Ηλίας Τσιριμώκος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ηλίας Τσιριμώκος
Πρωθυπουργός της Ελλάδας
Περίοδος
20 Αυγούστου 1965 – 17 Σεπτεμβρίου 1965
Προκάτοχος Γεώργιος Αθανασιάδης - Νόβας
Διάδοχος Στέφανος Στεφανόπουλος
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 26 Απριλίου 1907
Flag of Greece.svgΛαμία Φθιώτιδα Ελλάδα
Θάνατος 13 Ιουλίου 1968 (61 ετών)
Flag of Greece.svgΑθήνα Αττική Ελλάδα
Εθνικότητα Έλληνας
Υπηκοότητα Ελληνική

Ο Ηλίας Τσιριμώκος (26 Απριλίου 1907 - 13 Ιουλίου 1968) ήταν Έλληνας πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε και πρωθυπουργός.

Βιογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στη Λαμία και ήταν γιος του Ιωάννη Τσιριμώκου. Καταγόταν από παλιά πολιτική οικογένεια της Φθιώτιδας και ήταν εγγονός του Δημητρίου Τσιριμώκου. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συμπλήρωσε τις σπουδές του στις οικονομικές και πολιτικές επιστήμες στο Παρίσι.[1] Με την επιστροφή του στην Ελλάδα άρχισε να ιδιωτεύει ως δικηγόρος στην Αθήνα.

Απεβίωσε στην Αθήνα το 1968 σε ηλικία 61 έτών. Κόρη του είναι η πρώην βουλευτής της ΝΔ Τζούλια Τσιριμώκου - Πιμπλή. Ήταν δεύτερος ξάδερφος του συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων Γιάννη Μαρή.

Πολιτική σταδιοδρομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ακολουθώντας την πολιτική παράδοση της οικογένειας εξελέγη στις εκλογές του 1936 βουλευτής Φθιώτιδας με την υποστήριξη του Κόμματος των Φιλελευθέρων.[2] Κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας ορίστηκε εισηγητής διατάξεων περί ατομικών ελευθεριών στην επιτροπή αναθεώρησης του Συντάγματος. Υπήρξε από τους πρώτους που αντιτάχθηκαν στην δικτατορία Μεταξά.

Κατοχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την περίοδο της Κατοχής έλαβε μέρος στην Εθνική Αντίσταση ιδρύοντας μαζί με τον Αλέξανδρο Σβώλο την «Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας» όπου μαζί με το ΚΚΕ, το ΣΚΕ[3] και το ΑΚΕ[4] δημιούργησαν, στις 27 Σεπτεμβρίου του 1941, το ΕΑΜ της κεντρικής επιτροπής του οποίου, όπως και της ΠΕΕΑ, υπήρξε μέλος. Το 1943, εκπροσωπώντας το ΕΑΜ, έλαβε μέρος στις διαπραγματεύσεις με την εξόριστη κυβέρνηση Τσουδερού στο Κάιρο.
Το 1944 ανέλαβε υπουργός Εθνικής Οικονομίας στη κυβέρνηση Εθνικής Ένωσης και Απελευθέρωσης του Γ. Παπανδρέου (τις περιόδους 2 Σεπτεμβρίου μέχρι 18 Οκτωβρίου και από 23 Οκτωβρίου μέχρι 2 Δεκεμβρίου του 1944).

Ο ρόλος του στη συμφωνία της Βάρκιζας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά της λήξης της σύγκρουσης στα Δεκεμβριανά, ο Τσιριμώκος ήταν μέλος της αντιπροσωπείας του ΕΑΜ στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην Συμφωνία της Βάρκιζας. Εμπιστευτικά ενημέρωσε τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό για τους όρους που θα έθετε η ΕΑΜική αντιπροσωπεία και δεσμεύτηκε να ψηφίσει ενάντιον των επιδιώξεων του ΚΚΕ αν ήταν αναγκαίο. Η στάση του Τσιριμώκου επικρίνεται ως σκοτεινή από τη πλευρά του ΚΚΕ[5] , ενώ οι Βρετανοί το θεώρησαν σύμπτωμα ιδιαίτερα αφελούς ανθρώπου. Γενικότερα η κίνηση αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί ως η απομάκρυνση μεσαιοστρωμάτων από την συμμαχία του ΕΑΜ.[6]

