5 (αριθμός)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
← 4 5 6 →

1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9

-40 | -30 | -20 | -10 | 0 | 10 | 20 | 30 | 40

Περιγραφικά
Απόλυτος πέντε
Τακτικός 5ο
Αριθμητικά χαρακτηριστικά
Παραγοντοποίηση πρώτος
Διαιρέτες 1 5
(σύνολο: 1)
Άθροισμα διαιρετών 1
Παραγοντικό 120
Παραγοντικό
φυσικού λογάριθμου
25.609437912434
Φυσικός λογάριθμος
παραγοντικού
4.787491742782
Σε άλλα συστήματα
Ελληνικό Ε´
Ρωμαϊκό V
Δυαδικό 1012
Τριαδικό 123
Τετραδικό 114
Πενταδικό 105
Εξαδικό 56
Οκταδικό 58
Δωδεκαδικό 512
Δεκαεξαδικό 516
Εικοσαδικό 520
Εξηνταδικό 560
Τα πεντάρια όλων των συμβόλων της τράπουλας.

Το 5 (πέντε) (ακούστε ) είναι ο φυσικός αριθμός που βρίσκεται μετά από το 4 και πριν από το 6. Είναι ένας περιττός αριθμός, αφού δε διαιρείται με το 2, στο σύνολο των φυσικών αριθμών. Το 5 είναι πρώτος αριθμός (διαιρείται μόνο με το 1 και τον εαυτό του).

Στα αρχαία ελληνικά το 5 γράφονταν ως , ενώ στο ρωμαϊκό σύστημα αρίθμησης ως V.

Εξέλιξη του γλύφου 5[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξέλιξη της γλύφου του 5.

Η εξέλιξη της σύγχρονου γλύφου μας για το 5 δεν μπορεί απλά να ιχνηλατηθεί πίσω στους αρχαίους Ινδούς, με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να γίνει με τους γλύφους των αριθμών 1-4. Η Ινδική Αυτοκρατορία Κους (Kushan Empire) και η Ινδική Αυτοκρατορία Γκούπτα χρησιμοποιούσαν αρκετούς διαφορετικούς γλύφους για το 5.

Το 5 στα Μαθηματικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βασικά μαθηματικά

Πολλαπλασιασμός

x*5 0*5 1*5 2*5 3*5 4*5 5*5 10*5 5 * π 5 * e 5 * φ
0 5 10 15 20 25 50 15,708 13,59 8,09

Διαίρεση

5/x 5/0 5/1 5/2 5/3 5/4 5/5 5/10 5 / π 5 / e 5 / φ
- 5 2,5 1,6667 1,25 1 0,5 1,592 1,84 3,09
x/5 0/5 1/5 2/5 3/5 4/5 5/5 10/5 π / 5 e / 5 φ / 5
0 0,2 0,4 0,6 0,8 1 2 0,628 0,544 0,324

Δυνάμεις

5x 50 51 52 53 5π 5e 5φ
1 5 25 125 156,992 79,396 13,519
x5 05 15 25 35 π5 e5 φ5
0 1 32 243 306,018 148,336 11,09

Λογάριθμοι και ρίζες[επεξεργασία κώδικα]

Δυαδικός
lb(5)
Φυσικός
ln(5)
Δεκαδικός
lg(5)


Τετραγωνική
5
Κυβική
35
2,322 1,609 0,698844


2,236 1,71

Τριγωνομετρικές συναρτήσεις

Τιμή σε ημ(5) συν(5) εφ(5) ημ-1(5) συν-1(5) εφ-1(5)
Ακτίνια –0,96 0,28 –3,38 1,37
Μοίρες –54,94 16,25 –193,69 78,69

Κοντινοί πρώτοι αριθμοί[επεξεργασία κώδικα]

Διάταξη κατά σπείρα Ούλαμ. Πρώτοι αριθμοί με γαλανό χρωματισμό στο υπόβαθρο, πράσινο οι αριθμοί με 3 διαιρέτες, κόκκινο οι αριθμοί με μεγάλο σύνολο διαιρετών.

