Ροδόπη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 41°03′22″N 23°45′00″E / 41.0560°N 23.7500°E / 41.0560; 23.7500

Ροδόπη

Bulgaria Gela 03.jpg
Τμήμα της οροσειράς της Ροδόπης

Ύψος 2.191 m (Βουλγαρία)
(Ελληνικό τμήμα) 1.953 μέτρα
Γεωγραφικά στοιχεία
Χώρες Flag of Greece.svg Ελλάδα
Flag of Bulgaria.svg Βουλγαρία
Γεωγραφικό Διαμέρισμα Θράκη, Μακεδονία
Θέση της οροσειράς της Ροδόπης σε Βουλγαρία και Ελλάδα

Η Ροδόπη είναι οροσειρά στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με 83% της έκτασής της στη νότια Βουλγαρία και το υπόλοιπο στην Ελλάδα. Η ψηλότερη κορυφή της, Γκολιάμ Πέρελικ, (2.191 μέτρα) είναι το έβδομο ψηλότερο βουνό της Βουλγαρίας. Η οροσειρά δίνει το όνομά της στη χερσαία οικοπεριοχή "Μεικτά δάση Ορους Ροδόπης", που ανήκει στο Μεγαοικοσύστημα "Εύκρατών δασών πλατύφυλλων και μεικτών" και στην Παλαιαρκτική οικοζώνη. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη για τις καρστικές εκτάσεις της με τα βαθειά φαράγγια ποταμών, μεγάλα σπήλαια και ιδιόμορφα λαξευμένες μορφές, όπως το Φαράγγι Τρίγκραντ.

Σημαντικό μέρος των υδροηλεκτρικών πόρων της Βουλγαρίας βρίσκεται στις δυτικές περιοχές της οροσειράς. Υπάρχουν πολλές υδατοπτώσεις και φράγματα, που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, άρδευση και ως τουριστικοί προορισμοί. Στην Ελλάδα υπάρχουν αντίστοιχα στον Ποταμό Νέστο τα φράγματα Θησαυρού και ΠΛατανόβρυσης. Η Ροδόπη έχει πλούσια πολιτιστική κληρονομιά, αρχαίες Θρακικές πόλεις, όπως το Περπερικόν, το Τατούλ και το Μπελίντας, και μεσαιωνικά κάστρα, εκκλησίες, μοναστήρια και γραφικά χωριά με παραδοσιακή αρχιτεκτονική του 18ου και 19ου αιώνα.

Ονομα και μυθολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα της οροσειράς της Ροδόπης έχει Θρακική προέλευση. Ερμηνεύεται ως το πρώτο όνομα ενός ποταμού, που σήμαινε "κοκκινωπός ποταμός". Κατά την ελληνική μυθολογία, η οροσειρά ονομάστηκε έτσι από τη βασίλισσα της Θράκης Ροδόπη, σύζυγο του Βασιλιά Αίμου, οι οποίοι προκάλεσαν την οργή του Δίακαι της Ηρας και για τιμωρία τους μεταμορφώθηκαν σε βουνά.

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χάρτης της Ροδόπης

Με όρους γεωμορφολογίας η Ροδόπη είναι τμήμα του ορεινού όγκου Ρίλα-Ροδόπης, που είναι η αρχαιότερη μάζα ξηράς της Βαλκανικής χερσονήσου. Η Ροδόπη εκτείνεται σε 14.735 τετ. χιλ., από τα οποία 12.333 σε Βουλγαρικό και 2.402 σε Ελληνικό έδαφος. Εχει τη μεγαλύτερη έκταση από κάθε άλλη μεμονωμένη οροσειρά στη Βουλγαρία. Εχει μήκος περίπου 240 χιλ. και πλάτος περίπου απο 100 ως 120 χιλ. με μέσο υψόμετρο 785 μέτρα. Στα βόρεια οι βουνοπλαγιές κατεβαίνουν απότομα προς την Ανω Θρακική Πεδιάδα. Στα δυτικά φθάνουν στο ύψωμα Αβραμ, τη Γιούντολα και την κοιλάδα του Ποταμού Νέστου. Στα νότια και ανατολικά εκτείνονται πέρα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Η Ροδόπη είναι ένα σύνθετο σύστημα ανυψώσεων και ποτάμιων κοιλάδων.

Στην περιοχή έχουν θεσμοθετηθεί δεκαπέντε φυσικά καταφύγια, μερικά από τα οποία είναι υπό την προστασία της UNESCO . Η οροσειρά είναι ονομαστή για τα μεγαλύτερα δάση κωνοφόρων στα Βαλκάνια, το ήπιο ανάγλυφο και την πλούσια βλάστηση στα δυτικά της τμήματα καθώς και την αφθονία αρπακτικών πτηνών στα ανατολικά.

