Σιδηρόκαστρο Σερρών

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για το ομώνυμο χωριό της Μεσσηνίας, δείτε Σιδηρόκαστρο Μεσσηνίας

Συντεταγμένες: 41°14′00″N 23°23′00″E / 41.233333°N 23.383333°E / 41.233333; 23.383333

Σιδηρόκαστρο
Το Ισάρι
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Σιδηρόκαστρο
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚεντρική Μακεδονία
ΔήμοςΣιντικής
Δημοτική ΕνότηταΣιδηροκάστρου
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΝομός Σερρών
Πληθυσμός5.177 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΝτεμίρ Ισάρ
Ταχ. κωδ.62300
Τηλ. κωδ.23230

Το Σιδηρόκαστρο είναι κωμόπολη του νομού Σερρών και έδρα του Δήμου Σιντικής. Βρίσκεται 26 χλμ. ΒΔ. των Σερρών. Ονομαζόταν Ντεμίρ Ισάρ και Βαλόβιστα και μετονομάστηκε τη δεκαετία του '30 στο πλαίσιο εξελληνισμού των ξενικών τοπωνυμίων.[1]

Κοινότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σιδηρόκαστρο



Διοίκηση
Πρόεδρος Αθανασία Αγγελίδου
Έδρα Σιδηρόκαστρο
Γεωγραφικό διαμέρισμα Μακεδονία Greek Macedonia
Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας
Νομός Σερρών
Δήμος Σιντικής
Δημοτική Ενότητα Σιδηροκάστρου
Αρ. κοιν. διαμερισμάτων Κοινοτικό Διαμέρισμα Σιδηροκάστρου
Κοινοτικό Διαμέρισμα Θερμοπηγής
Κοινοτικό Διαμέρισμα Κάτω Αμπέλας
Κοινοτικό Διαμέρισμα Λουτρών
Κοινοτικό Διαμέρισμα Σταθμού
Κοινοτικό Διαμέρισμα Σχιστολίθου
Κοινοτικό Διαμέρισμα Φαιάς Πέτρας
Πληροφορίες
ΈτοςΊδρυσης 1920
Μόνιμος πληθυσμός 5.693 (2011)
Τηλεφωνικός κωδικός 23230

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Σιδηρόκαστρο είναι τόπος με μακραίωνη ιστορία.Υπάρχουν μνημεία της παλαιολιθικής εποχής, αλλά καιαναφορές του Ομήρου και του Ηροδότου.

Οι αρχαίοι κάτοικοί του ήρθαν από τη Λήμνο. Οι πρώτοικάτοικοι του Σιδηροκάστρου ήταν οι Σίντιοι, απ΄ όπουπήρε το όνομα της η Επαρχία της Σιντικής.[2]

Σταθμός στην ιστορία του Σιδηροκάστρου υπήρξε ηθρυλική μάχη του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου πουκατανίκησε τους Βουλγάρους το 1014 στη θέση «Κλειδί»,στο Ρούπελ της Σιντικής δίπλα σχεδόν στο Σιδηρόκαστρο,καταστρέφοντας ολοσχερώς τον στρατό του Σαμουήλ καιχαρίζοντας στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία δεκάδες χρόνιαειρήνης και ησυχίας.

Γνώρισε σύντομη κατοχή από τους Νορμανδούς (1185 μ.Χ)και Βουλγάρους (1204 μ.Χ) και απελευθερώθηκε από τονΙωάννη Βατάτζη για να κατακτηθεί στη συνεχεία από τον Κράλη της Σερβίας Στέφανο Δουσάν.

Στις 20 Σεπτεμβρίου του 1383 το Σιδηρόκαστρο έπεσε στα χέρια των Τούρκων για να παραμείνεικάτω από την οθωμανική σκλαβιά 529 ολόκληρα χρόνια, με αποτέλεσμα η πόλη να μετονομαστείσε Δεμίρ Ισσάρ (Демир Хисар).

Το χωριό κατά την Τουρκοκρατία έως και τον 20ό αιώνα ονομαζόταν Ντεμίρ-Ισάρ (τουρκικά: Demirhisar)[3][4][5]. Σημαντική δράση στην περιοχή επέδειξε ο Προκόπιος Λαζαρίδης, ως διάκονος της Μητρόπολης Μελενίκου έως το 1891 χρησιμοποιώντας στο κήρυγμα την τουρκική γλώσσα για να γίνεται αντιληπτός από το σύνολο του πληθυσμού[6][7]. Το 1900 στο Ντεμίρ Ισάρ κατοικούσαν 3300 μουσουλμάνοι Τούρκοι, 1200 Βούλγαροι, 420 Τσιγγάνοι και μόλις 350 χριστιανοί Έλληνες και 120 χριστιανοί Βλάχοι[8].

