Κυψέλη (Αθήνα)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°0′9″N 23°44′29″E / 38.00250°N 23.74139°E / 38.00250; 23.74139

H Πλατεία Κυψέλης, με τον ανδριάντα του Κωνσταντίνου Κανάρη στο βάθος

Η Κυψέλη είναι περιοχή της Αθήνας στην 6η δημοτική κοινότητα του Δήμου Αθηναίων, με πληθυσμό περίπου 50.000 κατοίκων. Βρίσκεται 1,5 με 3 χιλιόμετρα βόρεια από την Πλατεία Ομονοίας,[1] ανατολικά της οδού Πατησίων και βόρεια του Πεδίου του Άρεως. Κέντρο της είναι η Πλατεία Κυψέλης, η οποία επισήμως φέρει την ονομασία «Πλατεία Κανάρη», προς τιμήν του ήρωα Κωνσταντίνου Κανάρη, ο οποίος κατοικούσε επί σειρά ετών στην περιοχή.

Οριοθέτηση - διοίκηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πεζόδρομος της Φωκίωνος Νέγρη

Η Κυψέλη ως ευρύτερη περιοχή οριοθετείται:
- δυτικά από την οδό Πατησίων,
- νότια από τις οδούς Κοδριγκτώνος και Ευελπίδων
- ανατολικά από τις οδούς Tσαλδάρη, Οστρόβου, Γιαλούρου, Δράκου και τον δυτικό περιφερειακό των Τουρκοβουνίων,
- βόρεια από την οριογραμμή με τον Δήμο Γαλατσίου, τις οδούς Ελικώνος, Τραυλαντώνη και Αμοργού.

Διοικητικά, η Κυψέλη υπάγεται στην 6η Δημοτική Κοινότητα (πρώην Δημοτικό Διαμέρισμα) του Δήμου Αθηναίων. Αποτελεί το ανατολικό τμήμα της Κοινότητας, η οποία εκτείνεται και δυτικά της οδού Πατησίων, στις συνοικίες της Πλατείας Βικτωρίας, Πλατείας Αττικής και Πλατείας Αμερικής, έως τον Σταθμό «Αττική» και την Λεωφόρο Ιωνίας.

  • Γειτονιές: Λόφος Ελικώνος, Άνω Κυψέλη, Νέα Κυψέλη

Πολεοδομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κέντρο της Κυψέλης είναι η Πλατεία Κανάρη, κοινώς Πλατεία Κυψέλης, και τα γύρω από αυτήν οικοδομικά τετράγωνα. Κεντρικοί δρόμοι της Κυψέλης και ταυτόχρονα δρόμοι που οδηγούν στην Πλατεία είναι οι οδοί Κυψέλης και Σπετσών προς τα νότια, η οδός Βελβενδού προς τα ανατολικά, οι οδοί Εκάτης και Δάφνιδος προς τα βόρεια και οι οδοί Λέσβου και Καλλιφρονά προς τα δυτικά.

Δεσπόζουσα θέση στην Κυψέλη έχει ο κατάφυτος, πλατύς πεζόδρομος της οδού Φωκίωνος Νέγρη. Κάτω από τον δρόμο αυτό διέρχεται ρέμα, το οποίο στα μέσα του 20ού αιώνα καλύφθηκε για να δημιουργηθεί ο πλατύς δρόμος περιπάτου με την πυκνή και ψηλή βλάστηση. Κατά μήκος της οδού, υπάρχουν αρκετά σιντριβάνια και πολλά γλυπτά.

Επεκτάσεις της αρχικής Κυψέλης αποτελούν η συνοικία της Νέας Κυψέλης που εκτείνεται έως την συνοικία Γκύζη, και η Άνω Κυψέλη, βόρεια της Νέας Κυψέλης η οποία εκτείνεται έως το Αττικό Άλσος, και τον Δήμο Γαλατσίου.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η παλιά Ιταλική Σχολή (Casa d'Italia), η οποία σήμερα στεγἀζει το 15ο Λύκειο Αθηνών.
Παλιά, διώροφη κατοικία


Η περιοχή της Κυψέλης οριοθετήθηκε διαφορετικά από την σημερινή έννοια το 1908 έπειτα από μελέτη του νομομηχανικού Αθανάσιου Γεωργιάδη.

