Αρχαϊκά ελληνικά αλφάβητα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Greek alphabet alpha-omega.svg
Ελληνικό αλφάβητο
Αα Άλφα Νν Νι
Ββ Βήτα Ξξ Ξι
Γγ Γάμμα Οο Όμικρον
Δδ Δέλτα Ππ Πι
Εε Έψιλον Ρρ Ρω
Ζζ Ζήτα Σσς Σίγμα
Ηη Ήτα Ττ Ταυ
Θθ Θήτα Υυ Ύψιλον
Ιι Ιώτα Φφ Φι
Κκ Κάππα Χχ Χι
Λλ Λάμδα Ψψ Ψι
Μμ Μι Ωω Ωμέγα
Ιστορία
  • Δίγαμμα
  • Ήτα
  • Σαν
  • Τσαν
  • Κόππα
  • Σαμπί
Σε άλλες γλώσσες
Σχετικά λήμματα


Ως αρχαϊκά ελληνικά αλφάβητα αναφέρονται οι διάφορες τοπικές παραλλαγές του ελληνικού αλφάβητου στις περιοχές όπου βρισκόταν σε χρήση η ελληνική γλώσσα, ιδίως κατά την αρχαϊκή και πρώιμη κλασική περίοδο, πριν την εμφάνιση της τελικής εκδοχής των 24 γραμμάτων περί το 400 π.Χ. η οποία επικράτησε ως ενιαία μορφή έκτοτε. Όλες οι μορφές του αλφαβήτου πηγάζουν από τα αρχικά 22 σύμβολα του φοινικικού αλφάβητου, με την εξαίρεση του γράμματος Σαμέχ το οποίο εξελίχθηκε στο γράμμα ξι (Ξ) και χρησιμοποιήθηκε από μερικά μόνο από τα ελληνικά αλφάβητα, και με την εξαίρεση του γράμματος ύψιλον (Υ) για το φωνήεν ου (ΔΦΑ:/u, ū/),[1][2] ενώ τα ήτα (Η), χι (Χ), φι (Φ), ψι (Ψ), ωμέγα (Ω) αποτελούν παραλλαγές των άλλων γραμμάτων και εξελίχθηκαν σε διαφορετικά γράμματα αργότερα.

Τα τοπικά αλφάβητα, λεγόμενα και επιχωρικά, έχουν αρκετές διαφορές μεταξύ τους σε ότι αφορά τα γράμματα των συμφώνων χι (Χ), φι (Φ) και ψι (Ψ), στην χρήση των μακρόχρονων φωνηέντων ωμέγα (Ω) και ήτα (Η), στην απουσία ή την παρουσία του ήτα (Η) με την αρχική του μορφή, καθώς και στην χρήση διαφορετικών γραμμάτων όπως τα δίγαμμα (Ϝ ως /w/), κόππα (Ϙ ως /k/), σαν (Ϻ ως /s/) και σαμπί (Ͳ ως /ss/).

Το σύστημα το οποίο επικράτησε ως η τελική μορφή του ελληνικού αλφάβητου ανταποκρίνεται περισσότερο στην έκδοση του ιωνικού αλφαβήτου στα βορειοδυτικά παράλια της Μικράς Ασίας, το οποίο υιοθετήθηκε από την Αθήνα το 403 π.Χ. και από εκεί έως τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο ελληνικό κόσμο.

Ομαδοποιήσεις παραλλαγών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωγραφική κατανομή των ομάδων ελληνικών αλφαβήτων

Η βασική ομαδοποίηση των διαφόρων τοπικών αλφαβήτων διακρίνεται σε 4 κύριους τύπους. Οι συμβατικές ονομασίες των ομάδων αυτών είναι Πράσινη, Ερυθρά, Ανοικτή κυανή, και Σκοτεινή κυανή, με την ομαδοποίηση αυτή να έχει τεθεί σε εφαρμογή από τον 19ο αιώνα βάσει της μελέτης Studien zur Geschichte des griechischen Alphabets (ιστορική μελέτη των ελληνικών αλφάβητων) του Άντολφ Κίρχοφ (Adolf Kirchhoff) το 1867.[3]

  • Η πράσινη ομάδα αλφαβήτων (ή και νότια) είναι η αρχαιότερη και αυτή που βρίσκεται πιο κοντά στα φοινικικά σύμβολα.
  • Η ερυθράδυτική) είναι αυτή η οποία αποτέλεσε την βάση του λατινικού αλφαβήτου και μεταδόθηκε στην Δύση
  • Η κυανή ομάδα, είναι αυτή από την οποία εξελίχθηκε αργότερα το καθιερωμένο ελληνικό αλφάβητο
Φοινικικά σύμβολα Phoenician aleph.svg Phoenician beth.svg Phoenician gimel.svg Phoenician daleth.svg Phoenician he.svg Phoenician waw.svg Phoenician zayin.svg Phoenician heth.svg Phoenician teth.svg Phoenician yodh.svg Phoenician kaph.svg Phoenician lamedh.svg Phoenician mem.svg Phoenician nun.svg Phoenician samekh.svg Phoenician ayin.svg Phoenician pe.svg Phoenician sade.svg Phoenician qoph.svg Phoenician res.svg Phoenician sin.svg Phoenician taw.svg
Νότια πράσινη Greek Alpha 03.svg Greek Beta 16.svg Greek Gamma archaic 1.svg Greek Delta 04.svg Greek Epsilon archaic.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda 09.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu 01.svg Greek Omicron 04.svg Greek Pi archaic.svg Greek San 02.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho pointed.svg Greek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon normal.svg*
Δυτική ερυθρά Greek Chi normal.svg Greek Phi archaic.svg Greek Psi straight.svg
Ανατολική ανοικτή κυανή Greek Chi normal.svg
σκοτεινή κυανή Greek Xi archaic.svg Greek Psi straight.svg
Κλασικά ιωνικά Greek Eta normal.svg Greek Omega normal.svg
Μορφή που επικράτησε Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω
Πιθανή προφορά στην αττική διάλεκτο

(προφορά της κλασικής αρχαίας ελληνικής γλώσσας)

