Ελληνικός Στρατός

Ελληνικός Στρατός
Έμβλημα του E.Σ.
Ενεργό	1821 (de facto) 1828 (επίσημα)
Χώρα	Ελλάδα
Τύπος	Χερσαίες Δυνάμεις
Ρόλος	Εθνική Άμυνα
Δύναμη	εν καιρώ ειρήνης: 93.500 εν καιρώ πολέμου: 252.000
Υπαγωγή	Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις
Προστάτης	Άγιος Γεώργιος
Ρητό	Ελεύθερον το εύψυχον (Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 2.43.4)
Εμβατήριο	Περνάει ο στρατός
Ιστοσελίδα	Επίσημη ιστοσελίδα
Διοίκηση
Αρχηγός ΓΕΣ	Αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης
Υπαρχηγός ΓΕΣ	Αντιστράτηγος Ανδρέας Κορωνάκης
Γενικός Επιθεωρητής Στρατού / EU – OHQ	Αντιστράτηγος Σταύρος Παπασταθόπουλος
Διοικητής ΑΣΔΑΑΜ	Αντιστράτηγος Δημήτριος Βακεντής
Διοικητής ΑΣΔΙΘ	Αντιστράτηγος Παναγιώτης Καβιδόπουλος
Διοικητής ΑΣΔΗΜ / NRDC – GR	Αντιστράτηγος Γρηγόριος Μπουντλιάκης
Διοικητής Διακλαδικής Διοίκησης Ακαδημαϊκής Εκπαίδευσης	Αντιστράτηγος Αναστάσιος Πολύχρονος
Επιτελάρχης ΓΕΣ	Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Καραμανίδης
Αξιοσημείωτοι διοικητές	Θεόδωρος Κολοκοτρώνης Δημήτριος Υψηλάντης Γεώργιος Καραϊσκάκης Μάρκος Μπότσαρης Αθανάσιος Διάκος Παπαφλέσσας Κίτσος Τζαβέλας Ρίτσαρντ Τσωρτς Κωνσταντίνος Σαπουντζάκης Κωνσταντίνος Α΄ Παναγιώτης Δαγκλής Ιωάννης Μεταξάς Νικόλαος Πλαστήρας Λεωνίδας Παρασκευόπουλος Γεώργιος Κονδύλης Αλέξανδρος Παπάγος Κωνσταντίνος Βεντήρης Θρασύβουλος Τσακαλώτος
Διακριτικά
Πολεμική Σημαία Συνταγμάτων

Ο Ελληνικός Στρατός (Ε.Σ.) είναι οι χερσαίες στρατιωτικές δυνάμεις των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, οι οποίες διοικούνται από το Γενικό Επιτελείο Στρατού (Γ.Ε.Σ.). Μαζί με την Πολεμική Αεροπορία (Π.Α.) και το Πολεμικό Ναυτικό (Π.Ν.), συγκροτούν τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας. Αποτελεί το μεγαλύτερο από τους τρεις κλάδους. Ο στρατός με επικεφαλής τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού, υπάγεται ιεραρχικά στο Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (Γ.Ε.ΕΘ.Α.).

Ο Ελληνικός Στρατός αποτελεί μέρος του Βαλκανικού Σχηματισμού Μάχης (HELBROC), μιας συνδυασμένης δύναμης ταχείας απόκρισης σύμφωνα με τη δομή του Σχηματισμού Μάχης της ΕΕ.