Με το πέρασμα του χρόνου η Ελληνική Κοινότητα ενισχύεται όλο καιπερισσότερο και ως 1913 το Σιδηρόκαστρο έφτασε να αριθμεί 1000 Έλληνες.

Κατά το Μακεδονικό Αγώνα, οι Σιδηροκαστρινοί αγωνίστηκαν κατά των Βουλγάρων και τωνΟθωμανών. Το 1912 η πόλη έπαψε να βρίσκεται υπό Οθωμανική Διοίκηση και περνάει στηνδικαιοδοσία των Βουλγάρων οι οποίοι έδωσαν στο Σιδηρόκαστρο την παλιά του ονομασία.

Κατά την Α' Βουλγαρική Κατοχή, δολοφονήθηκε από τους Βούλγαρους στο Ντεμίρ Ισάρ ο Μητροπολίτης Μελενίκου Κωνσταντίνος Ασημιάδης όπως και εκατό κάτοικοι του χωριού (1913)[9][10][11].

Στις 27 Ιουνίου 1913 η πόλη ανακαταλαμβάνεται από τον Ελληνικό στρατό με την ιστορική μάχητων στενών της Κρέσνας.

Η απελευθέρωση του Σιδηροκάστρου στις 27 Ιουνίου είναι τοπική αργία και γιορτάζεται μεπαρέλαση των σχολείων και του στρατού.

Με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου το 1913, οι Μελενίκιοι εγκαταλείπουν το Μελένικο καιεγκαθίστανται στο Σιδηρόκαστρο. Με την εγκατάσταση τους αυξάνεται σημαντικά το ελληνικόστοιχείο του Σιδηροκάστρου.[12]

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή 1922 και την ανταλλαγή του πληθυσμού, αποχωρούν από τοΣιδηρόκαστρο οι Οθωμανοί (Τούρκοι) και εγκαθίστανται οι έλληνες πρόσφυγες από την ΜικράΑσία, την Ανατολική Θράκη και τον Πόντο. Ορισμένοι από τους πρόσφυγες εγκαθίστανται σετουρκικά σπίτια, ενώ για τους υπόλοιπους χτίζονται σπίτια κοντά στον Σιδηροδρομικό Σταθμό(Συνοικισμός). Κάποιοι πρόσφυγες από τον Πόντο προτίμησαν να κτίσουν οικισμούς αυτόνομους,όπως είναι το Πολύβρυσο, το Λαγώνι, η Θερμοπηγή, η Αμπέλα.[13]

Το Κάστρο Ντεμίρ Ισάρ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το βουλγαρικό σχολείο του Δεμίρ Ισάρ το έτος 1908.

Το κάστρο κτίστηκε στις αρχές του 14ου αιώνα, επί βασιλείαςτου Ανδρόνικου Γ’ Παλαιολόγου (1328–1351). Σύμφωνα μετον Ιωάννη Καντακουζηνό, ο Ανδρόνικος

περί Φεράς έτερονΣιδηρόκαστρον, και αυτό δια των τειχών το ευπαγές και λίανοχυρόν ωνομασμένον, που σημαίνει ότι [ο Ανδρόνικος Γ’έχτισε κάστρο] κοντά στις Σέρρες που ονομάστηκεΣιδηρόκαστρο επειδή είχε ισχυρά τείχη και ήταν λίαν οχυρό.(«Φεράς» έλεγε, για κάποιο άγνωστο λόγο, ο Καντακουζηνόςτις Σέρρες).

Το κάστρο έχει ένα περίεργο ακανόνιστο σχήμα που ακολουθείτο ανάγλυφο του εδάφους (βλ. κάτοψη). Η συνολική τουέκταση είναι περί τα 44 στρέμματα ενώ η περίμετρος τωντειχών ξεπερνούσε τα 1100 μέτρα. Το φρούριο είχε εσωτερικό και εξωτερικό οχυρωματικόπερίβολο που ενισχύονταν με στρογγυλούς και τετράπλευρουςπύργους. Εντοπίστηκαν δύο είσοδοι, αμφότερες στη νότιαπλευρά (η μία είναι πυλίδα, ενώ η κύρια πύλη είναι αυτή πουαπεικονίζεται στις περισσότερες φωτογραφίες).