α μπ γκ ντ ε /w/ ζ /h/ /ē/ θ ι κ λ μ ν ξ ο π σ /k/ ρ σ τ ου ξι φ χ ψ ω

Πράσινη ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πράσινη ομάδα (νότια ομάδα) βρίσκεται πολύ κοντά στους χαρακτήρες του φοινικικού αλφάβητου και δεν χρησιμοποιεί επιπλέον γράμματα, με την εξαίρεση του ύψιλον (Υ) το οποίο ωστόσο προκύπτει από το φοινικικό βάου (Phoenician waw.svg) πέρα από την χρήση του βάου ως δίγαμμα (Ϝ). Επίσης δεν χρησιμοποιεί το ξι (Ξ) για την προφορά του οποίου απλώς χρησιμοποιεί τον συνδυασμό ΚΣ, ενώ στην θέση του ψι (Ψ) το οποίο δεν υπάρχει ως γράμμα χρησιμοποιεί απλώς ΠΣ. Το σύστημα αυτό της νότιας ομάδας έχει βρεθεί στην Κρήτη και στα νησιά του νοτίου Αιγαίου, κυρίως στην Θήρα, Μήλο, και την Ανάφη.[4]

Ερυθρά ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ερυθρά ομάδα (δυτική) λείπει επίσης το Ξ, αλλά αντί αυτού εισάγεται ένα νέο σύμβολο, το Χ (το οποίο δεν προφέρεται ως χι στην περίπτωση αυτή αλλά ξι - /ks/, και ως χι άρχισε να χρησιμοποιείται μόνο σε αργότερα στάδια). Επιπλέον εισάγονται και τα γράμματα του φι (Φ) και ψι (Ψ). Ιδιαίτερα το Φ, είναι το μόνο γράμμα των επιπλέον χαρακτήρων το οποίο είναι κοινό σε όλα τα μη νότια αλφάβητα. Τα αλφάβητα της ερυθράς ομάδας ήταν σε χρήση στις περισσότερες περιοχές του ηπειρωτικού ελλαδικού χώρου (Θεσσαλία, Βοιωτία, και την πλειοψηφία της Πελοποννήσου), στα νησιά της Εύβοιας και της Κεφαλλονιάς, καθώς και στις αποικίες των πόλεων-κρατών από τις πόλεις αυτές. Ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας, το λατινικό αλφάβητο βασίστηκε στην εκδοχή του αλφάβητου της Κύμης, το οποίο ανήκε στην ερυθρά ομάδα.[4]

Αντιστοιχία αρχικού λατινικού αλφάβητου με το ελληνικό (Κύμης)
Ελληνικό

(Κύμης)

𐌀 𐌁 𐌂 𐌃 𐌄 𐌅 𐌆 𐌇 𐌈 𐌉 𐌊 𐌋 𐌌 𐌍 𐌎 𐌏 𐌐 𐌑 𐌒 𐌓 𐌔 𐌕 𐌖 𐌗 𐌘 𐌙 𐌜 𐌚
Λατινικό A B C D E F Z H I K L M N O P Q R S T V X Y

Κυανές ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ανοικτή κυανή ομάδα εξακολουθεί να λείπει το ξι (Ξ), ενώ υπάρχουν τα γράμματα του φι (Φ) και χι (Χ), τα οποία συναντώνται και στο σύγχρονο αλφάβητο, ωστόσο εξακολουθούν να μην υπάρχουν τα γράμματα για ψι (Ψ) και ξι (Ξ), στην θέση των οποίων χρησιμοποιείται το ΦΣ και ΧΣ αντίστοιχα. Ο τύπος αυτός συναντάται στην Αθήνα (πριν το 403 π.Χ.) και σε διάφορα νησιά του Αιγαίου.[4]

Στην σκούρα κυανή ομάδα, υπάρχουν όλα τα γράμματα του σύγχρονου ελληνικού αλφάβητου, με τα Φ, Χ, Ψ, Ξ και Ω. Τα αλφάβητα της ομάδας αυτής χρησιμοποιούνταν στο κοινό των Ιώνων και την Κνίδο στην Μικρά Ασία, καθώς και στην Κόρινθο και το Άργος στην βορειοανατολική Πελοπόννησο.[4]

Χρήση του ήτα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το γράμμα ήτα (Η) είχε 2 διαφορετικές λειτουργίες, οι οποίες κληρονομήθηκαν από το φοινικικό Χετ (Phoenician heth.svg). Στις περισσότερες ελληνικές διαλέκτους χρησιμοποιούνταν αρχικά ως χι (Χ, /h/), ως παρόμοιο με το φοινικό /ħ/. Ωστόσο η χρήση αυτή αντικαταστάθηκε σταδιακά μέσω της διαδικασίας της ψίλωσης, και άρχισε να χρησιμοποιείται για την απόδοση του ήχου ε (/ɛː/).[5] Οι πρώτες ομάδες διαλέκτων όπου συνέβει αυτό, ήταν η ανατολική ιωνική διάλεκτος, η αιολική διάλεκτος σε χρήση στην Λέσβο, καθώς και η δωρική διάλεκτος σε Κρήτη και Ηλεία.[6]

Οι διαφορές της προφοράς του γράμματα διέφεραν από διάλεκτο σε διάλεκτο, και βρισκόταν εντός του φάσματος από το Η έως το Ε, όπως το /eː/ το οποίο αργότερα έγινε ο δίφθογγος ει (/ei/). Στην Κρήτη το Η χρησιμοποιούνταν μόνο ως Ε (/ɛː/), ενώ στα νησιά του Αιγαίου και κυρίως σε Ρόδο, Μήλο, Θήρα και Πάρο και με τις δύο χρήσεις χωρίς να γίνεται διάκριση. Στην Κνίδο, προστέθηκε ένα νέο γράμμα ώστε να γίνεται διαχωρισμός μεταξύ των 2 χρήσεων, το Η χρησιμοποιούνταν ως /h/, και το Greek Eta square.svg ως /ɛː/. Παρομοίως στις νότιες ιταλικές αποικίες, ειδικά στον Τάραντα μετά το 400 π.Χ., το Η χρησιμοποιούνταν ως /ɛː/, και το Greek Eta tack.svg ως /h/. Τι Greek Eta tack.svgαργότερα μετατράπηκε από τους αλεξανδρινούς γραμματικούς στο σημείο στίξης της δασείας.[5]