Η ανάπτυξη της περιοχής ως καθαρά αστικής ξεκίνησε την δεκαετία του 1930 με την κατασκευή μονοκατοικιών αλλά και των πρώτων σύγχρονων πολυκατοικιών στην Αθήνα, ταυτόχρονα με την περιοχή του Κολωνακίου, με επιρροές της εποχής όπως το Μπάουχαους και η Αρ Ντεκό. Σύντομα η Κυψέλη έγινε μία από τις αριστοκρατικότερες περιοχές της Αθήνας. Αυτό έδωσε την ώθηση τις επόμενες δεκαετίες του 1950 και του 1960, οπότε και η Κυψέλη ήταν στην ακμή της, στην κατασκευή πολυκατοικιών οι οποίες απευθύνονταν στην αστική τάξη. Επίσης, το γεγονός αυτό ευνοήθηκε από την ύπαρξη του Πεδίου του Άρεως ως πνεύμονα πρασίνου όπως επίσης και από την δενδρόφυτη της οδού Φωκίωνος Νέγρη, η οποία αρχίζει από την οδό Πατησίων και καταλήγει στην Πλατεία Κυψέλης.

Οι πολυκατοικίες της Κυψέλης του 1950 και 1960 κατοικούνταν από την αστική τάξη και θεωρούνταν προνομιούχες κατοικίες. Γι' αυτό τα διαμερίσματά είναι ευρύχωρα και παρέχουν πολλές ανέσεις. Ακόμη, τα καταστήματα που πολλές φορές βρίσκονταν ισογείως των οδών βοήθησαν στην εμπορική ανάπτυξη της Κυψέλης. Εμπορικά κέντρα αποτέλεσαν η πλατεία Κυψέλης, η οδός Πατησίων, η οδός Κυψέλης, η Φωκίωνος Νέγρη και η πλατεία Αμερικής.

Παρ' όλα αυτά η Κυψέλη άρχισε να υποβαθμίζεται από την δεκαετία του 1980, καθώς η Αθήνα είχε ήδη επεκταθεί υπερβολικά και το - έντονο τότε - νέφος ρύπανσης αποτελούσε κίνητρο για την εγκατάλειψη των κεντρικών περιοχών, από όσους είχαν την οικονομικη δυνατότητα, και την εγκατάσταση στα προάστια. Ακολούθως μειώθηκαν και οι αξίες των διαμερισμάτων αν και ψηλά διαμερίσματα επί της Φωκίωνος Νέγρη μπορούν να πωληθούν σημαντικά ακριβότερα σε σχέση με την υπόλοιπη συνοικία. Αρκετές περιοχές έχουν παραμείνει εμπορικές όπως η πλατεία Κυψέλης και η οδός Φωκίωνος Νέγρη.

Συγκοινωνίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η οδός Φωκίωνος Νέγρη

Από τις οδούς Πατησίων και Κυψέλης και τις πλατείες Κυψέλης και Αμερικής διέρχονται πολλά δρομολόγια λεωφορείων και τρόλλεϋ.