Ιστορία

Ο Ελληνικός Στρατός προέρχεται από τις μονάδες τακτικού στρατού που συγκροτήθηκαν από την προσωρινή ελληνική κυβέρνηση κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης (1821–1829). Η πρώτη από αυτές, ένα σύνταγμα πεζικού και μια μικρή πυροβολαρχία συγκροτήθηκαν τον Απρίλιο του 1822 και διοικούνταν από Ευρωπαίους φιλέλληνες. Η έλλειψη κονδυλίων, ωστόσο, ανάγκασε τη διάλυση τους αμέσως μετά, αν και τον Ιούλιο του 1824 οι μονάδες τακτικού στρατού αναμορφώθηκαν, υπό τον Έλληνα Συνταγματάρχη Παναγιώτη Ρόδιο. Ως πρώτο ελληνικό τακτικό σώμα μπορεί να θεωρηθεί και αυτό που συγκροτήθηκε από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, στις 3 Μαρτίου 1821, στο Ιάσιο της σημερινής Μολδαβίας με την ονομασία «Ιερός Λόχος». Τον Μάιο του 1825, ψηφίστηκε ο πρώτος νόμος περί στράτευσης, ενώ η διοίκηση των μονάδων τακτικού στρατού ανατέθηκε στον Γάλλο Συνταγματάρχη και φιλέλληνα Κάρολο Φαβιέρο. Υπό τη διοίκηση του Φαβιέρου, οι μονάδες τακτικού στρατού επεκτάθηκαν και για πρώτη φορά συμπεριέλαβαν το ιππικό, τη στρατιωτική μουσική και, με τη βοήθεια του Λόρδου Βύρωνα, τα στρατιωτικά νοσοκομεία. Η διακυβέρνηση του Ιωάννη Καποδίστρια (1828–1831) έφερε μια δραστική αναδιοργάνωση, καθώς δημιουργήθηκαν οι γραμματείες Στρατού και Ναυτικών Υποθέσεων, η Σχολή Ευελπίδων, το Σώμα Μηχανικού (1829), ενώ ορισμένα άτακτα σώματα μετασχηματίστηκαν σε τάγματα πεζικού. Όλο αυτό το διάστημα, η γαλλική επιρροή στον τακτικό στρατό ήταν έντονη, καθώς οι περισσότεροι από τους εκπαιδευτές ήταν Γάλλοι φιλέλληνες, ενώ αργότερα υπηρέτησαν ως αξιωματικοί του Στρατηγού Μαιζών στην Εκστρατεία του Μοριά.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια το 1831 και τη μετέπειτα εσωτερική αναταραχή που ακολούθησε τα επόμενα δύο χρόνια, ο τακτικός στρατός έπαψε να υπάρχει. Ο πρώτος βασιλιάς του νέου ανεξάρτητου ελληνικού βασιλείου, ο Βαυαρός πρίγκιπας Όθωνας, αρχικά στηρίχθηκε στο Βαυαρικό Επικουρικό Σώμα με δύναμη περί τους 4.000 άνδρες. Η βασιλική κυβέρνηση επανίδρυσε τον τακτικό στρατό και διέλυσε τα άτακτα τμήματα που είχαν συμμετάσχει σε μεγάλο βαθμό στην Ελληνική Επανάσταση. Μετά την εκδίωξη του Όθωνα το 1862, ο στρατός συνέχισε να υφίσταται με το επικαλούμενο καταστατικό του στρατού του 1833. Οι πρώτες σημαντικές μεταρρυθμίσεις πραγματοποιήθηκαν το 1877, ως απάντηση στην κρίση στα Βαλκάνια που τελικά οδήγησε στον ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877–1878. Μεταξύ άλλων, για πρώτη φορά ο Ελληνικός Στρατός υποδιαιρέθηκε σε μεραρχίες και ταξιαρχίες. Η καθολική στράτευση εισήχθη το 1879 και υπό την πρωθυπουργία του Χαρίλαου Τρικούπη (1882–1885) έγιναν σημαντικά βήματα για τη βελτίωση της κατάρτισης και της εκπαίδευσης του σώματος των αξιωματικών, μια γαλλική στρατιωτική αποστολή κλήθηκε στην Ελλάδα, νέες σχολές ιδρύθηκαν και Έλληνες αξιωματικοί στάλθηκαν στο εξωτερικό για σπουδές, ενώ έγιναν και προσπάθειες ώστε οι αξιωματικοί να απέχουν από τη συμμετοχή στην πολιτική και να επικεντρωθούν σε επαγγελματικά τους καθήκοντα. Ο στρατός υπέστη επίσης την πρώτη του κινητοποίηση, μεταξύ Ιουλίου 1880 και Απριλίου 1882, λόγω της ελληνικής προσάρτησης της Θεσσαλίας, όπως και πάλι τον Σεπτέμβριο του 1885 με Μάιο του 1886, όταν η Βουλγαρία προσάρτησε την Ανατολική Ρωμυλία. Η μεγάλη οικονομική επιβάρυνση αυτών των μακρών περιόδων κινητοποίησης, ωστόσο, είχε ως αποτέλεσμα να εξαντληθεί το δημόσιο ταμείο, και να σταματήσει η μεταρρυθμιστική διαδικασία. Αυτό κατέστησε τον Ελληνικό στρατό εντελώς απροετοίμαστο για πόλεμο στο ξέσπασμα του Ελληνοτουρκικού πολέμου του 1897, καθώς σχέδια, οχυρώσεις και όπλα ήταν ανύπαρκτα, η μάζα του σώματος των αξιωματικών ήταν ακατάλληλη για την εκπλήρωση των καθηκόντων της και η κατάρτιση ήταν ανεπαρκής. Ως αποτέλεσμα, ο αριθμητικά ανώτερος, καλύτερα οργανωμένος και εξοπλισμένος Οθωμανικός Στρατός απώθησε τις ελληνικές δυνάμεις νότια της Θεσσαλίας.

Η κάκιστη απόδοση του Ελληνικού Στρατού στον πόλεμο του 1897, οδήγησε σε σημαντικό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα υπό τη διοίκηση του Γεωργίου Θεοτόκη (1899–1901, 1903–1904 και 1906–1909). Ένα νέο καταστατικό του στρατού εκδόθηκε το 1904 (αναθεωρήθηκε το 1910), αγοράστηκαν νέα πυροβόλα (συμπεριλαμβανομένου του πυροβόλου Σνάιντερ-Δαγκλή 75 χιλιοστών) και του τυφεκίου Μάνλιχερ και μία νέα ομοιόμορφη χακί αμφίεση εισήχθη το 1908. Η μεταρρύθμιση επιταχύνθηκε μετά το κίνημα στο Γουδί του 1909, καθώς η νέα κυβέρνηση υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο έφερε μια γαλλική στρατιωτική αποστολή να εκπαιδεύσει τον Ελληνικό Στρατό. Υπό την επίβλεψή της, οι Έλληνες είχαν υιοθετήσει το τριγωνικό τμήμα πεζικού ως κύριο σχηματισμό τους, αλλά το πιο σημαντικό, η αναμόρφωση του συστήματος κινητοποίησης επέτρεψε στη χώρα να εξοπλίσει ένα πολύ μεγαλύτερο αριθμό στρατευμάτων από ότι το 1897, και ενώ οι ξένοι παρατηρητές εκτίμησαν μια κινητοποιημένη δύναμη περίπου 50.000 ανδρών, ο στρατός τελικά έφτασε τις 125.000, και με την Εθνική Φρουρά και την εφεδρεία στις 140.000. Μία μεγάλη κινητοποίηση του Ελληνικού Στρατού πραγματοποιήθηκε στις 15 Αυγούστου του 1940, ο οποίος συγκροτούνταν με το Γενικό Επιτελείο Στρατού ως άμεση εποπτεία επί πέντε σωμάτων στρατού, τριών μεραρχιών και του φρουρίου της Θεσσαλονίκης.