Στην Νάξο το σύστημα ήταν ελαφρά διαφορετικό, καθώς η χρήση του γράμματος εξαρτώνταν ανάλογα με τους συνδυασμούς γραμμάτων και πιθανώς προσέγγιζε περισσότερο τον ήχο /æ/.[7]

Στην βορειοδυτική Πελοπόννησο υπήρχαν διάφορες χρήσεις κυρίως στην Κόρινθο, όπου το Ε χρησιμοποιούνταν ως το κλειστό /eː/ αντί για το /ɛː/, ενώ χρησιμοποιούνταν το ξεχωριστό σύμβολο του Greek Beta archaic.svgGreek Epsilon X-shaped.svg στην Σικυώνα) και για τους 2 ήχους. Επιπλέον στην Τίρυνθα, χρησιμοποιούνταν τα ξεχωριστά γράμματα του κορινθιακού αλφάβητου (Greek Beta archaic.svg έναντι E) αλλά με τον τρόπο της κλασικής αρχαιότητας του Η έναντι του Ε.[8]

Περιοχή /h/ /ɛː/ /e/ /eː/
Ιωνία, Αιολίδα, Κρήτη Η E E
Ρόδος, Μήλος, Θήρα, Πάρος Η Η Ε Ε
Κνίδος Η Greek Eta square.svg Ε Ε
Νάξος Η Η (æː) Ε Ε Ε
Τίρυνθα Η Greek Beta archaic.svg Ε Ε
Κόρινθος, Μέγαρα, Σικυώνα Η Greek Beta archaic.svg Greek Beta archaic.svg Ε
άλλες Η Ε Ε Ε

Αρχαϊκά γράμματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δίγαμμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Δίγαμμα

Το δίγαμμα (Ϝ) χρησιμοποιούνταν για τον ήχο /w/ (κατά προσέγγιση ου) και μόνα στα τοπικά αλφάβητα όπου ο ήχος ήταν σε χρήση στην προφορική ομιλία. Κατά την αρχική περίοδο γινόταν χρήση του στο μεγαλύτερο τμήμα του ηπειρωτικού ελλαδικού χώρου (με εξαίρεση την Αττική) καθώς και στα νησιά της Εύβοιας, Κρήτης και Νάξου, ενώ στις υπόλοιπες περιοχές ο ήχος αυτός έλλειπε από την γλώσσα.

Επίσης η μορφή του γράμματος διέφερε ανάλογα με την τοποθεσία και τον χρόνο. Η πιο κοινή πρώιμη μορφή είναι Greek Digamma oblique.svg, ενώ με τον χρόνο άρχισε να μοιάζει με το έψιλον (το οποίο εν τω μεταξύ είχε αλλάξει από Greek Epsilon archaic.svg σε Ε), και κατόπιν το δίγαμμα κατέληξε ως F ή Greek Digamma angular.svg. Στην πρώιμη μορφή του στην Κρήτη είχε διαφορετικές μορφές ως Greek Digamma 02.svg και Greek Digamma 09.svg.[9]

Σαν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Σαν

Κάποια άλλα τοπικά αλφάβητα χρησιμοποιούσαν το σαν (Ϻ) αντί για το σίγμα (Σ) για την απόδοση του ήχου σ (/s/). Είναι αβέβαιο το κατά πόσο τα 2 αυτά γράμματα χρησιμοποιούνταν για διαφορετικές αποδόσεις του /s/ ανάλογα με την διάλεκτο, ενώ έχει γίνει η υπόθεση πως πιθανώς το σαν αρχικά χρησιμοποιούνταν για την απόδοση του ήχου ζ ([z]), ενώ οι δωρικές διάλεκτοι που χρησιμοποιούσαν το σαν το χρησιμοποιούσαν ως /s/.[10] Άλλη υπόθεση που έχει γίνει είναι πως το σαν χρησιμοποιούνταν ως τσ ([ts]).[11] Σε κάθε περίπτωση, η κάθε διάλεκτος φαίνεται πως χρησιμοποιούσε είτε το σαν είτε το σίγμα, αλλά όχι και τα 2 μαζί. Παρότι στα πρώτα αλφαβητάρια παρουσιάζονται και τα 2 γράμματα να είναι παρόντα στις αντίστοιχες τους θέσεις, από τον 6ο αιώνα και έπειτα εμφανίζεται μόνο είτε το ένα είτε το άλλο. Το σαν χρησιμοποιούνταν στο Άργος έως τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ.,[12] στην Σικυώνα έως περίπου το 500 π.Χ.,[13] στην Κόρινθο έως το πρώτο μισό του του 5ου αιώνα π.Χ.,[12] και στην Κρήτη για λίγο καιρό περισσότερο.

Κόππα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Κόππα

Το γράμμα κόππα (Ϙ) χρησιμοποιούνταν για το αλλόφωνο του /k/ πριν τα [o, u], και ήταν κοινό στα περισσότερα επιχωρικά αλφάβητα. Η χρήση ξεκίνησε να εξαφανίζεται από τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., ενώ σε κάποιες δωρικές περιοχές όπως η Κόρινθος, Άργος, Κρήτη, και Ρόδο, η χρήση του συνεχίστηκε έως τον 5ο αιώνα π.χ.[14].

Νέα γράμματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κάποια νέα γράμματα που προέκυψαν στα τοπικά αλφάβητα ήταν τα παρακάτω.

Ωμέγα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Ωμέγα

Το γράμμα ωμέγα δημιουργήθηκε στις πόλεις της Ιωνίας κάποια στιγμή πριν το 600 π.Χ. για την απόδοση του ήχου [ɔː] (μακρύ ο). Δημιουργήθηκε με μετατροπή του όμικρον, και αρχικά είχε διάφορους προσανατολισμούς όπως Greek Omega 09.svg, Greek Omega 05.svg, Greek Omega 03.svg, Greek Omega 07.svg.

