Οργάνωση Χ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση


Οργάνωσις Χ
Συμμετείχε στα Δεκεμβριανά
Flag of Grivas Organization X.png
Η φερόμενη ως σημαία της Οργάνωσης Χ
Ενεργή 1941-1946
Ιδεολογία Ελληνικός εθνικισμός, Βασιλικό φρόνημα, Αντικομμουνισμός, Λαϊκή δεξιά
Ηγεσία Γεώργιος Γρίβας
Υπαρχηγός Όμηρος Παπαδόπουλος
Σύμμαχοι Εξόριστη κυβέρνηση, Ελληνική Χωροφυλακή, Αστυνομία Πόλεων, ΕΔΕΣ, Βρετανικός στρατός, Τάγματα Ασφαλείας
Αντίπαλοι ΚΚΕ, ΕΑΜ, ΕΛΑΣ, Κατοχικές Δυνάμεις

Η Οργάνωση Χ ήταν η μετονομασία της Στρατιωτικής Οργανώσεως Γρίβα που ιδρύθηκε την περίοδο της γερμανικής κατοχής τον Ιούνιο του 1941 στην Αθήνα από τον αντισυνταγματάρχη Πεζικού Γεώργιο Γρίβα. Η μετονομασία έγινε τον Μάρτιο του 1943. Τα μέλη της οργάνωσης ήταν γνωστά σαν Χίτες. Προπομπός της οργανώσεως της Χ ήταν η οργάνωση Άγνωστος Μεραρχία η οποία συστάθηκε μόνο από αξιωματικούς, τους Στρατηγούς Γ. Λάβδάς και Β. Βραχνός και ηγετικά στελέχη Κ. Παπακωνσταντίνου, Θ. Κετσέα, Αγησίλαο Σινιώρη και Γεώργιο Γρίβα. Κατά τον Γρίβα θα έπρεπε η οργάνωση να συμπεριλάβει, πλην των στρατιωτικών και πολίτες ώστε να αποκτήσει λαϊκό έρεισμα. Αντιθέτως οι επιτελείς επέμειναν στην επάνδρωση μόνο από αξιωματικούς προκαλώντας διάσπαση σε δύο διαφορετικές ομάδες. Την ομάδα Εύορκων Στελεχών υπό τους Στρατηγούς Λαβδά και Βραχνό και την Οργάνωση Χ. [1]

Πολιτικός αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χρύσανθος. Ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος βεβαίωνε ότι Γεώργιος Γρίβας, αρχηγός της οργανώσεως «Χ» κατά την περίοδο της κατοχής: Συνειργάζετο μετά της εν Αθήναις μυστικής αγγλικής υπηρεσίας πληροφοριών Κόδρος και Ηρνήθη οιανδήποτε συνεργασίαν της οργανώσεως μετά της Κυβερνήσεως Ράλλη, ου ένεκεν αρκετοί αξιωματικοί αυτής εδιώχθησαν. [2]

Η οργάνωση αυτή είχε εθνικιστικό, αντικομμουνιστικό και φιλοβασιλικό προσανατολισμό και παρέμενε πιστή στον Γεώργιο Β' που ήταν στο Κάιρο. Tο σήμα της άλλωστε ήταν η μονογραφή του Γεωργίου (Χ). Στη διάρκεια της κατοχής επιδόθηκε σε συλλογή πληροφοριών, κατασκοπία, αναγραφή συνθημάτων και φυγάδευση Ελλήνων προς τη Μέση Ανατολή.[3]Σαν ένοπλη οργάνωση συγκροτήθηκε προς το τέλος της κατοχής, εξοπλισμένη με αγορές όπλων από τους αποχωρούντες Γερμανούς,[4] με σκοπό να εμποδίσει την κατάληψη της εξουσίας από το ΕΑΜ. Η Χ αναγνωρίστηκε επίσημα ως Εθνική Οργάνωσις Εσωτερικής Αντιστάσεως με βασιλικό διάταγμα της 10ης Μαρτίου 1950,[5] το οποίο δημοσιεύθηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως Α 83 την 18η του ίδιου μήνα.