Σύνθεση

Τη σύνθεση του Στρατού Ξηράς αποτελούν ο Ενεργός Στρατός, η Εθνοφυλακή, οι Έφεδροι Υψηλής Ετοιμότητας Στρατού (ΕΦ.Υ.Ε.Σ.) και η Εφεδρεία. Για την εκπλήρωση της αποστολής του ο Στρατός Ξηράς χωρίζεται σε όπλα και σώματα τα οποία καλύπτουν επιμέρους αποστολές:

Όπλα

Τα όπλα έχουν ως κύρια αποστολή τη διεξαγωγή του αγώνα ή την άμεση συμμετοχή σε αυτόν και είναι συνολικά έξι, τρία όπλα μάχης και τρία όπλα υποστήριξης μάχης:

Μάχης

• Το Πεζικό, το οποίο αποτελεί τη βάση του Σ.Ξ. και διακρίνεται σε απλό και μηχανοκίνητο, αν και το πρώτο τείνει σε ένα βαθμό να καταργηθεί. Οι μονάδες των ειδικών δυνάμεων (καταδρομείς, αλεξιπτωτιστές, πεζοναύτες) θεωρούνται μονάδες πεζικού, αν και έχουν ξεχωριστή διεύθυνση στο Γ.Ε.Σ..
• Τα Τεθωρακισμένα, τα οποία αποτελούν εξέλιξη του Ιππικού.
• Το Πυροβολικό, το οποίο έχει κρίσιμο ρόλο. Αποστολή του είναι να κάνει ευκολότερη τη λειτουργία των δύο πρώτων και ορισμένες φορές να δρα ανεξάρτητα, επιφέροντας συντριπτικά πλήγματα από μεγάλη απόσταση. Το Πυροβολικό είναι το όπλο που έχει αναδείξει τους περισσότερους αρχηγούς Γ.Ε.Σ.

Υποστήριξης Μάχης

• Το Μηχανικό διευκολύνει όλα τα παραπάνω σε θέματα οδοποιίας, γεφυροποιίας, ναρκοπεδίων και καταστροφών, κατασκευής οχυρωματικών έργων, παραλλαγής κ.λπ.
• Οι Διαβιβάσεις (Ηλεκτρονικός Πόλεμος) αναλαμβάνουν το ζωτικής σημασίας πρόβλημα της επικοινωνίας μεταξύ των διαφόρων κλιμακίων και μονάδων του Σ.Ξ., αλλά και των υπολοίπων Ενόπλων Δυνάμεων.
• Η Αεροπορία Στρατού προσφάτως (1998) έγινε αυτοτελές όπλο. Έως τότε επανδρωνόταν με προσωπικό από όλα τα όπλα και σώματα του Σ.Ξ. Η αποστολή της είναι τόσο επιθετική όσο και υποστηρικτική σε θέματα αερομεταφοράς και εναέριας παρατήρησης.

Σώματα

Ως σώματα ορίζονται τα στοιχεία του Σ.Ξ. τα οποία υποστηρίζουν τα όπλα με διοικητική ή λογιστική μορφή. Τα παρακάτω σώματα διαθέτουν μονάδες εκστρατείας.

Υποστήριξης Μάχης

• Το Τεχνικό αναλαμβάνει τα διάφορα κλιμάκια επισκευής του υλικού του Σ.Ξ., πέραν του 1ου και 2ου που ανήκει στην εκάστοτε μονάδα.
• Το Σώμα Εφοδιασμού Μεταφορών ασχολείται με τον εφοδιασμό των μονάδων με τρόφιμα και καύσιμα και με τη μεταφορά αυτών.
• Το Σώμα Υλικού Πολέμου ασχολείται με τον εφοδιασμό των μονάδων με πολεμοφόδια, ιματισμό και υλικά.
• Το Σώμα Έρευνας και Πληροφορικής είναι επιφορτισμένο με τους τομείς της έρευνας και της πληροφορικής.
• Το Υγειονομικό (Ιατρών, Οδοντιάτρων, Φαρμακοποιών, Κτηνιάτρων και Νοσηλευτικής) προσφέρει υγειονομική υποστήριξη στον Σ.Ξ.