Η τοιχοδομία αποτελείται από λογάδες ποταμίσιους λίθους(από τον ποταμό Κρουσοβίτη προφανώς), με παρέμβληταπλινθία και χρήση ασβεστοκονιάματος ως συνδετικού υλικού.Στο κάτω μέρος των τειχών υπάρχουν δώμοι από λαξευμένουςλίθους που ανήκουν σε αρχαία οικοδομήματα που ίσωςπροϋπήρχαν στον λόφο.

Ένα μικρό μόνο μέρος των τειχών σώζεται σήμερα. Στηνανατολική πλευρά (φωτ.4,5) τα τείχη διατηρούνται σε ύψοςμέχρι 8 μέτρα χωρίς να σώζονται οι επάλξεις, που σημαίνει ότιτο αρχικό ύψος ήταν μεγαλύτερο.[14]

Το Τοπ-Μπαΐρ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο ύψωμα Τοπ-Μπαΐρ υπήρχε ένα μεγάλο κανόνι που έδινε στους Μουσουλμάνους της περιοχής το σύνθημα για την έναρξη και τη λήξη της νηστείας του Ραμαζανιού και Μπαϊραμιού, γι' αυτό ονομάζεται ή «Τοπ-Μπαΐρ».[εκκρεμεί παραπομπή]

Το ύψωμα Τοπ-Μπαΐρ.

Η διαλυμένη Μονή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Μονή Αγίων Κηρύκου και Ιουλίττης ιδρύθηκε το 1967 από τον Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου Ιωάννη[15]. Το 2007 55 μοναχές εγκατέλειψαν τη Μονή και εγκαταστάθηκαν σε μοναστήρι της Αττικής, ως μέσο αντίδρασης στη συμπεριφορά του μητροπολίτη Μακαρίου, στον οποίον καταλογίζουν προσπάθειες πλήρους παρέμβασης στα εσωτερικά και τα οικονομικά του μοναστηριού.[16][17][18][19][20]

Γηροκομείο - Ίδρυμα αναπήρων παιδιών και προβλήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μητροπολίτης Ιωάννης (1967-2001) ίδρυσε το Γηροκομείο που σήμερα όμως λειτουργεί με πολλά προβλήματα για τους τροφίμους χωρίς τη νόμιμη άδεια λειτουργίας.[21][22][23][24][25]

Το ίδρυμα περίθαλψης παιδιών με νοητικά προβλήματα επίσης λειτουργεί σε ακατάλληλες συνθήκες με πολλές ελλείψεις. Μάλιστα το 2009, το μικρό λεωφορείο που δόθηκε από την Πολιτεία για την εξυπηρέτηση των παιδιών του Ιδρύματος πουλήθηκε από τον Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου Μακάριο για να αγοραστεί η προσωπική του λιμουζίνα.[26][27][28][29][30][31]

Κέντρο Φιλοξενίας Προσφύγων και Μεταναστών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έξω από το Σιδηρόκαστρο λειτουργεί ένα Κέντρο Φιλοξενίας Προσφύγων και Μεταναστών, το πρώτο που λειτουργεί στην Ελλάδα. Σε αυτό μεταφέρονται με ενέργειες του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου όσοι μετανάστες εισήλθαν παράνομα στη χώρα μετά την 1η Μαρτίου, τόσο από τον Έβρο όσο και από τα νησιά. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, παραιτήθηκε η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Σιντικής Σουλτάνα Ρόδη. Το κέντρο κατασκευάστηκε σε μια έκταση 20 στρεμμάτων και ήδη έχουν μεταφερθεί σε αυτό και διαμένουν 1.345 πρόσφυγες και μετανάστες. [32] [33][34][35][36][37]

Προσωπικότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκαν στο Σιδηρόκαστρο