41 40 39 38 37 36 35
42 21 20 19 18 17 34
43 22 9 8 7 16 33
44 23 10 5 6 15 32
45 24 11 12 13 14 31
46 25 26 27 28 29 30
47 48 49 50 51 52 53

Άλλες πράξεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 25 = 5↑↑2 = 55 = 3.125.

Το 5 στις επιστήμες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Χημεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη Μετεωρολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Αστρονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 5 πλανήτες ήταν γνωστοί στην αρχαιότητα, ως οι μόνοι που είναι ορατοί με γυμνό μάτι.
  • Υπάρχουν 5 Λαγκρανζιανά σημεία (σημεία ευσταθείας) σε ένα σύστημα δύο σωμάτων.
  • Το ρωμαϊκό ψηφίο V συμβολίζει τους νάνους αστέρες ως τάξη λαμπρότητας στη διδιάστατη φασματική ταξινόμηση των αστέρων.
  • Το ρωμαϊκό ψηφίο V συμβολίζει επίσης τον πέμπτο κατά σειρά ανακαλύψεως δορυφόρο ενός πλανήτη ή αστεροειδούς.
  • Το Μεσιέ 5 είναι ένα σφαιρωτό σμήνος αστέρων στον αστερισμό `Οφι.

Στη Βιολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Οι περισσότεροι αστερίες έχουν 5 άκρα, επιδεικνύοντας πενταμερισμό.
  • Σχεδόν όλα τα αμφίβια, τα ερπετά και τα θηλαστικά ζώα που φέρουν δάκτυλα, έχουν από 5 σε κάθε άκρο.

Το 5 στην τεχνολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Τα σύγχρονα αυτοκίνητα έχουν συνήθως 5 ταχύτητες.
  • Στα περισσότερα τηλέφωνα το πλήκτρο «5» αντιστοιχεί και στα γράμματα J, K, και L (ελλην. Κ, Λ και Μ), ενώ στα περισσότερα πληκτρολόγια υπολογιστών αντιστοιχεί στο σύμβολο του «τοις εκατό» (%) με πατημένο το πλήκτρο Shift.
  • Το Pentium (διεθνώς, από την ελληνική λέξη «πέντε» και τη λατινική κατάληξη) της εταιρείας Intel Corporation είναι ένας μικροεπεξεργαστής 5ης γενιάς με αρχιτεκτονική x86.

Το 5 στη φιλοσοφία και στις θρησκείες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στα Τέσσερα στοιχεία των ελλήνων φιλοσόφων ο Αριστοτέλης προσθέτει τον αιθέρα, που για τον λόγο αυτό ονομάσθηκε και πεμπτουσία, ονομασία που δόθηκε από μερικούς κοσμολόγους και στη σύγχρονη έννοια της σκοτεινής ενέργειας.
  • Και στην παράδοση της `Απω Ανατολής υπάρχουν 5 στοιχεία (γη, νερό, φωτιά, ξύλο και μέταλλο). Τα ιαπωνικά ονόματα των ημερών της εβδομάδας από την Τρίτη ως το Σάββατο προέρχονται από αυτά και αντιστοιχούν στους 5 πλανήτες που είναι ορατοί με γυμνό μάτι — το παραδοσιακό ιαπωνικό ημερολόγιο είχε πενθήμερες «εβδομάδες».
  • Το πεντάλφα ή πεντάγραμμα, χρησιμοποιούμενο ως σύμβολο από την εποχή των Πυθαγορείων και των Βαβυλωνίων, φέρει μεταφυσική σημασία σε θρησκείες όπως ο Ταοϊσμός, ο Μπαχαϊσμός, αλλά και στον Σατανισμό και τον Ελευθεροτεκτονισμό.
  • Στον δυτικό Χριστιανισμό γίνεται λόγος για τις «5 πληγές του Χριστού» στα Άγια Πάθη, που ακριβέστερα είναι μάλλον ομάδες πληγών: 1) από τη μαστίγωση, 2) από τον ακάνθινο στέφανο, 3) από τα καρφιά στα χέρια, 4) από τα καρφιά στα πόδια και 5) από τη λόγχη στην πλευρά.
  • Τα 5 πρώτα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης ονομάζονται Πεντάτευχος, αποτελώντας μία ενότητα, τον «Νόμο» ή Τορά.
  • Οι Μουσουλμάνοι προσεύχονται στον Αλλάχ 5 φορές την ημέρα. Τα «5 θεμέλια» ή «5 στύλοι του Ισλάμ» είναι η πίστη, η προσευχή-λατρεία, η ελεημοσύνη, η νηστεία και το προσκύνημα στη Μέκκα. Στους Σιίτες, οι Panjetan ή οι «5 άγιοι αγνοί» είναι τα μέλη της οικογένειας του Μωάμεθ: ο Μωάμεθ, ο Αλή, η Φατιμά, ο Χασάν και ο Χουσεΐν.
  • Οι Σιχ έχουν 5 ιερά σύμβολα, γνωστά κοινώς ως Panj Kakars ή «τα 5 K»: Kesh (ακούρευτο μαλλί), Kangha (χτένα), Kara (χαλύβδινο βραχιόλι), Kachhehra (στρατιωτική στολή) και Kirpan (ξίφος) . Επίσης, μιλούν για τα 5 θανάσιμα κακά: τον πόθο, τον φθόνο, την προσκόλληση, την πλεονεξία και τον εγωισμό.

