Ευριπίδης Μπακιρτζής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ευριπίδης Μπακιρτζής
Evripidis Bakirtzis.jpg
Πρόεδρος της ΠΕΕΑ
Περίοδος
10 Μαρτίου 1944 – 10 Απριλίου 1944
Διάδοχος Αλέξανδρος Σβώλος
Στρατηγός
Περίοδος
1922 – 1937
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 16 Ιανουαρίου 1895
Σέρρες
Θάνατος 9 Μαΐου 1947 (52 ετών)
Φούρνοι, Ικαρία
Εθνικότητα Ελληνική
Υπηκοότητα Ελληνική
Επάγγελμα Στρατηγός, Πολιτικός

Ο Ευριπίδης Μπακιρτζής (Σέρρες, 16 Ιανουαρίου 1895Φούρνοι Ικαρίας, 9 Μαΐου 1947) ήταν Έλληνας Στρατηγός και ηγετικό στέλεχος της Εθνικής Αντίστασης ο οποίος ανέλαβε πρόεδρος (πρωθυπουργός) της Πολιτικής Επιτροπής Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ, γνωστής και ως «Κυβέρνηση του Βουνού») κατά το διάστημα 10 Μαρτίου έως 18 Απριλίου 1944.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στρατιωτική δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ε. Μπακιρτζής, υιός του Γραμματέα του Ελληνικού Προξενείου Σερρών Χρίστου Μπακιρτζή και της Δασκάλας Ευθαλίας Ζάκα, εκ της γνωστής οικογένειας των Γρεβενών με πολεμική παράδοση στην Επανάσταση του 1821, εκτός από την αδελφή του Μαρίκα, είχε δύο ετεροθαλείς αδελφούς, εκ των οποίων ο ένας ήταν διακριθείς Μακεδονομάχος με το ψευδώνυμο "Νίκος ο Σερραίος", και ο άλλος εκτελέσθηκε από τους Βούλγαρους στις Σέρρες το 1916. Το 1911, ο Μπακιρτζής εισήχθη στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων και συμμετείχε στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο του 1912, ως δευτεροετής της Σχολής μαζί με τους άλλους Ευέλπιδες, (μεταξύ των οποίων και ο δευτερότοκος υιός του Ελευθερίου Βενιζέλου, Σοφοκλής,με τον οποίο υπήρξαν προσωπικοί φίλοι) και συγκεκριμένα στη Στρατιά της Ηπείρου με το Ανεξάρτητο Σύνταγμα Κρητών, ως Λοχίας. Η κήρυξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου βρίσκει τον Μακεδόνα στρατιωτικό, τριτοετή εύελπι με το βαθμό του Ανθυπασπιστή, αφού διακρίθηκε στο μέτωπο των επιχειρήσεων,με το 19ο Σύνταγμα Πεζικού. Τον Αύγουστο του 1914, το ξέσπασμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου , η εκδήλωση του Εθνικού Διχασμού, που επήλθε λόγω της διαφωνίας επί της ασκηθείσας εξωτερικής πολιτικής μεταξύ Ελευθερίου Βενιζέλου και Βασιλιά Κωνσταντίνου, βρίσκουν τον Ε. Μπακιρτζή να υπηρετεί στην Καβάλα ως Διοικητής ,Ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού. Από τις αρχές του 1916, ως την κατάληψη των περισσοτέρων οχυρών της ανατολικής Μακεδονίας το ίδιο έτος από τους Γερμανοβουλγάρους με την ταυτόχρονη εκκένωση των περιοχών της υπαίθρου από τους ελληνικούς πληθυσμούς, ο Ε. Μπακιρτζής μη ανεχόμενος την επερχόμενη παράδοση του Δ' Σώματος Στρατού ,αποφασίζει να αγωνιστεί για τη διατήρηση της Μακεδονίας στον εθνικό ελληνικό κορμό , με τους Βενιζελικούς Αξιωματικούς της Εθνικής Άμυνας. Ήταν από τους πρώτους Αμυνίτες και διακρίθηκε στη μάχη του Σκρα Ντι Λέγκεν κερδίζοντας το βρετανικό παράσημο D.S.O. Αργότερα, το 1919 μεταβαίνει με υποτροφία για τρία χρόνια στη Γαλλία, όπου και σπουδάζει στην Ανωτέρα Σχολή Πολέμου.

