Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσεως

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Ο Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσεως (ΕΑΣΑΔ) ήταν δοσιλογική ομάδα που έδρασε στην περιοχή της Θεσσαλίας συνεργαζόμενη με τα Τάγματα Ασφαλείας και τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής.[1]

Ίδρυση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις αρχές του 1944 ο χωροφύλακας Τάκης Μακεδόνας ήρθε σε επαφή με τις γερμανικές αρχές προκειμένου να εξασφαλίσει την στήριξή τους για την δημιουργία παραστρατιωτικού σώματος ενάντια στο ΕΑΜ. Οι γερμανικές αρχές τον παρέπεμψαν στον Κωνσταντίνο Γούλα, αρχηγό της φασιστικής παραστρατιωτικής οργάνωσης ΕΕΕ, ο οποίος και υποσχέθηκε να του χορηγήσει σημαντική ποσότητα όπλων.[2] Προϊόν αυτής της συνεργασίας αποτέλεσε ο ΕΑΣΑΔ, ο οποίος ιδρύθηκε τον Μάρτιο του 1944 με βασικό σκοπό την καταπολέμηση του ΕΑΜ.[1] Πολιτικός και θρησκευτικός αρχηγός της οργάνωσης ορίστηκε ο ιερέας Παπαγεωργουτσόπουλος.

Πολλά μέλη της ήταν πρώην μέλη της Βλάχικης Λεγεώνας.[3] Η χρηματοδότηση της οργάνωσης προερχόταν από την ΕΕΕ και τις γερμανικές αρχές καθώς από τις λεηλασίες σε σπίτια και επιχειρήσεις.[2]

Ο πρώτος πυρήνας του ΕΑΣΑΔ αποτελούνταν από 36 ένοπλους οι οποίοι στρατολογήθηκαν με συνδρομή του συνταγματάρχη πυροβολικού Απόστολου Παπαγεωργίου και της Ειδικής Ασφάλειας.[4] Οι ομάδες και τα ηγετικά στελέχη του ΕΑΣΑΔ, αποτελούνταν αποκλειστικά από εθελοντές, χωρίς κεντρικό αρχηγό αλλά με κατά τόπους ηγέτες.[5] Τα μέλη της φορούσαν πολιτικά ρούχα και πράσινο περιβραχιόνιο με τα αρχικά της οργάνωσης σε λευκό, ενώ ήταν εξοπλισμένοι κυρίως με γερμανικά πιστόλια.[6]

Δράση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ΕΑΣΑΔ κατά τη διάρκεια της δράσης της προχώρησε σε δεκάδες δολοφονίες και βασανισμούς ενώ εκατοντάδες πολίτες στάλθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Παράλληλα χιλιάδες άνθρωποι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους λόγω της τρομοκρατίας που επέβαλαν.[7] Αναφέρεται ότι η συμπεριφορά των μελών της πολλές φορές υπερείχε σε σκληρότητα και από αυτή των γερμανικών κατοχικών δυνάμεων.[7] Ως βασικό κίνητρο των μελών αυτής φαίνεται να ήταν τα σημαντικά οικονομικά οφέλη που αποκόμιζαν από τις διάφορες λεηλασίες των σπιτιών και των καταστημάτων των εκτελεσμένων ή των συλληφθέντων.[8] Ο ακριβής αριθμός των νεκρών αμφισβητείται καθώς οι εκτιμήσεις κυμαίνονται από 112 έως 220 εκτελέσεις.[9] Τα μέλη της ΕΑΣΑΔ συνεργάστηκαν στενά με τις γερμανικές δυνάμεις, των οποίων η στήριξη υπήρξε απαραίτητη για να μπορέσουν αυτά να επιβιώσουν.[10]

Τον Απρίλιο του 1944 στελέχη της ΕΑΣΑΔ σε συνεργασία με τις γερμανικές αρχές πραγματοποίησαν μπλόκο στον Άνω Βόλο, όπου και συνέλλαβαν ογδόντα άτομα εκτελώντας επί τόπου τους τριάντα δύο (32) από αυτούς.[8]

