Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ξι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ξ)
Αυτό το λήμμα αφορά το γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου. Για την παραλία της Κεφαλονιάς, δείτε: Ξι (παραλία).
Καλλιτεχνική γραφή
Μέγα Ετυμολογικόν, 1499
Ελληνικό αλφάβητο
ΑαΆλφα ΝνΝι
ΒβΒήτα ΞξΞι
ΓγΓάμμα ΟοΌμικρον
ΔδΔέλτα ΠπΠι
ΕεΈψιλον ΡρΡω
ΖζΖήτα ΣσςΣίγμα
ΗηΉτα ΤτΤαυ
ΘθΘήτα ΥυΎψιλον
ΙιΙώτα ΦφΦι
ΚκΚάππα ΧχΧι
ΛλΛάμδα ΨψΨι
ΜμΜι ΩωΩμέγα
Ιστορία
Αρχαϊκές τοπικές παραλλαγές
  • Δίγαμμα
  • Ήτα
  • Σαν
  • Τσαν
  • Κόππα
  • Σαμπί
Σημεία στίξης Συμπλέγματα
Αριθμοί
ϛ (6) ϟ (90) ϡ (900)
Σε άλλες γλώσσες
Σχετικά λήμματα


π  σ  ε

Το γράμμα ξιξει, κεφαλαίο Ξ, πεζό ξ) είναι το δέκατο τέταρτο γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου. Αναπαριστά την ακολουθία άηχου υπερωικού κλειστού και φατνιακού τριβόμενου [ks]. [ks]Η παρουσία δύο φθόγγων, ενός υπερωικού /ɣ, k, x/ και του συριστικού /s/, σε περιβάλλοντα όπως τους χρόνους ρημάτων (π.χ. διώκω) γεγονός που οδήγησε στη χρήση ενός γραφήματος για την αναπαράσταση της ακολουθίας.[1]

Στο λατινικό αλφάβητο αντιστοιχεί με το X, x, καθώς σε κάποιες περιοχές κατά την αρχαιότητα το γράμμα Χ, χ του ελληνικού αλφαβήτου συμβόλιζε την παραπάνω ακολουθία /ks/ και όχι το υπερωικό φώνημα /x/.[1] Έτσι, για τη μεταγραφή στο λατινικό αλφάβητο ελληνικών λέξεων που το περιέχουν χρησιμοποιείται παραδοσιακά το X, x, αλλά και το ks (πιο πρόσφατα). Το Ξ υιοθετήθηκε στο πρώιμο κυριλλικό αλφάβητο ως Ѯ, ѯ (ksi ή ксі ή кси), κυρίως για λέξεις δανεισμένες από τα ελληνικά.

Στο ελληνικό σύστημα αρίθμησης έχει αριθμητική αξία ξ´=60.

Το κεφαλαίο Ξ συμβολίζει:

  1. 1 2 Μπαμπινιώτης, Γ. (2005): Λεξικό της Νέας Ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας. s.v. «Ξ».

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  • Λεξιλογικός ορισμός του ξι στο Βικιλεξικό
  • Πολυμέσα σχετικά με το θέμα Xi (letter) στο Wikimedia Commons