Μάχη του Βαλτετσίου (1944)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για τη μάχη της Ελληνικής Επανάστασης, δείτε: Μάχη του Βαλτετσίου.

Η Μάχη του Βαλτετσίου έλαβε χώρα στις 15 Ιουνίου του 1944, στο Βαλτέτσι, στη νοτιοδυτική Αρκαδία, ανάμεσα σε δυνάμεις του ΕΛΑΣ και του Λόχου Ασφαλείας Βαλτετσίου, που είχε συγκροτηθεί από κατοίκους του χωριού και είχε εξοπλιστεί από το Αρχηγείο Χωροφυλακής της Τρίπολης. Η μάχη έληξε με την επικράτηση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ. Ύστερα, ακολούθησαν δολοφονίες μελών του λόχου και εκτελέσεις αιχμαλώτων μετά τη διενέργεια τυπικών στρατοδικείων στη Στεμνίτσα και τη Δημητσάνα.

Μάχη του Βαλτετσίου (1944)
Χρονολογία15 Ιουνίου 194415 Ιουνίου 1944
ΤόποςΒαλτέτσι Αρκαδίας
37°28′35″N 22°17′02″E / 37.476410°N 22.283990°E / 37.476410; 22.283990Συντεταγμένες: 37°28′35″N 22°17′02″E / 37.476410°N 22.283990°E / 37.476410; 22.283990
ΑποτέλεσμαΝίκη του ΕΛΑΣ,εκτελέσεις αιχμαλώτων και λεηλασία οικιών μελών του λόχου.
Αντιμαχόμενοι
Λόχος Ασφαλείας Βαλτετσίου
Ηγετικά πρόσωπα
Άρης Βελουχιώτης
Ιωάννης Παντελάκης 
Νικόλαος Φουφόπουλος 
Εμπλεκόμενες μονάδες
1/6 Τάγμα
2/6 Τάγμα
1/12 Τάγμα
2/12 Τάγμα[1]
135[2]-200 ένοπλοι[3]
Απολογισμός
20 νεκροί[4]
17 εκτελεσθέντες από τα ανταρτοδικεία [5]

Πολιτικό πλαίσιο

Η Πελοπόννησος ήταν αρχικά στην ιταλική ζώνη ελέγχου αλλά μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας πέρασε στη γερμανική ζώνη. Οι κάτοικοι του Βαλτετσίου δεν ενοχλούνταν από τις κατοχικές δυνάμεις λόγω της γεωγραφικής θέσης του χωριού ενώ οι κάτοικοι του θεωρούσαν το ΕΑΜ "περιττή οργάνωση"[6]. Υπήρχε συχνή επικοινωνία των Βαλτετσιωτών με την Τρίπολη για εμπορικές συναλλαγές, η οποία όμως από την άνοιξη του 1944 έγινε πιο δύσκολη λόγω των περιορισμών που είχε επιβάλλει το ΕΑΜ στις μετακινήσεις των κατοίκων του χωριού[6]. Το γεγονός αυτό έγινε αντιληπτό από τους κτηνοτρόφους του χωριού με καθυστέρηση λόγω της απομόνωσής τους στα βοσκοτόπια. [6]

Στις αρχές του Μαΐου επέστρεψαν στο χωριό και ήρθαν σε σφοδρή ρήξη με το ΕΑΜ.[6] Κατά τον Γιάννη Πριόβολο, η αδιαλλαξία των κατοίκων του Βαλτετσίου οφείλεται και στην ενθάρρυνση της αντίδρασης των κατοίκων από τον κατοχικό νομάρχη Αρκαδίας, Κώστα Εικοσιπένταρχο.[6] Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη σύλληψη 3 Βαλτετσιωτών και 300 Αχλαδοκαμπιτών από τους Γερμανούς ως αντίποινα ενέδρας του ΕΛΑΣ[6], την -κατά τον Γιάννη Πριόβολο- παθητικότητα που επέδειξε η οργάνωση για την απελευθέρωση των αιχμάλωτων, αλλά και την πίεση του νομαρχιακού οργανωτή του ΕΑΜ για ένταξη κατοίκων στον ΕΛΑΣ, οδήγησε ορισμένους κατοίκους να σκεφτούν τη κατάταξή τους στα Τάγματα Ασφαλείας.[7]