Δομή της Οργάνωσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οργάνωση διατηρούσε 2.500 μέλη [εκκρεμεί παραπομπή],ενώ η ένοπλη παρατακτική δύναμης της ήταν περί τα 300 άτομα, αν και το σύνολο των οπλοφορούντων ήταν σαφώς μεγαλύτερο. Η σχετική της άνεση σε ανθρώπινο δυναμικό της επέτρεπε να αποστέλλει ενισχύσεις σε άλλες εθνικιστικές οργανώσεις ανά την επικράτεια (ΕΔΕΣ στην Ήπειρο,5/42 Ευζώνων στην Στερεά,ομάδες Καραχάλιου στην Πελοπόννησο).Μάλιστα μέρος των αξιωματικών της λειτουργούσε ως κύρια δεξαμενή εκπαιδευτών για τους νεοσύλλεκτους άλλων οργανώσεων.[6] Αρχικώς η οργάνωση ασχολήθηκε με σαμποτάζ[7] και κατασκοπεία κατά των Γερμανών, σύντομα όμως αφοσιώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στον αντικομμουνιστικό αγώνα. Δημιουργήθηκε ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριών με πολλές αξιόλογες προσπάθειες συγκέντρωσης στρατιωτικών πληροφοριών υπέρ των Αγγλικής υπηρεσίας Force 133, αλλά και το δίκτυο απέδωσε ακόμη σε ανάλογες πληροφορίες για την ΟΠΛΑ και το οπλισμό των ανταρτών ή για την προστασία των ίδίων των Χιτών. Δημιουργήθηκαν 14 τάγματα επιδρομών σε Αθήνα, Πειραιά και πέριξ και το τάγμα θανάτου στις ανατολικές συνοικίες, διοικούμενα ως επί το πλείστων από πρώην αξιωματικούς του Εθνικού Στρατού. Τα τάγματα είχαν ως αποστολή:

  • Την διενέργεια ένοπλων επιχειρήσεων
  • Την κάλυψη ομάδων που διενεργούσαν σαμποτάζ, συγκέντρωση πληροφοριών, αναγραφή συνθημάτων
  • Την προστασία των πολιτών του Θησείου από τον ΕΛΑΣ, την ΟΠΛΑ αλλά και τα μπλόκα δυνάμεων κατοχής[εκκρεμεί παραπομπή]
  • Την κλοπή[εκκρεμεί παραπομπή] παντώς είδους εξοπλισμού και οπλισμού από τους Γερμανοϊταλούς και τους αντάρτες κομμουνιστές

Η οργάνωση κατά την διάρκεια της κατοχής εξέδιδε της εξής μυστικές εφημερίδες υπό τον τίτλο Αναγέννησις και Συμμαχικά Νέα. Εκδότες και συντάκτες ήταν οι αδερφοί Ευσταθόπουλοι, Κ. Γαρέζος, Ι. Τσαρλής και Τ.Σώκος. Πλήθος άλλων προκηρύξεων τυπώνονταν και ρίχνονταν κρυφά στους δρόμους για την εξύψωση του ηθικού των αγωνιζόμενων Ελλήνων.

Εξοπλισμός της Χ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οργάνωση κατέβαλε έντονες προσπάθειες προς την ελεύθερη Ελληνική κυβέρνηση για την εξεύρεση οπλισμού αλλά και χρηματικών πόρων χωρίς να τα καταφέρει, άλλη εκδοχή αναφέρει ότι Αγγλοι δεν ήθελαν να εξοπλίσουν την οργάνωση, διότι η καταγωγή του Γρίβα αλλά και του επιτελάρχη της οργάνωσης Όμηρου Παπαδόπουλου ήταν Κυπριακή και δεν απέβλεπον με καλό μάτι. Έτσι ο μόνος τρόπος ήταν η εσωτερική αγορά, η κλοπή και αρπαγή όπλων από τους αντιπάλους τις δυνάμεις κατοχής[8] και τους κομμουνιστές. Αξιόλογες επιχείρησεις αρπαγής οπλισμού από τους Κομμουνιστές είναι αυτές του Βύρωνα και της Καισαριανής όπου η οργάνωση αποκόμισε πολλά είδη οπλισμού. [9]

Επιχειρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το καλοκαίρι του 1942 επιχειρήθηκε επιτυχώς σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Τατοϊου μαζί με την (Οργάνωση Αναγέννηση Γένους)ΟΑΓ του Ιωάννη Μπομποτίνου και τον Άγγλο αξιωματικό Ιβάνωφ πολωνικής καταγωγής του Β΄ Γραφείου Κατασκοπείας του Καϊρου. [10]

Μία από τις ενέργειες για την εξύψωση του ηθικού των Ελλήνων από την συγκεκριμένη οργάνωση ήταν το πρωινό της 25ης Μαρτίου 1943, όταν μέλη της οργάνωσης κατέθεσαν στεφάνι στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτου μπροστά στα έκπληκτα μάτια των Γερμανών και Ιταλών κατακτητών.[11]

Το Σεπτέμβριο 1944 οι Συμμαχικές δυνάμεις οργάνωσαν την αποστολή πολεμικού εξοπλισμού για τον εξοπλισμό της Αστυνομίας Πόλεως και της Χωροφυλακής Αττικής από το Πόρτο Ράφτη για την στιγμή που θα αποχώρούσαν οι Γερμανοί , ο Στργός Σπηλιωτόπουλος Στρατιωτικός Διοκητής Αττικής που μόλις είχε φτάσει με τον Στρατηγό Σκόμπυ από το Κάϊρο με την υπ΄αριθμ. 35/08.09.1944 διαταγή, ανέθετε στην οργάνωση Χ την παραλαβή αυτή με αρχηγό της επιχείρησης τον Σχη πυροβολικού Δαγκλή Δημήτριο. Κατά την διάρκεια της παραλαβής έγινε επίθεση από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ χωρίς καταφέρουν να πάρουν τον εξοπλισμό. Οι 100 άντρες της Χ που πήραν μέρος παρασημοφορήθηκαν με διάταγμα την 18η Ιουνίου 1947.[12]

Η κατοχική κυβέρνηση Ράλλη διέταξε την σύλληψη του Γ. Γρίβα δια της υπ΄αριθμ. 18525/10-06-44 Υπ. Εθνικής Άμυνας χωρίς να καταφέρει να τον συλλάβει, ενώ με την υπ΄αριθ. 18253/28-7-44 διέκοψε τις χρηματικές αποδοχές του από την στρατιωτική σταδιοδρομία κατά το παρελθόν.[13] O ίδιος ο Γρίβας περιγράφει στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ 27/09/1971 προσπάθεια των ταγμάτων ασφαλείας να τον συλλάβει, κατά την νύκτα της 12ης - 13ης Ιουνίου 1944 από την οποία διέφυγε εκ της οικίας του από στέγη σε στέγη.

H περιοχή του Θησείου ήταν απόλυτα ελεγχόμενη υπό τους Χίτες έγινε πεδίο συγκλονιστικών μαχών ανάμεσα σ΄αυτούς και τους αντάρτες λόγω της ανισότητος των αντιπάλων ομάδων. Οι δυνάμεις των Χιτών ήταν περίπου των 200 αντρών και του ΕΛΑΣ περί τους 1000 άντρες και υπήρξε μία απο της πολύνεκρες μάχες των Δεκεμβριανών. Έπειτα από μάχες εώς και 4 ημερών[14]λαμβάνεται διαταγή από τους Άγγλους να αναχωρίσουν οι Χίτες ώστε να αναλάβουν εκείνοι. . Στα Δεκεμβριανά συμμετείχε, με πολλές απώλειες, στο πλευρό του κυβερνητικού μετώπου, αφού διαλύθηκε και προσχώρησε στο 143ο Τάγμα Εθνοφυλακής της κυβέρνησης Γεωργίου Παπανδρέου με έδρα την περιοχή του Θησείου. Οι σημαντικότερες μάχες στις οποίες ενεπλάκη η Οργάνωση Χ ήταν η μάχη του Θησείου και η μάχη του Μακρυγιάννη, όπου άνδρες της οργάνωσης επάνδρωσαν θέσεις στη Λεωφόρο Συγγρού ανακουφίζοντας τη δύναμη της Χωροφυλακής, που ήταν αποκλεισμένη στο κτίριο του Συντάγματος Χωροφυλακής.

