Αλεξανδρούπολη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Για την αρχαία πόλη του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην θρακική ενδοχώρα δείτε Αλεξανδρόπολις Θράκης.
Αλεξανδρούπολη
Πόλη
Ο φάρος της Αλεξανδρούπολης, σήμα κατατεθέν της πόλης
Αλεξανδρούπολη στον χάρτη: Ελλάδα
Αλεξανδρούπολη
Χώρα Flag of Greece.svg Ελλάδα
Περιφέρεια Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης
Δήμος Δήμος Αλεξανδρούπολης
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Ευάγγελος Λαμπάκης
Γεωγραφικό διαμέρισμα Θράκη
Νομός Νομός Έβρου
Πληθυσμός 57 812 (2011)
Ταχυδρομικός κώδικας 68100
Τηλεφωνικός κωδικός 25510
Ιστοσελίδα http://www.alexpolis.gr

Η Αλεξανδρούπολη είναι πόλη της Θράκης και πρωτεύουσα του Νομού Έβρου. Αποτελεί σημαντικό λιμάνι και εμπορικό κέντρο της βορειοανατολικής Ελλάδας.

Η Αλεξανδρούπολη είναι μία από τις νεότερες πόλεις στην Ελλάδα, δεδομένου ότι ήταν μόνο ένα ψαροχώρι μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο[1], στα αρχαία χρόνια στη θέση της υπήρχε η αρχαία πόλη Σάλη που ιδρύθηκε από αποίκους από το νησί της Σαμοθράκης. Το όνομά της το οφείλει στον Έλληνα Βασιλιά, Αλέξανδρο Α'.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αλεξανδρούπολη υπήρχε στην αρχαιότητα με το αρχαίο όνομα Σάλη, η οποία ιδρύθηκε από τους Μαρωνίτες. Η σύγχρονη πόλη ιδρύθηκε στα μέσα του 19ου αιώνα από αλιείς από τα χωριά της Μάκρης και της Μαρώνειας και έγινε γνωστή ως Δεδέαγατς (τουρκικά: Dedeağaç). Η συγκεκριμένη ονομασία στα τουρκικά σημαίνει δέντρο του παππού (dede σημαίνει παππούς και ağaç σημαίνει δέντρο) και βασιζόταν σε τοπική παράδοση σχετικά με ένα σοφό δερβίση, που πέρασε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του στη σκιά ενός τοπικού δέντρου και, τελικά, τάφηκε δίπλα σε αυτό. Μια άλλη εκδοχή είναι ότι πήρε το όνομα της από τις βελανιδιές που σκίαζαν την παραλία. Το 1920, ο βασιλιάς της Ελλάδας, Αλέξανδρος Α', επισκέφθηκε την πόλη, και οι τοπικές αρχές αποφάσισαν να μετονομάσουν την πόλη σε Αλεξανδρούπολη, προς τιμήν του.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ιστορία του οικισμού ανάγεται στον 19ο αιώνα, όταν η περιοχή ήταν μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Γνώρισε ανάπτυξη κατά τη διάρκεια κατασκευής της σιδηροδρομικής γραμμής που συνέδεε την Κωνσταντινούπολη με τις μεγάλες πόλεις της Μακεδονίας από το Πύθιο. Το συγκεκριμένο έργο αποτελούσε μέρος μιας προσπάθειας εκσυγχρονισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ανατέθηκε σε μηχανικούς από την Αυστροουγγαρία. Ο οικισμός σύντομα εξελίχθηκε σε ένα χωριό γνωστό ως Δεδέαγατς.

Ρωσοτουρκικός Πόλεμος (1877-1878)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1893: Σταθμός τραίνων (στρατιωτικός) στην Αλεξανδρούπολη (τότε ονομάζονταν Δεδέαγατς - Οθωμανική Περίοδος).

Κατά τη διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου του 1877-1878, οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν το Δεδέαγατς και εγκαταστάθηκαν σε αυτό. Οι επικεφαλής αξιωματικοί σχεδίασαν το ρυμοτομικό σχέδιο της πόλης που βασίζονταν σε φαρδιούς, παράλληλους δρόμους αποφεύγοντας τις αδιεξόδους ώστε να διευκολύνεται η γρήγορη μετακίνηση στρατευμάτων. Το σχέδιο αυτό έρχονταν σε αντίθεση με χαρακτηριστικά Οθωμανικών πόλεων της περιόδου εκείνης όπως στενά δρομάκια, καλντερίμια και αδιέξοδους. Η πόλη επέστρεψε στην κατοχή των Οθωμανών με το τέλος του πολέμου αλλά η σύντομη παρουσία των Ρώσων είχε σημαντική συμβολή. Ορισμένοι Ρώσοι στρατιώτες πέθαναν στην πόλη το 1878 από επιδημία τύφου. Προς τιμήν των Ρώσων στρατιωτών ανεγέρθηκε μνημείο στον προαύλιο χώρο του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Νικολάου. Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου έγιναν την 28η Οκτωβρίου 2011 μετά από την κοινή παρέλαση Ελλήνων και Ρώσων στρατιωτών.