Με την επάνοδό του όμως στην Ελλάδα,το 1921, έμελλε να ξανακούσει τον ήχο του Μάνλιχερ με την προσπάθεια ολοκλήρωσης του οράματος της Μεγάλης Ιδέας.Το 1922, ενώ είχε ήδη φτάσει στον βαθμό του ταγματάρχη, συμμετείχε στην Επαναστατική Επιτροπή του Πλαστήρα που ανέτρεψε στη συνέχεια τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α΄ μετά την Μικρασιατική καταστροφή.
Το 1926, όντας αντισυνταγματάρχης, συμμετείχε ως πρωτεργάτης στο φερώνυμο κίνημα Τζαβέλα-Μπακιρτζή όπου συνελήφθη, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε θάνατο, πλην όμως δεν εκτελέσθηκε. Το 1928, επανήλθε στο στράτευμα, ως μηδέποτε διωχθείς όπου και υπηρέτησε σε επίλεκτες θέσεις ως επιτελάρχης του Γ΄ Σώματος Στρατού, διευθυντής του 2ου Γραφείου (Πληροφοριών) του ΓΕΣ, καθώς και στρατιωτικός ακόλουθος στις πρεσβείες Σόφιας και Βουκουρεστίου.
Το 1935, συνταγματάρχης πλέον, έλαβε μέρος σε νέο στρατιωτικό κίνημα 1ης Μαρτίου 1935. Δικάστηκε ερήμην και καταδικάστηκε για δεύτερη φορά σε θάνατο περιοριζόμενη όμως η ποινή του σε απόταξη (25 Ιουνίου 1935). Με την επιστροφή όμως του Βασιλέως Γεωργίου Β΄ του δόθηκε χάρη και επέστρεψε στην Ελλάδα. Λόγω όμως των αντικαθεστωτικών του κινήσεων συνελήφθη λίγο αργότερα και εκτοπίστηκε στον Άγιο Ευστράτιο (1936). Εκεί παρέμεινε μέχρι αρχές του 1937 όταν και μεταφέρθηκε στα Αντικύθηρα όπου και εξορίστηκε για τρίτη φορά.

Το 1937 ο Μπακιρτζής έφυγε στην Ρουμανία, από όπου επέστρεψε στην Ελλάδα με την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, το 1940, όταν και παρουσιάστηκε στο Στρατολογικό γραφείο Θεσσαλονίκης για να ενταχθεί στον στρατό με το βαθμό του απλού στρατιώτη, κάτι που όμως δεν έγινε δεκτό από την Κυβέρνηση Μεταξά.

Εθνική αντίσταση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έκτοτε, εντάχθηκε στην Εθνική Αντίσταση. Αποτέλεσε επίσης, τον πρώτο στρατιωτικό σύνδεσμο μεταξύ Άγγλων -Ελλήνων, με την κωδική ονομασία Προμηθέας Ι κατά την περίοδο της Κατοχής. Υπήρξε από τα ιδρυτικά στελέχη της αντιστασιακής πολιτικής οργάνωσης ΕΚΚΑ, μαζί με τον φίλο και συμμαθητή του συνταγματάρχη, επίσης απότακτο, Δημήτριο Ψαρρό. Λίγο καιρό αργότερα προσχωρεί στην οργάνωση ΑΑΑ (Αγών – Ανόρθωσις – Ανεξαρτησία) του στρατηγού Στέφανου Σαράφη, και από εκεί στις τάξεις του ΕΑΜΕΛΑΣ. Ήταν διοικητής της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ. Όταν ιδρύθηκε η ΠΕΕΑ στις 10 Μαρτίου του 1944, ανέλαβε προσωρινός της πρόεδρος (πρωθυπουργός). Στις 18 Απριλίου του ίδιου έτους, παραχώρησε την θέση του στον Αλέξανδρο Σβώλο και ο ίδιος ανέλαβε αντιπρόεδρος και γραμματέας επισιτισμού μέχρι την διάλυση της ΠΕΕΑ στις 2 Σεπτεμβρίου του 1944.

Μεσούντος του Εμφυλίου Πολέμου, το Σεπτέμβριο του 1946, συνελήφθη ως αριστερός και εξορίστηκε στον Άγιο Κήρυκο Ικαρίας και αργότερα στους Φούρνους Ικαρίας. Τον Φεβρουάριο του 1947, η ελληνική κυβέρνηση τού επέτρεψε να καταθέσει στην επιτροπή του ΟΗΕ κλιμάκιο του οποίου ερευνούσε στην Ελλάδα την κατάσταση στην εμφυλιοπολεμική περίοδο. Στις 9 Μαϊου 1947 βρέθηκε νεκρός στο δωμάτιό του με μία σφαίρα στην καρδιά. Επισήμως, ο θάνατός του καταγράφηκε ως αυτοκτονία.[1]

Ο Μπακιρτζής ήταν γνωστός και ως «κόκκινος συνταγματάρχης», επειδή αρθρογραφούσε στον Ριζοσπάστη μ' αυτό το ψευδώνυμο. Μελέτες, λόγοι και σημειώσεις του Μπακιρτζή δημοσιεύθηκαν στο βιβλίο Ευριπίδης Μπακιρτζής, που κυκλοφόρησε το 1981 με επιμέλεια του συγκρατούμενού του στην εξορία Νίκου Μάργαρη.

Εξορία

Ο Ευριπίδης Μπακιρτζής εξορίστηκε στους Φούρνους Ικαρίας στη διάρκεια του εμφυλίου, όπου και βρέθηκε νεκρός με σφαίρα στο στήθος.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Βασίλειος Κόντης, «Η εδραίωση της αμερικανικής παρουσίας», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΣΤ, 2000, σελ. 143

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αριστοτέλης Ν. Σπυριδόπουλος, Ευριπίδης Μπακιρτζής: Η προσωπικότητα & Η δράση του, Πρωτεύουσα Μεταπτυχιακή Εργασία, Α.Π.Θ., Φιλοσοφική Σχολή, Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας, Τομέας Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας & Λαογραφίας, Θεσσαλονίκη 2011