Λίγο μετά τη διάλυση της οργάνωσης ο αρχηγός της αντισυνταγματάρχης Γρίβας αποστρατεύτηκε το 1945 για να ασχοληθεί με τον απελευθερωτικό - ενωτικό αγώνα της Κύπρου. Με το τέλος των Δεκεμβριανών και την ήττα του ΕΑΜΕΛΑΣ, πολλοί πολίτες της υπαίθρου και ιδιαίτερα της Πελοποννήσου, διωχθέντες από το ΕΑΜ, εντάχθηκαν στην Οργάνωση Χ για να συγκροτήσουν ομάδες προκειμένου να εκδικηθούν το ΕΑΜ. Σύμφωνα με την αντίθετη άποψη, ενεργούσαν είτε για να καρπωθούν ίδια οφέλη, όπως περιουσιακά στοιχεία των δολοφονημένων κομμουνιστών, είτε κρατικά αξιώματα.

Οι νεκροί πολίτες της Οργάνωσης Χ αγγίζουν τους 538, οι περισσότεροι έπεσαν κατά την διάρκεια της Μάχης του Θησείου και άλλοι δολοφονήθηκαν από την ΟΠΛΑ, ενώ οι στρατιωτικοί αγγίζουν τους 201.[15]

Σχέσεις Χ με δοσιλογικές Κυβερνήσεις, Τάγματα Ασφαλείας και δυνάμεις Κατοχής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Χ κατηγορήθηκε [16] πάρα πολλές φορές από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ ότι είχε στενές σχέσεις από το 1943 με την κατοχική κυβέρνηση, που επισημοποιήθηκαν από την υπογραφή πρωτοκόλλου συνεργασίας εφτά "εθνικών οργανώσεων" (Οργάνωση Χ, ΡΑΝ, Εθνική Δράση, ΕΔΕΣ Αθήνας, ΕΔΕΜ, ΕΚΟ, Τρίαινα) με την Υπηρεσία Πληροφοριών του Υπουργείου Άμυνας της κατοχικής δοσιλογικής κυβέρνησης[17].Πλέον, όποτε τα μπλόκα των Ταγμάτων Ασφαλείας συνελάμβαναν ενόπλους των οργανώσεων αυτών, τους άφηναν ελεύθερους επιστρέφοντας τον οπλισμό τους[18]. Εξάλλου, πολλοί εύζωνοι των Ταγμάτων Ασφαλείας ήταν ταυτόχρονα και μέλη της Χ[19].

Η αντίθετη άποψη των Χιτών είναι ότι συνασπίσθηκαν οι εθνικές οργανώσεις υπό του Αγγλικού Στρατηγείο Μέσης Ανατολής (ΣΜΑ) και όχι μετα του κατακτητού, παρολα αυτά το σχέδιο συνασπισμού δεν βρήκε ευρύτερη απήχηση λόγω των εμποδίων του ΕΑΜ στο Κάϊρο. Ο Νίκος Φαρμάκης, αγγελιαφόρος της οργάνωσης αναφέρει σε συνέντευξή του ότι Εξ όσων γνωρίζω, και γνωρίζω πάρα πολλά, ουδέποτε είχαμε σχέση με τους Γερμανούς. Υφίστατο μια μικρή επαφή με τα Τάγματα Ασφαλείας.Οι Γερμανοί δεν ησχολούντο το '44 με τα δικά μας, παρά μόνο με κάποια τετράγωνα μέσα στην Αθήνα.[20]. Ο Γρίβας αναφέρει ότι πολλάκις εις το παρελθόν η Χ προσπάθησε να έρθει σε επαφή με το ΣΜΑ ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες της οργάνωσης και συγκεκριμένα:[21]