Βαλκανικοί Πόλεμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού στο Δεδέαγατς οδήγησε στην ανάπτυξη του χωριού σε μια πόλη, καθώς και σε ένα μικρό εμπορικό κέντρο μέχρι το τέλος του αιώνα. Η πόλη έγινε η έδρα του πασά ως πρωτεύουσα του σαντζάκι. Ο Οθωμανικός έλεγχος της πόλης διήρκεσε μέχρι και τους Βαλκανικούς πολέμους. Στις 8 Νοεμβρίου του 1912, το Δεδέαγατς και ο σταθμός του καταλήφθηκαν από τις βουλγαρικές δυνάμεις με τη συνδρομή του Πολεμικού Ναυτικού. Η Βουλγαρία και η Ελλάδα ήταν σύμμαχοι κατά τη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου, αλλά αντίπαλοι στον Β' Βαλκανικό Πόλεμο. Το Δεδέαγατς καταλήφθη αυτή τη φορά από τις ελληνικές δυνάμεις στις 11 Ιουλίου 1913. Ωστόσο, με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (10 Αυγούστου του 1913), το Δεδέαγατς ξαναπέρασε στα χέρια της Βουλγαρίας μαζί με την υπόλοιπη Δυτική Θράκη.

Α' Παγκόσμιος Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ήττα της Βουλγαρίας από τις συμμαχικές δυνάμεις στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918) εξασφάλισε μια αλλαγή των χεριών για την πόλη. Μετά το τέλος του Α' Παγκόσμιου πολέμου υπογράφτηκε η Συνθήκη του Νεϊγύ σύμφωνα με την οποία η Βουλγαρία ως μεγάλη ηττημένη παραιτήθηκε όλων των κυριαρχικών της δικαιωμάτων επί της μεσημβρινής δυτικής Θράκης[2]. Το Δεδέαγατς κυβερνήθηκε προσωρινά από μια Διασυμμαχική Διοίκηση[3], με κυβερνητικό αντιπρόσωπο τον Χαρίσιο Βαμβακά, στενό συνεργάτη του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο οποίος κατόρθωσε να ενσωματώσει την περιοχή στον Ελληνικό διοικητικό οργανισμό πριν ακόμη επιδικαστεί στην Ελλάδα. Στις 14η Μαΐου 1920 η 9η Μεραρχία Σερρών, με διοικητή τον Στρατηγό Επαμεινώνδα Ζυμβρακάκη κατέλαβε τις διαβάσεις προς τη Βουλγαρία και συγκεντρώθηκε στη Γκιουμουλτζίνα (Κομοτηνή). Ακολούθησε η υποστολή της γαλλικής σημαίας και η έπαρση της ελληνικής από τον Κων/νο Μαζαράκη-Αινιάν[4]. Ο αστυνομικός διευθυντής Κ. Δανιήλ παρέδωσε την πόλη. Με την Συνθήκη των Σεβρών εκτός των άλλων η Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέδωσε την κυριαρχία της Θράκης στην Ελλάδα.

Ελληνοτουρκικός Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο βασιλιάς Αλέξανδρος έδωσε το όνομα του στην πόλη.

Μετά την ήττα της Ελλάδας στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο (1919-1922), ο Ελληνικός Στρατός υπό τον στρατηγό Θεόδωρο Πάγκαλο υποχώρησε από την Ανατολική Θράκη στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Η Βουλγαρία εκμεταλλεύτηκε την ήττα των Ελλήνων για να απαιτήσει είτε την επιστροφή της Αλεξανδρούπολης υπό τον έλεγχό της ή την κήρυξη σε ουδέτερη ζώνη υπό διεθνή έλεγχο. Και τα δύο αιτήματα απορρίφθηκαν από την ελληνική ηγεσία και την Κοινωνία των Εθνών.

Η Συνθήκη της Λωζάννης (24 Ιουλίου του 1923) επιβεβαίωσε ότι η Δυτική Θράκη και η Αλεξανδρούπολη θα συνεχίσουν να βρίσκονται υπό τον ελέγχο της Ελλάδας.