Λοιπά Σώματα

Τα υπόλοιπα σώματα, τα οποία δε διαθέτουν μονάδες εκστρατείας, είναι το Υγειονομικό (Διαχειριστών και Διοικητικών), το Οικονομικό, το Γεωγραφικό, το Ελεγκτικό, το Σώμα Στρατιωτικών Γραμματέων, το Ταχυδρομικό, το Μουσικό, το Σώμα Φροντιστών, το Σώμα Αρχιτεχνιτών Όπλων και το Σώμα Αρχιτεχνιτών Σωμάτων.

Τέλος, τέσσερα σώματα, όντας κοινά και για τους τρεις κλάδους των ενόπλων δυνάμεων, εξυπηρετούν και τον Σ.Ξ. Πρόκειται για το Στρατολογικό - Στρατιωτικών Νομικών Συμβούλων, το Σώμα Στρατιωτικών Δικαστικών Γραμματέων και το Σώμα Στρατιωτικών Ιερέων (τέως Θρησκευτικό). Το Δικαστικό Σώμα των Ενόπλων Δυνάμεων δεν αποτελεί στοιχείο των ενόπλων δυνάμεων, καθώς ανήκει στην προσωπικά και λειτουργικά ανεξάρτητη δικαστική εξουσία.

Βαθμοί και διακριτικά

Διακριτικά βαθμών αξιωματικών

Κωδ. NATO	OF-10	OF-9	OF-8	OF-7	OF-6	OF-5	OF-4	OF-3	OF-2	OF-1		OF(D)	Μαθητευ. Αξιωμ.
(Επεξ.)	Δεν υπάρχει
	Στρατάρχης	Στρατηγός	Αντιστράτηγος	Υποστράτηγος	Ταξίαρχος	Συνταγματάρχης	Αν/χης	Ταγματάρχης	Λοχαγός	Υπολοχαγός	Ανθυπολοχαγός	ΔΕΑ

Διακριτικά βαθμών ανθυπασπιστών, υπαξιωματικών και οπλιτών

Κωδ. NATO	OR-9						OR-8		OR-7		OR-6						OR-5						OR-4		OR-3		OR-2						OR-1
(Επαγγελματίες) (Επεξ.)																	Δεν υπάρχει										Δεν υπάρχει						Διακριτ. Όπλου / Σώματος μόνο
							ΣΜΥ	ΕΠΟΠ-ΕΜΘ	ΣΜΥ	ΕΠΟΠ-ΕΜΘ	ΣΜΥ			ΕΠΟΠ-ΕΜΘ									ΕΠΟΠ-ΕΜΘ	ΟΒΑ	ΟΒΑ								ΕΠΟΠ/ΟΒΑ
	Ανθ/στής						Αρχιλοχίας		Επιλοχίας		Λοχίας												Δεκανέας		Υποδεκανέας								Στρατιώτης
(Κληρωτοί) (Επεξ.)	Δεν υπάρχει						Δεν υπάρχει		Δεν υπάρχει																								Δεν φέρει διακριτ.
											Λοχίας												Δεκανέας		Υποδεκανέας								Στρατιώτης

Προσωπικό

Ελληνικές δυνάμεις σε στρατιωτική ειρηνευτική αποστολή στη Βοσνία, 1996.

Έλληνες δόκιμοι κατά την διάρκεια πολυεθνικού διαγωνισμού, 2019.

Οι στρατιώτες υποχρεωτικής θητείας αποτελούν περίπου τη μισή δύναμη (45.000 οπλίτες) με το υπόλοιπο 50% να καλύπτεται από επαγγελματίες και αμειβόμενους σε όλες τις κατηγορίες (μόνιμους Αξιωματικούς, Υπαξιωματικούς), ΕΠ.ΟΠ. Ο.Β.Α, Δ.Ε.Α, κλπ). Στους αντιρρησίες συνείδησης δίνεται η δυνατότητα να υπηρετήσουν εναλλακτική θητεία σε υπηρεσίες φορέων του δημόσιου τομέα της χώρας.

Προσωπικό	Αριθμός
Αξιωματικοί	16.068
Ανθυπασπιστές / υπαξιωματικοί	6.745
Λοιπές κατηγορίες	15.131
Οπλίτες	63.098
Σύνολο στρατ. προσ.	93.500
Πολιτικό προσωπικό	8.224
Σύνολο προσωπικού	101.724
Εφεδρείες	150.000
Σε πλήρη κινητοποίηση	252.000

Στον Ελληνικό Στρατό υπάρχουν οι επαγγελματίες στρατιώτες, οι εθελοντές και οι στρατεύσιμοι. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 90.000 εν ενεργεία στρατιωτικοί, εκ των οποίων οι 30.000 υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία. Στην Ελλάδα η στρατιωτική θητεία διαρκεί 12 μήνες και είναι υποχρεωτική για όλους τους άνδρες ηλικίας 18 έως 45 ετών. Οι πολίτες που απολύονται από την ενεργό υπηρεσία γίνονται έφεδροι και θεωρητικά υπόκεινται σε περιοδική ανάκληση της εφεδρείας τους για διάστημα 1–10 ημερών σε ακανόνιστα διαστήματα. Οι Έλληνες άνδρες ηλικίας μεταξύ 18 και 60 ετών που ζουν σε στρατηγικά ευαίσθητες περιοχές ενδέχεται επίσης να υποχρεωθούν να υπηρετήσουν με μερική απασχόληση στην Εθνοφυλακή. Κατά τη διάρκεια μιας κινητοποίησης ο αριθμός των στρατευμένων ανδρών μπορεί να ξεπεράσει τους 180.000.