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Samsun Mübadele Derneği». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 4 Μαΐου 2008. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2010. 
  2. «Σιδηρόκαστρο Σερρών». www.hellenicaworld.com. Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2022. 
  3. «Μετονομασίες των οικισμών της Μακεδονίας (Α-Ι) lithoksou.net». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 5 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2019. 
  4. τουρκικά: Demir Hisar
  5. ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΧΩΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΕΩΝ Οι νονοί της πατρίδας, iospress.gr
  6. Γιώργος Καζάνας, Ο Άγιος Προκόπιος Μητροπολίτης Ικονίου (+1923) - ιστολόγιο Ένωσης Μικρασιατών Φοιτητών
  7. Ο Ελληνισμός του Μελενοίκου
  8. Ο πληθυσμός των οικισμών της Μακεδονίας το 1900 κατά θρησκεία και γλώσσα στη στατιστική του K'ncov, Δημήτρη Λιθοξόου, lithoksou.net
  9. Οδός Κωνσταντίνου Μελενίκου: Το πρόσωπο που τιμάται στην πιο γνωστή «φοιτητική» οδό της Θεσσαλονίκης
  10. Μακεδονία 1913, σφαγές στο Σιδηρόκαστρο- Δεμίρ Ισσάρ.
  11. «Ἡ γενοκτονία τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τοὺς Βουλγάρους (1916-1918)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 16 Νοεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2017. 
  12. «Σιδηρόκαστρο». Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2022. 
  13. «Σιδηρόκαστρο». Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2022. 
  14. Παπαθανασίου, Μανώλης. «Κάστρο Σιδηρόκαστρου». Καστρολόγος. Ανακτήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2022. 
  15. «Ιερά Μονή Αγίων Κηρύκου και Ιουλίττης στο Σιδηρόκαστρο Σερρών». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 10 Ιουλίου 2016. Ανακτήθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2021. 
  16. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 28.01.2007 Μοναχές εγκατέλειψαν μονή και χρέη, του Νικου Παπαχρηστου
  17. «14/12 ΕΚΤΟΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΟΙ ΜΟΝΑΧΕΣ ΛΟΓΩ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΣΤΟ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 2019. 
  18. «Κλειδί οι επιστολές Μακάριου στην Χριστονύμφη». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 2019. 
  19. Ένταση στην Ιερά Μονή Κηρύκου και Ιουλίττης στο Σιδηρόκαστρο, metadata.gr, ΕΡΑ
  20. «'Επιστολή συνταξιούχου ιερέα κατά του μητροπολίτη Μακάριου, sidirokastro.com». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 23 Νοεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2019. 
  21. Σιδηρόκαστρο: Επιστολή Μητροπολίτη Μακαρίου για οικονομική συνδρομή, ΕΡΤ, 12 Ιουνίου 2019
  22. Ο Μητροπολίτης Σιδηροκάστρου Ιωάννης (1914-2001)
  23. ΚΕΠΕΠ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ: Υπερφορτωμένο παρά την άθλια κατάσταση
  24. Σιδηρόκαστρο: 16 τα κρούσματα κορονοϊού στο Γηροκομείο, 20/11/2020, ΕΡΤ
  25. Γηροκομείο – Σιδηρόκαστρο: Πώς βαφτίστηκε «γηροκομείο» ο «οίκος ευγηρίας», 20 Νοεμβρίου 2020, Ελεύθερο Βήμα
  26. Μητροπολίτης Πολυτελείας, 10 Απριλίου 2009, Θανάσης Τσιριμώκος
  27. Ο ΧΑΡΔΑΒΕΛΛΑΣ ΔΙΝΕΙ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΚΕΠΕΠ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟΥ
  28. Σέρρες: Έκκληση βοήθειας για το ΚΕΠΕΚ Σιδηροκάστρου , ΕΡΤ, 24 Ιουλίου 2018
  29. ΚΟΙΝΩΝΙΑ, 01/04/2011, Σοκ προκαλούν οι αποκαλύψεις για το ΚΕΠΕΠ Σιδηροκάστρου Σερρών
  30. «Ανάγκη από δωρεές έχει το ΚΕΠΕΠ Σιδηροκάστρου, GoSerres». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 26 Σεπτεμβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2019. 
  31. ANT1 news, 14 Απριλίου 2009: Καταγγελίες για τον Μητροπολίτη Σιδηροκάστρου
  32. «Στο «Κλειδί» Σερρών η δημιουργία της κλειστής δομής για απελάσεις «εξπρές»». 7 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2020. 
  33. «Στο «Κλειδί» Σερρών η δημιουργία της κλειστής δομής για άμεσες απελάσεις». HuffPost Greece. 7 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2020. 
  34. «Αρχειοθετημένο αντίγραφο». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 21 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020. 
  35. «ΣΤΗΝ ΚΛΕΙΣΤΗ ΔΟΜΗ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ 1.345 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ, 22/3/2020, Η ΠΡΟΟΔΟΣ». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 22 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 22 Μαρτίου 2020. 
  36. «Στη δομή των Σερρών μεταφέρονται 1.345 μετανάστες». Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. 21 Μαρτίου 2020. Ανακτήθηκε στις 21 Μαρτίου 2020. 
  37. «Πρόστιμα και ρατσισμός για τους πρόσφυγες στο Κλειδί Σερρών». 1 Δεκεμβρίου 2020. Ανακτήθηκε στις 1 Δεκεμβρίου 2020. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]