Μετά τον εμφύλιο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μαζι με τον Αλέξανδρο Σβώλο ίδρυσαν νέο κόμμα, το Σοσιαλιστικό Κόμμα - ΕΛΔ[7] (ΣΚ-ΕΛΔ), στο οποίο κατά την περίοδο 1945-1953 διετέλεσε γενικός γραμματέας. Το κόμμα έκανε αποχή στις εκλογές του 1946, την οποία τακτική και μετεμφυλιακά εξακολουθούσε να θεωρεί ως σωστή[8]. Ενώ συμμετείχε λίγους μήνες μετά στο δημοψήφισμα του 1946 υποστηρίζοντας την κατάργηση της μοναρχίας. Με αυτό το κόμμα εξελέγη βουλευτής Αθηνών στις εκλογές του 1950. Στις εκλογές του 1958 επανεξελέγη βουλευτής Αθηνών ως ανεξάρτητος συνεργαζόμενος με την ΕΔΑ.[2] Την ίδια περίοδο ίδρυσε τη Δημοκρατική Ένωση και ως πρόεδρος αυτής συμμετείχε στην ίδρυση της Ένωσης Κέντρου το 1961. Έτσι με την Ε.Κ. εξελέγη βουλευτής το 1961, το 1963 και το 1964).[2] Διετέλεσε επίσης Πρόεδρος της Βουλής (17 Δεκεμβρίου 1963) μέχρι τον Ιανουάριο του 1965, οπότε ανέλαβε υπουργός Εσωτερικών στην κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου. Ο διορισμός του αυτός, λόγω του αριστερού παρελθόντος του, προκάλεσε την έκδηλη ανησυχία της αμερικανικής πρεσβείας και των ανακτόρων. Παρ' όλα αυτά μετά από σειρά συναντήσεών του με στελέχη της αμερικάνικης πρεσβείας η στάση αυτής μεταβλήθηκε ενώ σε αμερικανικά έγγραφα χαρακτηρίζεται ως "οπορτουνιστή".[9]

Εξώφυλλο της εφημερίδας «Ελευθερία» αναγγέλλει την Κυβέρνηση Τσιριμώκου

Αποστασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου (15 Ιουλίου 1965) και ενώ αρχικά είχε ταχθεί στο πλευρό του Γέρου της Δημοκρατίας αρνούμενος ακόμη και ψήφο εμπιστοσύνης στη κυβέρνηση του Γ. Αθανασιάδη-Νόβα (Αύγουστος 1965), όλως αιφνιδίως, λίγες μέρες μετά, αποχώρησε από την Ε.Κ. και με πρόταση του παραιτηθέντος Γ. Αθανασιάδη-Νόβα, στην διερευνητική εντολή του βασιλιά Κωνσταντίνου Β' (κατά το τότε ισχύον Σύνταγμα) προσήλθε στα Ανάκτορα και αποδέχθηκε εντολή σχηματισμού νέας κυβέρνησης[10], (στις 19 Αυγούστου 1965), πλην όμως και αυτή δεν έλαβε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή με συνέπεια να παραιτηθεί.
Η φιλοδοξία ήταν ένα κίνητρο στην αποδοχή της πρότασης σχηματισμού κυβέρνησης: «ήταν ένας παλαίμαχος, αξιόλογος βαριά άρρωστος πολιτικός που έβλεπε μια ζωή αγώνων να τελειώνει χωρίς την υπέρτατη επίστεψη που νόμιζε ότι έβρισκε με το πρωθυπουργικό αξίωμα». Στις 20 Αυγούστου ορκίζεται και το ίδιο βράδυ σημειώνονται επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας. Σύμφωνα με την μαρτυρία του Ανδρέα Παπανδρέου ο αρχηγός ΓΕΣ του πρότεινε την επιβολή στρατιωτικού νόμου αλλά εκείνος απάντησε: όταν ο λαός είναι ξεσηκωμένος δεν δαμάζεται με δικτατορίες.[11] Ακολούθησε η κυβέρνηση Στεφανόπουλου (Σεπτέμβριος 1965), στην οποία συμμετείχε αναλαμβάνοντας αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών.

Υστεροφημία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Αλέξης Τσίπρας το 2014 αναφέρθηκε αρνητικά στο όνομα του Τσιριμώκου με αφορμή την πιθανότητα ψήφισης αριστερού Προέδρου Δημοκρατίας[12].