Β' Παγκόσμιος Πόλεμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου (δες Κατοχή της Ελλάδας 1941-1944), η Αλεξανδρούπολη παρέμεινε για 3 χρόνια υπό βουλγαρική κατοχή (1941-1944)[5]. Η πόλη υπέστη κάποιες καταστροφές κατά τη διάρκεια του πολέμου αλλά σε μεγάλο βαθμό γλιτώσε τις επιπτώσεις του Εμφυλίου Πολέμου (1946-1949). Η επιστροφή της ειρήνης επέτρεψε στην Αλεξανδρούπολη να αυξηθεί από μια πόλη των 16.332 κατοίκων το 1951, σε μια πόλη των 57.812 κατοίκων, μέχρι το 2011.

Σύγχρονη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έχει μια αδελφή πόλη, την Αδριανούπολη, από τις 30 Νοεμβρίου του 2007.[6]

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κλιματικά δεδομένα Αλεξανδρούπολης
Μήνας Ιαν Φεβ Μαρ Απρ Μαι Ιουν Ιουλ Αυγ Σεπ Οκτ Νοε Δεκ Έτος
Μέγιστη Υψηλότερη °C (°F) 17.8 21.4 23.4 27.0 32.0 36.8 39.0 37.4 36.8 32.6 23.8 23.2 39,0
Μέση Υψηλότερη° C (°F) 8.4 9.6 12.3 17.3 22.4 27.1 30.1 30.2 26.4 20.2 15.1 10.7 19,1
Μέση Ημερήσια °C (°F) 4.8 5.8 8.5 13.2 18.3 23.0 25.6 25.2 21.0 15.5 11.0 7.0 14,9
Μέση Χαμηλότερη °C (°F) 1.1 1.9 3.7 7.1 11.1 14.8 17.4 17.2 14.0 10.1 6.7 3.3 9,0
Ελάχιστη Χαμηλότερη °C (°F) −13.2 −14 −13.6 −2.4 1.0 7.0 9.0 8.4 0.0 −2 −6.2 −8.8 −14
Κατακρημνίσεις mm (ίντσες) 60.4
(2.378)
61.2
(2.409)
52.3
(2.059)
39.6
(1.559)
36.3
(1.429)
27.3
(1.075)
17.6
(0.693)
10.6
(0.417)
31.0
(1.22)
50.5
(1.988)
75.7
(2.98)
86.8
(3.417)
549,3
(21,626)
υγρασίας 74.9 73.6 73.0 71.3 68.6 60.6 54.4 53.3 59.7 67.6 75.2 76.7 67,4
Μέσες ημέρες κατακρημνίσεων (≥ 1.0 mm) 6.8 6.1 5.8 5.5 5.1 3.4 2.5 1.5 2.7 4.6 6.6 8.2 53,8
Πηγή: NOAA[7]

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αλεξανδρούπολη είναι μια πόλη σύγχρονη με προσεγμένο ρυμοτομικό σχέδιο και αναπτύσσεται με γρήγορους ρυθμούς. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συγκοινωνιακούς κόμβους καθώς προσεγγίζεται με όλα τα μέσα, αεροπορικώς, σιδηροδρομικώς, οδικώς και ακτοπλοϊκώς. Αξιοσημείωτα έργα υποδομής είναι το σύγχρονο-διεθνές λιμάνι, η Εγνατία οδός καθώς και η σιδηροδρομική σύνδεση με σημαντικές πόλεις που την καθιστούν εμπορικό κόμβο και δημιουργούν τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την περαιτέρω ανάπτυξή της στο μέλλον.

Οδικές μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Εγνατία Οδός είναι ο μεγαλύτερος κύριος δρόμος που περνά από την Αλεξανδρούπολη. Συνδέει την πόλη με την Ηγουμενίτσα, τα Ιωάννινα, την Θεσσαλονίκη και την Καβάλα προς τα δυτικά και τους Κήπους Έβρου προς τα ανατολικά. Σε λίγα χρόνια, πρόκειται να αποκτήσει ευκολότερη πρόσβαση προς τις περιοχές του βορείου Έβρου.