Στην δωρική πολη της Κνίδου, καθώς και στα νησιά της Πάρου, Θάσου και Μήλου, συνέβη το αντίθετο, όπου το μακρύ ο συμβολίζονταν με έναν κλειστό κύκλο (Ο), ενώ το βραχύ ο με έναν διασπασμένο κύκλο όπως το ωμέγα.[15]

Σαμπί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Σαμπί

Σε κάποιες ιωνικές πόλεις χρησιμοποιούνταν το σαμπί (Greek Sampi Ionian.svg), το οποίο σε ότι αφορά την αλφαβητική σειρά βρισκόταν πίσω από το ωμέγα. Ο ήχος του χρησιμοποιούνταν για τον συριστικό ήχο ΣΣ ή ΤΤ (π.χ. τέͳαρες αντί για το ιωνικό τέσσαρες και το αττικό τέτταρες). Αργότερα το σύμβολο αυτό σταμάτησε να χρησιμοποιείται στο αλφάβητο, αλλά απέκτησε την μορφή ϡ και χρησιμοποιούνταν πλέον ως αριθμός (900) στο ελληνικό σύστημα αρίθμησης. Με την αριθμητική του χρήση χρησιμοποιήθηκε στην περιοχή της Ιωνίας σε Μίλητο,[16] Έφεσο, Αλικαρνασσό, Ερυθρές, και Τέω, ενώ σε άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκε στην Σάμο, την Μασσαλία,[17] και στον Κύζικο (περιοχή της Μυσίας).

Στην Μεσσήμβρια του Εύξεινου Πόντου χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο στα νομίσματα όπου η ονομασία της πόλης αναγράφονταν ως ΜΕͲΑ,[18] κάτι που υποδηλώνει πως η χρήση του στην περιοχή ήταν πιθανώς παρόμοια με το /ts/ με /s/.[19]

Αρκαδικό σαν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Σαν

Σε γραφή που ανακαλύφθηκε στην αρκαδοκυπριακή διάλεκτο της Μαντίνειας, χρησιμοποιήθηκε ένα γράμμα το οποίο έμοιαζε πολύ με το σαν (И, Greek Sigma 01.svg), και πιθανώς αποτελούσε παράγωγο του για την απόδοση του [ts] ετυμολογικά προερχόμενο από το πρωτοελληνικό */kʷ/.[20]

Παμφυλιακό δίγαμμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Δίγαμμα

Στα παμφυλιακά ελληνικά, το δίγαμμα (Ϝ) βρισκόταν δίπλα από ένα άλλο γράμμα παρόμοιο με το σαν (Greek Sigma 01.svg). Έχει γίνει η υπόθεση πως στην διάλεκτο αυτή ο ήχος /w/ ίσως άλλαξε σε /v/ σε κάποια περιβάλλοντα και το F χρησιμοποιούνταν ως /v/ ενώ το И για την διατήρηση του παλιού ήχου του /w/.[21]

Βοιωτικό ανυψωμένο E[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μια άλλη ειδική περίπτωση γράμματος είναι του Έψιλον στις Θεσπιές της Βοιωτίας, όπου χρησιμοποιούνταν το Greek Eta tack.svg για την απόδοση του βραχέως ε (/e/). Η χρήση αυτή φαίνεται πως συνέβη για μικρό χρονικό διάστημα στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., και χρησιμοποιούνταν με τον τρόπο αυτό όταν ο ήχος του κανονικού Έψιλον βρισκόταν πριν από άλλο φωνήεν. Πιθανώς αποτελούσε μια ενδιάμεση μορφή μεταξύ του Ε και του Ι, ως /i/. Συναντάται μόνο σε μια περίπτωση επιγραφής, σε νεκρική στήλη του 424 π.Χ.[22][23].

Ως αριθμοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα γράμματα του αλφαβήτου χρησίμευαν και ως αριθμοί κατά το ελληνικό σύστημα αρίθμησης. Σε ότι αφορά τους μεγάλους αριθμούς χρησιμοποιούνταν διάφορες μορφές του σαμπί για την αναπαράσταση τους.

Γράμμα Τιμή Γράμμα Τιμή Γράμμα Τιμή Γράμμα Τιμή
άλφα Greek Alpha classical.svg 1 ιώτα Greek Iota classical.svg 10 ρο Greek Rho classical.svg 100 σαμπί Greek Sampi 1000.svg και Greek Sampi 1000 (2).svg 1000
βήτα Greek Beta classical.svg 2 κάππα Greek Kappa classical.svg 20 σίγμα Greek Sigma classical.svg 200 Greek Beta classical.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 2000
γάμμα Greek Gamma classical.svg 3 λάμδα Greek Lambda classical.svg 30 ταυ Greek Tau classical.svg 300 Greek Gamma classical.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 3000
δέλτα Greek Delta classical.svg 4 μι Greek Mu classical.svg 40 ύψιλον Greek Upsilon classical.svg 400 Greek Delta classical.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 4000
έψιλον Greek Epsilon classical.svg 5 νι Greek Nu classical.svg 50 φι Greek Phi classical.svg 500 Greek Epsilon classical.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 5000
δίγαμμα Greek Digamma oblique.svg
Greek Digamma angular.svg
6 ξι Greek Xi classical.svg 60 χι Greek Chi classical.svg 600 Greek Digamma angular.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 6000
ζήτα Greek Zeta classical.svg 7 όμικρον Greek Omicron classical.svg 70 ψι Greek Psi classical.svg 700 Greek Zeta classical.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 7000
ήτα Greek Eta classical.svg 8 πι Greek Pi classical.svg 80 ωμέγα Greek Omega classical.svg 800 Greek Eta classical.svgGreek Sampi palaeographic 02.svg 8000
θήτα Greek Theta classical.svg 9 κόππα Greek Koppa normal.svg
Greek Koppa cursive 01.svg
90 σαμπί Greek Sampi Ionian.svg
Greek Sampi palaeographic 05.svg και Greek Sampi palaeographic 15.svg
Greek Sampi palaeographic 06.svg και Greek Sampi palaeographic 09.svg
900 Greek Sampi 9000.svg 9000

Σχήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

ΠΕΡΙΚLΕS +SΑΝ8IPPO (ΠΕΡΙΚΛΕΣ ΞΑΝΘΙΠΠΟ, Περικλής Ξανθίππου) σε αθηναϊκό όστρακο. Χαρακτηριστική η μορφή του λάμδα ως L, η χρήση του ΧΣ αντί για ξι, και του P ως πι.
Κορινθιακός ερυθρόμορφος κρατήρας με την αναγραφή του ονόματος ΗΙΠΠΟΛΥΤΟΣ (Ιππόλυτος) σε κορινθιακή γραφή.