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φθινόπωρο στη Ροδόπη
Αποψη από το Μπελίντας προς την κοιλάδα της Βράτα

Η θέση της Ροδόπης στο νοτιοανατολικό τμήμα της Βαλκανικής χερσονήσου καθορίζχει σε μεγάλο βαθμό το κλίμα της περιοχής. Επηρεάζεται τόσο από τους ψυχρούς ανέμους που έρχονται από το βορρά όσο και από τη θερμότερη αύρα από τη Μεσόγειο.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συχνή μνεία της Ροδόπης σε αρχαίες (ελληνικές και λατινικές) πηγές σημαίνει ότι το βουνό είχε διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στην πολιτική, πολιτιστική και θρησκευτική ζωή των θρακικών φυλών που κατοικούσαν σε αυτό. Έτσι, σύμφωνα με τις πηγές, στις ψηλές κορυφές της υπήρχε ένα μαντείο του Διονύσου, στο οποίο προφήτες (μάντεις) ήταν οι Θράκες Βησσοί. Το μαντείο αυτό, που αποτελούσε ένα μεγάλο εθνικό ιερό των Θρακών, ήταν πολύ φημισμένο στον αρχαίο κόσμο, καθώς το είχαν επισκεφτεί για να το συμβουλευτούν ο Μέγας Αλέξανδρος και αργότερα ο πατέρας του Οκταβιανού Αυγούστου. Η Ροδόπη (συγκεκριμένα η Ανατολική) υπήρξε επίσης κέντρο λατρείας του Απόλλωνα (Ήλιου), που ήταν από τους ιδιαίτερα προσφιλείς θεούς στους Βησσούς, καθώς στο φυλετικό τους κέντρο, τη Βησσοπάρα, υπήρχε ναός του, όπου γινόταν και πανήγυρη. Η Ροδόπη υπήρξε ακόμη τόπος λατρείας του Δία, που στις επιγραφές αναφέρεται με διάφορα επίθετα, όπως Κεραύνιος κ.ά. Εκτός όμως από θρησκευτικό κέντρο, η Ροδόπη λειτούργησε σαν αληθινό προπύργιο της ελευθερίας των Θρακών και τελευταία εστία αντίστασής τους κατά της ρωμαϊκής κυριαρχίας, Στις πηγές μαρτυρούνται αρκετές εκστρατείες των Ρωμαίων στη Ροδόπη από τον 1ο π.Χ. αιώνα ως την επαρχιοποίηση της Θράκης (46 μ.Χ.), καθώς και συχνές επαναστάσεις των ορεσίβιων Θρακών. Το γεγονός ότι η Θράκη έγινε τελικά ρωμαϊκή επαρχία περίπου 200 χρόνια μετά τη Μακεδονία οφειλόταν κυρίως στη Ροδόπη, που πρόσφερε ένα ασφαλές φυσικό καταφύγιο στους Θράκες [1].

Σήμερα η Ροδόπη είναι μια περιοχή σχεδόν έρημη. Με τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο, οι περισσότεροι οικισμοί ερήμωσαν οριστικά και οι κάτοικοί τους δεν ξαναγύρισαν ποτέ. Ακόμη και οι Σαρακατσάνοι κτηνοτρόφοι εγκατέλειψαν την δύσκολη ζωή στην Ροδόπη.

Μορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οροσειρά της Ροδόπης χαρακτηρίζεται από πολυάριθμες κορυφές χαμηλού σχετικά υψομέτρου. Η ψηλότερη κορυφή της (εντός Ελληνικού εδάφους), η Δελημπόσκα έχει υψόμετρο 1.953 μέτρα και βρίσκεται στο νομό Δράμας στον ορεινό όγκο του Φρακτού, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα.

Αυτό ίσως που κάνει την Ροδόπη μοναδική είναι ο υδάτινος πλούτος της. Διασχίζεται από τον Νέστο ποταμό και τους δεκάδες παραποτάμους του, ενώ έχει πολύ υψηλό δείκτη βροχοπτώσεων.

Διαχωρίζεται σε:

Χλωρίδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ερήμωση της Ροδόπης, που έχει πάνω από 50 χρόνια να βοσκηθεί, σε συνδυασμό με τις πολλές βροχοπτώσεις και την γεωγραφική της θέση, έχουν συντελέσει στην δημιουργία και διατήρηση ενός βοτανικού παράδεισου που αξίζει να δει κανείς από κοντά.

Στην Ροδόπη ευδοκιμούν ψυχρόβια κωνοφόρα δέντρα, όπως η ερυθρελάτη (picea abies) και η σημύδα (betula pendula), που δεν απαντώνται αλλού στην Ελλάδα.

Δάσος Φρακτού Δράμας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Το 1980, ένα μικρό κομμάτι εντελώς παρθένου δάσους, κηρύχθηκε διατηρητέο Μνημείο της Φύσης και η είσοδος επιτρέπεται μόνο σε ερευνητές κατόπιν έγγραφης αδείας (δάσος Φρακτού Δράμας).

Το δάσος αυτό ανακαλύφθηκε τυχαία στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Υπάρχουν σε αυτό δέντρα 300 ετών που το ύψος τους ξεπερνά τα 50 μέτρα καθώς και το απειλούμενο αγριόγιδο.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Δημήτρης Κ. Σαμσάρης, Ιστορική γεωγραφία της Δυτικής Θράκης κατά τη ρωμαϊκή αρχαιότητα, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 15-33

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]