Υπάρχουν επίσης και δρομολόγια των υπεραστικών λεοφορείων ΚΤΕΛ που συνδέουν την Αλεξανδρούπολη με τις πόλεις της Κομοτηνής, Ξάνθης, Καβάλας και Θεσσαλονίκης. Μέσω του Σταθμού των Υπεραστικών ΚΤΕΛ της Θεσσαλονίκης υπάρχει δυνατότητα μετάβασης στις πόλεις της Δυτικής, Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας. Υπάρχουν επίσης ορισμένα δρομολόγια υπεραστικών λεοφορείων που συνδέουν απευθείας την Αλεξανδρούπολη με την Αθήνα. Συχνή καθημερινή σύνδεση υπάρχει με τις υπόλοιπες περιοχές του Νομού Έβρου.

Σιδηροδρομικές μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σιδηροδρομικός σταθμός Αλεξανδρούπολης έχει τρένα που συνδέουν την πόλη με τη Θεσσαλονίκη, διερχόμενα από Κομοτηνή, Ξάνθη, Δράμα, Σέρρες και Κιλκίς. Δρομολόγια υπάρχουν και με τις περιοχές του Βόρειου Έβρου, προς το Σουφλί, το Διδυμότειχο, την Ορεστιάδα και τα Δίκαια.

Ναυτιλιακές μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης διαθέτει ακτοπλοϊκά δρομολόγια από και προς τη Σαμοθράκη και την Καβάλα.

Αεροπορικές μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αλεξανδρούπολη έχει ένα διεθνές αεροδρόμιο (Διεθνές Αεροδρόμιο Δημόκριτος), το οποίο απέχει 7 χλμ. από το κέντρο της πόλης. Εκτελούνται καθημερινές πτήσεις από και προς την Αθήνα. Ορισμένες μέρες της εβδομάδας υπάρχουν πτήσεις από και προς την Κρήτη και τη Μυτιλήνη. Κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών εκτελούνται μερικές εποχιακές πτήσεις από και προς τη Γερμανία και Ρωσία. Το αεροδρόμιο συνδέεται με την πόλη με λεωφορεία του αστικού ΚΤΕΛ και με ταξί.

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως τη δεκαετία του ' 80 στην πόλη γίνονταν η Γιορτή Κρασιού, υπό την αιγίδα του ΕΟΤ. Η εν λόγω γιορτή ξανάρχισε έπειτα από 25 χρόνια, το καλοκαίρι του 2013.[8]

Εκπαίδευση-αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αριστερά: ο Μητροπολιτικός Ναός Αγίου Νικολάου Αλεξανδρούπολης. Δεξιά: το Εκκλησιαστικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης, στεγαζόμενο στο κτίριο της παλιάς Λεονταριδείου Αστικής Σχολής Αρρένων (1909).

Στην πόλη λειτουργούν τέσσερα τμήματα του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης. Τα τμήματα αυτά είναι τα εξής: Τμήμα Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία, Τμήμα Ιατρικής, Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής και Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης. Το Τμήμα Ιατρικής στεγάζεται σε ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον σύγχρονα νοσοκομεία των Βαλκανίων.

Αξιοθέατο της πόλης είναι ο Φάρος, (αναγνωρίστηκε ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς με την απόφαση στο ΦΕΚ 322/12-9-2013[9]), το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης στην οδό 14ης Μαΐου 63, το εκκλησιαστικό μουσείο στην πλατεία της Μητρόπολης και άλλα νεοκλασικά κτίρια. Στις 14 Μαΐου κατ' έτος τιμάται με παρέλαση η απελευθέρωση της πόλης. Πολιούχος της πόλης είναι ο Άγιος Νικόλαος, του οποίου τη χάρη η πόλη τιμάει στις 6 Δεκεμβρίου κάθε χρόνο.

Αθλητικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αθλητικές δραστηριότητες διοργανώνονται στο αθλητικό στάδιο και στο κλειστό γυμναστήριο της πόλης. Γνωστές ομάδες ποδοσφαίρου του δήμου είναι οι εξής:

Η ομάδα βόλευ του Εθνικού Αλεξανδρούπολης συμμετέχει στην A1 Εθνική Βόλευ και έδρα του είναι το κλειστό γυμναστήριο της πόλης που είναι δίπλα στο αθλητικό στάδιο.

Γνωστοί αθλητές και γνωστές αθλήτριες κατάγονται από την πόλη όπως οι εξής:

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εξέλιξη του πληθυσμού της Αλεξανδρούπολης έχει ως εξής:

Εξέλιξη
πληθυσμού
της Αλεξανδρούπολης [1]
1940 19.384
1951 18.916
1961 21.209
1971 25.529
1981 35.799
1991 39.261
2001 50.017
2011 58.125

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ψηφιακό αρχείο ΔΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ψηφιακό αρχείο ΕΟΑ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]