Ανάμεσα στα κοινά γράμματα των τοπικών αλφαβήτων, παρουσιάζονται αρκετές διαφοροποιήσεις ως προς την εμφάνιση τους. Χαρακτηριστικά, όλα τα γράμματα μπορούσαν να αναπαρασταθούν και με ανεστραμένη/καθρεπτίζουσα μορφή όταν η γραφή γίνονταν από τα δεξιά στα αριστερά, χαρακτηριστικό κυρίως της πρώιμης περιόδου.[24]

  • Το άλφα (Α) είχε διάφορες μικροδιαφοροποιήσεις ανάλογα με την τοποθεσία και κλίση της οριζόντιας γραμμής.[25]
  • Το βήτα (Β) είχε τις περισσότερες περιπτώσεις σημαντικής διαφοροποίησης. Η πιο συχνή μορφή του ήταν Greek Beta 16.svg, ενώ υπήρχαν περιπτώσεις αναπαράστασης του όπως Greek Beta 12.svg (Γόρτυνα), Greek Beta 01.svg και Greek Beta 10.svg(Θήρα), Greek Beta 03.svg (Άργος), Greek Beta 05.svg (Μήλος), Greek Beta Corinth 1.svg (Κόρινθος), Greek Beta Byzantium 1.svg (Μέγαρα και Βυζάντιο), Greek Gamma C-shaped.svg (Κυκλάδες).[25]
  • Τα γράμματα γάμμα (Γ) και λάμδα (Λ) είχαν επίσης πολλές διαφορετικές μορφές, και ανάλογα με την περίπτωση είναι εύκολο να μπερδευτεί το ένα με το άλλο. Οι μορφές του γάμμα ως C ήταν κοινές κυρίως στον ηπειρωτικό ελλαδικό χώρο και στις δυτικές αποικίες στην Μεσόγειο, και από την περίπτωση αυτή προέκυψε το λατινικό γράμμα C. Η μορφή του λάμδα (Λ) ως L ήταν κοινή στην Εύβοια, Αττική, και την Βοιωτία. Στις αχαϊκές αποικίες το γάμμα συμβολίζονταν ως Ι.[26]
  • Το δέλτα (Δ) μερικές φορές είχε διαφορετική κλίση ή και στρογγυλεμένη μορφή (Greek Delta 04.svg, Greek Delta 03.svg) από την οποία προέκυψε το λατινικό D.[27]
  • Η αρχική μορφή του έψιλον (Ε) ήταν Greek Epsilon 04.svg και εξελίχθηκε στην σημερινή μορφή του κατά την αρχαϊκή περίοδο.
  • Παρόμοια εξέλιξη παρατηρήθηκε και με το δίγαμμα (Ϝ), το οποίο από Greek Digamma oblique.svg αναπαριστώνταν έπειτα ως Greek Digamma angular.svg ή Ϝ.
  • Η μορφή του ζήτα (Ζ) αρχικά απεικονίζονταν ως Greek Zeta archaic.svg σε όλα τα αρχαϊκά αλφάβητα μοιάζοντας με το ιώτα.
  • Το ήτα (Η) ήταν αρχικά Greek Eta archaic.svg με διάφορες μικροπαραλλαγές στις κάθετες γραμμές του.[28]
  • Το θήτα (Θ) έμοιαζε σαν κύκλος με σταυρό (Greek Theta archaic straight.svg ή Greek Theta archaic.svg).
  • Το ιώτα είχε 2 κύριες ποικιλίες, την κανονική κάθετη γραμμή (Ι), και την μορφήGreek Iota Z-shaped.svg Greek Iota Sigma-shaped.svg η οποία ήταν παλαιότερη και έμοιαζε με σίγμα, ωστόσο με την μορφή που έμοιαζε με το σίγμα υπήρχε μόνο στα αλφάβητα όπου υπήρχε το σαν αντί του σίγμα και έτσι δεν μπορούσε να μπερδευτεί.[29]
  • Οι αρχικές μορφές του μι (Μ) ήταν αρχικά Greek Mu 06.svg, κάτι που το ξεχώριζε από το γράμμα του σαν (Greek Mu 03.svg) το οποίο χρησιμοποιούνταν για την απόδοση του ήχου σ (/s/).[30]
  • Το ξι (Ξ) είχε μια κάθετη γραμμή να διαπερνά τις 3 οριζόντιες (Greek Xi archaic.svg)
  • Το φι (Φ) απεικονίζονταν ως Greek Phi 03.svg.
  • Το πι (Π) απεικονίζοταν ως Greek Pi archaic.svg με την κορυφή του να εμφανίζεται σε μερικές περιπτώσεις ως καμπύλη και να προσομοιάζει με το λατινικό P (Greek Pi rounded.svg), ενώ υπήρχαν και περιπτώσεις όπου είχε μια επιπλέον οριζόντια γραμμή στο δεξί τμήμα και έμοιαζε με το λατινικό R. Οι μορφές αυτές εμφανίζονται κυρίως στον ηπειρωτικό ελλαδικό χώρο και στις αποικίες της δυτικής Μεσογείου.
  • Η τυπική μορφή του σίγμα (Σ) ήταν αυτή των τεσσάρων γραμμών ως Greek Sigma normal.svg, ενώ υπήρχε και με τρεις γραμμές ως Greek Sigma Z-shaped.svg μοιάζοντας με το λατινικό S. Η μορφή του σίγμα ως C, εμφανίστηκε κατά τον Μεσαίωνα στην ανατολική ρωμαϊκή αυτοκρατορία/Βυζάντιο και δεν υπήρχε με αυτή την μορφή κατά την αρχαϊκή περίοδο.[31]
  • Τα κάππα (Κ), νι (Ν), όμικρον (Ο) και ταυ (Τ) παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό ίδια από την αρχαϊκή περίοδο.
  • Τα ύψιλον (Υ) και ψι (Ψ) είχαν συχνές διαφοροποιήσεις ως Greek Upsilon V-shaped.svg και Greek Chi 05.svg αντίστοιχα.