  • Τον Άυγουστο 1941 απεστάλει αξιωματικός της Χ στο Κάϊρο ώστε να τους παράσχουν εξοπλισμό.
  • Τον Άυγουστο 1942 ο Ταγματάρχης Τσιγάντες ήρθε σε επαφή με την οργάνωση αλλά ο θάνατος του δεν επέτρεψε την συνέχεια σε ουσιώδης εξελίξεις.
  • Τον Άυγουστο 1943 η οργάνωση ζητά από το ΣΜΑ να διατεθουν τα μέσα για την δημιουργία αντάρτικης ομάδας στην περιοχή Ελικώνας - Κιθαιρώνας.
  • Οι οργανώσεις (Οργάνωση Χ, ΡΑΝ, Εθνική Δράση, ΕΔΕΣ, ΕΔΕΜ, ΕΚΟ, Τρίαινα) επροσπάθησαν να συμπλεύσουν, αλλά η Ελληνική κυβέρνηση του Καϊρου ήτο παντελώς αδιάφορη περί τούτων εξελίξεων [22].
  • Ακόμη μία ενέργεια έγινε το 1944 με την συγκρότηση του Πανελλήνιου Απελευθερωτικού Συνασπισμού(ΠΑΣ) με άλλες ομάδες εθνικής αντιστάσεως, καταργώντας τον ένα μήνα αργότερα λόγω οικονομικών δυσχερειών[23].

Τη στάση των Άγγλων προς την "Χ" όμως μαρτυρεί χαρακτηριστικά ο Γουντχάους, ο οποίος έγραψε ότι η Χ ήταν σχεδόν άγνωστη πριν την Απελευθέρωση, και πως ό,τι ήταν γνωστό για τη Χ δεν παρέπεμπε σε αντιστασιακή δράση, αλλά σε δράση ανάλογη με την Κου Κλουξ Κλαν. Ο αρχηγός της ¨Χ¨, σε απάντησή του στον Γουντχάους αναφέρει, «Αν ο Γούντχαουζ αγνοούσε ποιοι είμαστε, σημαίνει ότι είχε πλήρη άγνοια της κατάστασης στην Ελλάδα, οπότε δεν ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Εκτός αν αυτός προσμετρούσε την συμμετοχή στην Εθνική Αντίσταση υπολογίζοντας τις χρυσές λίρες που έλαβε συγκεκριμένη οργάνωση. Σε κάθε περίπτωση ομολογούμε πως ορθώς δεν μας υπολογίζει μεταξύ των συμμετασχόντων στην Εθνική Αντίσταση, διότι εμείς αγωνιστήκαμε με μοναδικό κίνητρο την απελευθέρωση της πατρίδος μας». [24].

Τι είπαν για την Οργάνωση Χ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Εμ. Τσουδερός Πρωθυπουργός της εξόριστης Κυβερνήσεως αναφέρει σε επιστολή στον Άγγλο πρέσβη Λήπερ Μέχρι στιγμής, αι αντάρτικαι οργανώσεις εις την Ελλάδα είναι εις τα χέρια των αντιμοναρχικών και των Κομμουνιστών. Η μόνη συντηρητική και αγωνιστική ομάδα είναι αυτή του Συνταγματάρχου Γρίβα (Οργάνωση Χ), ο οποίος είναι άξιος πλήρους εμπιστοσύνης. Αυτή και όσες άλλες ομάδες αποτελούνται από συντηρητικά στοιχεία, πρέπει να υποστηριχθούν. [25]