Οι άνδρες που υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία και οι μόνιμοι υπαξιωματικοί φορούν ειδικά διακριτικά βαθμού για να τους διαφοροποιούν από τους εθελοντές.

Οι περισσότεροι επαγγελματίες αξιωματικοί αποφοιτούν από τη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων στην Αθήνα και τη Σχολή Μονίμων Υπαξιωματικών στα Τρίκαλα, ενώ οι υπόλοιποι, ειδικοί επαγγελματίες αξιωματικοί του στρατού αποφοιτούν από τη Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων στη Θεσσαλονίκη και την Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής.

Στην ιεραρχία του στρατού, οι απόφοιτοι των δύο στρατιωτικών σχολών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ανήκουν σε υψηλότερη βαθμίδα, συγκριτικά με τους επαγγελματίες αξιωματικούς του ίδιου βαθμού που αποφοιτούν από εξειδικευμένες στρατιωτικές σχολές. Δηλαδή ο απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων βρίσκεται σε ανώτερη ιεραρχική βαθμίδα από έναν αξιωματικό του ίδιου βαθμού που αποφοίτησε από τη ΣΣΑΣ Νομικής. Οι απόφοιτοι εξειδικευμένων σχολών όπως η Νομική βρίσκονται πιο πάνω στην ιεραρχία από τους αποφοίτους της ΣΜΥ, τους ΕΠΟΠ, τους εθελοντές και τους άνδρες που υπηρετούν τη θητεία τους.

Σε περίπτωση πολέμου, τα τάγματα του ελληνικού στρατού διοικούνται από στρατιωτικό με τον βαθμό του υποστρατήγου. Εάν ο Ελληνικός στρατός βρίσκεται σε αποστολή μάχης για λογαριασμό άλλου κράτους, τότε το τάγμα του ελληνικού στρατού που εμπλέκεται θα διοικείται από μη Έλληνα διοικητή σε συμφωνία με το Ελληνικό κράτος.

Κατηγορίες στελεχών του Ελληνικού Στρατού

Σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Υπηρεσίας στον Στρατό (20-1), οι Στρατιωτικοί διακρίνονται σε μόνιμους, εθελοντές και στρατευμένους (κληρωτούς).

Μόνιμοι

Σύμφωνα με τον ΣΚ 20-1, Μόνιμοι Στρατιωτικοί είναι εκείνοι που κατατάχθηκαν στο Στρατό για να σταδιοδρομήσουν σ' αυτόν. Αυτοί προέρχονται από τις παραγωγικές Στρατιωτικές Σχολές (ΑΣΕΙ, ΑΣΜΥ) ή από αρχική κατάταξη ή από μονιμοποίηση.

Αξιωματικοί

Στο Σώμα Αξιωματικών συμπεριλαμβάνονται οι αξιωματικοί απόφοιτοι της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων, της Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων, της Σχολής Αξιωματικών Νοσηλευτικής, καθώς και όσοι απόφοιτοι της Σχολής Μονίμων Υπαξιωματικών προήχθησαν κατόπιν εξετάσεων ή μεταγενέστερα αυτοδικαίως σε ανθυπολοχαγούς πριν την έναρξη ισχύος του νόμου 5265/2026, που δημιούργησε Σώμα Υπαξιωματικών, προβλέποντας ωστόσο τη δυνατότητα μετάταξης των Μονίμων Υπαξιωματικών στο Σώμα των Αξιωματικών υπό προυποθέσεις, μετά τα 14 έτη υπηρεσίας.

Οι απόφοιτοι ΑΣΕΙ είναι οι μόνοι που έχουν τη δυνατότητα να προαχθούν σε ανωτάτους.

Υπαξιωματικοί - Ανθυπασπιστές

Στις τάξεις των Μονίμων Υπαξιωματικών και Ανθυπασπιστών εντάσσονται μόνον οι απόφοιτοι της Σχολής Μονίμων Υπαξιωματικών. Ο νόμος 5265/2026 προβλέπει τη μετάταξη ΕΠΟΠ που πληρούν ορισμένα κριτήρια, μόνον για τις υπηρεσιακές ανάγκες του βαθμού Επιλοχία Β΄, χωρίς όμως να καθιστά τους Εθελοντές, Μονίμους. Οι νέοι Μόνιμοι Υπαξιωματικοί θα αποφοιτούν ως Επιλοχίες Β΄ και ορισμένοι εξ αυτών θα προάγονται κατ' εκλογήν μετά τη συμπλήρωση 35ετίας, σε βαθμούς Ανθυπασπιστών Διοικήσεως.

Εθελοντές

Σύμφωνα με τον ΣΚ 20-1, Εθελοντές Στρατιωτικοί είναι εκείνοι που κατατάχθηκαν με τη θέληση τους στο Στρατό και ανέλαβαν την υποχρέωση να υπηρετήσουν σ' αυτόν για ορισμένο χρόνο. Οι εθελοντές διατηρούν την ιδιότητά τους ακόμη και αν συνεχίσουν να υπηρετούν.