Συγγραφικό έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ηλίας Τσιριμώκος έχει πλούσιο συγγραφικό έργο να επιδείξει, κυρίως κοινοπολιτικά δοκίμια, από τα οποία τα κυριότερα είναι:

  • Έλεγχος του αστικού ιδεαλισμού (1934)
  • Αντιφασιστικά (1945)
  • Μνήμη (βιογραφία του Ι. Τσιριμώκου, 1953)
  • Η Δημοκρατία στην Ελλάδα (1955)
  • Αλέξανδρος Σβώλος (1962)
  • Εγκώμιον Ελευθερίου Βενιζέλου (1962)

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Αντώνης Μακρυδημήτρης, Οι υπουργοί των εξωτερικών της Ελλάδας 1829-2000, εκδ.Καστανιώτης, Αθήνα, 2000, σελ.104
  2. 2,0 2,1 2,2 «Μητρώο Γερουσιαστών και Βουλευτών». hellenicparliament. Ελληνικό κοινοβούλιο. http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/1929-1974.pdf. 
  3. Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδος
  4. Αγροτικό Κόμμα Ελλάδος
  5. εφημ. Ριζοσπάστης
  6. Μιχάλης Λυμπεράτος, Στα πρόθυρα του εμφυλίου πολέμου. Κοινωνική πόλωση, Αριστερά και αστικός κόσμος στη μεταπολεμική Ελλάδα. Από τα Δεκεμβριανά στις εκλογές του 1946,εκδ.Βιβλιόραμα,Αθήνα, 2006 σελ 64
  7. Ένωση Λαϊκής Δημοκρατίας
  8. Η αποχή από τις εκλογές του 1946 Συντάκτης: Γιώργος Πετρόπουλος, εφημερίδα των Συντακτών, ανακτήθηκε στις 22/4/2017
  9. Αλέξης Παπαχελάς, Ο βιασμός της ελληνικής δημοκρατίας, εκδόσεις Εστία, σελ. 162
  10. Σύμφωνα με μαρτυρία του Μιχάλη Παπακωνσταντίνου στον καθηγητή Θανάση Διαμαντόπουλο, στις 18 Αυγούστου 1965 ο Τσιριμώκος του είχε πεί «Το ...παιδο-εννοούσε τον βασιλιά-μου ανάθεσε την εντολή. Ξέρεις τι είναι να σου κάνουν παράτες οι φαντάροι;»,Θανάσης Διαμαντόπουλος, Κώστας Μητσοτάκης. Πολιτική βιογραφία,τομ.Β, (1961-1974). Από τον Ανένδοτο στη Δικτατορία, εκδ.Παπαζήση, χ.χ, σελ.214
  11. Θανάσης Διαμαντόπουλος, Κώστας Μητσοτάκης. Πολιτική βιογραφία,τομ.Β, (1961-1974). Από τον Ανένδοτο στη Δικτατορία, εκδ.Παπαζήση, χ.χ, σελ.214
  12. «Τσίπρας: Ούτε βήμα πίσω - Κερδίσαμε μια μάχη έχουμε μπροστά τον πόλεμο». www.avgi.gr. Αυγή. 13 Ιουνίου 2014 01:00. http://www.avgi.gr/article/10842/2972573/tsipras-oute-bema-piso-kerdisame-mia-mache-echoume-mprosta-ton-polemo-video-. Ανακτήθηκε στις 22/4/2017. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θανάσης Διαμαντόπουλος, Κώστας Μητσοτάκης. Πολιτική βιογραφία,τομ.Β, (1961-1974). Από τον Ανένδοτο στη Δικτατορία, εκδ.Παπαζήση, χ.χ
  • Αντώνης Μακρυδημήτρης, Οι υπουργοί των εξωτερικών της Ελλάδας 1829-2000, εκδ.Καστανιώτης, Αθήνα, 2000, σελ.104
  • "Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάννικα", τομ.58ος, σελ.247
  • Δημ. Παραλίκας ταξ/ρχος ε.α. "Συνωμοσίες" Αθήνα 1979. σελ.333-334
  • Εφημερίδα Μακεδονία, Απεβίωσε ο Τσιριμώκος και κηδεύεται δημοσία δαπάνη, 14 Ιουλίου 1968 (αρχείο σε μορφή .pdf).
Προκάτοχος
Γεώργιος Αθανασιάδης-Νόβας
Πρωθυπουργός της Ελλάδας
20 Αυγούστου 196517 Σεπτεμβρίου 1965
Διάδοχος
Στέφανος Στεφανόπουλος