Σημαντικά παλαιά αλφάβητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αθήνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

ΕΔΟΧΣΕΝ ΤΕΙ ΒΟΛΕΙ ΚΑΙ ΤΟΙ ΔΕΜΟΙ (Ἔδοξεν τῇ Βουλῇ καὶ τῷ Δήμῳ, αποφάσισε η βουλή και οι πολίτες), επιγραφή στην Αθήνα πριν το 403 π.Χ.

Έως τα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., στην Αθήνα χρησιμοποιούνταν μια μορφή του ανοικτού κυανού αλφάβητου, με το ΧΣ αντί του ξι (Ξ) και ΦΣ αντί του ψι (Ψ). Το Ε χρησιμοποιούνταν για όλο το εύρος των συσχετιζόμενων ήχων (/e, eː, ɛː/, ε, ει, και η) και παρομοίως και το όμικρον (Ο) για το σχετικό εύρος (/o, oː, ɔː/, ο, ου, ω). Το ήτα (Η) χρησιμοποιούνταν για το σύμφωνο /h/. Ανάμεσα στα γράμματα σε χρήση στην Αθήνα υπήρχαν επίσης κάποιες τοπικές παραλλαγές, κάποιες από τις οποίες ήταν κοινές με την Εύβοια, όπως η μορφή του λάμδα (Λ) ως Greek Lambda Athenian.svgπου έμοιαζε με το λατινικό L, και η μορφή του σίγμα (Σ) ως Greek Sigma Z-shaped.svg που έμοιαζε με το λατινικό S.[32]

Σταδιακά, η χρήση στοιχείων του ιωνικού αλφάβητου επικράτησε στην πόλη, και έως το 403 π.Χ. είχε ψηφιστεί πως η γραφή θα γινόταν πλέον με χρήση του ιωνικού αλφάβητου, ως μέρος των μεταρρυθμίσεων μετά την περίοδο των Τριάκοντα Τυράννων. Το νέο αλφάβητο αποκλήθηκε και ως Ευκλείδιο αλφάβητο, από τον άρχοντα Ευκλείδη ο οποίος επέβλεψε την διαδικασία υιοθέτησης του.[33]

Εύβοια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η επιγραφή στο κύπελλο του Νέστορα το οποίου ανακαλύφθηκε στην Ίσκια, ευβοϊκό αλφάβητο, 8ος αιώνας π.Χ.. ΝΕΣΤΟΡΟΣ:...:ΕΥΠΟΤΟΝ:ΠΟΤΕΡΙΟ[Ν] ΗΟΣΔΑΤΟΔΕΠ[ΙΕ]ΣΙ:ΠΟΤΕΡΙ..:ΑΥΤΙΚΑΚΕΝΟΝ ΗΙΜΕΡ[ΟΣ ΗΑΙΡ]ΕΣΕΙ:ΚΑΛΛΙΣΤ[ΕΦΑΝ]Ο:ΑΦΡΟΔΙΤΕΣ

Το ευβοϊκό αλφάβητο χρησιμοποιήθηκε στις πόλεις της Ερέτριας και της Χαλκίδος καθώς και στις αποικίες τους στην Μεγάλη Ελλάδα, κυρίως στην Κύμη και τις Πιθηκούσες. Από το αλφάβητο αυτό προέρχεται το λατινικό αλφάβητο μαζί με τα παλαιότερα διάφορα παλαιοιταλικά αλφάβητα και το ετρουσκικό, με τα χαρακτηριστικά γράμματα του λατινικού αλφάβητου να υπάρχουν ήδη στο ευβοϊκό.[34]

Το ευβοικό αλφάβητο χρησιμοποιούσε το Χ για τον ήχο του ξι (/ks/) και το Ψ για τον ήχο του χι (/kʰ/). Του έλλειπε το ωμέγα (Ω) ενώ χρησιμοποιούσε το Η για το σύμφωνο /h/ παρά για το φωνήεων /ɛː/. Διατήρησε επίσης τα γράμματα του δίγαμμα (F) ως /w/ και του κόππα (Q) ως /k/. ενώ το σαν (Ϻ) ως /s/ κανονικά δεν χρησιμοποιούνταν στην γραφή αλλά εξακολουθούσε να αποτελεί μέρος του αλφάβητου, ενώ αργότερα υιοθετήθηκε από τους Ετρούσκους.[34]

Όπως και στην Αθήνα, στην Εύβοια υπήρχε μορφή του λάμδα (Λ) ως λατινικό L, και σίγμα (Σ) ως το λατινικό S. Άλλα γράμματα των οποίων η μορφή αποτέλεσε χαρακτηριστική μορφή των γραμμάτων του μετέπειτα λατινικού αλφάβητου ήταν το γάμμα (Γ) γραμμένο ως Greek Gamma pointed.svg το οποίο έγινε C στο λατινικό αλφάβητο, δέλτα (Δ) ως Greek Delta 04.svg το οποίο αργότερα έγινε το λατινικό D, και το ρω (Ρ) ως Greek Rho 03.svg το οποίο αργότερα έγινε το λατινικό R.[34]

Έχει προταθεί πως το ευβοϊκό αλφάβητο αποτελεί το παλαιότερο σε σύγκριση με όλα τα υπόλοιπα, και πως τέθηκε σε χρήση περί το 775-750 π.Χ. για τους σκοπούς της καταγραφής επικής ποίησης.[35]

Κόρινθος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δωρική διάλεκτος στην Κόρινθο χρησιμοποιούσε μια ξεχωριστή μορφή όπου το σαν (Ϻ) χρησιμοποιούνταν αντί του σίγμα (Σ) για τον συριστικό ήχο του σ (/s/), ενώ διατηρούσε το κόππα (Ϙ) ως αλλόφωνο του κ - /k/ πριν από τα πίσω φωνήεντα. Το σύμβολο Greek Beta archaic.svg χρησιμοποιούνταν για την απόδοση του ε - /e/ και η - /ɛː/, ενώ το σύμβολο του Ε χρησιμοποιούνταν μόνο για τα μακρά κλειστά ει - /eː/. Για το σύμφωνο του Β, χρησιμοποιούνταν η ειδική μορφή Greek Beta Corinth 1.svg, ενώ το ιώτα (Ι) γραφόταν ως Greek Iota Sigma-shaped.svg μοιάζοντας με σίγμα (Σ).[36]