Η συγκρότηση του Λόχου Ασφαλείας Βαλτετσίου

Ορισμένοι από τους κατοίκους διαφωνούσαν με τους σφόδρα αντικομμουνιστές σχετικά με την εξόπλιση του χωριού.[8] Η επικράτηση των δεύτερων όμως οδήγησε στον εξοπλισμό του χωριού από το αρχηγείο χωροφυλακής Τριπόλεως, στις 26 Μαΐου του 1944[8]. Μετά τον εξοπλισμό μικρές ομάδες του λόχου δρούσαν στα σύνορα του χωριού ως ανιχνευτές για ενδεχόμενες κινήσεις ανταρτών. Κατά τη διάρκεια της ανίχνευσης γίνονταν συλλήψεις ατόμων ως πιθανά μέλη του ΕΑΜ ενώ παρατηρούνταν και περιστατικά ζωοκλοπών[8]. Επιπροσθέτως κατά τον ιστορικό Παντελή Μούτουλα, είχαν γίνει επιδρομές σε ορεινά χωριά της Γορτυνίας και της Μεγαλόπολης[9]. Στις 8 Ιουνίου ορισμένα μέλη του τάγματος ασφαλείας Βαλτετσίου συνέλαβαν 19 άτομα προκειμένου -κατά τους ταγματασφαλίτες- να αποφευχθούν αντίποινα στις οικογένειές τους, ως αντίδραση για την ένταξή τους στον λόχο. Επιπλέον ζητούσαν να αφεθούν ελεύθεροι ορισμένοι κάτοικοι του χωριού Αραχαμίτες, που είχαν συλληφθεί και κρατούνταν σε στρατόπεδα του ΕΛΑΣ.[10]

Τα γεγονότα του Βαλτετσίου

Η μάχη

Η επίθεση ξεκίνησε τα ξημερώματα της 15ης Ιουνίου με επικεφαλής τον Άρη Βελουχιώτη[11]. Ο αρχικός στόχος ήταν ο αιφνιδιασμός των ταγματασφαλιτών, ο οποίος όμως απέτυχε με την αναγνώριση των ανταρτών στιγμές πριν τη μάχη[11]. Οι ταγματασφαλίτες όντας οχυρωμένοι μέσα σε σπίτια έβαλλαν κατά των ελασιτών[11]. Λόγω αυτού του γεγονότος, αλλά και με παρότρυνση από τα πολιτικά στελέχη του ΕΛΑΣ[10], πυρπολήθηκαν αρκετά σπίτια προκειμένου να κάμψουν την αντίσταση των ταγματασφαλιτών[11]. Με αυτό τον τρόπο, μία αμφίρροπη μάχη έληξε σύντομα με πλήρη επικράτηση του ΕΛΑΣ[11].

Επακόλουθα

Μετά τη μάχη ακολούθησε η απελευθέρωση των κρατούμενων και η επιστροφή των ζώων στους νόμιμους ιδιοκτήτες τους[9]. Ύστερα ακολούθησε δίκη των ταγματασφαλιτών σε ανταρτοδικείο στη Στεμνίτσα όπου καταδικάστηκαν σε θάνατο 14 ταγματασφαλίτες, και στη Δημητσάνα όπου καταδικάστηκαν άλλοι 3[9]. Τέλος έλαβαν χώρα και λεηλασίες ως αντίποινα στη δράση των ταγματασφαλιτών[12]

Παραπομπές

Πηγές

  • Μούτουλας, Παντελής (2004). Πελοπόννησος 1940-1945: Η περιπέτεια της επιβίωσης, του διχασμού και της απελευθέρωσης. Αθήνα: Βιβλιόραμα. ISBN 978-960-8087-40-8. 
  • Πριόβολος, Γιάννης (2018). Eθνικιστική "αντίδραση" και Τάγματα Ασφαλείας. Εμφύλιος και αντικατοχικός πόλεμος. Αθήνα: Πατάκη. ISBN 978-960-16-7561-9.