Ο Ευάγγελος Αβέρωφ αγορεύοντας στην Βουλή στις 18 Μαρτίου 1959 με τέτοιες προυποθέσεις, η ίδρυση, η οργάνωση και το ξεκίνημα μιας ένοπλης επαναστασης μπορουσε να γίνει μόνο αν αυτά τα αποφάσιζε ένας ανθρωπος κι αν ο άνθρωπος αυτός είχε πίστη, ψυχραιμία και ακατάβλητη εσωτερική πειθαρχία και επι πλέον διάθεση ιεραποστολική. Όλα αυτα τα είχε σε υπέρτατο βαθμό ο Συνταγματάρχης Γρίβας. Το είχε αποδείξει άλλωστε με την οργάνωση Χ όταν κυκλωμένος από παντού στο Θησείο αμύνθηκε με μία ομάδα πιστών.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Φως εις το σκότος της Κατοχής, Ν.Αντωνακέας, Εκδόσεις Πελασγός
  2. Η Εκκλησία από την Κατοχή στον Εμφύλιο», Αθήνα 2001. σσ. 353-354, Γιώργου Ν. Καραγιάννη
  3. John Louis Hondros, Occupation & Resistance: the Greek Agony (New York: Pella, 1983), p. 142
  4. Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα, συνέντευξη Νίκου Φαρμάκη, μέλους της Οργάνωσης Χ
  5. Όμηρος Παπαδόπουλος, Οργάνωσις Χ: Τρία Χρόνια Τρεις Αιώνες, Νέα Θέσις, Αθήνα (2000) σελ. 166
  6. Εθνική Αντίστασις, Κοσμάς Αντωνόπουλος, Αθήναι, σελ.642,656
  7. Ο Άγνωστος Πόλεμος της Χ, Εκδόσεις Μάχη 1988, σελ.22
  8. 1940 - 1952 Το δράμα της Ελλάδος - Έπη και αθλιότητες" Γ. Καραγιάννης - Αθήναι
  9. Η θρυλική ΕΟΚΑ και ο Σχης Γρίβας, Α. Χατζηαναστασίου, Εκδότης Διεθνούς Πρακτορίου
  10. Θησείο Ιούνιος 1941 - Δεκέμβριος 1944, Φάνης Χαμόδρακας
  11. Τρία χρόνια τρεις αιώνες, Σχης Όμηρος Παπαδόπουλος, Νέα θέσης
  12. Ιστορία Στρατου(ΔΙΣ Φ913/Ζ/2
  13. Απομνημονεύματα Γ. Γρίβα,1955-59, Εκδόσεις Πελασγός
  14. Η μηχανή του Χρόνου
  15. Θησείο Ιούνιος 1941 Δεκέμβριος 1944, Φ.Χαμόδρακας, Πίνακας ονομάτων, σελ. 165
  16. Μύθος και αλήθεια για τον Γρίβα «Διγενή» Εφημερίδα Καθημερινή
  17. Τάσος Κωστόπουλος, Η Αυτολογοκριμένη Μνήμη, Τα Τάγματα Ασφαλείας και η Μεταπολεμική Εθνικοφροσύνη, Εκδόσεις Φιλίστωρ, σελ. 52
  18. Στο ίδιο,σελ.55
  19. Στο ίδιο, σελ.54
  20. «Η Μαρία Κάλλας ήταν η ερωμένη του Ιταλού φρουράρχου το 1943»
  21. Ο Άγνωστος Πόλεμος της Χ, Εκδόσεις Μάχη 1988
  22. το ίδιο σελ. 42
  23. το ίδιο σελ. 43
  24. Το "ξέπλυμα" της ελληνικής Κου Κλουξ Κλαν
  25. Ιστορικό Αρχείο Εμ. Τσουδερού, Τόμος 1 σελ.20-23

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γεώργιος Γρίβας: Ο Διγενής του Έθνους του Σταύρου Καρκαλέτση