Corinthian incised shard.svg

]..........ΤΑΣ:ΧΑ.[
]....ΚΕΑΣ:ΑΝΓΑΡΙΟΣ[
]...ΑΥϜΙΟΣ:ΣΟΚΛΕΣ:[
].ΤΙΔΑΣ:ΑΜΥΝΤΑΣ[
]ΤΟΙ ΜΑΛΕϘΟ:ΚΑΙ.[

Τμήμα αγγείου με χαραγμένα ονόματα στην αρχαϊκή κορινθιακή γραφή, και χρήση δίγαμμα (F) και κόππα (Q), 700 π.Χ.[37]

Συνοπτικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κύριες παραλλαγές γραφής των γραμμάτων στα αρχαϊκά ελληνικά αλφάβητα ανά περιοχή, με χρωματικές επισημάνσεις (ερυθρά = δυτική ομάδα, κυανά = ανατολική ομάδα, πράσινα = νότια ομάδα, άλλα = παραλλαγές) κατά την ομαδοποίηση των αρχαϊκών ελληνικών αλφάβητων.[38]

Γράμμα /

Περιοχή

Α Β Γ Δ Ε Ϝ Ζ Η Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ϻ Ϙ Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω Χάρτης
Λακωνία Greek Alpha 09.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma normal.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda normal.svg Greek Mu 02.svg Greek Nu archaic.svg Greek Chi normal.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi rounded.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma Z-shaped.svgGreek Iota 04.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg (φσ) Ancient Greek epichoric alphabets (Greek).svg
Αρκαδία Greek Alpha 06.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 10.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svgGreek Iota Z-shaped.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda 09.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg Greek Chi normal.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg Greek Psi 01.svg
Αχαΐα Greek Alpha 06.svgGreek Alpha 11.svg Greek Beta 15.svg Greek Iota normal.svgGreek Gamma 10.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma normal.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta normal.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota Z-shaped.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg Greek Chi normal.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon V-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg Greek Psi 01.svg
Ιθάκη Greek Alpha 06.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 10.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota 05.svgGreek Iota Sigma-shaped.svgGreek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Athenian.svgGreek Lambda 09.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg (ψϻ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svgGreek Upsilon V-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svg
Ρόδος Greek Alpha 04.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma archaic 1.svgGreek Gamma 09.svg Greek Delta normal.svgGreek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg Greek Chi normal.svg
(χσ)
Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Sigma normal.svgGreek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Psi V-shaped.svg
Θεσσαλία Greek Alpha 09.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma angular.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg Greek Chi straight.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg (φσ)
Εύβοια Greek Alpha 09.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svgGreek Gamma 09.svg Greek Delta 03.svgGreek Delta 04.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma angular.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Athenian.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg Greek Chi normal.svgGreek Chi straight.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svgGreek Pi rounded.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg (φσ)
Βοιωτία Greek Alpha 11.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svgGreek Gamma 09.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma angular.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Athenian.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg (χσ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma Z-shaped.svgGreek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg (φσ)
Αττική Greek Alpha 06.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svgGreek Gamma 09.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Athenian.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg (χσ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Chi normal.svg (φσ)
Αίγινα Greek Alpha 03.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg (χσ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Sigma Z-shaped.svgGreek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon V-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Chi normal.svg (φσ)
Νάξος Greek Alpha 06.svg Greek Gamma C-shaped.svg Greek Lambda normal.svgGreek Gamma 02.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg (hσ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Chi normal.svg (πσ)
Πάρος Greek Alpha 06.svg Greek Gamma C-shaped.svg Greek Lambda normal.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda 09.svgGreek Gamma 02.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg (χσ) Greek Omega 04.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Chi normal.svg (φσ) Greek Omicron normal.svg
Δήλος Greek Alpha 06.svg Greek Gamma C-shaped.svg Greek Lambda normal.svg Greek Delta normal.svg Greek Eta normal.svgGreek Epsilon 06.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Epsilon 04.svgGreek Eta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda 09.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg Greek Xi archaic.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Chi normal.svg Greek Omega 04.svg
Ιωνία Greek Alpha 04.svg Greek Beta 15.svg Greek Gamma 02.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg Greek Xi archaic.svgGreek Xi 05.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 06.svg Greek Sigma normal.svgGreek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon V-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Chi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Psi V-shaped.svg Greek Omega 04.svg
Κνίδος Greek Alpha 04.svg Greek Gamma archaic 1.svgGreek Gamma 09.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta square.svg Greek Eta normal.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg Greek Epsilon X-shaped.svg Greek Gamma C-shaped.svg Greek Pi archaic.svg Greek Rho 01.svg Greek Sigma normal.svgGreek Sigma Z-shaped.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Chi normal.svg Greek Omicron normal.svg
Μέγαρα Greek Alpha 06.svg Greek Beta Byzantium 1.svg Greek Gamma 10.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svgGreek Beta 15.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda normal.svg Greek Mu normal.svg Greek Nu 02.svg Greek Xi archaic.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Rho 06.svgGreek Rho 07.svg Greek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon V-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Chi normal.svg Greek Chi 05.svg
Κόρινθος Greek Alpha 03.svgGreek Alpha 06.svg Greek Beta Corinth 1.svg Greek Gamma 02.svgGreek Gamma 09.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svgGreek Beta archaic.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma normal.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Sigma Z-shaped.svgGreek Iota Sigma-shaped.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg Greek Xi archaic.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Chi normal.svg Greek Psi straight.svgGreek Chi 05.svg
Σικυώνα Greek Alpha 03.svg Greek Beta archaic.svg Greek Gamma 10.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svgGreek Epsilon X-shaped.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta normal.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 06.svg Greek Nu archaic.svg Greek Xi archaic.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 06.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi 03.svg Greek Chi normal.svg  
Άργος Greek Alpha 09.svg Greek Beta 03.svg Greek Gamma archaic 1.svg Greek Delta 03.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svgGreek Digamma normal.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda 04.svg Greek Mu 05.svg Greek Nu archaic.svg Greek Xi archaic.svgGreek Xi 06.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Sigma normal.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Chi normal.svg Greek Chi 05.svg
Τίρυνθα Greek Alpha 09.svg Greek Beta 11.svg Greek Gamma 02.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svg Greek Beta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota Z-shaped.svgGreek Iota normal.svg Greek Kappa normal.svg Greek Lambda Gamma-shaped.svg Greek Mu 05.svg Greek Nu archaic.svg Greek Xi archaic.svg Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg Greek Phi normal.svg Greek Chi normal.svg   Greek Omega 01.svg
Μήλος Greek Alpha 04.svg Greek Beta 05.svg Greek Gamma 07.svg
Greek Gamma 03.svg
Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta normal.svg Greek Eta normal.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota Z-shaped.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda 09.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg (κϻ) Greek Gamma C-shaped.svg
Greek Omicron normal.svg
Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon V-shaped.svg h) h) (πϻ) Greek Omicron normal.svg
Κρήτη Greek Alpha 06.svg Greek Beta 15.svg
Greek Beta 12.svg
Greek Gamma 07.svg Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 04.svg Greek Digamma oblique.svg
Greek Digamma 02.svgGreek Digamma 09.svg
Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg
Greek Eta 08.svg
Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota Z-shaped.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda Athenian.svg
Greek Lambda 09.svgGreek Gamma 02.svg
Greek Mu 08.svg
Greek Iota normal.svg
Greek Nu archaic.svg (κϻ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg
Greek Pi C-shaped.svg
Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg h) h) (πϻ)
Θήρα Greek Alpha 04.svg Greek Beta 10.svg Greek Gamma 07.svg
Greek Gamma 09.svg
Greek Delta normal.svg Greek Epsilon 06.svg Greek Zeta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Eta archaic.svg Greek Theta archaic straight.svg Greek Iota Z-shaped.svg Greek Kappa 04.svg Greek Lambda 09.svg Greek Mu 04.svg Greek Nu archaic.svg (κϻ) Greek Omicron normal.svg Greek Pi archaic.svg Greek Mu 03.svg Greek Koppa normal.svg Greek Rho 01.svgGreek Rho 03.svg Greek Tau normal.svg Greek Upsilon Twig-shaped.svg h) h) (πϻ)