Το 5 στον πολιτισμό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη μουσική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η κλασική (ευρωπαϊκή) μουσική σημειογραφία γράφεται πάνω σε 5 οριζόντιες ισαπέχουσες γραμμές, το πεντάγραμμο.
  • Η πιο διαδεδομένη ίσως πέρα από τη συνηθισμένη μουσική κλίμακα είναι η πεντατονική.
  • Μία ομάδα πέντε μουσικών με ισάριθμα όργανα αποκαλείται κουιντέτο. Π.χ. ο Μπετόβεν έγραψε 5 έργα για κουιντέτο εγχόρδων.
  • Ο καθένας από τους συνθέτες Μπετόβεν, Προκόφιεφ και Σαιν-Σανς έγραψε από 5 (ολοκληρωμένα και αριθμημένα) κοντσέρτα για πιάνο.

Στον κινηματογράφο και την τηλεόραση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον αθλητισμό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το σύμβολο των Ολυμπιακών Αγώνων είναι 5 δακτύλιοι περασμένοι ο ένας μέσα στον άλλο, που αντιπροσωπεύουν τις 5 κατοικημένες ηπείρους της Γης που συμμετέχουν στους αγώνες: Ευρώπη, Ασία, Αφρική, Αμερική και Ωκεανία.
  • Το ποδόσφαιρο 5Χ5 είναι παραλλαγή του ποδοσφαίρου για περιορισμένο χώρο.
  • Η καλαθοσφαίριση (μπάσκετ) παίζεται με 5 παίκτες ανά ομάδα στον αγωνιστικό χώρο. Ο αριθμός 5 υποδηλώνει τη θέση παίκτη σέντερ.
  • Στο μπέιζμπολ ο παίκτης με τον αριθμό 5 έχει την τρίτη βάση.
  • Στο τζούντο 5 είναι οι βαθμοί του kyu (μαθητή).

Διάφορες άλλες πεντάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η διεθνής ναυτική σημαία-σήμα που παριστάνει το 5.
Symbol SPB-Metro L5.svg
  • Η βρετανική υπηρεσία ασφαλείας είναι η MI5.
  • Five babies born at one time are quintuplets. The most famous set of quintuplets were the Dionne quintuplets born in the 1930s.
  • Ο ιαμβικός πεντάμετρος ήταν το προτιμώμενο μέτρο του Σαίξπηρ.
  • Υπάρχουν 5 βασικές γεύσεις.


Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αναφορές και παρατηρήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει σχετικό λήμμα:
Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
  1. «A000215 - OEIS». oeis.org. https://oeis.org/A000215. Ανακτήθηκε στις 2017-11-14. 



Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα 5 (number) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).