Εθελοντές του Ν.Δ. 445/1974 και εθελόντριες του Ν. 705/1977

Εθελοντές του Ν.Δ. 445/1974

Το νομοθετικό διάταγμα 445/1974 προέβλεψε την ένταξη ιδιωτών και κληρωτών (συμπ. εφέδρων αξιωματικών) στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων ως εθελοντών οπλιτών. Όσοι δεν είχαν εκπληρώσει τις στρατιωτικές τους υποχρεώσεις, αναλάμβαναν πενταετή υποχρέωση, ενώ όσοι κατείχαν "απολυτήριο" τριετή. Οι πρώτοι, κατατασσόμενοι ως στρατιώτες (και αντίστοιχα) προάγονταν έως τον βαθμό του Λοχία, ενώ η δεύτερη μέχρι αυτόν του Αρχιλοχία (και αντίστοιχα). Αμφότερες κατηγορίες είχαν την δυνατότητα να μονιμοποιηθούν, με καταληκτικό βαθμό αυτόν του Ανθυπασπιστή, αφού η πλειονότητα του περιορισμένου αριθμού υπαξιωματικών προαγομένων σε Ανθυπολοχαγό ήταν Μόνιμοι. Με τον Νόμο 744/1977, η δυνατότητα προαγωγής τους σε Ανθυπασπιστές διευρύνθηκε.

Κατά τη δεκαετία του 1980, για την προαγωγή τους σε βαθμούς αξιωματικών, προβλεπόταν διαδικασία εξετάσεων.

Εθελόντριες του Ν. 705/1977

Ο Νόμος 705/1977 άνοιξε την πόρτα των Ενόπλων Δυνάμεων στις γυναίκες πέραν της Σχολής Αξιωματικών Αδελφών Νοσοκόμων (η οποία δεχόταν αποκλειστικώς γυναίκες), προβλέποντας: α) υποχρέωση στράτευσης εν καιρώ πολέμου ή επιστράτευσης (δεν εφαρμόσθηκε ποτέ παρά την παρατεταμένη γενική επιστράτευση) β) κατάταξη εθελοντριών με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο για τους άρρενες εθελοντές (Άρθρο 7), για συγκεκριμένες όμως ειδικότητες και για πενταετή υποχρέωση.

Το 1992 δυνάμει του άρθρου 22 του νόμου 2109/1992, καταργήθηκαν οι ξεχωριστές (τουτέστιν γυναικείες) επετηρίδες εθελοντριών, εντάσσοντάς τες στις επετηρίδες των εθελοντών του ΝΔ 445/1974.

Το 1996, ο Νόμος 2439/1996 ρύθμισε τη μαζική προαγωγή των Ανθυπασπιστών του Ν.Δ. 445/1974 (και κατά συνέπεια και των εθελοντριών) στον βαθμό του Ανθυπολοχαγού εν ενεργεία με τη συμπλήρωση 25 ετών υπηρεσίας (το οποίο ήταν και το ελάχιστο όριο αποστρατείας για όλες τις προελεύσεις έως το 2010). Μεταγενέστερα, το 2004 ο νόμος 3257/2004 έδωσε αναδρομικά το δικαίωμα στις εθελόντριες των σειρών 1979-1982 να ονομασθούν Ανθυπολοχαγοί με τη συμπλήρωση 21 ετών πραγματικής υπηρεσίας.

Με τον Νόμο 3883/2010, ο οποίος αναδιοργάνωσε ριζικά τις Ένοπλες Δυνάμεις λόγω του Πρώτου Μνημονίου (με κύρια επίπτωση την επιμήκυνση του χρόνου παραμονής από τα 25 στα 35 χρόνια υπηρεσίας), ανώτατος εν ενεργεία βαθμός των μονιμοποιηθέντων Εθελοντών του ΝΔ 445/1974 και Εθελοντριών του Ν. 705/1977 ορίσθηκε (Άρθρο 23) αυτός του Λοχαγού και αντιστοίχων.

Το 2016, με τον νόμο 4407/2016 (άρθρο 18) οι μονιμοποιηθέντες εθελοντές απέκτησαν ως καταληκτικό βαθμό εν ενεργεία αυτόν του Ταγματάρχη (και αντιστοίχων), ενώ το άρθρο 47 προέβη σε μια άνευ προηγουμένου θεσμική υπερβαση, εισαγάγοντας μια εξαιρετικά ευνοϊκή εξαίρεση, μόνον για τις γυναίκες του Ν. 705/1977 που υπηρετούσαν συγκεκριμένα στην Πολεμική Αεροπορία στην ειδικότητα Υπηρεσιών-Τεχνών, οι οποίες μπορούσαν να εξελιχθούν σε βαθμούς Αντισμηνάρχου και Σμηνάρχου.

Ο νόμος 1513/1985 αντικατέστησε το θεσμό του εθελοντή οπλίτη με αυτόν των ΟΠΥ, ενώ ο ν. 1848/1989 κατάργησε οριστικά τον Ν. 705/1977 και το δικαίωμα εθελουσίας κατάταξης γυναικών με εκείνο το καθεστώς.

