Πανελληνίου Ιστορικού Συνεδρίου της Ελληνικής Ιστορικής Εταιρείας, Θεσσαλονίκη 30,31 Μαίου-1 Ιουνίου 2003
  • Χρήστος Π. Ίντος, Θάνος Ζελέγκος, ένας μεγάλος ευεργέτης της Γουμένισσας και των ελληνικών γραμμάτων, πρακτικά ΚΕ' Πανελληνίου Ιστορικού Συνεδρίου της Ελληνικής Ιστορικής Εταιρείας, Θεσσαλονίκη 2005
  • Χρήστος Π. Ίντος, Κέντρα οργάνωσης, δράσης και αντίστασης των Ελλήνων στον Ν. Κιλκίς κατά την περίοδο του Μακεδονικού Αγώνα, πρακτικά επιστημονικού συνεδρίου Ο Μακεδονικός Αγών, εκατό χρόνια από τον θάνατο του Παύλου Μελά, ΕΜΣ, Θεσσαλονίκη 2006
  • Χρήστος Π. Ίντος, Ιστορικά στοιχεία και τεκμήρια για τον...Άριστον οίνον τον της Γουμέντζης λεγόμενον..., πρακτικά ΚΗ¨ Πανελληνίου Ιστορικού Συνεδρίου της Ελληνικής Ιστορικής Εταιρείας, Θεσσαλονίκη 25-26 Μαίου 2007
  • >Χρήστος Π. Ίντος, Η Παναγία της Γουμένισσας, ιστορίες και παραδόσεις, Γουμένισσα 2007
  • Χρήστος Π. Ίντος, Άγγελος Σακελλαρίου (1856-1909), ένας γιατρός στη Μακεδονία, η προσφορά και η δράση του, εισήγηση στο συνέδριο της Ελληνικής Ιστορικής Εταιρείας, Θεσσαλονίκη 2010

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]