Στις 7 Ιουλίου 1944 η ΕΑΣΑΔ δολοφόνησε την Λούκια Τοπάλη και την κόρη της, Σοφία Τοπάλη, μαζί με την Φιλίτσα Καλαβρού λεηλατώντας παράλληλα το αρχοντικό της οικογένειας Τοπάλη. Οι δύο πρώτες ανήκαν σε εύπορη οικογένεια της περιοχής, η οποία, εκτός της σημαντικής κινητής περιουσίας που διέθετε, είχε αναλάβει να φυλάξει τις προίκες νεαρών κοριτσιών της περιοχής λόγω της ολλανδικής υπηκοότητας της πρώτης. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία το πραγματικό κίνητρο της δολοφονίας των δύο γυναικών ήταν τα τιμαλφή της οικογένειας Τοπάλη και οι προίκες των νεαρών κοριτσιών.[11][12]

Στις 15 Αυγούστου 1944 η ΕΑΣΑΔ μαζί με τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής προχώρησε σε μπλόκο στην εμπορική συνοικία Βόλου συλλαμβάνοντας 2.000 άτομα.

Στους δολοφονηθέντες από την οργάνωση συγκαταλέγονται οι Γιώργος Τζάνος, ιατρός και πρόεδρος των ποδοσφαιρικών σωματείων Βόλου, και ο Κώστας Δονδολίνος, διευθυντής της Εμπορικής Τράπεζας Βόλου, μαζί με τους δύο γιους του, Αλέκο και Νίκο, φοιτητές του Πολυτεχνείου και μέλη της ΕΠΟΝ.

Η οργάνωση διαλύθηκε τον Αύγουστο του 1944 με την ενσωμάτωση μέρους της στον ΕΔΕΣ. Μία ομάδα εγκαταστάθηκε στην Αθήνα προκειμένου να αποφύγει τις διώξεις ενώ μία άλλη ακολούθησε τις γερμανικές κατοχικές δυνάμεις στη Γερμανία, αν και αρκετοί από αυτούς, μεταξύ των οποίων και ο Μακεδόνας, συνελλήφθησαν από τον ΕΑΜ στη μάχη του Κιλκίς.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 ΕΑΣΑΔ, άρθρο της Βασιλικής Λάζου στο trikkipress.gr
  2. 2,0 2,1 Λάζου & Σκαλτσής 2016, σελ. 107.
  3. Φλάισερ 1995, σελ. 367.
  4. Πριόβολος 2018, σελ. 245.
  5. Πριόβολος 2018, σελ. 248.
  6. Πριόβολος 2018, σελ. 249.
  7. 7,0 7,1 Λάζου & Σκαλτσής 2016, σελ. 122.
  8. 8,0 8,1 Λάζου & Σκαλτσής 2016, σελ. 115.
  9. Λάζου & Σκαλτσής 2016, σελ. 119.
  10. Πριόβολος 2018, σελ. 253-254.
  11. Λάζου & Σκαλτσής 2016, σελ. 117.
  12. Οι τρεις Βρόγχοι, άρθρο του Δημήτρη Νανούρη στην Εφημερίδα των Συντακτών

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Φλάισερ, Χάγκεν (1995). Στέμμα και σβάστικα: Η Ελλάδα της κατοχής και της αντίστασης. Α. Αθήνα: Παπαζήση. ISBN 960-02-0764-X. 
  • Λάζου, Βασιλική· Σκαλτσής, Δημήτρης (2016). «Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσης (ΕΑΣΑΔ): Οι πρόθυμοι συνεργάτες των Γερμανών». Στο: Δορδανάς, Στράτος· Τζούκας, Βαγγέλης· Φλιτούρης, Λάμπρος. Κατοχική βία 1939-1945, Η ελληνική και ευρωπαϊκή εμπειρία. Κομμένο Άρτας: Ασίνη. ISBN 978-618-820-266-5. 
  • Πριόβολος, Γιάννης (2018). Eθνικιστική "αντίδραση" και Τάγματα Ασφαλείας. Εμφύλιος και αντικατοχικός πόλεμος. Αθήνα: Πατάκη. ISBN 978-960-16-7561-9.