ΟΠΥ - ΕΠΥ - ΕΜΘ

Με τον νόμο 1513/1985, δόθηκε η δυνατότητα σε ιδιώτες καθώς και εν ενεργεία κληρωτούς, να ενταχθούν στις τάξεις του Στρατού για πέντε χρόνια ως Οπλίτες Πενταετούς Υποχρέωσης, για την κάλυψη υπηρεσιακών αναγκών στο επίπεδο των κατωτέρων στελεχών. Οι ΟΠΥ λάμβαναν βαθμό δεκανέα και λοχία. Με το άρθρο 13 του νόμου 1848/1989, δόθηκε στους ΟΠΥ η δυνατότητα να παραμείνουν περαιτέρω στις τάξεις του στρατεύματος μετά το πέρας της πενταετίας ως Εθελοντές Μακράς Θητείας (ΕΜΘ). Το ΠΔ 21/1991 εξειδίκευσε την πρόβλεψη του ν. 1848/1989 για τους ΕΜΘ, ορίζοντας ως καταληκτικό εν ενεργεία βαθμό αυτόν του Ανθυπασπιστή. Με το άρθρο 9 του νόμου 2109/1992, ο θεσμός των ΟΠΥ μετονομάσθηκε σε ΕΠΥ (Εθελοντές Πενταετούς Υπηρεσίας). Το 2010, δυνάμει του ν.3883/2010, δόθηκε στους ΕΜΘ βαθμός Αξιωματικού (Υπολοχαγός), αλλά μόνο κατά την αποστρατεία τους. Ο νόμος 4609/2019 προέβλεψε την προαγωγή όλων στον βαθμό του Ανθυπολοχαγού, και για τους πτυχιούχους ΑΕΙ στον βαθμό του Υπολοχαγού εν ενεργεία. Τέλος, με τον ν. 5018/2023, ο καταληκτικός τους βαθμός ορίσθηκε στον βαθμό του Λοχαγού ε.ε.

Από την έναρξη ισχύος του ν. 1513/1985, υπήρξαν 11 σειρές (1985, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999 και 2000). Από το 2001 και μετά, ο θεσμός αντικαταστάθηκε από τους Επαγγελματίες Οπλίτες.

Επαγγελματίες Οπλίτες (ΕΠΟΠ)

Με την θέσπιση του Ν. 2936/2001, εισήχθη νέο πλαίσιο για την εθελοντική κατάταξη ιδιωτών στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων. Το νέο πλαίσιο προέβλεψε την κατάταξη στον βαθμό του στρατιώτη για αρχικό διάστημα επτά ετών και, κατόπιν της μονιμοποίησής των, τη συνέχιση της σταδιοδρομίας τους έως το βαθμό του Αρχιλοχία, ηλικιακώς μέχρι το όριο των 50 ετών. Με το άρθρο 23 του Ν. 3883/2010, ο καταληκτικός βαθμός των ΕΠΟΠ επεκτάθηκε, επιτρέποντάς τους να φτάσουν στον βαθμό του Ανθυπασπιστή. Το 2024 το όριο αυτεπάγγελτης αποστρατείας αυξήθηκε επίσημα από τα 50 στα 60 έτη της ηλικίας τους ή με τη συμπλήρωση 35 ετών πραγματικής υπηρεσίας. Ο ν. 5265/2026, προκειμένου να ευθυγραμμίσει την καριέρα των ΕΠΟΠ με τη νέα δομή, αύξησε κατά 1 έτος το αρχικό διάστημα (για όσους κατετάγησαν απευθείας, χωρίς να προηγηθεί θητεία) και μείωσε τα ανώτατα ηλικιακά όρια κατάταξης από το 28ο στο 25ο έτος για ιδιώτες και από το 31ο στο 28ο για ΟΒΑ, ορίζοντας όμως ως ανώτατο βαθμό αυτόν του Επιλοχία. Ορισμένοι ΕΠΟΠ θα προάγονται κατ' εκλογήν στο βαθμό του Επιλοχία Διοίκησης.

Οπλίτες Βραχείας Ανακατάταξης (ΟΒΑ)

Οι Οπλίτες Βραχείας Ανακατάταξης αποτελούν θεσμό εθελοντών, ο οποίος λειτουργεί ως «γέφυρα» μεταξύ της υποχρεωτικής θητείας και της επαγγελματικής σταδιοδρομίας, για την κάλυψη άμεσων αναγκών Μονάδων Εκστρατείας.

Ο θεσμός δημιουργήθηκε με το Άρθρο 13 του νόμου 1911/1990 και άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά από το 1992 για την κάλυψη αναγκών σε κατώτερο προσωπικό μάχιμων μονάδων. Αρχικώς, οι ΟΒΑ λάμβαναν αποδοχές μονίμου Λοχία, ανεξαρτήτως βαθμού. Παρόλο που το πλαίσιο ανανεώθηκε με τον Ν. 3648/2008, ο θεσμός καταργήθηκε το 2010 προκειμένου να αντικατασταθεί από έναν άλλον θεσμό (τους Ειδικούς Εφέδρους Οπλίτες, ΕΕΦΟΠ), ο οποίος όμως δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ. Οι προκηρύξεις για ΟΒΑ επανήλθαν το 2014.