Μετρό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Βικτώρια: σταθμός της γραμμής 1, ο οποίος βρίσκεται στην πλατεία Βικτωρίας, σε πολύ κοντινή απόσταση από γραμμές λεωφορείων και τρόλευ προς την Κυψέλη
  • Κυψέλη: σταθμός της μέλλουσας γραμμής 4, στην πλατεία Κυψέλης, ο οποίος θα παραδοθεί σε λειτουργία το 2023, με δεδομένη την δημοπράτηση της γραμμής το καλοκαίρι του 2016
  • Δικαστήρια: σταθμός της μέλλουσας γραμμής 4, στα δικαστήρια της πρώην Σχολής Ευελπίδων, που ομοίως ως σταθμός θα λειτουργήσει το 2023
  • Πάρνηθος: σταθμός της μέλλουσας γραμμής 4, στο ύψος των σχολείων της Κόκκερελ, εκτός προγραμματισμού της Αττικό Μετρό για την γραμμή 4
  • Πλατεία Αμερικής: σταθμός των τεμνόμενων μελλοντικών γραμμών 5 και 8, σύμφωνα με το σχέδιο Σουφλιά
  • Nέα Κυψέλη: σταθμός της γραμμής 8 στο Άλσος Πολυγώνου, σύμφωνα με σχέδιο Σουφλιά
  • Τέρμα Αγίου Μελετίου: σταθμός στη στάση Ζακύνθου, που προβλεπόταν από την μελέτη Κονοφάου το 1963
  • Άγιος Γεώργιος: σταθμός στη στάση Ιθάκης, που επίσης προβλεπόταν από τον Κονοφάο

Τραμ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πλατεία Κυψέλης: αφετηρία, από το 1926 έως το 1953, των γραμμών 2 ή 2/12 του τραμ, προς την Ομόνοια και το Παγκράτι και της 7 προς τους Αμπελόκηπους, με ενδιάμεσες στάσεις Σκύρου, Ριάλτο, Ιθάκης, Επτανήσου και Πλατεία Αιγύπτου

Τρόλεϊ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 2: Άνω Κυψέλη - Καισαριανή
  • 4: Άνω Κυψέλη - Μετρό Άγιος Ιωάννης
  • 9: Άνω Κυψέλη - Ζάππειο: καταργήθηκε το 2010

Λεωφορεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 022: Νέα Κυψέλη - Μαράσλειος
  • 035: Άνω Κυψέλη - Ταύρος
  • 036: Κυψέλη - Μετρό Πανόρμου - Μετρό Κατεχάκη (η οποία στην παλιά της διαδρομή έως το 1981 εξυπηρετούσε τη σύνδεση της οδού Δοϊράνης με την Ομόνοια, σύνδεση που μελετάται η επαναλειτουργία της έως το μετρό Πανόρμου)
  • 180: Ομόνοια - Αγία Ζώνη - Λαμπρινή (έχει καταργηθεί)

Στάσεις ΟΣΥ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τηλεματικές: Πλατεία Κυψέλης, Ζακύνθου, Ιθάκης, ΠΓΣ, Αίγλης
  • Απλές: Άνω Κυψέλη, Γυμνάσιο (39ο), Παλαιό Τέρμα (Κερκύρας), Φιλοτίμου, Σκύρου, Λευκάδος, Ευελπίδων, Ύδρας, Σχολή Ευελπίδων, Κατσή, Άγιος Αθανάσιος, Φαέθοντος, Πύθωνος, Επτανήσου, Νεα Κυψέλη, Κολοσσαίον, Πάρνηθος, Σχολεία (38ο και 120ο ΔΣ, 107ο Νηπ/γείο), ΟΤΕ Πεδίου Άρεως, Αιγύπτου

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αθλητικά σωματεία Κυψέλης
Σωματείο Ιδρύθηκε Αθλήματα Επιδόσεις
Πανελλήνιος Γ.Σ. 1891 Μπάσκετ, Βόλλεϋ, Χάντμπωλ Από τα παλαιότερα σωματεία στην Ελλάδα με πολλούς τίτλους σε διάφορα αθλήματα
Αθηναΐς Κυψέλης 1938 Ποδόσφαιρο, Μπάσκετ 16η στον νότιο όμιλο της Γ'Εθνικής ποδοσφαίρου το 2005

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
  • Πάπυρος Larousse Britannica 2007
  • Aδάμ Μελίτα: Ιστορίες από τη γειτονιά μου και... λίγο παραπέρα, Κυψέλη 1919-1959, Εκδόσεις Κ.Μ.Ζαχαράκης 2012