Κάτω Μουσιωτίτσα Ιωαννίνων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 39°23′48.94″N 20°49′03.04″E / 39.3969278°N 20.8175111°E / 39.3969278; 20.8175111

Κάτω Μουσιωτίτσα
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Κάτω Μουσιωτίτσα
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Ηπείρου
Δήμος Δωδώνης
Δημοτική ενότητα Αγίου Δημητρίου
Τοπική κοινότητα Μουσιωτίτσης
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότητα Ιωαννίνων
Υψόμετρο 550
Πληθυσμός 256 (2011)
Άλλα
Ταχ. κωδ. 45500
Τηλ. κωδ. +30 26540

Η Κάτω Μουσιωτίτσα ή Μουσιωτίτσα είναι ορεινό χωριό της πρώην επαρχίας Δωδώνης στο νομό Ιωαννίνων σε υψόμετρο 550 μέτρων[1][2].

Γεωγραφία - Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κάτω Μουσιωτίτσα βρίσκεται στις ανατολικές πλαγιές του όρους Τόμαρος ή Ολύτσικας και δυτικά του ποταμού Λούρου και είναι περιτριγυρισμένο από 5 βουνά: Μπιτέρα, Σπιθάρι, Πουρίζι, Καλογερίτσα και Καταφή. Απέχει 33 χλμ. Ν. της πόλης των Ιωαννίνων και 55 χλμ.Β.-ΒΔ. της Άρτας. Μαζί με τα γειτονικά χωριά Άνω Μουσιωτίτσα, Νέα Μουσιωτίτσα και Μεσούρα όλη η περιοχή αναφέρεται ως Μουσιωτίτσα.

Στην ευρύτερη περιοχή, νότια από το "χάνι Tερόβου" που βρίσκεται επάνω στην εθνική οδό Άρτας - Ιωαννίνων και κοντά στη γέφυρα "Zήτα" υπάρχουν ερείπια αρχαίου φρουρίου το οποίο έχει κηρυχθεί αρχαιολογικός χώρος από το 1962[3]. Σημαντικό αξιοθέατο είναι η παλιά εκκλησία του Αγίου Νικολάου, η οποία θεωρείται ότι έχει διακανονιστεί στις αρχές του 18ου αιώνα και έχει αναφερθεί για πρώτη φορά στα ελληνικά εκκλησιαστικά αρχεία κατά το έτος 1791. Από το 2009 η ευρύτερη περιοχή "Σπιθάρι - Παναγιά - Άνω Κάμπος" στην οποία βρίσκεται ο ναός έχει ανακηρυχθεί ιστορικό τοπίο[4]. Τα εδάφη της Μουσιωτίτσας στη χαράδρα που διασχίζεται από τον ποταμό Λούρο και είναι κατάφυτα με πλατάνια, θάμνους (μακία) και σάρες αποτελούν μέρος των "Βορείων Στενών Λούρου" που έχουν χαρακτηριστεί ως τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους (ΤΙΦΚ)[5].

Ονομασία - Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η προέλευση του ονόματος Μουσιωτίτσα είναι άγνωστη. Πιθανολογείται από έρευνες μελετητών ότι το όνομα είναι σλαβικής προέλευσης λόγω της κατάληξης "-ιτσα", που είναι κοινή σε σλαβικά ονόματα οικισμών. Άλλες πιο τοπικές θεωρίες αναφέρουν ότι το όνομα προέρχεται από παλιούς μύθους των αρχαίων κατοίκων των ποταμών είναι γνωστές ως "Μούσες" ή από μια βασίλισσα που κατοικούσε σε αυτό που είναι τώρα τα ερείπια ενός κάστρου (κοντά στη γέφυρα Ζήτα) που χρονολογείται από τον 3ο αιώνα.

Το ολοκαύτωμα της Μουσιωτίτσας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις 25 Ιουλίου 1943, ακολουθούμενη από την 27 Αυγούστου 1943, τα γερμανικά στρατεύματα των SS περικύκλωσαν το χωριό από τέσσερα διαφορετικά σημεία και εκτέλεσαν συνολικά 153 άμαχους κατοίκους. Μεταξύ των Γερμανών στρατιωτών υπήρχαν επίλεκτα μέλη της μεραρχίας Εντελβάις. Η επίθεση και η σφαγή που επακολούθησε έγιναν ως αντίποινα για συμμετοχή στην αντίσταση κατοίκων του χωριού και για την επίθεση κατά την οποία σκοτώθηκε ένας Γερμανός αξιωματικός στην κοντινή περιοχή του "Ζήτα"[6][7]. Μεταξύ των φονευθέντων αμάχων υπήρχαν 4 μωρά, 36 παιδιά ηλικίας 2 έως 7 ετών, 23 παιδιά ηλικίας 8 έως 16 και 13 γυναίκες[8]. Στη μνήμη των εκτελεσθέντων διοργανώνεται ετήσιος δρόμος θυσίας απόστασης 3 χλμ., από τη τοποθεσία Σπιθάρι, τον τόπο εκτέλεσης, μέχρι το χωριό[2][9].

Διοικητικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Κάτω Μουσιωτίτσα ως κοινότητα συστάθηκε το 1919 με το ΦΕΚ 184Α - 19/08/1919 με έδρα την ίδια. Το 1996 η έδρα μεταφέρθηκε στην οικισμό Νέα Μουσιωτίτσα[10]. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης, μαζί με την Άνω Μουσιωτίτσα, Νέα Μουσιωτίτσα και Μεσούρα αποτελούν τη τοπική κοινότητα Μουσιωτίτσας που ανήκει στη δημοτική ενότητα Αγίου Δημητρίου του Δήμου Δωδώνης και σύμφωνα με την απογραφή 2011 ως οικισμός έχει πληθυσμό 256 κατοίκους ενώ η κοινότητα συνολικά 605[11].

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "Η προσφορά της Μαρτυρικής Μουσιωτίτσας στη Νεώτερη Ιστορία-Χρονικό του Ολοκαυτώματος (Ιούλιος-Αύγουστος 1943)", Γεωργία Σταύρου-Αναγνώστου,  Έκδοση: Κοινότητα  Μουσιωτίτσας, 1998.
  • Το Ολοκαύτωμα στην Μουσιωτίτσα, [25 Ιουλίου 1943] στη τηλεόραση της Βουλής.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996, σελ. 272, τομ. 16. 
  2. 2,0 2,1 User, Super. «Δ.Ε. Αγίου Δημητρίου». dodoni.gr. http://dodoni.gr/organosi/dimos/de-agiou-dimitriou. Ανακτήθηκε στις 2018-05-31. 
  3. Nikos, Kapetanakos E. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-05-31. 
  4. Nikos, Kapetanakos E. «ΔΙΑΡΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΚΗΡΥΓΜΕΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΩΝ». listedmonuments.culture.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-05-30. 
  5. «NatureBank - Τοπίο (ΤΙΦΚ) - Βόρεια Στενά Λούρου». filotis.itia.ntua.gr (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 2018-06-02. 
  6. User, Super. «Δ.Ε. Αγίου Δημητρίου». dodoni.gr. http://www.dodoni.gr/organosi/dimos/de-agiou-dimitriou. Ανακτήθηκε στις 2018-05-31. 
  7. «Μηχανή του Χρόνου: Τα ατιμώρητα εγκλήματα της γερμανικής Μεραρχίας Εντελβάις στην Ελλάδα - Τα ολοκαυτώματα σε Μουσιωτίτσα, Κομμένο Άρτας, Λιγκιάδες Ιωαννίνων, Παραμυθιά και Κεφαλονιά! (φωτό)». http://www.eirinika.gr/article/43367/mihani-toy-hronoy-ta-atimorita-egklimata-tis-germanikis-merarhias-entelvais-stin. Ανακτήθηκε στις 2018-05-31. 
  8. Neal, Stephan D. Yada-Mc (2018-04-03). Places of Shame - German and bulgarian war crimes in greece 1941-1945. Books on Demand. ISBN 9783744853286. https://books.google.gr/books?id=B-9TDwAAQBAJ&pg=PA59&lpg=PA59&dq=%CE%9A%CE%AC%CF%84%CF%89+%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B1&source=bl&ots=_gn0RUmQkk&sig=_Ro4rgcrPiofaN4avpNLsYhGXH8&hl=el&sa=X&ved=0ahUKEwiOv9zI37TcAhXHBZoKHd8FCcM4FBDoAQg4MAQ#v=onepage&q=%CE%9A%CE%AC%CF%84%CF%89%20%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CF%89%CF%84%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%B1&f=false. 
  9. WebOlution. «Το Μαρτυρικό χωριό της Μουσιωτίτσας». 520 Greeks. http://www.520greeks.com/articles/to-martyriko-xorio-tis-moysiotitsas/. Ανακτήθηκε στις 2018-05-31. 
  10. «ΕΕΤΑΑ-Ελληνική Εταιρία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης Α.Ε.». www.eetaa.gr. Ανακτήθηκε στις 2018-06-02. 
  11. «ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού», σελ. 10563 (σελ. 89 του pdf)