Αφορά ιδιώτες που εκπληρώνουν τη θητεία τους ή εφέδρους που έχουν απολυθεί πρόσφατα και δεν έχουν ξεπεράσει το προβλεπόμενο όριο ηλικίας για διάστημα τριών ετών, με δικαίωμα παράτασης για ακόμη τρία έτη. Οι ΟΒΑ ανακατατάσσονται με τον κατεχόμενο βαθμό (Στρατιώτης, Υποδεκανέας, Δεκανέας, Λοχίας) και δεν προβλέπεται προαγωγή τους, λαμβάνουν όμως αποδοχές παρόμοιες με τα μισθολογικά κλιμάκια 4 & 5 της κατηγορίας Γ΄(ΕΠΟΠ), χωρίς να δικαιούνται επιδομάτων. Επίσης, μετά το πέρας της υπηρεσίας τους, έχουν μοριοδότηση για προκηρύξεις κατάταξης ΕΠΟΠ καθώς και μια εφάπαξ αποζημίωση.

Κληρωτοί/Στρατευμένοι

Δόκιμοι Έφεδροι Αξιωματικοί

Οι Δόκιμοι Έφεδροι Αξιωματικοί είναι κληρωτοί στρατιώτες, που επιλέγονται βάσει γραμματικών και σωματικών προσόντων, εκπαιδεύονται σε Σχολές Εφέδρων Αξιωματικών (γνωστότερη η ΣΕΑΠ) και υπηρετούν διευρυμένη θητεία ασκώντας διοικητικά καθήκοντα (διμοιρίτες). Μετά την ονομασία τους ως Ανθυπολοχαγοί, δεν στρατωνίζονται αλλά λαμβάνουν μισθό. Μετά την απόλυσή τους εγγράφονται στα στελέχη της εφεδρείας των Αξιωματικών.

Κληρωτοί Υπαξιωματικοί

Οι κληρωτοί υπαξιωματικοί (Λοχίες ή Δεκανείς) επιλέγονται κατά τη θητεία τους για να παρακολουθήσουν σύντομη εκπαίδευση (ΛΥΒ) σε Κέντρα Εκπαίδευσης, αναλαμβάνοντας χαμηλόβαθμα καθήκοντα διοίκησης και επίβλεψης (ομαδάρχες) εντός των μονάδων, αναπληρώνοντας τους μονίμους υπαξιωματικούς και τους ΕΠΟΠ. Είναι ανώτεροι των κληρωτών οπλιτών. Εν αντιθέσει με τους ΔΕΑ δεν υπέχουν επιπρόσθετης θητείας, ούτε προνομίων. Μετά την απόλυσή τους εγγράφονται στα στελέχη της εφεδρείας των Υπαξιωματικών.

Στρατιώτες και υποδεκανείς

Η βάση των κληρωτών οπλιτών θητείας. Ο Στρατιώτης είναι ο βαθμός όλων των οπλιτών θητείας που δεν είναι Υποψήφιοι Έφεδροι Βαθμοφόροι, ενώ ο Υποδεκανέας αποτελεί τιμητική διάκριση που απονέμεται σε στρατιώτες που ξεχωρίζουν για το ήθος και την υπηρεσιακή τους απόδοση. Οι υποδεκανείς είναι οπλίτες, ομοιόβαθμοι των στρατιωτών.

Εξοπλισμός

Δείτε επίσης: Κατάλογος εξοπλισμού του Ελληνικού Στρατού

Συστοιχία τεθωρακισμένων οχημάτων ΕΛΒΟ Λεωνίδας-2

Ο σύγχρονος στρατιωτικός εξοπλισμός του στρατού ξηράς ανέρχεται σε

• 1913 κύρια άρματα μάχης
• 4209 τεθωρακισμένα οχήματα μάχης και μεταφοράς προσωπικού
• 4800 πυροβολικό

Ο βαρύς εξοπλισμός και ο οπλισμός του Ελληνικού Στρατού προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από ξένους προμηθευτές (Γερμανούς, Γάλλους, Ιταλούς, Αμερικανούς, Βρετανούς και Ρώσους). Αξιοσημείωτη εξαίρεση αποτελεί το σχεδιασμένο και κατασκευασμένο στην Ελλάδα τεθωρακισμένο όχημα μεταφοράς προσωπικού «Λεωνίδας», το οποίο κατασκευάστηκε από την ΕΛΒΟ. Η ΕΛΒΟ έχει παράξει για τον στρατό και άλλα στρατιωτικά οχήματα όπως το «ΕΛΒΟ Κένταυρος».

Ο εξοπλισμός του Ελληνικού Στρατού προέρχεται από διαφορετικές χρονικές περιόδους. Στον Ελληνικό Στρατό υπάρχουν τόσο υπερσύγχρονα όπλα και εξοπλισμός, ενώ δεν απουσιάζει και ο εξοπλισμός που κατασκευάστηκε την εποχή του Ψυχρού Πολέμου, ο οποίος βαίνει σταδιακά προς απόσυρση.

Βιβλιογραφία

• Προεδρικό διάταγμα 130/84 «Κύρωση του Γενικού Κανονισμού Υπηρεσίας στο Στρατό»
• Στρατιωτικός Κανονισμός 20-1

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Ελληνικός Στρατός