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Woodard 2010, σελίδες 26–46.
  2. Jeffery 1961, σελίδες 21ff.
  3. Voutiras 2007, σελ. 270.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Woodard 2010, σελ. 26-46.
  5. 5,0 5,1 Jeffery 1961, σελ. 28.
  6. Woodard 2008, σελ. 58.
  7. Jeffery 1961, σελ. 291.
  8. Jeffery 1961, σελίδες 24, 114, 138, 144.
  9. Jeffery 1961, σελ. 24.
  10. Jeffery 1961, σελ. 33.
  11. Woodard 2010, σελ. 33.
  12. 12,0 12,1 Jeffery 1961, σελ. 116.
  13. Jeffery 1961, σελ. 142.
  14. Jeffery 1961, σελίδες 33ff.
  15. Jeffery 1961, σελίδες 37ff.
  16. Wachter 1998, σελίδες 1–8.
  17. Willi 2008, σελίδες 419ff.
  18. Jeffery 1961, σελίδες 38ff.
  19. Woodard 1997, σελίδες 177–179.
  20. Woodard 2006, σελ. 38.
  21. Nicholas 2005, σελίδες 3–5, citing Brixhe (1976, pp. 46–57).
  22. Jeffery 1961, σελίδες 89, 95.
  23. Nicholas 2005, σελ. 3-5.
  24. Jeffery 1961, σελίδες 44ff.
  25. 25,0 25,1 Jeffery 1961, σελ. 23.
  26. Jeffery 1961, σελίδες 23, 30, 248.
  27. Jeffery 1961, σελίδες 24, 33.
  28. Jeffery 1961, σελίδες 25, 28, 32, 35.
  29. Jeffery 1961, σελίδες 29ff.
  30. Jeffery 1961, σελίδες 24, 31.
  31. Jeffery 1961, σελ. 34.
  32. Jeffery 1961, σελ. 66.
  33. Threatte 1980, σελίδες 26ff..
  34. 34,0 34,1 34,2 Jeffery 1961, σελ. 79.
  35. http://scholar.lib.vt.edu/ejournals/ElAnt/V1N2/powell
  36. Jeffery 1961, σελίδες 114ff.
  37. Poinikastas database, LSAG Reference no. 130.01
  38. Jeffery, Lilian H. (1961). The local scripts of archaic Greece. Oxford: Clarendon.  (κεφάλαια του βιβλίου)

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Brixhe, C. (1976). Le dialecte grec de Pamphylie. Documents et grammaire. Paris: Maisonneuve. 
  • Jeffery, Lilian H. (1961). The local scripts of archaic Greece. Oxford: Clarendon. 
  • Nicholas, Nick (2005). "Proposal to add Greek epigraphical letters to the UCS. Technical report, Unicode Consortium, 2005." (PDF). 8 Ιουλίου 2017.
  • Poinikastas – Epigraphic Sources for Early Greek Writing, Oxford University.
  • Threatte, Leslie (1980). The grammar of Attic inscriptions. I: Phonology. Berlin: De Gruyter. 
  • Voutiras, E. (2007). «The introduction of the alphabet». Στο: Christidis [Christidēs], A.-F. [Anastasios-Phoivos], επιμ. A history of ancient Greek: from the beginnings to late antiquity. Cambridge, σσ. 266–276. 
  • Wachter, R. (1998). «Eine Weihung an Athena von Assesos 1657». Epigraphica Anatolica 30: 1. 
  • Willi, Andreas (2008). «Cows, houses, hooks: the Graeco-Semitic letter names as a chapter in the history of the alphabet». Classical Quarterly 58 (2): 401–423. doi:10.1017/S0009838808000517. 
  • Woodard, Roger D. (1997). Greek writing from Knossos to Homer: a linguistic interpretation of the origin of the Greek alphabet and the continuity of ancient Greek literacy. Oxford: Oxford University Press. 
  • Woodard, Roger D (2006). «Alphabet». Στο: Wilson, Nigel Guy, επιμ. Encyclopedia of ancient Greece. London: Routledge. 
  • Woodard, Roger D. (2008). «Greek dialects». The ancient languages of Europe. Cambridge: Cambridge University Press. 
  • Woodard, Roger D. (2010). «Phoinikeia grammata: an alphabet for the Greek language». Στο: Bakker, Egbert J., επιμ. A companion to the ancient Greek language. Oxford: Blackwell. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]